{"id":7777,"date":"2026-04-08T15:54:54","date_gmt":"2026-04-08T14:54:54","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=7777"},"modified":"2026-04-08T15:54:54","modified_gmt":"2026-04-08T14:54:54","slug":"faros-de-galicia-faro-tourinan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/faros-de-galicia-faro-tourinan\/","title":{"rendered":"Faros de Galicia. Faro Touri\u00f1\u00e1n"},"content":{"rendered":"

Continuando coa serie dedicada aos Faros de Galicia, iniciada coa publicaci\u00f3n da entrada dedicada ao Faro de Vil\u00e1n, hoxe imos centrarnos noutro dos excelentes Faros que podemos atopar nesta terra, concretamente o Faro de Touri\u00f1\u00e1n.<\/em><\/strong><\/p>\n

Este Faro at\u00f3pase no cabo do mesmo nome, un cabo cun gran protagonismo na historia das navegaci\u00f3ns pola Costa da Morte. Tr\u00e1tase dunha agreste pen\u00ednsula duns 2 kms de longo e 250 metros de ancho.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

A denominaci\u00f3n do cabo co nome Touri\u00f1\u00e1n, prov\u00e9n en opini\u00f3n dalg\u00fans expertos da ra\u00edz orogr\u00e1fica prerromana Tor,<\/em> que alude a unha altura, monte ou roca, prominente, utilizada no seu momento como baliza para navegantes.<\/p>\n

Este cabo est\u00e1 situado m\u00e1is ao Oeste que o propio Finisterre, sendo por tanto o punto m\u00e1is occidental de Galicia e da Espa\u00f1a peninsular, a zona da Illa do Castelo \u00e9 punto m\u00e1is occidental da Espa\u00f1a peninsular.<\/p>\n

\"\"

Cabo Touri\u00f1\u00e1n <\/em><\/p><\/div>\n

Local\u00edzase no municipio de Muxia, na provincia da Coru\u00f1a. O cabo \u00e9 unha pequena pen\u00ednsula que se penetra no mar preto de 1 km, tendo na s\u00faa parte m\u00e1is estreita un istmo de 150 metros de ancho, entre os co\u00eddos de Balal e de Cu\u00f1o. A s\u00faa altitude m\u00e1xima \u00e9 de 93 metros sobre o nivel do mar. A estrutura xeol\u00f3xica \u00e9 gran\u00edtica. A erosi\u00f3n da roca propiciou \u00e1 formaci\u00f3n de dep\u00f3sitos de cantos rodados, co\u00f1ecidos como co\u00eddos<\/em> e formaci\u00f3ns de pened\u00edas<\/em> que forman barras p\u00e9treas que a marea cobre ou deixa ao descuberto, form\u00e1ndose alg\u00fan illote como o denominado A \u00cdnsua<\/em>, no lado oeste do cabo. A punta occidental do cabo, denominada Vos Buxeirados,<\/em> ofrece unha serie de penas que penetran no mar uns 300 ou 400 metros, co\u00f1ecidas como A Laxe de Buxeirados ou Baixos de Buxeirados<\/em>, perigosa para a navegaci\u00f3n, onde se te\u00f1en rexistrados alg\u00fans graves naufraxios dos\u00a0 que hai constataci\u00f3n documental.<\/p>\n

Os constantes ventos de Touri\u00f1\u00e1n converten a esta xa de seu salvaxe costa, nunha paraxe \u00e1spera, silenciosa testemu\u00f1a de incontables e tr\u00e1xicos naufraxios. Sen d\u00fabida un dos aspectos que m\u00e1is impresiona do lugar \u00e9 a s\u00faa altura as\u00ed como a fiereza coa que o mar bate contra o cantil. Esta localizaci\u00f3n corresp\u00f3ndese tam\u00e9n cun dos puntos onde os percebeiros adoitan ir en busca dos tan valorados percebes da Costa da Morte.<\/p>\n

Fronte ao cabo asoma a Illa do Castelo (ou Herbosa), punto m\u00e1is extremo ao oeste da Espa\u00f1a peninsular. No cume desta apr\u00e9ciase moita pedra esborrallada que poder\u00eda pertencer a unha construci\u00f3n tipo torre ou faro, de a\u00ed vir\u00eda o nome de Castelo. A Illa do Castelo, segun din os carteis explicativos do Faro Touri\u00f1\u00e1n : \u201c\u00e9 unha enigm\u00e1tica illa onde se atoparon restos arqueol\u00f3xico<\/em>\u201d. Alg\u00fans autores queren sinalar aqu\u00ed a torre de Augusto, facendo a hip\u00f3tese sobre un escrito do historiador romano Pomponio Mela (I dC.) que describ\u00eda as costas onde habitaban os Nerios, e pu\u00f1a esta torre como o fito no que a costa deixaba de ir cara o norte e viraba cara o leste e miraba ao norte: \u201cDeinde ad setentri\u00f3ns toto latere terra convertitur a Celtico promunturio ad Pyrenaeum usque\u201d.(<\/em>Desde aqu\u00ed todas as terras miran ao norte, desde o Promontorio C\u00e9ltico at\u00e9 os Pireneos). Pero sempre que nos escritos, con certa l\u00f3xica topogr\u00e1fica, o r\u00edo Sars sexa identificado como o Xallas.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

A construci\u00f3n do Faro<\/em><\/strong> (o primitivo) iniciou a finais do s\u00e9culo XIX e a s\u00faa localizaci\u00f3n aparec\u00eda xa recollida no Plan Xeral de Iluminaci\u00f3n Mar\u00edtima de 1847, a\u00ednda que a idea inicial de constru\u00edr un faro de primeira orde neste lugar, foi refugada en favor da construci\u00f3n doutro en Finisterre. Pero co paso do tempo e o aumento de tr\u00e1fico mar\u00edtimo, os numerosos illotes e baixos pr\u00f3ximos ao cabo de Touri\u00f1\u00e1n comezaron a ser escenario de continuos naufraxios, o que fixo que se reconsiderase a decisi\u00f3n tomada en primeira instancia.<\/p>\n

Nun principio o faro, dese\u00f1ado polo enxe\u00f1eiro Adolfo Pequeno no ano 1833, concib\u00edase como unha luz de cuarta orde, e era un sinxelo edificio cuadrangular dunha soa altura, con 14 metros de lado, cos vans recercados de siller\u00eda e pintado de branco. O foco luminoso elev\u00e1base uns 8 metros sobre o terreo e 58 sobre o mar. O aceso do faro produciuse o 15 de decembro de 1898, cunha luz branca, producida por unha l\u00e1mpada de parafina, cun alcance dunhas 10 millas. Aproveitouse a \u00f3ptica do Faro de Vil\u00e1n.<\/p>\n

Este faro non era capaz de eliminar por completo o risco de naufraxio nas condici\u00f3ns meteorol\u00f3xicas m\u00e1is adversas, tal e como acredita, entre outros, o naufraxio do vapor espa\u00f1ol Rivera, que procedente de Lisboa, en ruta cara a Liverpool embarrancou preto do cabo por mor da espesa n\u00e9boa reinante.<\/p>\n

No ano 1918 procedeuse \u00e1 reforma da \u00f3ptica do faro cunha nova instalaci\u00f3n, permitindo que a luz fose visible a 20 millas da costa.<\/p>\n

A\u00ednda que houbo algunha pequena reforma posterior, a m\u00e1is importante tivo lugar xa no ano 1981 cunha intervenci\u00f3n que potenciou o alcance e as prestaci\u00f3ns deste faro de acordo co perigo da paraxe. Constru\u00eduse unha segunda torre, cil\u00edndrica e situada nun terreo pr\u00f3ximo e algo adiantado con respecto ao primeiro edificio. Esta torre ten un di\u00e1metro de 3 metros e alcanza unha altura de 14 metros. Cambiouse a l\u00e1mpada por unha de vapor de petr\u00f3leo a presi\u00f3n, o que permitiu incrementar o alcance que paso a ser de 24 millas.<\/p>\n

\"\"

Mirador Faro Touri\u00f1\u00e1n<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Se un senta no c\u00e9spede que hai diante do edificio podo contemplarse unha privilexiada vista do Oc\u00e9ano Atl\u00e1ntico. \u00c1 dereita p\u00f3dese contemplar a impo\u00f1ente Laxe d\u00faas Buxeirados<\/em>, da que falabamos uns par\u00e1grafos m\u00e1is arriba. \u00c9 unha restinga que se penetra no mar e que sup\u00f3n un perigo para a navegaci\u00f3n mar\u00edtima. Como en 1935, cando o choque entre o barco alem\u00e1n Madeleine Reig e o pesqueiro galego Oito Irm\u00e1ns fixo que este se partise en dous, salv\u00e1ndose toda a tripulaci\u00f3n. Outro naufraxio m\u00e1is se non fose porque o destino \u00e9 moi caprichoso e, 22 anos despois, en 1957, o Madeleine Reig afund\u00edase no mesmo lugar. Ademais, nas proximidades de Touri\u00f1\u00e1n, en tempos da primeira guerra mundial, os submarinos alem\u00e1ns mandaron ao fondo do mar a un bo n\u00famero de barcos aliados.<\/p>\n

 <\/p>\n

Durante un mes ao ano, desde o equinoccio da primavera ao redor do 22 de marzo at\u00e9 o 25 de abril, en Touri\u00f1\u00e1n ponse o \u00faltimo sol da Europa continental (o *finis *solis).\u00a0 Ademais, aqu\u00ed finaliza a antiga ruta do “Callis Ianus” “Carreiro de Jano”<\/em> (que s\u00e9culos m\u00e1is tarde foi substitu\u00edda polo “Cami\u00f1o franc\u00e9s a Santiago”<\/em>).<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Unha interesante historia<\/em><\/strong> co\u00f1ecida merc\u00e9 unha carta do marqu\u00e9s de Cerralbo, capit\u00e1n xeral de Galicia, ao rei Felipe II, c\u00f3ntanos que, durante a guerra non declarada entre Espa\u00f1a e Inglaterra, o ano anterior \u00e1 Armada de 1588, mal co\u00f1ecida como Armada Invencible -grazas \u00e1 propaganda protestante-, os ingleses efectuaron varios ataques e escaramuzas en diversos portos peninsulares. As acci\u00f3ns dos piratas ingleses, entre os que destacaron Drake e Norrys, pretend\u00edan sacar beneficios econ\u00f3micos para os seus investidores, entre os que estaba a propia ra\u00ed\u00f1a inglesa. Nun destes ataques, nas proximidades do cabo Touri\u00f1\u00e1n, en Mux\u00eda, uns pescadores da Costa da Morte conseguiron afundir cunha a\u00f1agaza nada menos que una destas naves piratas. Este buque, do que desco\u00f1ecemos o seu nome, provi\u00f1a de Corcubi\u00f3n e Fisterra, onde fora rexeitado, tras un combate, xunto a outras d\u00faas naves e d\u00faas lanchas da mesma nacionalidade. Nas proximidades do cabo, capturaron tres pinazas cargadas de madeira provenientes de Asturias. Desde al\u00ed arribaron ao cabo Touri\u00f1\u00e1n. Ao advertir a unhas embarcaci\u00f3ns de pescadores, comezaron a darlles caza tentando a s\u00faa captura. Os barcos de pesca, indefensos, fixeron uso da s\u00faa \u00fanica vantaxe, o co\u00f1ecemento da costa. Os ingleses acheg\u00e1ronse na caza at\u00e9 curta distancia da costa. Os pescadores, co\u00f1ecendo as pedras mergulladas e o superior calado dos ingleses, conseguiron atraelos cara a uns baixos onde a maior das naves embarrancou. O buque pirata afundiuse rapidamente sen que se salvasen m\u00e1is de oito ou dez homes dunha tripulaci\u00f3n aproximada de m\u00e1is de 60.<\/p>\n

\"\"

Sir Francis Drake<\/em><\/p><\/div>\n

Este cabo tivo e ten presenza na vida dos galegos, e as\u00ed o recolle nuns versos o poeta muxi\u00e1n Gonzalo L\u00f3pez Abente:<\/em><\/strong><\/p>\n

Da terra vixiante<\/p>\n

centinela, desperto<\/p>\n

de cote para ollar cara o deserto<\/p>\n

l\u00edquido e pavoroso que ten diante;<\/p>\n

\u00edndice oucidental forte e barudo,<\/p>\n

dedo o mais longo da galega man;<\/p>\n

soberbo promontorio, monte rudo:<\/p>\n

Cabo Touri\u00f1\u00e1n<\/p>\n

 <\/p>\n

Unha terra, Galicia, que como sempre nos sorprende, emoci\u00f3nanos e insignia, moitas veces non valorada nin polas s\u00faas propios habitantes, por iso quixese lembrar as palabras do escritor ourens\u00e1n Vicente Risco no seu ensaio Leria:<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cTi dis Galicia \u00e9 ben pequena. Eu d\u00edgoche: Galicia \u00e9 un mundo. Cada terra \u00e9 coma se fose un mundo enteiro. Poderala andar en pouco tempo do norte para o sur, do leste para u oeste noutro tanto; poderala andar outra vez, mais non a has dar andado. E de cada vez que a andes, has atopar cousas novas e outras has botar de menos.\u201c<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

A Nosa Recomendaci\u00f3n:<\/h2>\n