{"id":8613,"date":"2026-05-08T21:12:56","date_gmt":"2026-05-08T20:12:56","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=8613"},"modified":"2026-05-08T21:12:56","modified_gmt":"2026-05-08T20:12:56","slug":"o-afundimento-do-santa-isabel-o-misterio-da-costa-da-morte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/o-afundimento-do-santa-isabel-o-misterio-da-costa-da-morte\/","title":{"rendered":"O afundimento do Santa Isabel. O misterio d\u00e1 Costa da Morte"},"content":{"rendered":"

Todos ouvimos falar do tri\u00e1ngulo das Bermudas e o misterio que o rodea. Debemos este nome ao xornalista Edward Van Winkle Jones, quen en 1950 denominou as\u00ed \u00e1 \u00e1rea xeogr\u00e1fica situada entre as illas Bermudas, Porto Rico e a cidade estadounidense de Miami, debido \u00e1s desaparici\u00f3ns de barcos e avi\u00f3ns producidos nesa zona azoutada pola corrente do Golfo.<\/p>\n

Tam\u00e9n ouvimos falar do afundimento do Titanic sobre o que se escribiron r\u00edos de tinta, produc\u00edronse pel\u00edculas, documentais e series. Na noite do 14 ao 15 de abril de 1912 o luxoso e enorme transatl\u00e1ntico brit\u00e1nico considerado como insumergible, chocou na s\u00faa viaxe de inauguraci\u00f3n contra un iceberg no oc\u00e9ano Atl\u00e1ntico, \u00e1 altura da costa de Terranova. O seu afundimento est\u00e1 considerado como unha das maiores cat\u00e1strofes da historia da navegaci\u00f3n. Dos seus m\u00e1is de 2.200 pasaxeiros e tripulantes, m\u00e1is de 1.500 faleceron no naufraxio ou a consecuencia do mesmo.<\/p>\n

Pero existen outros lugares moito m\u00e1is pr\u00f3ximos onde tam\u00e9n tiveron lugar este tipo de acontecementos. Concretamente na denominada Costa da Morte, \u00e1rea comprendida entre Malpica e Fisterra ao norte da pen\u00ednsula ib\u00e9rica, tivo lugar uno dos maiores naufraxios da historia, o afundimento do buque\u00a0 Santa Isabel.<\/p>\n

Posiblemente con motivo do centenario de tan tr\u00e1xico suceso,\u00a0\u00a0 estreouse a pel\u00edcula de Paula Cons,\u00a0 que baixo o t\u00edtulo de \u201ca illa das mentiras\u201d<\/em> crea unha ficci\u00f3n baseada en feitos reais sobre o naufraxio do Santa Isabel<\/em><\/strong>, na que enxalza o papel do tres hero\u00ednas galegas que non dubidaron en facerse \u00e1 mar coa s\u00faa dorna e tentar salvar ao maior n\u00famero de pasaxeiros posibles. Estas hero\u00ednas foron Cipriana Oujo Maneiro, Josefa Parada e Mar\u00eda Fern\u00e1ndez Oujo, de 24, 16 e 14 anos de idade respectivamente. Unha muller e, practicamente, d\u00faas nenas forxadas na dureza da vida na costa galega.<\/p>\n

\"Las

As hero\u00ednas de S\u00e1lvora<\/em><\/p><\/div>\n

<\/div>\n

 <\/p>\n

Pero, cal \u00e9 a historia do Santa Isabel?<\/em><\/strong><\/p>\n

En 1914, dous anos despois do afundimento do Titanic, en pleno apoxeo da emigraci\u00f3n masiva de europeos a Am\u00e9rica, constr\u00faense nos estaleiros de C\u00e1diz dous barcos xemelgos: a Santa Isabel e o San Carlos.<\/p>\n

A finalidade de ambos os buques era o desprazamento de mercador\u00edas\u00a0 e pasaxeiros a Am\u00e9rica, recollendo pasaxeiros ao longo da costa espa\u00f1ola. Mentres que o San Carlos seguiu navegando at\u00e9 o ano 1955 en que foi despezado, a Santa Isabel apenas se mantivo \u00e1 boia cinco anos.<\/p>\n

\"La

A traxedia do Santa Isabel<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

A Santa Isabel ti\u00f1a capacidade para 400 pasaxeiros e 80 tripulantes. A s\u00faa pasaxe estaba constitu\u00eddo maioritariamente pola chamada terceira clase,\u00a0 humildes emigrantes en busca dun mellor futuro. A\u00ednda que tam\u00e9n hab\u00eda sitio para o luxo e o confort.\u00a0 Contaba con electricidade e con camarotes de primeira clase, sal\u00f3n de m\u00fasica e elegante comedor.<\/p>\n

A terrible experiencia do afundimento do Titanic fixo que os dese\u00f1adores do buque espa\u00f1ol inclu\u00edsen botes salvavidas suficientes para todas as persoas a bordo.<\/p>\n

A s\u00faa \u00faltima viaxe comezou en C\u00e1diz o 20 de decembro de 1920 e atraca na Coru\u00f1a o 1 de xaneiro de 2021. Vascos, c\u00e1ntabros, castel\u00e1ns,\u00a0 asturianos e galegos formaban parte da\u00a0 s\u00faa pasaxe. Todos eles en busca dunha vida mellor, equilibrando a esperanza por un futuro digno e a \u201cmorri\u00f1a\u201d <\/em>polo abandono da terra que lles viu nacer.<\/p>\n

O seu seguinte destino era o porto de Vilagarc\u00eda de Arousa, porto da provincia de Pontevedra no que embarcar\u00edan m\u00e1is persoas antes de recalar en Vigo e de a\u00ed de novo a C\u00e1diz far\u00eda conexi\u00f3n co transatl\u00e1ntico Reina Vitoria Eugenia que partir\u00eda rumbo a Buenos Aires o 7 de xaneiro.<\/p>\n

Con todo, \u00e1 tardi\u00f1a do d\u00eda 2 de xaneiro o tempo empeorou e un forte temporal comezou a azoutar o buque Santa Isabel\u00a0 cuxos vix\u00edas a duras penas lograban distinguir a costa no medio da choiva, os refachos de vento e a forte ondada.<\/p>\n

Os plans para fondear na tranquila r\u00eda de Arousa v\u00edronse truncados. A Santa Isabel quedou \u00e1 deriva e, finalmente, encallou sobre un rompente na base dunhas rocas que segaron a quilla. O afundimento era inevitable. O capit\u00e1n deu a orde de abandonar o barco, pero un novo incidente vi\u00f1o a dificultar o desaloxo do barco: as luces do Santa Isabel apag\u00e1ronse como consecuencia de alagarse a sala de m\u00e1quinas,\u00a0 o que imposibilitou ao telegrafista a petici\u00f3n de axuda e contribu\u00edu a xerar caos e confusi\u00f3n entre os pasaxeiros e a tripulaci\u00f3n.<\/p>\n

A pesar diso, o lanzamento do primeiro bote non se fixo esperar, pero a forza do vento e das ondas fixo que se estrelase contra as rocas da costa, o que amedrentou ao resto dos pasaxeiros que optaron por quedar no barco que acabou part\u00edndose en dous e lanzando ao mar \u00e1 maior\u00eda deles.<\/p>\n

 <\/p>\n

As hero\u00ednas galegas da illa de S\u00e1lvora<\/em><\/strong><\/p>\n

O fareiro da illa de S\u00e1lvora alertou aos veci\u00f1os do que estaba a suceder. Moitos dos 60 veci\u00f1os da illa estaban nas festas de ano novo que se celebraban na costa, polo que a maior\u00eda dos presentes eran mulleres e nenos.<\/p>\n

\"Isla

Isla de S\u00e1lvora <\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

No medio do temporal tres mulleres,\u00a0 alertadas polo\u00a0 fareiro e o balbordo da tripulaci\u00f3n,\u00a0 non dubidaron en lanzarse \u00e1 mar arriscando as s\u00faas vidas para tentar salvar aos pasaxeiros e tripulantes que ca\u00edan \u00e1 auga e chocaban irremediablemente contra as rocas falecendo no acto.<\/p>\n

Como diciamos en par\u00e1grafos anteriores, este tres mulleres habitantes da illa de S\u00e1lvora foron\u00a0 Cipriana Oujo Maneiro, Josefa Parada, Mar\u00eda Fern\u00e1ndez Oujo. Mentres que as tres primeiras sub\u00edanse a unha \u201cdorna polbeira\u201d<\/em> e encar\u00e1banse co enfurecido mar, unha cuarta, Cipriana Crujeiras,\u00a0 axudaba aos n\u00e1ufragos que \u00edan chegando \u00e1 beira. Cos seus esforzos e valent\u00eda, lograron salvar a 20 dos 55 pasaxeiros sobreviventes.<\/p>\n

Este acto heroico tivo un reco\u00f1ecemento p\u00fablico con eco na prensa da \u00e9poca. O catro mulleres foron homenaxeadas en diversas cidades galegas, sendo condecoradas coa Medalla de Salvamento Mar\u00edtimo<\/p>\n

Co tempo esta historia foi\u00a0 esquecida, rexurdindo de novo coa estrea da pel\u00edcula A illa das mentiras, cen anos despois de producirse.<\/p>\n

\"Imagen

Imaxe da pel\u00edcula “A illa das mentiras”<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

A pel\u00edcula rende homenaxe a estas mulleres, pero alimenta a d\u00fabida relacionada coa\u00a0 lenda negra galega sobre se o naufraxio foi ou non provocado. Esta sospeita afi\u00e1nzase na pel\u00edcula coa aparici\u00f3n de corpos sen dedos\u00a0 que d\u00e1 lugar a pensar que os mari\u00f1eiros roubaron aos mortos.<\/p>\n

 <\/p>\n

A lenda negra d\u00e1 costa d\u00e1 morte: os raqueiros<\/em><\/strong><\/p>\n

Esta historia, como case todas en Galicia, v\u00e9n acompa\u00f1ada dunha das lendas m\u00e1is co\u00f1ecidas desta terra: \u201cos raqueiros\u201d,<\/em> os piratas de terra d\u00e1 Costa d\u00e1 Morte.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Os nomes de centos de barcos sepultos nestas augas atrib\u00faense a estes piratas terrestres.\u00a0 A eles c\u00falpaselles de provocar moitos destes naufraxios despistando \u00e1 tripulaci\u00f3n mediante farois acesos colgados de bois ou vacas, que coa s\u00faa andar pousado simulan o abalo doutras embarcaci\u00f3ns navegando ao abrigo xa de porto seguro. Esta falta seguridade levaba a que encallasen os barcos nas rocas. Os n\u00e1ufragos eran esperados na costa onde eran asasinados e mutilados para apropiarse das s\u00faas pertenzas (aneis, dentes de ouro, roupas, calzado,\u2026).<\/p>\n

Esta lenda negra foi negada por arque\u00f3logos mari\u00f1os e historiadores, quen sinalaron que non existe denuncia algunha respecto diso. A\u00ednda que \u00e9 certa a existencia dun considerable n\u00famero de naufraxios nesta zona, non debemos esquecer que no s\u00e9culo XIX o litoral galego contaba cun espectacular tr\u00e1fico mar\u00edtimo. Esta costa est\u00e1 infestada de baixos prolongados, plena de accidentes xeogr\u00e1ficos e fortes correntes, un clima invernal acompa\u00f1ado de n\u00e9boas espesas e ventos do oeste e regado por tempestades.<\/p>\n

O raqueiro \u00e9 realmente a persoa que anda ao raque, \u00e9 dicir, recollendo obxectos perdidos que o mar arroxa tras un naufraxio. En Galicia a fame e a necesidade fac\u00eda que cando un barco afund\u00edase e encallada no litoral, os seus habitantes aproveit\u00e1sense do seu cargamento para beneficio propio, pero non existe evidencia alg\u00fan de que se provocasen os naufraxios.<\/p>\n

Do que si hai evidencias \u00e9 do papel dos mari\u00f1eiros e veci\u00f1os d\u00e1 Costa da Morte no auxilio e salvamento en moitos dos naufraxios acaecidos nesta costa. Actos heroicos pouco reco\u00f1ecidos ou esquecidos, como o de Santa Isabel, no que os habitantes dos pobos costeiros xog\u00e1ronse a vida no rescate de n\u00e1ufragos.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

\"Noticia

Prensa da \u00e9poca falando sobre o fundimento do Santa Isabel<\/em><\/p><\/div>\n

\u00a0<\/strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n

A Nosa Recomendaci\u00f3n:<\/h2>\n