{"id":8988,"date":"2026-04-09T00:14:47","date_gmt":"2026-04-08T23:14:47","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=8988"},"modified":"2026-04-09T00:14:47","modified_gmt":"2026-04-08T23:14:47","slug":"maria-casares-unha-galega-esquecida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/maria-casares-unha-galega-esquecida\/","title":{"rendered":"Mar\u00eda Casares, unha galega esquecida"},"content":{"rendered":"

]Bela, sedutora, tenaz, forte, con certo grao de arrogancia, as\u00ed poderiamos definir a Mar\u00eda Casares<\/em><\/strong>, a galega esquecida. O pr\u00f3ximo ano ser\u00e1 o aniversario do seu nacemento. Cen anos despois, esta gran diva do teatro, idolatrada no pa\u00eds veci\u00f1o e esquecida na terra que a viu nacer, merece ser lembrada.<\/p>\n

Era filla de Santiago Casares Quiroga e de Gloria P\u00e9rez Currais,\u00a0 Mar\u00eda Vitoria Casares P\u00e9rez, Bitola como a chamaba o seu pai, naceu na Coru\u00f1a en 1922 e faleceu en Alloue, Francia, en 1996. A terra coa que foi feita, tal e como menciona ela nas s\u00faas memorias, \u00e9 Galicia; a s\u00faa patria, o teatro e o seu pa\u00eds de orixe, a Espa\u00f1a refuxiada.<\/p>\n

\"Santiago

Santiago Casares Quiroga<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Filla da cultura popular galega representada pola s\u00faa nai e da cultura intelectual representada polo seu pai, Mar\u00eda Casares, forxa un car\u00e1cter f\u00e9rreo que lle axudar\u00e1 a superar os avatares que o destino lle ten preparado.<\/p>\n

O seu pai, presidente do Consello de Ministros no goberno da II Rep\u00fablica espa\u00f1ola<\/em><\/strong>, quedou vinculado ao golpe de estado de 1936. Terminou os seus estudos de dereito en Madrid, onde foi pai dunha nena en 1910, Esther Casares Quiroga, \u00e1 que reco\u00f1eceu e levou con el \u00e1 s\u00faa cidade de orixe. Chama a atenci\u00f3n que Esther Casares leve os dous apelidos do seu pai como filla de solteiro, ao rev\u00e9s do que habitualmente vi\u00f1a sucedendo na \u00e9poca; o que evidencia a s\u00faa ideolox\u00eda liberal pouco afectada polos convencionalismos sociais da \u00e9poca.<\/p>\n

A s\u00faa nai, muller de orixe popular e forte car\u00e1cter<\/em><\/strong>, conv\u00e9rtese no apoio de Mar\u00eda ao longo da s\u00faa vida, da que nunca se separa. \u00c9 a s\u00faa nai quen empuxa a Mar\u00eda ao teatro. Gloria P\u00e9rez, costureira nunha sombrerer\u00eda e filla dunha cigarreira, dinamitou as barreiras de clase ao casar con Santiago Casares, eminente protagonista da burgues\u00eda coru\u00f1esa.<\/p>\n

Os primeiros anos de Mar\u00eda transcorren entre A Coru\u00f1a e unha leira en Oleiros, concello lim\u00edtrofe co coru\u00f1\u00e9s. Coa instauraci\u00f3n da Rep\u00fablica en 1931 e debido \u00e1 traxectoria pol\u00edtica do seu pai, a familia trasl\u00e1dase a vivir a Madrid. Mar\u00eda sente por primeira vez exiliada, palabra que lle vai a acompa\u00f1ar ao longo da s\u00faa vida, na que ser\u00eda co\u00f1ecida como a \u201cactriz do exilio\u201d.<\/em><\/p>\n

Mar\u00eda sente m\u00e1is o exilio de Galicia a Madrid que o de Espa\u00f1a a Francia, a pesar de que todos os ver\u00e1ns regresa a Montrove (Oleiros). A s\u00faa vida cambia en Madrid, onde perde a liberdade \u00e1 que estaba afeita. Lonxe quedan os seus paseos polos areais da praia de Bastiagueiro, os seus xogos e as s\u00faas amizades.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Pouca pegada deixou Mar\u00eda Casares en Galicia<\/em><\/strong>. A s\u00faa casa, expoliada polos vencedores, convertida na actualidade nun museo-homenaxe; e algunhas cartas e fotograf\u00edas que conserva a familia da s\u00faa amiga da infancia Pilar L\u00f3pez Novoa.<\/p>\n

En Madrid conv\u00e9rtese na filla dun personaxe p\u00fablico. Matric\u00falase nun instituto onde recibe unha formaci\u00f3n de vangarda dirixida \u00e1s elites da Rep\u00fablica. Deste instituto Mar\u00eda gardar\u00e1 un fermoso recordo ao longo da s\u00faa vida pola liberdade que no mesmo respir\u00e1base en contraste co Liceo de Par\u00eds que a agardar\u00eda anos despois.<\/p>\n

\u00c9 en Madrid onde Mar\u00eda descobre o cinema e o teatro; pero tam\u00e9n vive en primeira li\u00f1a o golpe de estado e o inicio da guerra civil espa\u00f1ola.<\/p>\n

Aos 14 anos, e debido aos acontecementos pol\u00edticos de Espa\u00f1a, Mar\u00eda e os seus pais ex\u00edlianse en Paris. En novembro de 1936, abandona Madrid xunto coa s\u00faa nai. Inst\u00e1lanse en Par\u00eds onde economicamente son axudadas por unha parella de actores, ambos os simpatizantes da Rep\u00fablica, quen ver\u00e1n\u00a0 as grandes capacidades que ti\u00f1a Mar\u00eda para a interpretaci\u00f3n.<\/p>\n

A pesar do seu pobre nivel de franc\u00e9s, Mar\u00eda accede ao conservatorio de Par\u00eds despois do seu terceiro intento en 1940. Durante ese tempo asistiu a clases de teatro. Aos 19 anos act\u00faa por primeira vez ante o p\u00fablico. Mar\u00eda ten que aprender a interpretar e vivir noutro idioma.<\/p>\n

Despois desta primeira interpretaci\u00f3n teatral, comezou o seu ascenso como actriz, ga\u00f1ouse un nome e deu comezo a un imparable ascenso na s\u00faa carreira art\u00edstica at\u00e9 o final dos seus d\u00edas.\u00a0 A s\u00faa tenacidade irrefreable impulso a s\u00faa actividade que flu\u00edu a unha velocidade extraordinaria.<\/p>\n

 <\/p>\n

Pero, nestes inicios,\u00a0 os acontecementos hist\u00f3ricos a\u00ednda lle deparaban momentos inesquecibles.<\/p>\n

Unha vez finalizada a guerra civil espa\u00f1ola, o seu pai re\u00fanese con Mar\u00eda e a s\u00faa nai en Par\u00eds. Na Coru\u00f1a, baixo un estreito control policial,\u00a0 quedan a s\u00faa filla Esther e a s\u00faa neta. O seu xenro, combatente no bando republicano, logrou exiliarse en M\u00e9jico ao comezo da sublevaci\u00f3n militar. A casa da coru\u00f1esa r\u00faa Panadeiras \u00e9 requisada polo r\u00e9xime. Esther acaba no c\u00e1rcere, separada da s\u00faa filla e sen que\u00a0 poida abandonar Espa\u00f1a at\u00e9 1954, ano no que tras unha visita a Mar\u00eda, vaise a vivir a M\u00e9jico.<\/p>\n

Pero a tranquilidade o exilio vese embazada pola ocupaci\u00f3n nazi de Francia polos alem\u00e1ns en 1940.\u00a0 Santiago Casares foxe a Inglaterra en compa\u00f1\u00eda de Juan Negr\u00edn, presidente da Rep\u00fablica no exilio, onde residir\u00e1 at\u00e9 o final da II Guerra Mundial.<\/p>\n

Mentres tanto Mar\u00eda consol\u00eddase como unha gran actriz de teatro. Ao final da *II Guerra Mundial, Santiago regresa a Paris, tras o seu dobre exilio.<\/p>\n

En Par\u00eds, resid\u00edan na Rue de Vaugirard, onde sempre se acoll\u00eda non s\u00f3\u00a0 aos espa\u00f1ois que necesitaban un refuxio temporal, sen\u00f3n tam\u00e9n a familias xud\u00edas con dificultades co r\u00e9xime instaurado.<\/p>\n

En febreiro de 1950 Mar\u00eda sofre un duro golpe coa morte do\u00a0 seu pai, inm\u00f3bil na cama desde fac\u00eda tempo e concentrado case en exclusiva nas s\u00faas lecturas e apartado voluntariamente dos c\u00edrculos republicanos no exilio.<\/p>\n

Anteriormente,\u00a0 o ano 1944, Mar\u00eda co\u00f1ece a Albert Camus, o seu gran amor, premio nobel de literatura, con quen vive un romance durante 16 anos, a\u00ednda que este nunca se separar\u00e1 da s\u00faa esposa. Camus vive en Par\u00eds, onde colabora coa resistencia. Mar\u00eda define a Camus como o continuador do seu pai, como o apoio necesario para continuar a s\u00faa vida. Sempre, segundo as s\u00faas palabras, necesitou e tivo ese bast\u00f3n primeiro co seu pai, despois con Camus e, finalmente, co que foi o seu amigo e marido.<\/p>\n

\"Mar\u00eda

Mar\u00eda Casares e Albert Camus<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

O 4 de xaneiro de 1960, aos 46 anos, Albert Camus perdeu a vida nun accidente de tr\u00e1fico. \u00abNon hai nada m\u00e1is absurdo que morrer nun accidente de tr\u00e1fico\u00bb,<\/em> declaraba Albert Camus o 3 de xaneiro daquel ano. Xusto ao d\u00eda seguinte, o cad\u00e1ver do Premio Nobel xac\u00eda entre un amasillo de ferros, a beiras dunha estrada a 100 quil\u00f3metros de Par\u00eds, enclaustrado xunto ao seu editor Michel Gallimard nun deportivo Facel Veiga FV3B. Gallimard perdera o control do veh\u00edculo nunha recta, baixo o orballo e a 180 quil\u00f3metros por hora, at\u00e9 dar cunha \u00e1rbore.<\/p>\n

Mar\u00eda sente novamente exiliada, pero esta vez da vida!<\/p>\n

Tras a morte do seu gran amor, o actor alsacian Andr\u00e9 Schelesser entra na vida de Mar\u00eda desde a s\u00faa m\u00e1is \u00edntima amizade consolidada ao longo dos anos. Ambos adquiren a s\u00faa casa na Vergne (Alloue) e contraen matrimonio o 27 de xu\u00f1o de 1978.<\/p>\n

Ao finais dos anos\u00a0 cincuenta acepta unha invitaci\u00f3n para desprazarse a Arxentina e facer teatro na s\u00faa lingua materna. Al\u00ed tomar\u00e1 contacto coa Galicia do exilio, con eses textos imposibles de facer no seu pa\u00eds de nacemento. \u00c9 recibida con gran honra e homenaxeada polos grandes intelectuais Lu\u00eds Seoane, Rafael Dieste, Eduardo Branco Amor\u2026 Mar\u00eda, t\u00edmida por natureza, incapaz de soportar reuni\u00f3ns de moitas persoas, vive con gran intensidade este encontro co seu pasado, coa s\u00faa lingua e acento, co seu nome pronunciado doutra maneira, como ela mesma relata; e d\u00e9ixase arroupar pola calor humana do centro galego.<\/p>\n

O \u00e9xito alcanzado en Arxentina, levar\u00e1 novas xiras por Am\u00e9rica Latina: Uruguai, Chile, Brasil, Cuba, M\u00e9xico, Paraguai\u2026 pero sen d\u00fabida \u00e9 en Buenos Aires onde Mar\u00eda sente m\u00e1is c\u00f3moda.<\/p>\n

\u00c1 morte de Franco, en 1975<\/em><\/strong>, cando xa pode regresar a Espa\u00f1a<\/em><\/strong> e perde a s\u00faa condici\u00f3n de refuxiada, adquire a nacionalidade francesa en agradecemento a este pa\u00eds a s\u00faa acollida. Regresa a Espa\u00f1a para representar a obra El Espantallo.<\/em> Pero non conseguiu ser un \u00e9xito. O p\u00fablico non estaba afeito a ese tipo de voz, a esa maneira de actuar do gran teatro franc\u00e9s; e en castel\u00e1n ti\u00f1a acento galego. Repr\u00f3chaselle en Espa\u00f1a o que se lle encomiou en Francia.\u00a0 Pero Mar\u00eda defende con firmeza o orgullo do seu nacemento sen renunciar a esa parte de si mesma. A pesar de todo, a homenaxe ao seu regreso foi absoluto: pero ela soubo que este non era o seu sitio. Quit\u00e1ranllo!<\/p>\n

A pesar de que realizou, polo menos, cinco viaxes a Espa\u00f1a por motivos laborais, non se achegou a Galicia por entender que esta terra non rehabilitara a figura do seu pai. Consideraba que a\u00ednda non se corrixiu a impunidade dos responsables, co silencio c\u00f3mplice, da morte no exilio do seu pai.<\/p>\n

\"Casa-Museo

Casa-Museo Casares Quiroga, A Coru\u00f1a<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Mar\u00eda, insensible \u00e1s homenaxes oficiais tard\u00edos, moi afastados da cultura, regresa ao seu pa\u00eds de acollida para non volver. Ela refire a s\u00faa estancia como unha experiencia chea de atenci\u00f3n e, \u00e1 vez, de retracci\u00f3n. A pesar da calorosa acollida, Mar\u00eda sente soa. Regresou a un pa\u00eds no que non viviu durante 40 anos, ba\u00f1ado na euforia da nacente liberdade no que para ela foi unha normalidade nos \u00faltimos anos.<\/p>\n

Falece na s\u00faa casa en Alloue o 22 de novembro de 1996, onde \u00e9 enterrada xunto ao seu marido.<\/p>\n

En agradecemento ao pa\u00eds que a acolleu, Mar\u00eda Casares, sen descendentes, doou a casa da Vergne ao municipio. Al\u00ed creara a s\u00faa propia Galicia, \u00e1 que sempre lembrou como o para\u00edso da s\u00faa infancia. Na actualidade a s\u00faa mansi\u00f3n converteuse nun lugar de encontros e conferencias baixo o nome daMaison du com\u00e9dien – Mar\u00eda Casares. O edificio e a s\u00faa biblioteca foron declarados monumento hist\u00f3rico de Francia en 2002.<\/p>\n

\"Maison

Maison du com\u00e9dien, Allou (Francia)<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

En Espa\u00f1a toda a prensa deu noticia da s\u00faa morte, pero para a maior\u00eda da poboaci\u00f3n deste pa\u00eds Mar\u00eda Casares era e \u00e9 unha perfecta desco\u00f1ecida. Unha desco\u00f1ecida na s\u00faa terra!<\/p>\n

 <\/p>\n

Referencias:<\/em><\/strong><\/p>\n

El pa\u00eds: Una exiliada en Paris<\/p>\n

RTVE: Mujeres malditas<\/p>\n

Una residente privilegiada. Mar\u00eda Casares<\/p>\n

O tempo das Mareas. De Mar\u00eda Lopo00[\/vc_column_text][vc_column_text]<\/p>\n

A nosa recomendaci\u00f3n:<\/h2>\n