{"id":7835,"date":"2026-04-08T18:50:49","date_gmt":"2026-04-08T17:50:49","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=7835"},"modified":"2026-04-08T18:50:49","modified_gmt":"2026-04-08T17:50:49","slug":"breogan-o-gran-caudillo-celta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/breogan-o-gran-caudillo-celta\/","title":{"rendered":"Breog\u00e1n, o gran caudillo celta"},"content":{"rendered":"

Dedicamos unha entrada neste Blog a recompilar algunha da numerosa informaci\u00f3n que existe ao redor da suposta existencia de Breog\u00e1n, o gran caudillo Celta<\/em><\/strong>, ao que se asocian numerosas lendas\/historias e cuxa \u00e1rea de actuaci\u00f3n situariamos fundamentalmente na \u00e1rea comprendida polo Noroeste da Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica, Inglaterra, Irlanda,\u2026<\/p>\n

Nunha primeira aproximaci\u00f3n ao personaxe<\/em><\/strong>, empezaremos dicindo que Breog\u00e1n ser\u00eda un guerreiro galego, m\u00edtico fundador da cidade da Coru\u00f1a, no noroeste da Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica. A tradici\u00f3n di que os seus antepasados foron expulsados de Exipto e que tras numerosas odiseas vividas en terras dos mares Caspio e Mediterr\u00e1neo, xeraci\u00f3ns despois, chegar\u00edan \u00e1 Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica, ao mando do seu caudillo Brath. O seu fillo, Breog\u00e1n, co tempo, far\u00edase co reinado e fundar\u00eda a cidade de Brigantia. Breog\u00e1n ter\u00eda dez fillos: Bregh, Cuala, Cuailnge, Blad, Fuad, Muirthemme, Eble, Nar, Ith e Bile. M\u00e1is tarde, os seus descendentes conquistar\u00edan Irlanda constru\u00edndo un novo reino hispano na illa. O seu capital estar\u00eda en Tara, na zona norte de Irlanda, e al\u00ed reinar\u00edan sucesivos reis descendentes dos habitantes de Brigantia.<\/p>\n

Os brigantes brit\u00e1nicos e irlandeses puideron ser os brigantes da cidade estado de Brigantia (pr\u00f3xima \u00e1 Coru\u00f1a ou Betanzos) e os brigantes\u00a0 do Cant\u00e1brico (Asturias). Estes pobos do norte e noroeste de Hispania despois da s\u00faa derrota ante as lexi\u00f3ns romanas, ante a posibilidade de ser escravizados ou masacrados polos romanos, navegar\u00edan desde Espa\u00f1a \u00e1s Illas Brit\u00e1nicas onde fundaron novos asentamentos.<\/p>\n

Pero vaiamos por partes. O nome de Breog\u00e1n aparece asociado na historia do mundo celta cos asentamentos (top\u00f3nimos) en briga.<\/em><\/strong>\u00a0 As\u00ed, segundo a lenda, Breog\u00e1n ser\u00eda o fundador do asentamento de Brigantia (actual A Coru\u00f1a) e construir\u00eda a torre de Brigantia ou de Breog\u00e1n (actual Torre de H\u00e9rcules). Todos os manuscritos escritos por escribas celtas das Illas Brit\u00e1nicas, en lat\u00edn e celta irland\u00e9s, dinnos que Breog\u00e1n, como figura hist\u00f3rica, foi un rei ou caudillo que levou ao seu pobo at\u00e9 Galicia durante un periplo mar\u00edtimo que empezou nos territorios do Mar Negro, no mundo escita. At\u00e9 aqu\u00ed todo parece bastante claro pero pouco crible xa que os datos destes manuscritos non aparecen como autenticamente hist\u00f3ricos, a\u00ednda que se mencionan na Historia de Alfonso X o Sabio e noutras historias ou cr\u00f3nicas espa\u00f1olas.<\/p>\n

 <\/p>\n

A existencia de Brigantia est\u00e1 testemu\u00f1ada nos cl\u00e1sicos<\/em><\/strong>. Tolomeo (s\u00e9culo II d. C.) dinos que \u00e9 o porto dos galaicos lucenses. O porto de Brigantia existiu na \u00e9poca dos romanos no noroeste da pen\u00ednsula Ib\u00e9rica nunha zona pr\u00f3xima \u00e1 cidade actual da Coru\u00f1a. Mesmo, hoxe en d\u00eda e\u00a0 pr\u00f3xima \u00e1 cidade da Coru\u00f1a\u00a0 existe unha rexi\u00f3n chamada dos Berganti\u00f1os.<\/p>\n

 <\/p>\n

Di este manuscrito que Breog\u00e1n, fillo de Brath, foi un caudillo celta que someteu a parte das tribos da pen\u00ednsula ib\u00e9rica. Fundou Brigantia, a actual A Coru\u00f1a e un territorio que poder\u00eda alcanzar at\u00e9 a r\u00eda de Betanzos. Segundo o mundo romano, nese lugar onde se fixo a torre est\u00e1 enterrada a cabeza do malvado rei Geri\u00f3n, ao que H\u00e9rcules derrotou nunha das doce probas a que foi sometido e que desenvolveu por todo o mundo co\u00f1ecido por aquel ent\u00f3n. Pero a innegable procedencia latina da construci\u00f3n, independentemente de mitos ou non, non excl\u00fae que se fixese sobre unha anterior realizada por Breog\u00e1n. La Torre de H\u00e9rcules, declarada Patrimonio da Humanidade, \u00e9 o faro en activo m\u00e1is antigo do mundo.<\/p>\n

\"\"

Brigantium, Torre. (na actualidade, Torre de H\u00e9rcules)<\/em><\/p><\/div>\n

En Brigantia, Ith,<\/em><\/strong> o noveno fillo de Breog\u00e1n, divisou desde o alto da Torre de Breog\u00e1n unha illa verde, Irlanda, e emprendeu unha expedici\u00f3n na que lle acompa\u00f1aba o seu fillo Lagaid. Ao chegar entrevist\u00e1ronse os tres reis daqueles territorios, cos que chegaron a bo entendemento. Pero no cami\u00f1o de regreso aos seus barcos, foron emboscados e asasinados. O seu corpo foi devolto a Brigantia para ser despedido e honrado cos ritos habituais daquel pobo.<\/p>\n

Pero o certo \u00e9 que resulta certamente dif\u00edcil contrastar historicamente a existencia dun rei ou caudillo celta chamado Breog\u00e1n. Pola contra se parece confirmarse que existiron uns clans primitivos que tomaron o nome do seu caudillo que os uniu formando un reino.<\/p>\n

En todo caso, o verdadeiramente importante \u00e9 a conexi\u00f3n entre estes pobos atl\u00e1nticos e a s\u00faa relaci\u00f3n coa cultura celta. O que est\u00e1 claro \u00e9 que a \u00faltima semente c\u00e9ltica de Irlanda proveu do noroeste de Espa\u00f1a. As\u00ed, estudos da Universidade de Oxford confirman e ampl\u00edan a sorprendente revelaci\u00f3n de 2006, tras realizarlle a proba a 10.000 brit\u00e1nicos, segundo a cal o ADN maioritario dos poboadores destas illas procede de tribos navegantes do noroeste da pen\u00ednsula ib\u00e9rica. Breog\u00e1n, ao que agora o informe de Oxford achega luz cient\u00edfica, foi retomado no XIX por Leabhar Ghabh\u00e1la \u00c9renn (Lebor Gab\u00e1la \u00c9renn) <\/em>ou \u201cLibro das Invasi\u00f3ns\u201d, <\/em>escrito no s\u00e9culo XI e conservado no Trinity College de Dubl\u00edn, e que \u00e9 unha recompilaci\u00f3n de lendas realizada no s\u00e9culo XI, considerada en Irlanda como a fonte para explicar a construci\u00f3n do seu pa\u00eds e o seu pasado c\u00e9ltico.<\/p>\n

\"\"

Leabhar Ghabh\u00e1la \u00c9renn<\/em><\/p><\/div>\n

“Pero do mesmo xeito que ocorre coa Il\u00edada de Homero, que recolle tradici\u00f3ns orais moito m\u00e1is antigas, o Leabhar Gahbala indic\u00e1banos xa que os primitivos poboadores de Irlanda proced\u00edan do norte da pen\u00ednsula Ib\u00e9rica”<\/em>, sost\u00e9n o erudito historiador coru\u00f1\u00e9s Felipe Sen\u00e9n. Primitivos navegantes megal\u00edticos, fenicios, celtas, romanos e viquingos, franceses e ingleses frecuentaron un cami\u00f1o mar\u00edtimo que comunicou o antigo mundo de Oriente e o Mediterr\u00e1neo co norte de Europa e as Illas Brit\u00e1nicas; un cami\u00f1o cuxo n\u00f3 foi desde a remota antig\u00fcidade o faro de H\u00e9rcules e a illa de Far -o actual barrio coru\u00f1\u00e9s de Monte Alto- que aparece citada como base viquinga nas sagas n\u00f3rdicas. “Ese cami\u00f1o do mar, o mellor que sempre tivo Galicia, v\u00e9n da \u00e9poca do megalitismo e nunca deixou de estar a\u00ed. Era a ruta do esta\u00f1o \u00e1s antigas illas Casit\u00e9rides \u00e1s que chegou o emperador Adriano, por algo est\u00e1 aqu\u00ed a Torre de H\u00e9rcules, controlando desde sempre ese cami\u00f1o do mar, que \u00e9 un constante flu\u00edr dado polas condici\u00f3ns naturais xeogr\u00e1ficas”<\/em>, explica Felipe Sen\u00e9n. A lenda de Breog\u00e1n \u00e9 un mito paralelo ao de Saint Brendan, o dru\u00edda navegante que foxe de Irlanda ante o empuxe da invasi\u00f3n saxona e descobre unha gran illa id\u00edlica -o chamado para\u00edso celta- ao oeste do Atl\u00e1ntico.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Por outra banda, abe lembrar a existencia dunha gran atracci\u00f3n de Galicia para os pobos antigos do continente europeo e do Mediterr\u00e1neo non se deb\u00eda unicamente \u00e1 fama dos seus metais (ouro, esta\u00f1o…), con ser isto moi importante, sen\u00f3n a unha crenza arraigada no m\u00e1is fondo dos sentimentos da vella Europa. Gallaecia<\/em> (a forma Gallaike\u00a0 presente xa no s\u00e9culo V a.C na obra de Herodoto) era o fin do mundo, o Finis Terrae<\/em>, lugar onde morr\u00eda o Sol e onde a antiga Xeograf\u00eda Sacra situaba a porta do Para\u00edso.<\/p>\n

 <\/p>\n

E ao redor diso desenvolveuse un corpo de historias e lendas. Galicia, a atalaia pola que descend\u00eda ao mar o Sol a tomar a s\u00faa barca, e a onde conduc\u00eda o cami\u00f1o das estrelas (a V\u00eda L\u00e1ctea), foi na antig\u00fcidade considerada a antesala do \u201cAl\u00e9n\u201d <\/em>e un importante lugar de acceso ao \u201cOutro Mundo\u201d<\/em>. A mitolox\u00eda grega concib\u00eda o Al\u00e9n, os Campos El\u00edseos<\/em>, como o Para\u00edso das virtuosas almas que, despois de beber no r\u00edo Lethes, esqueceran o seu paso polo Inferno. O r\u00edo Lethes era unha das portas ao Para\u00edso que, para os autores antigos grecolatinos, estaba en Occidente, no fin do mundo co\u00f1ecido, en Galicia, e era seguramente o que hoxe co\u00f1ecemos como Limia, preto do\u00a0 municipio de Xinzo de Limia (na provincia de Ourense), onde se situar\u00eda a entrada, por conseguinte, ao mundo dos mortos.<\/p>\n

Historias e lendas que, para alg\u00fans autores se enra\u00edzan con desenvolvementos conceptuais posteriores, como \u00e9 o caso do Cami\u00f1o de Santiago. O ancestral cami\u00f1o de peregrinaci\u00f3n aos finisterres galaicos, isto \u00e9, ao cabo do mundo, foi para os antigos, a viaxe ao lugar onde morre o Sol e emb\u00e1rcase para as Illas dos Benaventurados, a viaxe tras o ronsel\u00a0 solar que alg\u00fan d\u00eda ter\u00edan que facer as s\u00faas \u00e1nimas. O Cami\u00f1o de Briareo \/ Berobreo \/ Breog\u00e1n \/ H\u00e9rcules… do pasado pag\u00e1n non se perdeu no tempo e continuouse no mundo cristi\u00e1n co Cami\u00f1o de Santiago, un santo que, ligado \u00e1 V\u00eda L\u00e1ctea, cumpre tam\u00e9n as funci\u00f3ns dun antigo deus solar.<\/p>\n

Desta maneira, o Carreiro de Jano, el “Callis Ianus”<\/em>, \u00e9 el antecedente do Cami\u00f1o de Santiago. As\u00ed, o C\u00f3dex Calixtinus que se atrib\u00fae ao Papa Calixto II pos\u00fae varias claves. Os monxes de Cluny con ese nome cristianizan un cami\u00f1o antigo de enorme poder e tradici\u00f3n que recib\u00eda el nome en lat\u00edn de \u201cCallis Ianus\u201d<\/em>, forma composta por de os nominativos, Callis: carreiro e Ianus, Jano.<\/p>\n

 <\/p>\n

Doutra banda, debemos dicir que para moitos autores e historiadores, o personaxe e a lenda de Breog\u00e1n foron creados polos eruditos irlandeses medievais<\/em><\/strong>, fundamentalmente a partir de dous fragmentos contidos na “Historia adversum pag\u00e1ns”<\/em> de Orosio. Neses fragmentos fac\u00edase menci\u00f3n da cidade galaica de Brigantia, da s\u00faa torre e da relaci\u00f3n xeogr\u00e1fica das d\u00faas con Irlanda e con Britania. Ese material foi o que levou \u00e1 invenci\u00f3n da figura de Breog\u00e1n e da historia da construci\u00f3n da torre e a posterior invasi\u00f3n da illa polos descendentes de M\u00edl. Haber\u00eda, pois que dicir, por tanto, que Breog\u00e1n non existiu ata que os eruditos ga\u00e9licos discorreron a lenda probablemente durante os s\u00e9culos VII e VIII. Con todo Orosio non foi a \u00fanica fonte na que se basearon. Tam\u00e9n debeu de ser importante, no intre de imaxinar as relaci\u00f3ns entre Irlanda e a Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica, unha informaci\u00f3n contida nas \u201cEtimolox\u00edas\u201d<\/em> de Isidoro de Sevilla. Al\u00ed afirm\u00e1base que o nome latino de \u00c9ire (Hibernia) proced\u00eda do antigo nome de Espa\u00f1a (Hiberia, tal e como o escrib\u00eda Isidoro), debido \u00e1 proximidade xeogr\u00e1fica entre as d\u00faas terras. Por tanto, Orosio e Isidoro foron as fontes fundamentais na articulaci\u00f3n da lenda de Breog\u00e1n. E as\u00ed o reco\u00f1ecen moitos dos investigadores modernos.<\/p>\n

 <\/p>\n

En todo caso, a figura de Breog\u00e1n corresp\u00f3ndese coa dun personaxe, real ou inventado, que deu p\u00e9 a numerosas lendas que nos falan duns tempos nos que se enra\u00edzan alg\u00fans das orixes da nosa civilizaci\u00f3n occidental.<\/p>\n

 <\/p>\n

A Nosa Recomendaci\u00f3n:<\/h2>\n