{"id":8735,"date":"2026-04-08T19:42:51","date_gmt":"2026-04-08T18:42:51","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=8735"},"modified":"2026-04-08T19:42:51","modified_gmt":"2026-04-08T18:42:51","slug":"a-conquista-das-molucas-a-expedicion-garcia-jofre","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/a-conquista-das-molucas-a-expedicion-garcia-jofre\/","title":{"rendered":"A Conquista das Molucas. A expedici\u00f3n Garc\u00eda Jofre"},"content":{"rendered":"<p>A cidade e o porto da Coru\u00f1a, foron protagonistas en numerosas ocasions ao longo da historia. Hoxe imos dedicar unhas li\u00f1as a comentar a denominada <strong><em>Expedici\u00f3n de Garc\u00eda Jofre de Loa\u00edsa \u00e1s Illas Molucas<\/em><\/strong>, que partiu da Coru\u00f1a\u00a0 o 24 de xullo do ano 1525, tras ser bendicido o estandarte real e realizada a cerimonia de homenaxe.<\/p>\n<p>Non en balde, tal e como nos lembra o historiador coru\u00f1\u00e9s Xox\u00e9 Alfeir\u00e1n: o Porto de Galicia era un dos m\u00e1is seguros de todos os portos, como tal xa o describ\u00eda o humanista Pedro M\u00e1rtir de Agler\u00eda na s\u00faa obra <em>\u201cDe Orde Novo\u201d<\/em>, no contexto do s\u00e9culo XVI marcado pola situaci\u00f3n estrat\u00e9xica da Coru\u00f1a nas rutas atl\u00e1nticas e pola s\u00faa proximidade aos portos do norte de Europa, onde se atopaban os principais centros de consumo e tam\u00e9n pola presi\u00f3n exercida polos nobres galegos e os armadores vascos, o rei-emperador Carlos de Habsburgo decidiu outorgar en 1522 \u00e1 cidade da Coru\u00f1a o privilexio exclusivo sobre as expedici\u00f3ns e o comercio coas illas Molucas ou illas das Especias. Para chegar \u00e1s mesmas era necesario ir seguindo a ruta que bordeaba Am\u00e9rica do Sur e despois cruzaba o Pac\u00edfico.<\/p>\n<div id=\"attachment_8713\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8713\" class=\"wp-image-8713 size-medium\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Ruta-Garcia-Jofre-300x260.jpg\" alt=\"Ruta Garc\u00eda Jofre\" width=\"300\" height=\"260\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Ruta-Garcia-Jofre-300x260.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Ruta-Garcia-Jofre.jpg 474w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-8713\" class=\"wp-caption-text\"><em>Ruta Garc\u00eda Jofre<\/em><\/p><\/div>\n<p>Esta expedici\u00f3n mar\u00edtima, de iniciativa espa\u00f1ola, ti\u00f1a como obxecto tomar e colonizar as illas Molucas, ricas en especies. Este obxectivo tam\u00e9n o persegu\u00eda a coroa de Portugal, que chegar\u00eda at\u00e9 as Molucas seguindo a ruta que bordeaba \u00c1frica e a India. A expedici\u00f3n estaba dirixida polo navegante Garc\u00eda Jofre de La\u00edsa, comendador da Orde de San Juan, nomeado capit\u00e1n xeral e gobernados das Molucas.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Se profundamos na procura dos <strong><em>antecedentes<\/em><\/strong> que deron lugar a esta expedici\u00f3n, debemos remontarnos apenas tres anos fac\u00eda atr\u00e1s, para atoparnos con que tras a primeira circunvalaci\u00f3n realizada por Juan Sebasti\u00e1n Elcano, o emperador Carlos I toma a decisi\u00f3n de p\u00f3r en marcha unha frota, dotada con medios humanos e armament\u00edsticos para conquistar as Illas Molucas e incorporalas ao gran imperio hispano, tras o fracaso da conversaci\u00f3n para dirimir a<\/p>\n<div id=\"attachment_8715\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8715\" class=\"wp-image-8715 size-medium\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Carlos-I-300x164.jpg\" alt=\"Carlos I\" width=\"300\" height=\"164\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Carlos-I-300x164.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Carlos-I-1024x560.jpg 1024w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Carlos-I-768x420.jpg 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Carlos-I.jpg 1170w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-8715\" class=\"wp-caption-text\"><em>Carlos I<\/em><\/p><\/div>\n<p><strong><em>A expedici\u00f3n estaba formada por uns 450 homes<\/em><\/strong>, a maior\u00eda vascos e galegos, entre os que cabe resaltar a Juan Sebasti\u00e1n Elcano, Andr\u00e9s de Urdaneta (que chegar\u00eda a ser o m\u00e1is grande cosm\u00f3grafo do seu tempo), e Rodrigo de Triana (que avistou Am\u00e9rica na primeira viaxe de Col\u00f3n). <strong><em>Partiron sete naves<\/em><\/strong>:<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-8717 alignright\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Nao-300x289.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"289\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Nao-300x289.png 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Nao-768x740.png 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Nao.png 788w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>a <strong><em>Santa Mar\u00eda da Vitoria<\/em><\/strong>, de 360 tonelis e da que era a capit\u00e1 e levaba ao mando a <strong><em>Garc\u00eda Jofre<\/em><\/strong><\/li>\n<li>a <strong><em>Sancti Spir<\/em><\/strong>itus, cuns 24 toneis, cuxo capit\u00e1n era <strong><em>Juan Sebasti\u00e1n Elcano<\/em><\/strong>, o piloto maior<\/li>\n<li>a <strong><em>Anunciada<\/em><\/strong>, dunhas 170 toneis, ao mando de <strong><em>Pedro de Beira<\/em><\/strong><\/li>\n<li>a <strong><em>San Gabriel<\/em><\/strong>, con 156 toneis, comandada por <strong><em>Rodrigo de Acu\u00f1a<\/em><\/strong><\/li>\n<li>a <strong><em>Santa Mar\u00eda do Parral<\/em><\/strong>, de 96 toneis, con <strong><em>Jorge Manrique de N\u00e1jer<\/em><\/strong>a ao mando<\/li>\n<li>a <strong><em>San Lesmes<\/em><\/strong>, comandada por <strong><em>Francisco de Fouces<\/em><\/strong> e con 80 toneis<\/li>\n<li>o patache <strong><em>Santiago<\/em><\/strong> (duns 50 toneis, con <strong><em>Santiago de Guevar<\/em><\/strong>a ao mando<\/li>\n<\/ul>\n<p>De todas elas, s\u00f3 unha, a Santa Mar\u00eda da Vitoria chegar\u00eda a porto nas illas Molucas.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Antes de partir os comandantes dos barcos xuraron fidelidade na ba\u00eda ante o vicerrei de Galicia, o conde don Fernando de Andrade.<\/p>\n<p>A armada formada polos citados barcos constru\u00eduse nos portos de Bilbao e A Coru\u00f1a.<\/p>\n<p>En canto aos homes embarcados, a maior\u00eda eran soldados ben armados e pertrechados. As naves non \u00edan menos preparadas, pois se sab\u00eda que haber\u00eda conflitos. A\u00ednda que non se atopou rexistro que describa as pezas e tipo de artillar\u00eda de cada nave, parece l\u00f3xico pensar que a nave capit\u00e1 levar\u00eda polo menos 20 pezas. Destas, un seis ser\u00edan de gran potencia e peso. A tropa acompa\u00f1aba as s\u00faas armas brancas con arcabuces e ballestas.<\/p>\n<p>No que respecta \u00e1 composici\u00f3n podemos dicir, tal e como anticipabamos en par\u00e1grafos anteriores, que o groso da mari\u00f1eir\u00eda se dividiu entre andaluces, vascos, c\u00e1ntabros e galegos. Para o resto de postos inclu\u00edronse alem\u00e1ns, flamencos e italianos. Das naves s\u00e1bese que tres foron constru\u00eddas en Galicia e catro en Vascongadas.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>A expedici\u00f3n partiu do porto da Coru\u00f1a antes do amencer do 24 de xullo de 1525<\/em><\/strong>, pasou o 31 de xullo ante Madeira e o 1 de agosto arribou a illa de *Gomera, onde fixeron unha escala de doce d\u00edas, que se aproveitou para repo\u00f1er \u00e1s naves, entre cousas de auga, le\u00f1a, carne fresca e repostos de velamen.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-8719 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/La-Conquista-de-las-Molucas-300x158.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"158\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/La-Conquista-de-las-Molucas-300x158.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/La-Conquista-de-las-Molucas.jpg 474w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Durante a expedici\u00f3n, a\u00ednda que cabe destacar o gran n\u00famero de descubrimentos xeogr\u00e1ficos realizados, tam\u00e9n hai que dicir que pasaron por numerosas circunstancias adversas: afundimentos de barcos, deserci\u00f3ns, falecementos (entre eles os de Juan Sebasti\u00e1n Elcano e a do almirante Garc\u00eda Jofre, v\u00edtimas do escorbuto).<\/p>\n<p>Ao longo da traves\u00eda, a expedici\u00f3n sufriu a perda por afundimento da Santa Mar\u00eda do Parral e da Sancti Spiritus, o patache Santiago e a San Lemes, a\u00ednda que estas \u00faltimas parece ser que arribaron a outros portos. Ademais o resto das naves empezaron a sufrir os efectos da dura traves\u00eda.<\/p>\n<p>A \u00fanica nave que culminar\u00eda a expedici\u00f3n, a Santa Mar\u00eda da Vitoria ser\u00eda a protagonista do descubrimento, o d\u00eda 21 de agosto de 1525, da illa de San Bartolom\u00e9. Logo pasar\u00edan polas illas de Guam e Mindanao nas Filipinas, para finalizar a traves\u00eda nas Molucas, onde arribar\u00edan o d\u00eda 2 de outubro do ano 1526.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Pero sigamos paso a paso\u00a0 coa traves\u00eda\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n<p>A frota det\u00edvose na Gomera, fixo augada e continuou pola costa africana at\u00e9 o golfo de Guinea, onde virou cara a Am\u00e9rica aproveitando o alisio meridional.<\/p>\n<div id=\"attachment_8721\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8721\" class=\"wp-image-8721 size-medium\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Ruta-Expedicion-Garcia-Jofre-300x158.jpg\" alt=\"Ruta Expedici\u00f3n Garc\u00eda Jofre\" width=\"300\" height=\"158\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Ruta-Expedicion-Garcia-Jofre-300x158.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Ruta-Expedicion-Garcia-Jofre-1024x538.jpg 1024w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Ruta-Expedicion-Garcia-Jofre-768x403.jpg 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Ruta-Expedicion-Garcia-Jofre.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-8721\" class=\"wp-caption-text\"><em>Ruta Expedici\u00f3n Garc\u00eda Jofre<\/em><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>O 15 de outubro chegaron at\u00e9 unha pequena illa, aparentemente deshabitada, a actual illa de Annob\u00f3, no Golfo de Guinea. Esta illa foi recollida co nome de San Mateo. Foi o momento en que os expedicionarios aproveitaron para refacer forzas e recompor as naves tras os danos ocasionados polo temporal sufrido d\u00edas antes.<\/p>\n<p>Desde a illa de San Mateo, partiron cara a Brasil, onde chegar\u00edan o 19 de novembro, v\u00e9ndose obrigados a virar ao sur, ao tratarse ditas terras de propiedades do reino de Portugal. Tras percorrer esas terras, e sufrir un novo temporal, perdeuse a nave capit\u00e1, sen que houbese un reencontro entre todas as naves da frota, a pesar dos intentos de logralo. Como consecuencia a capit\u00e1 continuou rumbo soa, dirix\u00edndose a r\u00edo da Santa Cruz, seguindo as estipulacions previstas por Loa\u00edsa. Aproveitando a enseada, Elcano decidiu esperar un tempo en Santa Cruz, a ver se se lograba reunir todas as naves, suposto que se tratou no consello de capit\u00e1ns na illa de Gomera; pero a proposta foi rexeitada pola totalidade dos capit\u00e1ns. No entanto, acordouse deixar nun illote unha gran cruz e debaixo dela unha pota coas indicaci\u00f3ns para atopar a expedici\u00f3n no caso de que as d\u00faas naves perdidas desen co lugar, dicindo que as esperaban facendo auga e le\u00f1a no Porto das Sardi\u00f1as estreito de Magallanes.<\/p>\n<p>\u00c1 chegada a Magallanes, e tras alg\u00fan erro nos accesos por parte de Magallanes, deberon padecer novamente as inclemencias desatadas polas forzas da natureza, provocando que a nave Santi Spiritus sufrise un sinistro contra as rocas. Estaban xa no d\u00eda 21 de xaneiro, d\u00eda en que Elcano convocou o consello de capit\u00e1ns, decid\u00edndose que Andr\u00e9s de Urdaneta, con media ducia de homes, f\u00f3ra at\u00e9 onde se quedaron os n\u00e1ufragos da Sancti Spiritus. A misi\u00f3n encomendada non era f\u00e1cil, pois o angosto do terreo, o fr\u00edo e os ventos constantes fac\u00edan daquelas terras en grao sumo inh\u00f3spito do planeta. Desembarcaron e pisaron terra, e \u00e1s poucas horas present\u00e1ronselles uns indios do lugar, os Selknam, que impresionaron aos espa\u00f1ois pola s\u00faa elevada estatura.\u00a0 \u00c1 tardi\u00f1a do d\u00eda seguinte, conseguiron chegar ao lugar onde se atopaban os n\u00e1ufragos, cuxa alegr\u00eda foi indescritible, pois todos d\u00e1banse xa por perdidos.<\/p>\n<p>Namentres, Elcano, co tres naves restantes, prepar\u00e1base para o paso do Estreito, e mandou lanzar as \u00e1ncoras a un cinco leguas da s\u00faa verdadeira entrada. Ao desencadearse de novo a bravura das augas, as naves foron novamente estragadas, comezando por perder os bateis que estaban trincados a popa. A\u00a0 dotaci\u00f3n da Anunciada entrou en pavor, empezando a ampararse ao ceo <em>&#8220;pedindo misericordia&#8221;,<\/em> xa que as naves ameazaban con estrelarse contra os altos cantiis. Ent\u00f3n Elcano, logrando chegar onde atop\u00e1base Pedro de Beira, capit\u00e1n da nave, explicoulle que se a xente comezaba a traballar de firme <em>&#8220;como bos mari\u00f1eiros&#8221;<\/em>, pod\u00edase salvar a nave. Dous d\u00edas despois, a nave Anunciada atopouse coas d\u00faas naves de Loa\u00edsa fondeadas, con Urdaneta e os n\u00e1ufragos da Sancti Spiritus.<\/p>\n<p>Tras novos temporais, a capit\u00e1 da expedici\u00f3n estrelouse, e salvo o maestre e uns poucos mari\u00f1eiros que abandonaran a nave, cr\u00edase, que non era posible que Loa\u00edsa salvouse. Mart\u00edn de Valencia confesoulle ademais que sent\u00eda derrotado ante tantos e tan repetidos desastres, e por iso resolv\u00eda o dar por terminada a expedici\u00f3n e regresar a Espa\u00f1a. Pero Elcano non pensaba o mesmo, polo que ordenou o env\u00edo de auxilios aos seus compa\u00f1eiros e o tentar rescatar a nave Vitoria. Grazas ao seu oportuno auxilio conseguiuse que a capit\u00e1 non se afundise, salvando ao mesmo tempo a todos o que permaneceran a bordo.<\/p>\n<p>Nos primeiros d\u00edas de febreiro aparece no diario de Urdaneta unha anotaci\u00f3n informando sobre a deserci\u00f3n da Anunciada, cuxo capit\u00e1n, Pedro de Beira, expresou o seu prop\u00f3sito de navegar cara \u00e1s Molucas polo cabo de Boa Esperanza, \u00e9 dicir, con rumbo oposto.<\/p>\n<p>Despois das tormentas padecidas e o encallamento da capit\u00e1, as naves non estaban para aguantar ning\u00fan temporal. Ademais tam\u00e9n se produciu a deserci\u00f3n da nave San Gabriel, que emprendeu viaxe de regreso a Castela.<\/p>\n<p>Coa deserci\u00f3n da Anunciada e a San Gabriel, a expedici\u00f3n quedaba ferida de morte, pois a iso hab\u00eda que engadir que o resto das naves non estaban, como se dixo, en condici\u00f3ns de navegar. Neste fondeadeiro permaneceron por espazo dun mes reparando as naves e facendo provisi\u00f3n de comida. As condici\u00f3ns da pesca eran moi f\u00e1ciles, xa que na baixamar mesmo se pod\u00eda coller o peixe coa man; al\u00ed tam\u00e9n probaron por primeira vez a carne de foca.<\/p>\n<p>Os expedicionarios dedic\u00e1ronse case por completo a reparar a capit\u00e1. A base da provisi\u00f3n dos materiais da perdida Santi Spiritus e dos que levaban de reposto nos demais buques, conseguiuse volver p\u00f3r \u00e1 boia a Santa Mar\u00eda da Vitoria utilizando, en case toda a tablaz\u00f3n, ferros de chumbo e <em>&#8220;cintas de ferro&#8221;. <\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_8725\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8725\" class=\"wp-image-8725 size-medium\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/La-expedicion-Garcia-Jofre-en-la-Patagonia-300x235.jpg\" alt=\"La expedici\u00f3n Garc\u00eda Jofre en la Patagonia\" width=\"300\" height=\"235\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/La-expedicion-Garcia-Jofre-en-la-Patagonia-300x235.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/La-expedicion-Garcia-Jofre-en-la-Patagonia-1024x804.jpg 1024w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/La-expedicion-Garcia-Jofre-en-la-Patagonia-768x603.jpg 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/La-expedicion-Garcia-Jofre-en-la-Patagonia-1536x1206.jpg 1536w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/La-expedicion-Garcia-Jofre-en-la-Patagonia.jpg 1572w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-8725\" class=\"wp-caption-text\"><em>A expedici\u00f3n Garc\u00eda Jofre na Patagonia<\/em><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>A finais do mes de marzo renovouse o dif\u00edcil paso do estreito de Magallanes, un labirinto de entradas e sa\u00eddas de 305 millas mari\u00f1as de lonxitude,\u00a0 o que obrigaba a ter en constante vixilancia a alg\u00fan buque explorador. Pero a mala sorte parec\u00eda perseguir a Loa\u00edsa: cando xa estaban a piques de sa\u00edr, na s\u00faa nave, por estar acendido un lume para cocer unha caldeira de brea, prendeu lume a cuberta. O p\u00e1nico apoderouse da dotaci\u00f3n, que se amontoou para abordar a chalupa e facerse \u00e1 auga. Por sorte outros mari\u00f1os acudiron ao lume e lograron apagalo. Loa\u00edsa non se entretivo en contemplaci\u00f3ns, e ao ver o lume sufocado <em>&#8220;afrontou de palabra a todos os que entraron no batel&#8221;.<\/em><\/p>\n<p>O 12 de abril, a expedici\u00f3n arribou ao porto da Concepci\u00f3n e o 16 atop\u00e1base na punta de Santa Ana, que os expedicionarios bautizan co sobrenome de estreito das Neves, por estar todos os seus cumes cubertos dela. O ensordecedor ruxir da mar, ao atoparse os dous oc\u00e9anos, fac\u00eda tremer os cascos das naves.<\/p>\n<p>Tras diversas peripecias, o s\u00e1bado 26 de maio de 1526, v\u00e9spera da festividade da Sant\u00edsima Trindade, a armada alcanza o extremo da illa Desolaci\u00f3n e dobra o cabo Desexado, sa\u00edndo do estreito de Magallanes tras 48 d\u00edas de traves\u00eda polo mesmo.<\/p>\n<p>Nos primeiros d\u00edas de xu\u00f1o unha forte temporal dispersou \u00e1 frota, e a capit\u00e1, a nave Santa Mar\u00eda da Vitoria, atop\u00e1ndose soa proseguiu a viaxe. A s\u00faa situaci\u00f3n empeoraba por momentos, pois, por mor dos temporais, as s\u00faas reparaci\u00f3ns hab\u00edanse resentido e comezaba a facer auga. Tanta que as bombas de achique non daban para desaloxala. Ademais, o escorbuto empezou a causar estragos entre os tripulantes, dando comezo a unha triste e longa lista de falecidos ao seu bordo. O 24 de xu\u00f1o faleceu o piloto Rodrigo Bermejo; o 13 de xullo seguiulle o contador Alonso de Tejada; o d\u00eda 30, catro d\u00edas despois do paso do Tr\u00f3pico de Capricornio, morr\u00eda o xefe da expedici\u00f3n capit\u00e1n xeral Loa\u00edsa, sendo nomeado xeral da expedici\u00f3n Juan Sebasti\u00e1n de Elcano, xa moi enfermo, que faleceu 5 d\u00edas despois, o 4 de agosto. Andr\u00e9s de Urdaneta foi un das testemu\u00f1as que asinaron o testamento do insigne mari\u00f1o,\u00a0 no que dedicaba un recordo emotivo ao seu lugar natal. En substituci\u00f3n de Elcano foi nomeado xeral Alonso de Salazar.<\/p>\n<p>O 21 de agosto descubriron a illa de San Bartolom\u00e9, chegando \u00e1s Marianas o 4 de setembro e por fin, ao d\u00eda seguinte, a illa de Guam, onde se lanzaron as \u00e1ncoras. Inmediatamente, unha gran cantidade de piraguas rodearon a nave a gran velocidade. Abordounos un grupo de ind\u00edxenas, totalmente espidos, cunha facilidade que asustou aos tripulantes. Pero deles destacouse un, que nun perfecto castel\u00e1n <em>con acento galego<\/em>, espetoulles: &#8220;<em>Buenos d\u00edas, se\u00f1or capit\u00e1n y maestrey buena compa\u00f1\u00eda.&#8221;<\/em> Este home non era outro que Gonzalo de Vigo, desertor da expedici\u00f3n que, comandada por Gonzalo G\u00f3mez de Espinosa, separouse de Elcano en 1521, nas Illas Molucas, nun intento de atravesar o Pac\u00edfico rumbo a Dari\u00e9n.<\/p>\n<p>A\u00ednda non recuperados do todo, o 10 de setembro volv\u00e9ronse a facer a mar. Ao amencer do 2 de outubro, desde a cofa deuse aviso de terra na mesma li\u00f1a do horizonte: trat\u00e1base da illa de Mindanao.<\/p>\n<p>Apenas tres semanas m\u00e1is tarde, o d\u00eda 22 de outubro, chegan a T\u00e1lao, onde se abasteceron e pertrecharon con abundancia comerciando cos seus habitantes. Logo ir\u00edan a Gilolo, a maior das pertencentes \u00e1s Molucas, onde chegaron o 29 de outubro. \u00c1 s\u00faa chegada os seus habitantes vi\u00f1\u00e9ronselles encima coas s\u00faas canoas, confund\u00edndoos con portugueses.<\/p>\n<p>Pronto as rifas da repartici\u00f3n do mundo polo tratado de Tordesillas provocar\u00edan a guerra entre espa\u00f1ois e portugueses, por estar estes en territorios daqueles. Pero a acci\u00f3n dos espa\u00f1ois, que fora atopada de boas maneiras por parte dos nativos, provocou o que uns se puxesen dun lado e os outros doutro.<\/p>\n<p>Partiron desta illa e o d\u00eda de Ano Novo de 1527 a nave arribou a Tidore, onde foron ben recibidos e se avituallaron novamente de alimentos frescos; pero o trato cos alde\u00e1ns era irregular, polo que houbo varios enfrontamentos entre ambas as forzas. O 17 de xaneiro os portugueses tentaron abordar a nave espa\u00f1ola, embarcados nas canoas dos ind\u00edxenas; pero cometeron o erro de facelo nunha noite de l\u00faa chea, polo que os vix\u00edas de garda da nave abriron fogo sobre eles, o que provocou que a sorpresa xa non fose tal e que os espa\u00f1ois sa\u00edsen todos a ocupar os seus postos. Ao final, o resultado foi dun morto e dous feridos portugueses e un morto e catro feridos polos espa\u00f1ois. \u00c1 tardi\u00f1a dese d\u00eda, os espa\u00f1ois, con douscentos ind\u00edxenas, abortaron un intento de desembarco nas proximidades da nave para fustigar con artillar\u00eda ao buque. Cando se retirou, apareceu unha veloz embarcaci\u00f3n que percorr\u00eda a costa e desta forma apreciouse que portaba unha bandeira vermella, na que claramente se l\u00eda: <em>&#8220;A sangue e lume&#8221;. <\/em><\/p>\n<p>Ao seguinte d\u00eda regresaron os portugueses, e comezou un novo ca\u00f1oneo. De resultas del a Santa Mar\u00eda da Vitoria resultou alcanzada por tres deles. Pero, ao parecer, o maior dano sufr\u00edao o buque ao disparar as s\u00faas propias pezas de artillar\u00eda, polo que quedou inservible para ser aparellado e volverse a facer a mar.<\/p>\n<p>O 27 de marzo de 1528 chegou a Tidore a nave Florida ao mando de \u00c1lvaro de Saavedra Cer\u00f3n, enviada por Hern\u00e1n Cort\u00e9s para buscar \u00e1s expedici\u00f3ns de Garc\u00eda Jofre de Loa\u00edsa e de Sebasti\u00e1n Caboto esta \u00faltima quedou no R\u00edo da Prata en cumprimento de ordes do emperador.<\/p>\n<p>Tras varios meses de loita, os portugueses tomaran Tidore, abandonada polos espa\u00f1ois, o mesmo que as naves espa\u00f1olas, polo que os 18 sobreviventes da Florida continuaron cara a Malaca, onde foron apresados polos portugueses, morrendo al\u00ed dez deles. Os espa\u00f1ois de Tidore continuaron a loita f\u00f3ra da fortaleza ocupada polos portugueses, pero en 1529 Hernando da Torre asinou a paz co capit\u00e1n portugu\u00e9s das Molucas, Jorge de Meneses. Acordouse que os espa\u00f1ois permanecer\u00edan na illa de Maquien que tomaran ao rei de Ternate, sen tentar comprar cravo de cheiro nin aliarse aos inimigos dos portugueses, os reis de Gilolo e Tidore. Posteriormente foron trasladados a Goa na India, onde se lles uniron os sobreviventes da expedici\u00f3n de Saavedra.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-8723 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Rutas-Expedion-Molucas-300x215.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"215\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Rutas-Expedion-Molucas-300x215.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Rutas-Expedion-Molucas-1024x733.jpg 1024w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Rutas-Expedion-Molucas-768x550.jpg 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Rutas-Expedion-Molucas-1536x1100.jpg 1536w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Rutas-Expedion-Molucas.jpg 1600w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Os \u00faltimos 24 sobreviventes, derrotados,\u00a0 chegaron a Lisboa nun nav\u00edo portugu\u00e9s, a mediados de 1536.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Pouco despois Juan III de Portugal e Carlos I de Espa\u00f1a, que eran monarcas e cu\u00f1ados, chegaron ao acordo de fixar o contrameridiano do Pac\u00edfico, polo tratado de Zaragoza, asinado o 1.529 entre Espa\u00f1a e Portugal, <strong><em>atribu\u00eduse as Molucas a Portugal e as Filipinas a Espa\u00f1a.<\/em><\/strong><\/p>\n<div id=\"attachment_8729\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8729\" class=\"wp-image-8729 size-medium\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Tratado-de-Zaragoza-300x225.jpg\" alt=\"Extracto contenido Tratado de Zaragoza\" width=\"300\" height=\"225\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Tratado-de-Zaragoza-300x225.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Tratado-de-Zaragoza.jpg 638w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-8729\" class=\"wp-caption-text\"><em>Extracto contido Tratado de Zaragoza<\/em><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_8731\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8731\" class=\"wp-image-8731 size-medium\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Lineas-colonias-Castilla-Portugal-300x154.png\" alt=\"L\u00edneas Colonias Espa\u00f1a (Castilla) y Portugal\" width=\"300\" height=\"154\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Lineas-colonias-Castilla-Portugal-300x154.png 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Lineas-colonias-Castilla-Portugal-1024x526.png 1024w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Lineas-colonias-Castilla-Portugal-768x394.png 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Lineas-colonias-Castilla-Portugal.png 1200w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-8731\" class=\"wp-caption-text\"><em>L\u00ed\u00f1as Colonias Espa\u00f1a (Castela) e Portugal<\/em><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Espa\u00f1a volver\u00edao a tentar<\/em>, reafirm\u00e1ndose nas s\u00faas pretensi\u00f3ns, Espa\u00f1a enviou o 1 de novembro de 1.542, unha forte expedici\u00f3n militar \u00e1 zona, formada por 370 homes en 6 naves, que foi capturada polos portugueses en Tidore en 1.544, o que permitiu a Portugal a ser a potencia dominante nas Molucas durante o resto do s\u00e9culo XVI.<\/p>\n<p>En todo caso, \u00e9 sabido que a sorte xoga un papel importante cando unha expedici\u00f3n parte cara ao desco\u00f1ecido. Neste caso, a expedici\u00f3n de Loa\u00edsa, non contar\u00eda con ela. Esta expedici\u00f3n tivo que seguir adiante durante varios anos sen o seu comandante en xefe. \u00c9 certo que fixeron moitos descubrimentos, pero non o \u00e9 menos que ser\u00edan lembrados pola guerra librada contra Portugal naquel pequeno recuncho de Asia, as illas Molucas.<\/p>\n<p>Os homes participantes nesta expedici\u00f3n foron uns valentes, quen coa pouca dotaci\u00f3n t\u00e9cnica da \u00e9poca, o desco\u00f1ecemento das terras que buscaban, a escaseza de recursos, lanz\u00e1ronse ao desco\u00f1ecido con gran arroxo.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Doutra banda, <strong><em>cabe resaltar a figura de Frei Francisco Jos\u00e9 Garc\u00e1 Jofre de Loa\u00edsa<\/em><\/strong>, protagonista que d\u00e1 nome a esta expedici\u00f3n, polo que fagamos un r\u00e1pido repaso \u00e1 s\u00faa biograf\u00eda: era natural de Cidade Real e pertenc\u00eda a unha das grandes familias da nobreza castel\u00e1. O seu irm\u00e1n Francisco, foi confesor de Carlos I, bispo de Osma e provincial dos dominicos. A s\u00faa formaci\u00f3n foi a propia dun Caballero da \u00e9poca, ingresando na orde dos Cabaleiros de Malta (Orde de San Juan). Dentro desta orde, Francisco Jos\u00e9 chegar\u00eda a ser comendador de Barbales.<\/p>\n<p>A carreira de Jofre dar\u00eda un salto ao servizo de Carlos I, para o que ir\u00eda ocupando cargos importantes ata que en 1524 foi elixido como Capit\u00e1n Xeral. Ser\u00eda o Comandante en xefe da Frota encargada de reivindicar as Illas Molucas para a Coroa. Jos\u00e9 Garc\u00eda Jofre gozaba dun gran prestixio na corte. Tanto \u00e9 as\u00ed que Carlos I nomeouno Gobernador e xustiza maior das Illas Molucas, o que podemos entender como un vicerrei para aqueles novos territorios.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Da s\u00faa misi\u00f3n sirva como resumen este extracto:<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cPor cuanto Nos mandamos ir al presente una armada a la continuaci\u00f3n y contrataci\u00f3n de la especier\u00eda a las nuestras<strong>\u00a0islas de Maluco<\/strong>, donde\u00a0<strong>habemos mandado que se haga el asiento y casas de contrataci\u00f3n<\/strong><strong>,<\/strong> que para el trato de ellas y de las naos que de presente van en la dicha armada, y hemos de proveer de nuestro gobernador y capit\u00e1n general de la dicha armada y de las dichas islas de Maluco, e tierras, e provincias de ellas, e de oficiales nuestros que con \u00e9l residan, que vayan e anden en la dicha armada,<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><em>Por ende acatando la persona y experiencia de vos<strong>\u00a0Frey Garc\u00eda de Loaisa<\/strong>, Comendador de la orden de S. Juan, que sois tal persona que guardareis nuestro servicio, e que bien y fielmente entender\u00e9is en lo que por Nos vos fuere mandado y encomendado, es nuestra merced y voluntad de vos nombrar, y por la presente vos nombramos por nuestro\u00a0<strong>Capit\u00e1n general<\/strong><strong>\u00a0de la dicha armada<\/strong>, desde que con la bendici\u00f3n de nuestro Se\u00f1or se haga a la vela en la ciudad de La Coru\u00f1a, hasta llegar a las dichas islas, porque a la vuelta que venga la dicha armada, ha de venir por nuestro Capit\u00e1n general de ella la persona que por Nos fuere mandado,<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><em>E vos hab\u00e9is de quedar en las dichas islas para tener la gobernaci\u00f3n de ellas: y asimismo\u00a0<strong>vos nombramos por nuestro Gobernador y Capit\u00e1n General de las dichas islas del Maluco<\/strong>, e hay\u00e1is y teng\u00e1is la nuestra justicia cevil e criminal en la dicha armada, y en las dichas islas e tierras de Maluco, as\u00ed de naturales dellas, como de otras cualesquier personas, as\u00ed de nuestros reinos e se\u00f1or\u00edos, como de fuera dellos que en ellas estuvieren, e de aqu\u00ed adelante a ellas fueren, e de las que fueren y anduvieren en la dicha armada.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><em>E por esta nuestra carta mandamos al presidente, y los del nuestro Consejo de las Indias, que luego que con ella fueren requeridos, tomen e reciban de vos el dicho Comendador Frey Garc\u00eda de Loaisa el juramento y solenidad que en tal caso se requiere, e debeis hacer; el cual as\u00ed fecho,\u00a0<strong>mandamos a los capitanes y oficiales y maestres y contramaestres, pilotos, e marineros, e otras cualesquier personas e gente que en la dicha armada fueren o en las dichas tierras estuvieren,<\/strong><strong>\u00a0<\/strong>y con vos residieren, y a ellas fueren, que vos hayan, reciban y tengan por nuestro Gobernador y Capit\u00e1n general, y Justicia mayor de las dichas tierras, e usen con vos, e con los dichos lugartenientes en los dichos oficios por el dicho tiempo que nuestra merced y voluntad fuere,<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><em>E como tal vos acaten, y obedezcan, y cumplan vuestros mandamientos, so la pena e penas, que vos de nuestra parte les pusi\u00e9redes y mand\u00e9redes poner; las cuales Nos por la presente les ponemos, e habemos por puestas, e vos damos poder y facultad para las ejecutar en sus personas e bienes.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><em>Y es nuestra merced, y mandamos, que hay\u00e1is, e lleveis de salario en cada un a\u00f1o de los que ansi vos ocup\u00e1redes en lo susodicho, contando desde el d\u00eda que la dicha armada se hiciere a la vela con la bendici\u00f3n de nuestro Se\u00f1or en la ciudad de la Coru\u00f1a, hasta que en buena hora volv\u00e1is a ella,<strong>\u00a0dos mil e novecientos ducados, que montan un cuento y noventa y cuatro mil y quinientos maraved\u00eds,\u00a0<\/strong>los cuales mandamos a los nuestros oficiales, que residen en la dicha ciudad de la Coru\u00f1a en la Casa de Contrataci\u00f3n de la especier\u00eda,<\/em><\/p>\n<p><em>Que vos den y paguen en esta manera: los ciento cincuenta mil maraved\u00eds luego adelantados, que es nuestra merced de vos mandar dar con que vos adecereis, y proveais de las cosas necesarias para el viage, y lo restante, que se montare en vuestro salario a raz\u00f3n de los dichos un cuento y noventa y cuatro mil y quinientos maraved\u00eds por a\u00f1o, a la vuelta que volv\u00e1is a estos Reinos en llegando a ellos en la dicha Casa de la Contrataci\u00f3n de la especier\u00eda, sin nos pedir nueva libranza para ello, solamente por virtud de esta nuestra provision y asimismo que pod\u00e1is traer en cada armada de las que vinieren, entretanto que vos estuvi\u00e9redes en aquellas partes en el dicho cargo e gobernaci\u00f3n, quince quintales de especier\u00eda, y la mitad sobre cubierta, y la otra mitad debajo de cubierta, y ocho cajas ansi mismo sobre cubierta.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><em>Y otros\u00ed, por esta nuestra carta mandamos a los dichos nuestros oficiales de la Coru\u00f1a, que luego que vos paguen quinientos ducados, que es nuestra merced de vos mandar de ayuda de costa, a costa de toda la dicha armada, habiendo respeto a lo que os hab\u00e9is ocupado, y hab\u00e9is de ocupar ante que la dicha armada parta, con que vos pod\u00e1is mejor aderezar dem\u00e1s de los ciento y cincuenta mil maraved\u00eds, que vos mandamos de dar en cuenta de vuestro salari\u201d.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><em>Dada en la villa de Madrid a cinco d\u00edas del mes de Abril, a\u00f1o del nacimiento de nuestro Salvador Jesucristo de mil e quinientos e veinte y cinco a\u00f1os.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Sen d\u00fabida unha expedici\u00f3n que merece, pola s\u00faa hero\u00edsmo e dimensi\u00f3n, non ser esquecida.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Lectura recomendada:<\/p>\n<p><iframe style=\"width: 120px; height: 240px;\" src=\"\/\/rcm-eu.amazon-adsystem.com\/e\/cm?lt1=_blank&amp;bc1=000000&amp;IS2=1&amp;bg1=FFFFFF&amp;fc1=000000&amp;lc1=0000FF&amp;t=historia0bc-21&amp;language=es_ES&amp;o=30&amp;p=8&amp;l=as4&amp;m=amazon&amp;f=ifr&amp;ref=as_ss_li_til&amp;asins=8412221222&amp;linkId=d93695c70a5cc1a55eb04a7de7004717\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em><u>Referencias:<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n<p>Conquista de las Islas Molucas. De\u00a0Leonardo de Argensola, B.<\/p>\n<p>Estudio hist\u00f3rico-Jur\u00eddico de la expedici\u00f3n de Garc\u00eda Jofre de Loaisa a las islas Molucas. De Ortu\u00f1o S\u00e1nchez-Pedre\u00f1o, J.M.<\/p>\n<p>La expedici\u00f3n de Loaysa: una guerra en las ant\u00edpodas. De Rodr\u00edguez Gonzalez, A.R.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/traslaultimafrontera.com\/la-expedicion-de-loaisa\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/traslaultimafrontera.com\/la-expedicion-de-loaisa\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/viajesnavales.wordpress.com\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/viajesnavales.wordpress.com<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.lavozdegalicia.es\/noticia\/coruna\/coruna\/2016\/04\/04\/expedicion-conquista-molucas-especias\/0003_201604H4C6995.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.lavozdegalicia.es\/noticia\/coruna\/coruna\/2016\/04\/04\/expedicion-conquista-molucas-especias\/0003_201604H4C6995.htm<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A cidade e o porto da Coru\u00f1a, foron protagonistas en numerosas ocasions ao longo da historia. Hoxe imos dedicar unhas li\u00f1as a comentar a denominada Expedici\u00f3n de Garc\u00eda Jofre de Loa\u00edsa \u00e1s Illas Molucas, que partiu da Coru\u00f1a\u00a0 o 24 de xullo do ano 1525, tras ser bendicido o estandarte real e realizada a cerimonia&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8711,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[520,223,221],"tags":[302,273,1653,913,1654,1011,1655,1658,1656,1657,392,237],"class_list":["post-8735","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edad-moderna-gl","category-idade-moderna","category-recuncho-da-historia","tag-a-coruna-gl","tag-biografias-gl","tag-carlos-i-gl","tag-curiosidades-gl","tag-de-loaisa-gl","tag-expedicion-gl","tag-garcia-jofre-gl","tag-illas","tag-islas-gl","tag-molucas-gl","tag-sociedad-gl","tag-sociedade","category-520","category-223","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8735"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8735\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11767,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8735\/revisions\/11767"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8711"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}