{"id":9770,"date":"2026-04-09T00:33:23","date_gmt":"2026-04-08T23:33:23","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=9770"},"modified":"2026-04-09T00:33:23","modified_gmt":"2026-04-08T23:33:23","slug":"os-martires-de-carral-heroes-esquecidos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/os-martires-de-carral-heroes-esquecidos\/","title":{"rendered":"Os M\u00e1rtires de Carral. Heroes esquecidos?"},"content":{"rendered":"

Se os nosos queridos lectores pasan nalgunha ocasi\u00f3n polo Concello de Carral, sito a uns 20 quil\u00f3metros da Coru\u00f1a, direcci\u00f3n Santiago, atoparanse cun monumento singular que fai referencia aos M\u00e1rtires de Carral<\/em><\/strong>. Con esta entrada imos tentar facer unha breve exposici\u00f3n sobre os feitos que deron lugar a que nesta vila fosen executados no mes de Abril do ano 1846 uns cuantos militares sublevados contra o presidente Narv\u00e1ez.<\/p>\n

 <\/p>\n

En primeiro lugar imos revisar<\/p>\n

O contexto socio-pol\u00edtico<\/strong><\/h2>\n

Na denominada D\u00e9cada moderada, comprendida entre os anos 1844 e 1854, e reinando en Espa\u00f1a Isabel II, o poder era ostentando polo Partido Moderado, cuxo l\u00edder e cabeza de goberno era, principalmente, o xeneral Narv\u00e1ez. Durante este per\u00edodo prod\u00facese unha forte centralizaci\u00f3n da administraci\u00f3n e efectu\u00e1ronse determinados recortes nas liberdades e dereitos cidad\u00e1ns que atoparon resistencia nalgunhas partes do territorio espa\u00f1ol.<\/p>\n

\"Isabel

Isabel II<\/em><\/p><\/div>\n

Desde 1843, coa maior\u00eda de idade de Isabel II, os liberais moderados fix\u00e9ronse coas rendas do poder. Dirixidos principalmente polo xeneral Narv\u00e1ez e apoiados pola ra\u00ed\u00f1a, a alta burgues\u00eda e a aristocracia, os moderados reformaron o sistema impondo un novo r\u00e9xime no seu exclusivo beneficio.<\/p>\n

No ano 1846, reinaba Isabel II, baixo o xugo da tiran\u00eda e o absolutismo do xeneral Ram\u00f3n Mar\u00eda Narv\u00e1ez quen ser\u00eda presidente do Consello de Ministros entre o 16 de marzo e o 5 de abril de 1846, a\u00ednda que esta non foi a primeira vez que Narv\u00e1ez exerc\u00eda (ou deixaba de facelo) a presidencia, e non ser\u00eda a \u00faltima: en total formou 7 gobernos entre os anos 1844 e 1868. Francisco Javier de Ist\u00fariz, desde o 6 de abril de 1846 at\u00e9 o 28 de xaneiro de 1847<\/p>\n

Doutra banda, no s\u00e9culo XIX o ex\u00e9rcito espa\u00f1ol era unha instituci\u00f3n que posibilitaba a mobilidade e ascenso social pola v\u00eda do m\u00e9rito e contaba con gran n\u00famero de liberais entre os seus membros. De modo que, no caso galego, eran precisamente as cidades con importantes guarnici\u00f3ns militares, as liberais por antonomasia, ideol\u00f3xicamente opostas \u00e1s episcopais, m\u00e1is simpatizantes do absolutismo.<\/p>\n

En Galicia eran anos convulsos, extremadamente cr\u00edticos. Escoit\u00e1banse protestas e reproches sobre o goberno que coa s\u00faa administraci\u00f3n centralista e elevados impostos non s\u00f3 non axudaba a despegar aos cidad\u00e1ns galegos sen\u00f3n que condenaba toda a rexi\u00f3n \u00e1 m\u00e1is absoluta ru\u00edna.<\/p>\n

A cidade da Coru\u00f1a acoll\u00eda, desde o ano 1844, o acuartelamento do Rexemento Zamora, rexemento no que os seus mandos eran partidarios do xeneral Espartero. Esta situaci\u00f3n era vista co l\u00f3xico receo por parte do Goberno, no que estaba ao mando o xeneral N\u00e1rvaez. Para tentar paliar posibles riscos de sublevaci\u00f3n, dec\u00eddese o trasladado a Valladolid do citado Rexemento.<\/p>\n

\"Ram\u00f3n

Ram\u00f3n Mar\u00eda de Narv\u00e1ez<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Desenvolvemento dos acontecementos<\/em><\/strong><\/h2>\n

O caso \u00e9 que o levantamento se inicia o d\u00eda 2 de abril de 1846, como unha revolta de ideolox\u00eda liberal, a\u00ednda que para alg\u00fans historiadores era un intento de reivindicar a liberdade de Galicia. O encabezamento da rebeli\u00f3n oc\u00fapao o comandante Miguel Sol\u00eds e Cuetos. Esta revolta in\u00edciase pois polo segundo batall\u00f3n do Zamora, establecido en Lugo.<\/p>\n

Sol\u00eds era gaditano de nacemento, concretamente do Porto de Santa Mar\u00eda, a\u00ednda que nese momento atop\u00e1base destinado en Galicia. Nacera o 27 de marzo de 1816. Ti\u00f1a pois 30 anos no momento da sublevaci\u00f3n. En 1829 ingresou na mari\u00f1a ocupando unha praza de garda na real Armada, tras superar con brillantez todos os exames de ingreso, permanecendo nela at\u00e9 1836. Participou nas guerras Carlistas en Arag\u00f3n, onde alcanzou o grao de capit\u00e1n e tenente coronel, pola s\u00faa actuaci\u00f3n en Molina de Arag\u00f3n en 1840. Tam\u00e9n participou nos levantamentos esparteristas de 1840 e 1842. En 1842 ingresou no corpo do Estado Maior sendo destinado a San Sebasti\u00e1n. En 1845 \u00e9 destinado \u00e1 Coru\u00f1a como primeiro comandante e accedendo ao Estado Maior da Capitan\u00eda Xeral de Galicia.<\/p>\n

\"Miguel

Miguel Sol\u00eds<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Segundo alg\u00fans bi\u00f3grafos, Sol\u00eds loitaba pola Constituci\u00f3n e por \u201cliberar\u201d<\/em> \u00e1 ra\u00ed\u00f1a Isabel, unha muller que fora educada para ser un monicreque dos pol\u00edticos e xenerais da \u00e9poca.<\/p>\n

Os sublevados disolven o Consello Provincial e a Deputaci\u00f3n, e proceden \u00e1 proclamaci\u00f3n dunha Xunta de Goberno de Galicia.<\/p>\n

Con motivo da sublevaci\u00f3n o Comandante Sol\u00eds pronunciou unha emotiva arenga aos seus soldados na Praza Maior de Lugo:<\/p>\n

\u201cEspa\u00f1ois: A honra, a gloria, a salvaci\u00f3n dunha ra\u00ed\u00f1a inocente, o afianzamento das instituci\u00f3ns, a paz e ventura do pa\u00eds ch\u00e1manvos. Os momentos son preciosos, a menor dilaci\u00f3n s\u00f3mevos no oprobio.<\/em><\/p>\n

Trinta e oito anos ha que destes \u00e1 Europa o exemplo da vosa heroicidade. Continuamente derramastes o sangue de tantos fillos por conservar os loureiros do Dous de Maio; pero todo ser\u00eda perdido se hoxe non corredes presurosos a salvar aqueles mesmos obxectos.<\/em><\/p>\n

A ra\u00ed\u00f1a e a patria esperan a s\u00faa liberdade de v\u00f3s. Unidos baixo unha bandeira, fuxan para sempre os fillos esp\u00fareos que con mingua da naci\u00f3n hum\u00edllanvos e venden aos vosos inimigos.<\/em><\/p>\n

Viva a ra\u00ed\u00f1a libre. Escrava dun poder que atrincheirado no mesmo alc\u00e1zar dita por ela leis \u00e1 sombra dunha cuadrilla tan covarde como ominosa, levando coa adulaci\u00f3n, a hipocris\u00eda e a vileza tan p\u00e9rfidos ama\u00f1os ao momento de dispor da man da s\u00faa ra\u00ed\u00f1a como da s\u00faa vontade. Salvala, e arroxarase nos vosos brazos.<\/em><\/p>\n

F\u00f3ra estranxeiros: O t\u00e1lamo rexio non debe consentirse sexa profanado. Fale a ra\u00ed\u00f1a libre e a s\u00faa elecci\u00f3n ser\u00e1 tan digna como ao seu decoro e orgullo espa\u00f1ol conv\u00e9n.<\/em><\/p>\n

Rodeado o trono de espa\u00f1ois puros non suxeitar\u00e1n o seu cerviz; e para labrar a s\u00faa estabilidade e asegurar a felicidade da patria, os seus talentos e abundantes medios de bo goberno far\u00e1n ver \u00e1 Europa que, sen desprezar as boas relaci\u00f3ns cos demais estados, non sufrir\u00e1 xa a Espa\u00f1a por m\u00e1is tempo a pol\u00edtica trazada at\u00e9 no m\u00e1is interior por gabinetes estra\u00f1os.<\/em><\/p>\n

Fose ditaduras. O trono e a patria, os poderes \u00fanicos marcados na Constituci\u00f3n da monarqu\u00eda bastan para salvalos; entre o trono e a patria non cabe poder alg\u00fan estra\u00f1o que ameace hora esta, logo a aquel.<\/em><\/p>\n

A observanza fiel da Constituci\u00f3n da monarqu\u00eda, o cumprimento exacto da lei, a s\u00faa aplicaci\u00f3n con dignidade, a responsabilidade m\u00e1is severa, daranvos a garant\u00eda necesaria e conseguirase a paz.<\/em><\/p>\n

Espa\u00f1ois todos! Baixo tan nobre insignia conseguiredes o froito de tantos sacrificios; facede este \u00faltimo esforzo e basta.<\/em><\/p>\n

Non haxa bander\u00edas, non haxa divisi\u00f3n, \u00e1branse as portas da patria a tanto fillo que como v\u00f3s derramaron o seu sangue na defensa da s\u00faa ra\u00ed\u00f1a e das instituci\u00f3ns, e f\u00f3ra hoxe dela choran a s\u00faa emigraci\u00f3n. Ac\u00f3llanse a esta bandeira, concorran \u00e1 grande obra da nosa salvaci\u00f3n para sempre. Esquecemento do pasado. Entusiasmo no adiamento tan digno como grande que se presenta, esperanza de reconciliaci\u00f3n, paz, felicidade e ventura.<\/em><\/p>\n

Para levar a cabo cumplidamente tan nobre obxecto ouvide sumisos os consellos da Xunta Central, que en tanto poida verificarse a reuni\u00f3n de Cortes constitu\u00edntes, dirixiravos a s\u00faa voz en nome de Isabel II constitucional, ata que tan logo chegue o d\u00eda, que non est\u00e1 lonxe, en que S.M. libre poida, en uni\u00f3n coas mesmas Cortes, consolidar dunha vez o seu trono e os dereitos e independencia da naci\u00f3n\u201d<\/em><\/p>\n

Esta arenga finalizou coas seguintes proclamas:<\/p>\n

Galegos, espa\u00f1ois todos. Viva a Constituci\u00f3n! Viva a Ra\u00ed\u00f1a libre! Fose estranxeiros!Abaixo o ditador Narv\u00e1ez! Abaixo o sistema tributario!<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Inici\u00e1base as\u00ed un aut\u00e9ntico pronunciamiento de \u00edndole liberal e constitucionalista.<\/p>\n

O d\u00eda 7 de abril, a Xunta de Santiago nomea a Miguel Sol\u00eds como mariscal de campo<\/p>\n

O d\u00eda 9 de abril o comandante Manuel Buceta proclamou o pronunciamiento en Pontevedra, o 10 pronunciouse en Vigo o Brigadier Leoncio Rub\u00edn. O levantamento estendeuse a Muros, Noia, Pobra do Carami\u00f1al, Ortigueira, Riveira, Rianxo, Padr\u00f3n, Caldas de Reis, A Garda, Tui e Betanzos.<\/p>\n

Despois da batalla de Sig\u00fceiro, que tivo lugar o 13 de abril, as tropas de Sol\u00eds quedaron en Santiago. As tropas ench\u00edanse de \u00e1nimos cantando o himno de Rega e unha \u201cLada\u00ed\u00f1a liberal\u201d.<\/em><\/p>\n

Ao pouco un\u00edronse \u00e1 sublevaci\u00f3n as prazas de Santiago, Pontevedra e Vigo, estas d\u00faas \u00faltimas cidades ao mando de Leoncio Rub\u00edn de Celis e Oro\u00f1a. Nesas datas s\u00f3 A Coru\u00f1a, Ourense e Ferrol atop\u00e1banse baixo a autoridade do Goberno de Narv\u00e1ez, faltando dunha maneira inexplicable, segundo xu\u00edzo dos directores do alzamento, a sagrados e imprescindibles compromisos.<\/p>\n

O 15 de abril constit\u00faese en Santiago de Compostela a Xunta Superior do Reino de Galicia que reclamou as liberdades que abolira Narv\u00e1ez e un trato m\u00e1is xusto para Galicia. Ese d\u00eda publ\u00edcase o manifesto da Xunta e que pode dividirse en dous partes: a primeira era un conxunto de reivindicaci\u00f3ns propias do liberalismo m\u00e1is progresista, que poderiamos resumir como a petici\u00f3n dun maior aperturismo pol\u00edtico; e unha segunda parte que ti\u00f1a un compo\u00f1ente m\u00e1is propia de Galicia, e na que se afirma que Galicia deb\u00eda recuperar o seu antigo esplendor e superar a situaci\u00f3n de abatemento en que se atopaba.<\/p>\n

Ese mesmo d\u00eda, en Lugo, Sol\u00eds arenga de novo aos seus partidarios antes de tomar rumbo a Santiago:<\/p>\n

Soldados, tres anos pasaron por n\u00f3s do mais inicuo despotismo; e neste tres anos un poder bastardo quixo nivelarnos cos xenizares de Constantinopla, quixo illarvos do pobo de que sodes fillos; quixo a\u00ednda m\u00e1is, pois tentou rasgar as entra\u00f1as da querida patria coas vosas baionetas, afiadas agora para defender a naci\u00f3n e os seus sagrados dereitos… S\u00f3 para guiarvos \u00e1 vitoria, aceptei o nomeamento de mariscal de campo con que se ha dignado a honrarme a benem\u00e9rita Xunta de Santiago… S\u00f3 para defender o pobo e as leis, p\u00faxenme \u00e1 vosa fronte; s\u00f3 por mandar soldados como v\u00f3s, xurei \u00e1 face da Europa decata restaurar a nacionalidade de Espa\u00f1a e a independencia dos seus fillos. Non \u00e9 verdade que no voso coraz\u00f3n non hai m\u00e1is que un pensamento s\u00f3? Non \u00e9 verdade que nos vosos beizos non hai m\u00e1is que un s\u00f3 berro? Si, o da liberdade ou morte. Compa\u00f1eiros!!<\/em><\/p>\n

O intento inicial de Sol\u00eds de que se sumasen outras unidades \u00e1 sublevaci\u00f3n non tivo lugar, feito que provocar\u00eda o seu posterior fracaso. Sol\u00eds agardaba na Coru\u00f1a un levantamento xeral polo que o capit\u00e1n xeral da praza, Juan de Villalonga, tomou medidas contra os sublevados, pechando os cami\u00f1os que daban acceso \u00e1 Coru\u00f1a, procurando as\u00ed o que se sumasen adeptos aos rebeldes. Ao mesmo tempo, o capit\u00e1n xeral ordenou a captura e encarceramento dos progresistas radicais da cidade.<\/p>\n

Miguel Sol\u00eds e Leoncio Rub\u00edn, co\u00f1ecedores de que o xeneral Narv\u00e1ez enviou tropas represoras baixo o mando do xeneral Manuel Guti\u00e9rrez da Cuncha para sufocar a rebeli\u00f3n, decidiron dividir as forzas. Desta forma, Sol\u00eds deb\u00eda aproximarse A Coru\u00f1a e Ferrol, mentres que Rub\u00edn deb\u00eda ocupar Lugo e Ourense. A intenci\u00f3n era dominar o catro provincias galegas e ocupar as s\u00faas fronteiras situando soldados para o seu defensa. Con todo, a divisi\u00f3n de tropas foi un erro e non conseguiron estender a insurrecci\u00f3n. Rub\u00edn desprazouse dunha forma imprecisa, fracasando na toma de Ourense e na retirada terminou exili\u00e1ndose a Portugal, polo que foi tachado de traidor polos seus. Pola s\u00faa banda, o comandante da Garda Civil, Manuel Buceta, tam\u00e9n logrou fuxir a Portugal disfrazado de muller.<\/p>\n

\"General

Xeneral Manuel Guti\u00e9rrez de la Concha<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Ante esta situaci\u00f3n, o comandante Sol\u00eds decide acampar no lugar do Alto de Eir\u00eds (a escasos 2 quil\u00f3metros da cidade), confiando na sublevaci\u00f3n da poboaci\u00f3n coru\u00f1esa. Pasados uns d\u00edas, e ao comprobar que non se produce a situaci\u00f3n esperada, emprende, co mesmo obxectivo,\u00a0 rumbo coas s\u00faas tropas cara \u00e1s cidades de Ferrol e Betanzos. O resultado \u00e9 o mesmo, polo que se dirixe xa cara \u00e1 cidade de Santiago.<\/p>\n

Mentres tanto o xeneral Jos\u00e9 Guti\u00e9rrez da Concha, enviado polo goberno de Narv\u00e1ez, entraba o d\u00eda 22 de abril no Concello de Teo e pasando a noite na casa reitoral de Baamonde. Ao cinco da ma\u00f1\u00e1 do d\u00eda seguinte, dirixiuse a Pontevea para observar os movementos dos insurrectos.<\/p>\n

O d\u00eda 23 de Abril prod\u00facese o enfrontamento b\u00e9lico entre as tropas de Miguel Sol\u00eds e as do xeneral da Cuncha. As exiguas tropas de Sol\u00eds estaban formadas polo batall\u00f3n de Zamora e os provinciais de Xix\u00f3n e Segovia, as\u00ed como gardas civ\u00eds enviados por don Anxo Ru\u00edz Pons, d\u00faas compa\u00f1\u00edas de milicias, uns 60 licenciados do ex\u00e9rcito e outros 25 voluntarios.<\/p>\n

As tropas da Concha entraron en combato ao berro de Viva a Ra\u00ed\u00f1a!, Morran os traidores!,<\/em> en fronte recib\u00edronos os gardas civ\u00eds apostados nas xanelas das casas, disparando sen cesar con berros de \u201cViva a Ra\u00ed\u00f1a libre!, Abaixo o ditador!\u201d.<\/em><\/p>\n

Este enfrontamento no que as tropas de Miguel Sol\u00eds contaron co reforzo do \u201cBatall\u00f3n literario<\/em>\u201d, ao mando de Antol\u00edn Faraldo, e formado por mozos universitarios da cidade compostel\u00e1, co\u00f1\u00e9cese como a batalla de Cacheiras e terminou coa vitoria de Xeneral Concha, pondo en fuga \u00e1s tropas rebeldes, e coas tropas \u201cleais\u201d <\/em>ao goberno central, saqueando e efectuando pillaxe na cidade de Santiago.<\/p>\n

As tropas de Sol\u00eds dir\u00edxense cara ao mosteiro de San Mart\u00edn Pinario, pr\u00f3ximo \u00e1 Catedral de Santiago, por considerar que era o reduto con maiores posibilidades de refuxio e defensa.<\/p>\n

Ante a falta de apoios, o Comandante Sol\u00eds entr\u00e9gase xunto cos seus oficiais. A condici\u00f3n que pon Sol\u00eds \u00e9 que se entregar\u00eda se lle garant\u00edan que ning\u00fan dos seus homes ser\u00eda executado. Pero esta proposta non encaixaba coa idea do capit\u00e1n xeral Juan de Villalonga, quen seguindo ordes expresas do xeneral Narv\u00e1ez, desexaba un castigo exemplar que escorrentase posibles intentos futuros, reclamando, en consecuencia, que se procedese \u00e1 execuci\u00f3n, tras o correspondente xu\u00edzo, de todos os implicados.<\/p>\n

O d\u00eda 25 de abril in\u00edciase o traslado de Sol\u00eds e os seus oficiais cara \u00e1 Coru\u00f1a, a fin de ser sometidos a xu\u00edzo, pero o feito do gran\u00a0 n\u00famero de adeptos \u00e1 causa rebelde que se concentraban na devandita cidade, decidiuse que o xu\u00edzo tivese lugar no cami\u00f1o entre Santiago e A Coru\u00f1a. Nun principio tentouse celebrar na vila de Ordes, pero ante a ausencia dunha autoridade civil que puidese referendar a condena (segundo a lenda local: o alcalde Domingo Moar negouse a asinar a orde de execuci\u00f3n), continuaron direcci\u00f3n A Coru\u00f1a, e xa pr\u00f3ximos a ela, na vila de Carral tivo lugar un xu\u00edzo r\u00e1pido, levado a cabo por un tribunal militar especial. En Carral tivo lugar o xu\u00edzo e execuci\u00f3n merc\u00e9 \u00e1 autorizaci\u00f3n concedida polo segundo alcalde Fernando Insua.<\/p>\n

Ao comparecer ante o Consello de guerra que se lle formou Sol\u00eds manifestou: “Que os seus principios eran de firme adhesi\u00f3n \u00e1 ra\u00ed\u00f1a, e s\u00f3 a xesti\u00f3n perniciosa do Goberno era o que trataba de combater, por infracci\u00f3n \u00e1s leis, vej\u00e1menes dos pobos e m\u00e1is atropelos, que se desprend\u00edan da historia dos \u00faltimos anos”.<\/em><\/p>\n

E a\u00ednda engadiu: “Non son traidor aos meus xuramentos nin xamais claudicar\u00e9 deles; antes ao contrario, ac\u00e1toos con aquel respecto en que se cimenta a honra do cabaleiro; por iso non quixen pronunciarme en 1843, val\u00e9ndome desta actitude sufrir tal c\u00famulo de persecuci\u00f3ns que at\u00e9 se me postergou na mi\u00f1a carreira. Se, a pesar de todo, se me reputa traidor, con dobre car\u00e1cter o son todos os militares de Espa\u00f1a, desde o primeiro xeneral at\u00e9 a \u00faltimo corneta, pois moi poucos deles poder\u00e1n contarse que non servisen a todos os Gobernos , defendendo todas as bandeiras e quebrantando todos os seus compromisos”. <\/em><\/p>\n

A outra pregunta do presidente repuxo: “Sei a sorte que me espera, m\u00e1is morrerei como un cabaleiro e militar leal, levando ao sepulcro a consoladora idea de perecer pola causa dos pobos v\u00edtimas do encono e desencadenamento dun Poder feroz e reaccionario”.<\/em><\/p>\n

O resultado do xu\u00edzo foi a condena a m\u00f3rdeo dos acusados. Non houbo clemencia. A pesar das s\u00faplicas de diversas persoas e autoridades, entre as que destacaba o arcebispo de Santiago, o capit\u00e1n xeral Juan de Villalonga foi implacable: \u201ctodos os oficiais sublevados deb\u00edan ser pasados polas armas sen dilaci\u00f3n\u201d. <\/em><\/p>\n

O goberno, presidido neses momentos por Ist\u00fariz, quer\u00eda dar un castigo exemplar. Estaba en xogo o modelo pol\u00edtico que deb\u00eda prevalecer en Espa\u00f1a.<\/p>\n

O Comandante Sol\u00eds ser\u00eda o primeiro executado, segundo c\u00f3ntanos Tettamancy no seu libro sobre A Revoluci\u00f3n de 1846, ao once e media da ma\u00f1\u00e1 do 26 de abril comunic\u00f3uselle a sentenza na capela do Socorro de Carral e \u00e1s d\u00faas da tarde encami\u00f1ouse cara ao lugar da execuci\u00f3n, o atrio da igrexa de San Estevo de Paleo, onde ser\u00eda fusilado Cabe resaltar que, segundo as cr\u00f3nicas, no momento do fusilamento do Comandante Sol\u00eds, leste solicitou permiso para dirixirse ao pelot\u00f3n, rexeitando dar as costas ao pelot\u00f3n de execuci\u00f3n e a que se lle vendasen os ollos.<\/p>\n

Algo m\u00e1is tarde, ao catro, notificouse a sentenza a once dos seus oficiais: os comandantes V\u00edctor Velasco e os capit\u00e1ns Ferm\u00edn Marin\u00e9, Juan S\u00e1nchez, Manuel Ferrer, Jacinto Dab\u00e1n, Francisco M\u00e1rquez, Jos\u00e9 Mart\u00ednez, Felipe Valero, Ram\u00f3n Jos\u00e9 Llorens, Ignacio da Infanta e Santiago Lallave. Ser\u00edan fusilados en quendas na Fraga do Rei ao sete e cuarto da tarde. Todos foron enterrados no cemiterio de Paleo, onde a\u00ednda se conservan varias das s\u00faas l\u00e1pidas. Tam\u00e9n ser\u00eda fusilado en Betanzos, o d\u00eda catro de maio, o sarxento maior Antonio Samitier. Todos eles son os M\u00e1rtires de Carral.<\/p>\n

Dos martirios a que se lle someteu d\u00e1 conta o seguinte par\u00e1grafo, que lemos na acta de defunci\u00f3n levantada polo p\u00e1rroco de Paleo: “…e foron sacrificados inhumanamente \u00e1 vontade sanguenta dos seus verdugos, especialmente do coronel Cachafeiro, que m\u00e1is inhumanidades cometese despois de mortos a non presentarme eu mesmo representando a xustiza divina”. “Espect\u00e1culo horroroso. Triste Memoria”.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

A lenda dos \u201cM\u00e1rtires de Carral\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

A partir dese momento nace a lenda dos M\u00e1rtires de Carral. A ra\u00ed\u00f1a Isabel II declarar\u00eda, dez anos despois, a todos aqueles oficiais (12) como \u201cbenem\u00e9ritos da patria\u201d <\/em>e ordenando que se levantase un monumento na s\u00faa memoria, cuxo orzamento ascend\u00eda aos 120.000 reais de v\u00e9laro. As Cortes conced\u00e9ronlles a \u201cCruz de valor e constancia\u201d<\/em> e decretaron que se levantase un monumento.<\/p>\n

A\u00ednda que desde un principio eran remotas as posibilidades de \u00e9xito o levantamento de Sol\u00eds e os seus seguidores, o certo \u00e9 que a s\u00faa acci\u00f3n supuxo un punto de inflexi\u00f3n que se concretar\u00eda na s\u00faa asunci\u00f3n como m\u00e1rtires e a naci\u00f3n galega, anos despois, a pesar de que ning\u00fan deles era galego. Pero a mitificaci\u00f3n do alzamento foi case inmediato, xa que permitiu unir o galeguismo co progresismo desde o seu nacemento, a diferenza doutros movementos similares noutras zonas de Espa\u00f1a<\/p>\n

 <\/p>\n

O monumento dedicado aos M\u00e1rtires de Carral<\/em><\/strong><\/p>\n

A\u00ednda que, na nosa opini\u00f3n, sen demasiado interese desde o punto de vista art\u00edstico, como para xustificar un desprazamento para a s\u00faa visi\u00f3n \u201cart\u00edstica\u201d, <\/em>se hai que reco\u00f1ecerlle un gran valor simb\u00f3lico.<\/p>\n

O proxecto de construci\u00f3n do\u00a0 monumento aos m\u00e1rtires de Carral non se chegar\u00eda a realizar ata que en 1898 o destacado galeguista Francisco Su\u00e1rez Delgado, recentemente chegado de Buenos Aires, d\u00e1 os primeiros pasos para dar sentido a aquela perdida memoria de levantar o monumento que lembre a xesta dos M\u00e1rtires de Carral. Foi custeada por subscrici\u00f3n popular e impulsada pola liga Galega d\u00e1 Cru\u00f1a, vinculada ao faladoiro que albergaba a librar\u00eda de Carr\u00e9 Aldao, m\u00e1is co\u00f1ecida na cidade coru\u00f1esa como \u201cA Cova C\u00e9ltica<\/em>\u201d. A primeira pedra colocouse o 23 de abril de 1899.\u00a0 Finalmente, o monumento inaugurar\u00edase o 22 de maio de 1904.<\/p>\n

\"Monumento

Monumento aos M\u00e1rtires de Carral<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

O monumento at\u00f3pase no centro de Carral e est\u00e1 feito con granito das canteiras do Ill\u00f3 (Barro) e foi dese\u00f1ado polo arquitecto Juan \u00c1lvarez Mendoza. O monumento a\u00ednda que non se pode considerar en se un cruceiro, se re\u00fane as s\u00faas formas en cruz.<\/p>\n

No monumento vemos o escudo de Galicia e unha inscrici\u00f3n coa seguinte lema: \u201cAos m\u00e1rtires da liberdade mortos o 26 de abril de 1846. Liga Galega na Cru\u00f1a\u201d<\/em>. Ademais, unha placa lembra os nomes dos oficiais executados.<\/p>\n

\"Placa

Placa M\u00e1rtires de Carral<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Segundo conta Manuel Murgu\u00eda, nesa curta primavera do ano 1846 s\u00f3 aflorou durante 24 d\u00edas de ilusi\u00f3n e progresismo contra o goberno de Narv\u00e1ez, que a pesar de dicirse liberal e moderado, ti\u00f1a na s\u00faa contra \u00e1 mediana e pequena burgues\u00eda, a moitos universitarios e bastantes profesionais pr\u00f3ximos ao republicanismo.<\/p>\n

Anos despois, o pleno municipal do 29 de abril de 1931 aprobou a determinaci\u00f3n de dar o nome de \u201dAvenida dos M\u00e1rtires de Carral\u201d <\/em>\u00e1 estrada comprendida entre a Ponte de Monelos e o Alto de Eir\u00eds, en virtude dunha proposta formulada por Xullo Paradela, concelleiro electo nas elecci\u00f3ns do 14 de abril.<\/p>\n

Desde 1936 os habitantes de Carral levan a cabo unha representaci\u00f3n teatral ao aire libre na que se reviven estes feitos. A obra tit\u00falase \u201cAbril de lume e ferro\u201d<\/em>, escrita por Manuel Mar\u00eda e publicada polo Concello de Carral no ano 1989. Ademais este monumento foi escenario de importantes homenaxes e actos como o organizado pola Real Academia Galega para conmemorar o seu centenario en 2006.<\/p>\n

Dado que este acontecemento foi e \u00e9 co\u00f1ecido a nivel nacional, creouse un proxecto tur\u00edstico ao redor do mesmo, a Ruta dos M\u00e1rtires. Esta ruta ten unha extensi\u00f3n de 3km aproximadamente e comeza no centro de Carral, no monumento dos m\u00e1rtires, pasando polo tres sepulturas dos oficiais axusticiados e terminando na Fraga do Rei, onde foron fusilados os M\u00e1rtires.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

E para finalizar, seguidamente deix\u00e1mosvos un fragmento da constituci\u00f3n da Xunta de Goberno de Galicia formada durante o levantamento:<\/p>\n

\u201cGalicia, arrastrando at\u00e9 aqu\u00ed unha existencia oprobiosa, convertida nunha verdadeira colonia da corte, vai \u00e1 levantarse da s\u00faa humillaci\u00f3n e abatemento. Esta Xunta, amiga sincera do pa\u00eds, consagrarase constantemente \u00e1 engrandecer o antigo reino de Galicia, dando proveitosa direcci\u00f3n \u00e1 os numerosos elementos que atesoura no seu seo, levantando os cimentos dun porvir de glora. Para conseguilo esforzarase constantemente en fomentar intereses materiais, crear costumes p\u00fablicos, abrir as fontes naturais da s\u00faa riqueza, decr\u00e9pita fundada sobre a ignorancia. Espertando o poderoso sentimento de provincialismo, e encami\u00f1ando \u00e1 un s\u00f3 fin todos os talentos e todos os esforzos, chegar\u00e1 \u00e1 conquistar Galicia a influencia de que \u00e9 merecedora, coloc\u00e1ndose no alto lugar \u00e1 que est\u00e1 chamado o antigo reino dos suevos.\u201d<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Confiamos en que esta publicaci\u00f3n resultase do voso interese. Grazas por lernos!!<\/p>\n

 <\/p>\n

Referencias:<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cA gran historia de Galicia. Historia pol\u00edtica da Galicia contempor\u00e1nea\u201d.<\/em> Tomo XI. La Voz de<\/p>\n

“Idade contempor\u00e1nea (s\u00e9culo XIX)”.<\/em> Historia xeral de Galicia. De Obelleiro Pi\u00f1\u00f3n, L.<\/p>\n

\u201cLos M\u00e1rtires de Carral\u201d.<\/em> De\u00a0 Villares, R.<\/p>\n

Los m\u00e1rtires de la libertad Gallega. Revista Mundo Grafico.<\/em> De Conde de Rivera, L.<\/p>\n

http:\/\/culturagalega.gal\/noticia.php?id=14621&soportal=ningun<\/a><\/p>\n

Los M\u00e1rtires de Carral, 167 a\u00f1os despu\u00e9s<\/em> (www.laopinioncoruna.es)<\/p>\n

La batalla de Cacheiras<\/em> (http:\/\/www.concellodeteo.com)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Se os nosos queridos lectores pasan nalgunha ocasi\u00f3n polo Concello de Carral, sito a uns 20 quil\u00f3metros da Coru\u00f1a, direcci\u00f3n Santiago, atoparanse cun monumento singular que fai referencia aos M\u00e1rtires de Carral. Con esta entrada imos tentar facer unha breve exposici\u00f3n sobre os feitos que deron lugar a que nesta vila fosen executados no mes…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9752,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[519,355,221],"tags":[273,247,271,1845,126,1848,1846,1847,236,445,237],"class_list":["post-9770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edad-contemporanea-gl","category-idade-contemporanea","category-recuncho-da-historia","tag-biografias-gl","tag-centros-historicos-gl","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-edad-contemporanea-gl","tag-galicia-gl","tag-idade-contemporanea","tag-martires-de-carral-gl","tag-miguel-solis-gl","tag-mitos-e-lendas","tag-mitos-y-leyendas-gl","tag-sociedade","category-519","category-355","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9770"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10102,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9770\/revisions\/10102"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9752"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}