{"id":9994,"date":"2026-04-09T02:44:24","date_gmt":"2026-04-09T01:44:24","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=9994"},"modified":"2026-04-09T02:44:24","modified_gmt":"2026-04-09T01:44:24","slug":"a-orixe-do-simbolo-da-cruz-cristia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/a-orixe-do-simbolo-da-cruz-cristia\/","title":{"rendered":"A orixe do s\u00edmbolo da Cruz cristi\u00e1"},"content":{"rendered":"

Sempre me chamou a atenci\u00f3n que a imaxe da cruz sexa venerada polos cristi\u00e1ns, cando o que representa \u00e9 o instrumento de tortura no que Xesucristo foi executado. \u00c9 como si a familia do condenado a pena de morte idolatrase a cadeira el\u00e9ctrica, a guillotina ou o garrote vil.<\/p>\n

En fin, nunca logrei entendelo!<\/em><\/p>\n

Por iso, estiven buscando informaci\u00f3n para dedicar unha entrada no noso Blog \u00e1 orixe do s\u00edmbolo da cruz cristi\u00e1.<\/em><\/strong><\/p>\n

En primeiro lugar hei dicir que a imaxe da cruz non foi identificada co cristianismo nas s\u00faas orixes. A s\u00faa simbolox\u00eda cristi\u00e1 foi posterior \u00e1 morte de Cristo.<\/p>\n

 <\/p>\n

Un pouco de historia<\/strong><\/h2>\n

Repasemos a historia e vexamos como\u00a0 a cruz idolatrada polos cristi\u00e1ns chegou at\u00e9 os nosos d\u00edas.<\/p>\n

Atrib\u00faese aos romanos o uso da cruz como instrumento executor utilizado cos delincuentes, pero a s\u00faa orixe \u00e9 moi anterior a Roma. Unha vez m\u00e1is os romanos, \u00e1vidos por absorber e plaxiar todos os co\u00f1ecementos e pr\u00e1cticas das culturas conquistadas, apropi\u00e1ronse deste m\u00e9todo -a crucifixi\u00f3n- cando estenderon o seu imperio polo Mediterr\u00e1neo.<\/p>\n

A crucifixi\u00f3n era unha pr\u00e1ctica cruel e humillante de execuci\u00f3n, reservado fundamentalmente,\u00a0 para os condenados que atentaban directamente contra o Imperio. O condenado pod\u00eda tardar en morrer varios d\u00edas acompa\u00f1ados da sede, a fame, o fr\u00edo e as dores musculares e rachos producidos. O final era ansiado para o exposto e a mensaxe da s\u00faa exposici\u00f3n p\u00fablica era unha advertencia ou escarmento.<\/p>\n

No s\u00e9culo I foron crucificados os escravos que se rebelaron en Roma liderados por Espartaco. M\u00e1is de 6.000 prisioneiros foron crucificados na V\u00eda Apia. A mensaxe era claro e proba diso \u00e9 que\u00a0 non volveu existir unha revolta de escravos desas dimensi\u00f3ns.<\/p>\n

Devandito isto cabe preguntarse por que Xes\u00fas foi crucificado?<\/em><\/strong><\/p>\n

A execuci\u00f3n de Xesucristo, tendo en conta o medio utilizado, non foi debida \u00e1 predicaci\u00f3n de cristianismo sen\u00f3n a unha alteraci\u00f3n da orde p\u00fablica, a un acto de rebeld\u00eda que ameazaba o Imperio. Naqueles tempos os falsos profetas eran lapidados, non crucificados. Ademais a lapidaci\u00f3n execut\u00e1base polos propios xudeus, mentres que a crucifixi\u00f3n execut\u00e1base polos romanos.<\/p>\n

A crucifixi\u00f3n de Xes\u00fas produciuse durante a celebraci\u00f3n da Pascua Xud\u00eda, que conmemora a liberaci\u00f3n de Exipto. Segundo os evanxeos \u00e9 nestas datas nas que entra Xes\u00fas en Xerusal\u00e9n e \u00e9 aclamado por unha multitude que o recibe con palmas (domingo de ramos). No medio desta exaltaci\u00f3n, a provincia romana de Judea pod\u00eda converterse no epicentro dunha revolta contra os romanos no af\u00e1n de conseguir a liberdade do pobo xudeu. Para Roma calquera alteraci\u00f3n da orde p\u00fablica nestas terras deb\u00eda ser castigada de forma inmediata, e mais cando era liderada ou motivada por figuras mesi\u00e1nicas de tipo relixioso.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tampouco o sacerdotes xudeus, en especial o Sumo Sacerdote Caif\u00e1s, estaban moi contentos coas actuaci\u00f3ns de Xes\u00fas. Por unha banda criticaba certas condutas dos sacerdotes e por outro pod\u00eda desencadear unha revolta que acabase nun ba\u00f1o de sangue. As\u00ed, o consello de rabinos acaba denunciando a Xes\u00fas ante Roma acus\u00e1ndoo de perigoso axitador de masas.<\/p>\n

Xes\u00fas non \u00e9 condenado pola s\u00faa palabra, sen\u00f3n por alterar a orde p\u00fablica o que poder\u00eda devir nun acto de rebeld\u00eda contra o Imperio, o que explica o feito de ser crucificado.<\/p>\n

Cos ollos actuais res\u00faltanos dif\u00edcil comprendelo, pero tanto para os que o propiciaron como para os que o executaron, trat\u00e1base de condenar a un alborotador m\u00e1is dos m\u00faltiples da \u00e9poca e sen maior transcendencia. Quen lle \u00eda a dicir a Poncio Pilatos naquel ent\u00f3n que chegar\u00eda a converterse nun dos personaxes m\u00e1is co\u00f1ecidos e representados da historia?<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

S\u00edmbolos do cristianismo<\/strong><\/h2>\n

Pero tras a morte de Cristo a cruz non se converteu nun s\u00edmbolo cristi\u00e1n. Nos primeiros anos o cristianismo era representado co s\u00edmbolo do bo pastor, o peixe, a \u00e1ncora ou a pomba.<\/p>\n

O bo pastor<\/strong> simbolizado a trav\u00e9s dun neno ou adulto con t\u00fanica que porta sobre os ombreiros un cordeiro. Representa a Xes\u00fas como Pastor de todos os seus disc\u00edpulos que carga coa ovella descarriada (o pecador).<\/p>\n

\"El

O bo pastor<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Tam\u00e9n o peixe<\/strong> foi o s\u00edmbolo do cristianismo na s\u00faa orixe. O peixe simboliza a pureza, a sabedor\u00eda e a resurrecci\u00f3n Est\u00e1 asociado ao sacramento do bautismo, polo que \u00e9 frecuente atopalo como s\u00edmbolo decorativo nas pilasbautismais.\u00a0 Ademais para os primeiros cristi\u00e1ns, o peixe constitu\u00edda unha fonte imprescindible de alimentaci\u00f3n. En todo caso, este s\u00edmbolo adoptouse desde o s\u00e9culo I como sinal de reco\u00f1ecemento e de veneraci\u00f3n dos disc\u00edpulos de Cristo. Foi tam\u00e9n un s\u00edmbolo de reco\u00f1ecemento entre cristi\u00e1ns cando a relixi\u00f3n era practicada de forma clandestina. Trat\u00e1base dun s\u00edmbolo secreto que se pode contemplar nos antigos cemiterios soterrados (catacumbas).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tam\u00e9n a \u00e1ncora, que evita o \u201cnaufraxio espiritual\u201d <\/em>converteuse en s\u00edmbolo de Cristo.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

En todo caso, non foi at\u00e9 o s\u00e9culo IV, no Concilio de Nicea (primeira reuni\u00f3n de bispos para sentar as bases das mesmas crenzas para todos os cristi\u00e1ns), onde a cruz se converteu en s\u00edmbolo do cristianismo. Por certo -como curiosidade-, foi en leste Concilio onde se estableceu a prohibici\u00f3n aos membros do clero de vivir con calquera muller, excepto unha nai, irm\u00e1 ou t\u00eda.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Por que a cruz empeza a identificarse como s\u00edmbolo cristi\u00e1n?<\/strong><\/h2>\n

Como sabemos o cristianismo e o Imperio Romano est\u00e1n intimamente ligados, e \u00e9 a muller e nai dun emperador romano \u00e1 que, posiblemente, deb\u00e9moslle a adoraci\u00f3n da cruz cristi\u00e1 que chegou at\u00e9 os nosos d\u00edas.<\/p>\n

Flavia Iulia Helena, co\u00f1ecida como Elena de Constantinopla e despois como Santa Elena, naceu en torno ao s\u00e9culo III. A pesar do seu baixo nivel social, acabo convertida en parella do emperador Constantino Cloro e nai do emperador Constantino I o Grande, a quen acompa\u00f1ou ao longo da s\u00faa vida.<\/p>\n

\"Elena

Elena de Constantinopla<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Baixo a influencia da s\u00faa cristi\u00e1 nai, a Constantino deb\u00e9moslle o inicio do proceso de cristianizaci\u00f3n do Imperio, a\u00ednda que a maior\u00eda da aristocracia continuou sendo pag\u00e1. A partir do ano 312 empezaron a emitirse moedas con s\u00edmbolos cristi\u00e1ns e a constru\u00edrse igrexas e edificios cristi\u00e1ns, sendo San Pedro de Roma a maior destas bas\u00edlicas. Tam\u00e9n foi Constantino o que convocou o Concilio de Nicea. Lembremos que foi durante o seu imperio, no 313, cando se promulgou o Edicto de Mil\u00e1n, polo que se establec\u00eda, nada m\u00e1is nin nada menos, que a liberdade de relixi\u00f3n no Imperio Romano, sendo o precursor da expansi\u00f3n do cristianismo. Debemos tam\u00e9n a Constantino a fundaci\u00f3n da cidade que levou o seu nome durante s\u00e9culos \u201cConstantinopla\u201d.<\/em> A Nova Roma desprazou \u00e1 vella Roma como centro xeogr\u00e1fico do Imperio. Nesta nova cidade residiu o emperador at\u00e9 a s\u00faa morte no 337.<\/p>\n

Pero volvendo \u00e1 simbolox\u00eda da Cruz, segundo os historiadores e escritores da \u00e9poca, Constantino a noite anterior ao seu enfrontamento con Majencio, l\u00edder militar de Roma co que andaba \u00e1 gre\u00f1a, so\u00f1ou cunha xigantesca cruz luminosa entre as nubes e unha voz en \u201coff\u201d<\/em>\u00a0 que lle dic\u00eda In hoc signo vinces<\/em><\/strong> (con este sinal vencer\u00e1s). Ao d\u00eda seguinte Constantino mandou colocar unha cruz nas bandeiras dos batall\u00f3ns e venceu a Majencio na batalla da ponte Milvio.<\/p>\n

Nun inciso a esta historia \u00e9 importante profundar no por que Constantino so\u00f1a cunha cruz e non con calquera outro s\u00edmbolo. Non debemos esquecer que a cruz exipcia, o ankh<\/em>, foi asimilada polos coptos, cristi\u00e1ns exipcios, que apoiaron a Constantino na s\u00faa loita polo poder contra Majencio. A cruz exipcia era o s\u00edmbolo da vida herdado do Exipto dos fara\u00f3ns. Os coptos asimilaron e adaptaron moita da simbolox\u00eda do Antigo Exipto. O ankh<\/em> converteuse nun s\u00edmbolo cristi\u00e1n do mesmo xeito que o disco solar, outro s\u00edmbolo do Antigo Exipto, foi adoptado como aureola dos personaxes b\u00edblicos pola nacente Igrexa cristi\u00e1, pervivindo ao longo da historia e chegando at\u00e9 os nosos d\u00edas.<\/p>\n

\"Ankh,

Ankh, cruz egipcia<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

A cruz, que at\u00e9 o momento\u00a0 se vi\u00f1a a identificar como instrumento de tortura de Xes\u00fas, pasa a converterse na promesa da vida eterna, como s\u00edmbolo da promesa da recompensa no M\u00e1is al\u00f3 aos sufrimentos dun mundo cheo de carest\u00edas onde a guerra e a fame negra eran a compa\u00f1\u00eda diaria para a maior parte da poboaci\u00f3n.<\/p>\n

A influencia deste relato hist\u00f3rico na veneraci\u00f3n da cruz cristi\u00e1 viuse reforzado coa peregrinaci\u00f3n que fixo Elena de Constantinopla, nai do emperador a Xerusal\u00e9n. A esta boa se\u00f1ora ocorr\u00e9uselle con m\u00e1is de 70 anos, viaxar a Xerusal\u00e9n en procura da Cruz cristi\u00e1 e da tumba de Xes\u00fas.<\/p>\n

Cando Elena chega a Xerusal\u00e9n, tres s\u00e9culos despois da morte de Cristo, desco\u00f1ec\u00edase o lugar exacto onde fora executado (o Calvario). Isto non desanimou a Elena que empezou a escavar e derruir templos ata que deu co lugar no que apareceron tres cruces e a inscrici\u00f3n que Poncio Pilato mandara colocar sobre a Cruz de Xes\u00fas INRI (Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum; Xes\u00fas Nazareno Rei dos Xudeus). No lugar do achado da cruz, Elena mando constru\u00edr o tempo co\u00f1ecido como do Santo Sepulcro<\/em><\/strong>, por ser baixo os seus cimentos onde se descubriu tam\u00e9n a \u00faltima morada de Xes\u00fas na terra.<\/p>\n

\"Santo

Santo Sepulcro<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

M\u00e1is al\u00f3 das crenzas, o certo \u00e9 que os achados de Elena deron lugar a unha repercusi\u00f3n hist\u00f3rica e cultural que chegou aos nosos d\u00edas: a peregrinaci\u00f3n a Terra Santa e o tr\u00e1fico de reliquias. Por algo Elena \u00e9 a patroa dos arque\u00f3logos.<\/p>\n

Os milagres atribu\u00eddos aos restos da Santa Cruz derivaron, dous s\u00e9culos despois, na celebraci\u00f3n da exaltaci\u00f3n da Santa Cruz en Roma o d\u00eda 14 de setembro. A partir dese momento, o s\u00edmbolo da cruz\u00a0 identif\u00edcase co cristianismo. Mentres que para os xudeus a cruz simbolizaba o odio e a intolerancia, por iso \u00e9 polo que a s\u00faa simbolox\u00eda ve\u00f1a representada pola estrela de David, para os cristi\u00e1ns a cruz representa o misterio da salvaci\u00f3n, o vencemento do mal a trav\u00e9s do sacrificio. O sinal da cruz \u00e9 unha bendici\u00f3n m\u00e1xica que acompa\u00f1a ao cristi\u00e1n desde o inicio ao final da s\u00faa vida. A vida in\u00edciase co sacramento do bautismo e rem\u00e1tase coa extremaunci\u00f3n.<\/p>\n

O s\u00edmbolo da cruz, realzada a trav\u00e9s da escultura e a pintura no devir dos s\u00e9culos (desde a antig\u00fcidade at\u00e9 os nosos d\u00edas) forma parte da nosa cultura, sexamos ou non crentes.<\/p>\n

 <\/p>\n

Lectura recomendada<\/h2>\n