{"id":7739,"date":"2026-04-08T17:43:45","date_gmt":"2026-04-08T16:43:45","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=7739"},"modified":"2026-04-08T17:43:45","modified_gmt":"2026-04-08T16:43:45","slug":"santo-estevo-de-ribas-de-sil-unha-lenda-feita-realidade","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/santo-estevo-de-ribas-de-sil-unha-lenda-feita-realidade\/","title":{"rendered":"Santo Estevo de Ribas de Sil, unha lenda feita realidade"},"content":{"rendered":"

Unha das mi\u00f1as paix\u00f3ns \u00e9 a lectura de novela de intriga, policiaca ou\u00a0 hist\u00f3rica.<\/p>\n

Outra das mi\u00f1as paix\u00f3ns \u00e9 visitar os mosteiros da mi\u00f1a amada terra galega. Eses mosteiros medievais de corte rom\u00e1nico,\u00a0 rodeados de fermosos bosques escondidos pola n\u00e9boa e impregnados de humidade, onde as pedras rumor\u00e9anche a s\u00faa historia.<\/p>\n

A \u00faltima novela da viguesa Mar\u00eda Oru\u00f1a O bosque do catro ventos combina a intriga, a\u00a0 lenda, a historia e o pano do mosteiro de San Estevo de Ribas de Sil.\u00a0 Sendo as\u00ed, non me pod\u00eda resistir a ler esta novela de, doutra banda, unha autora \u00e1 que segu\u00edn en todas as s\u00faas obras con admiraci\u00f3n polo sua forma de escribir.<\/p>\n

Pero o que eu cr\u00eda ficci\u00f3n, resultou que \u00e9 unha realidade afianzada por un gran descubrimento nestes \u00faltimos d\u00edas.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Pero\u2026 penetr\u00e9monos en Santo Estevo de Ribas de Sil antes de dar paso \u00e1 historia que nos ocupa.<\/p>\n

 <\/p>\n

O mosteiro de Santo Estevo de Ribas de Sil at\u00f3pase no municipio ourens\u00e1n de Nogueira de Ramu\u00edn, na beira meridional do r\u00edo Sil. Forma parte da Ribeira Sacra, chamada as\u00ed desde a Idade Media por albergar a maior concentraci\u00f3n de igrexas e mosteiros rom\u00e1nicos de toda Galicia. Esta zona sit\u00faase no interior de Galicia, entre as provincias de Ourense e Lugo, e \u00e9 famosa polos seus vi\u00f1os, caldos derivados das s\u00faas\u00a0 vides centenarias que forman parte da s\u00faa paisaxe e que son \u201cba\u00f1adas polo sol e bicadas polo r\u00edo\u201d.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

A orixe de Santo Estevo \u00e9 desco\u00f1ecido, a\u00ednda que existe algunha que outra teor\u00eda. O primeiro documento que menciona este mosteiro \u00e9 do ano 921. Desde o s\u00e9culo X acolleu \u00e1 orde benedictina baixo o mandato do ora et labora (reza e traballa).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ign\u00f3rase o motivo polo que entre os s\u00e9culos X e XII converteuse nun retiro para os bispos que decidiron pasase al\u00ed os seus \u00faltimos d\u00edas. Foron nove bispos que faleceron no mosteiro e alcanzaron a santidade. A s\u00faa estancia quedou reflectida na iconograf\u00eda do mosteiro. As\u00ed na s\u00faa entrada principal atopamos un escudo her\u00e1ldico co nove mitras.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

No s\u00e9culo XV d\u00e1se paso \u00e1 remodelaci\u00f3n e ampliaci\u00f3n do edificio que continuou nos s\u00e9culos XVII E XVIII. Este \u00e9 o motivo dun orixinario edificio rom\u00e1nico, con elementos g\u00f3ticos, renacentistas e barrocos, perfectamente diferenciados.<\/p>\n

Como todos os edificios mon\u00e1sticos, Santo Estevo non se librou das desamortizaci\u00f3ns hist\u00f3ricas, nas que foron expropiados os bens da igrexa para a s\u00faa venda\u00a0 en poxa p\u00fablica. O edificio pasou a ser propiedade do Estado e foi abandonado \u00e1 s\u00faa sorte. A aprobaci\u00f3n da Lei de Patrimonio Hist\u00f3rico de 1985 amparou a s\u00faa declaraci\u00f3n de Ben de Interese Cultural e deu lugar a alg\u00fans proxectos de restauraci\u00f3n que non chegaron a materializarse, ata que no ano 2004 finalmente converteuse en parador de turismo o que evitou a deterioraci\u00f3n do edificio.<\/p>\n

 <\/p>\n

Unha peque\u00f1a pincelada de arte<\/em><\/strong><\/p>\n

O mosteiro de Santo Estevo, presenta unha planta cadrada no seu conxunto, con tres claustros: o dos cabaleiros, o m\u00e1is grande, o claustro do Viveiro ou claustro pequeno e o dos bispos, o m\u00e1is antigo. Este \u00faltimo posiblemente un dos poucos claustros rom\u00e1nicos de toda Galicia, a\u00ednda que con galer\u00eda g\u00f3tico-renacentista no seu piso superior do s\u00e9culo XVI.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Os mosteiros benedictinos articulan as s\u00faas dependencias en torno ao claustro seguindo o modelo de Cluny. En Santo Estevo, debido \u00e1 s\u00faa orograf\u00eda do seu terreo o claustro dos bispos foi situado no custado norte comunicado coa igrexa.<\/p>\n

 <\/p>\n

O claustro dos bispos<\/u><\/em> \u00e9 o m\u00e1is antigo do conxunto arquitect\u00f3nico e denom\u00ednase as\u00ed porque foi o que acolleu os restos do nove prelados. A s\u00faa construci\u00f3n \u00e9 de inicios do s\u00e9culo XIII, a\u00ednda que o piso superior corresp\u00f3ndese co s\u00e9culo XVI. Posiblemente as tumbas dos prelados situ\u00e1banse no lado sur entre os contrafortes do muro, pero non se conservaron xa que no s\u00e9culo XV os seus restos son trasladados ao altar maior da igrexa acorde co reco\u00f1ecemento da s\u00faa santidade.<\/p>\n

 <\/p>\n

O claustro grande ou claustro dous cabaleiros<\/u><\/em>, constru\u00eduse entre os s\u00e9culos XVI e XVII. Consta dunha planta rectangular e tres alturas de sobria decoraci\u00f3n de estilo renancentista. Por mor da restauraci\u00f3n emprendida no edificio, p\u00e1rtea norte cubriuse totalmente cun panel de cristal, non exento de pol\u00e9mica no seu d\u00eda. Poderiamos dicir que a restauraci\u00f3n deste edificio nos anos 80 marcou un antes e un despois na rehabilitaci\u00f3n destes edificios.<\/p>\n

 <\/p>\n

O claustro pequeno ou claustro do viveiro<\/u><\/em>, tam\u00e9n de estilo renacentista, \u00e9 de planta cadrada e consta de 2 alturas.<\/p>\n

 <\/p>\n

A igrexa<\/em><\/strong> conserva unha inscrici\u00f3n no fuste dunha columna onde se indica a data de construci\u00f3n (1183) a\u00ednda que o proxecto foi interrompido e retomado no s\u00e9culo XV, o que explica o a s\u00faa mestura de estilos (rom\u00e1nico na s\u00faa distribuci\u00f3n, g\u00f3tico nos seus arcos apuntados e a s\u00faa cuberta).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Construci\u00f3n p\u00e9trea de sillares gran\u00edticos con contrafortes nos muros laterais para contrarrestar o empuxe da b\u00f3veda de crucer\u00eda engadida no s\u00e9culo XVI.<\/p>\n

Como curiosidade, a cabeceira disp\u00f3n de absidiolos laterais m\u00e1is altos que o central, algo non habitual. Destacan tam\u00e9n o conxunto de esculturas nos capiteis, m\u00e9nsulas e metopas.<\/p>\n

No interior, o tramo da nave m\u00e1is pr\u00f3ximo \u00e1 \u00e1bsida \u00e9 de \u00e9poca rom\u00e1nica, mentres que o tres tramos dos p\u00e9s son do XVI.<\/p>\n

O gran\u00a0 retablo do altar maior atrib\u00faese ao\u00a0 escultor Juan de Ang\u00e9s o Mozo, datado no s\u00e9culo XVI A figura de Santa Catalina, situada no terceiro corpo, \u00e9 un dos arquetipos da escultura manierista galega.<\/p>\n

Destaca tam\u00e9n o retablo de pedra que\u00a0 podemos contemplar no interior. Tr\u00e1tase dos restos dun frontal ou t\u00edmpano no que se representa, nunha das caras,\u00a0 aos 12 ap\u00f3stolos con Xesucristo no centro cunha coroa e unha cruz procesional. O ap\u00f3stolo Santiago aparece con catro vieiras, como s\u00edmbolo de peregrinaci\u00f3n a Santiago de Compostela. Na outra cara\u00a0 repres\u00e9ntanse arcos de medio punto apoiados sobre columnas coa figura de Cristo no centro.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Unha lenda feita realidade<\/em><\/strong><\/p>\n

O poder econ\u00f3mico e a fama que alcanzou o mosteiro de Santo Estevo debeuse, fundamentalmente, ao ser leste o lugar elixido por nove bispos que, ao longo do s\u00e9culo X , para retirarse e terminar al\u00ed as s\u00faas vidas. Esta historia, mencionada nun texto do s\u00e9culo XI, foi confirmada por outro texto do s\u00e9culo XVI que identifica a estes prelados e as s\u00faas dioceses de procedencia: Ansurio e Vimarasio, de Ourense; Gonzalo Osorio e Froalengo, de Coimbra; Servando, Viliulfo e Pelayo, de Iria; Alfonso, de Astorga e Ourense; e Pedro, do que non se co\u00f1ece a s\u00faa diocese. Sinala o texto que estes bispos foron enterrados no claustro que hoxe leva o seu nome e, posteriormente, trasladados os seus restos ao altar maior da igrexa, onde se conservan en senllas urnas en ambos os lados do altar. A da dereita cos restos de 4 prelados e a da esquerda cos restos de 5 prelados.<\/p>\n

Forma parte da lenda que os aneis destes bispos, elevados \u00e1 categor\u00eda de santidades, foron gardados nunha arqueta de prata e venerados como reliquias.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Esta \u00e9 a historia que se relata na novela de \u201cO bosque do catro ventos\u201d, <\/strong>de Mar\u00eda Oru\u00f1a, onde un \u201cinvestigador de obxectos de arte desaparecidos\u201d <\/em>obsesi\u00f3nase coa procura deste nove aneis ao longo da s\u00faa estancia no mosteiro. Neste tempo tenta pescudar que foi dos aneis aos que se lles atribu\u00edu un poder sanador ao longo dos tempos, lev\u00e1ndose \u00e1s casas das mulleres da zona que \u00edan dar a luz para salvagardar o parto.<\/p>\n

 <\/p>\n

A narraci\u00f3n desenv\u00f3lvese a d\u00faas voces en dous planos temporais, no presente e na d\u00e9cada de 1830, a trav\u00e9s doutra protagonista, Mari\u00f1a, enlazando as\u00ed\u00a0 d\u00faas historias separadas e unidas no tempo, unha que conmove e outra que intriga, para acabar nun final inesperado onde todo un pobo \u00e9 part\u00edcipe dun gran segredo.<\/p>\n

 <\/p>\n

Pero o curioso e sorprendente da historia, \u00e9 que tres meses despois de publicarse esta novela, produciuse o achado. Mentres se realizaban uns traballos de restauraci\u00f3n no retablo relicario esquerdo do altar maior da igrexa do mosteiro, Vania L\u00f3pez, a restauradora do proxecto na que se baseou Mar\u00eda Oru\u00f1a para crear o personaxe de Amelia na novela, atopou unha bolsita de seda con bordado en f\u00edo de ouro que conti\u00f1a 4 do nove aneis dos bispos.<\/p>\n

Acompa\u00f1ando aos aneis atopouse un papel e un pergami\u00f1o datado en 1785. No pergami\u00f1o sin\u00e1lase\u00a0 estes catro aneis son dos que quedaron do nove Santos Bispos. Son os que quedaron. (sic) Os demais desapareceron. Por eles p\u00e1sase auga para os enfermos e, seg\u00fan din, sanan moitos.<\/p>\n

Tr\u00e1tase de aneis episcopais, de factura sinxela, de prata fundida con outro metal.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

A escritora, segundo as s\u00faas declaraci\u00f3ns, sempre creu na existencia dos aneis porque ti\u00f1a documentado todo o proceso da historia da igrexa e dos bispos. Con iso, a escritora galega d\u00e1 por pechado o c\u00edrculo dunha historia “que estaba durmida”,<\/em> froito dunha laboriosa investigaci\u00f3n que inclu\u00edu visitas, chamadas porta a porta e conversaci\u00f3ns cos veci\u00f1os e o Bispado.<\/p>\n

 <\/p>\n

Pero o misterio contin\u00faa. Unha vez confirmada a realidade do que se consideraba lenda, onde est\u00e1n os outros 5 aneis? que esconde este marabilloso mosteiro galego?<\/em><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

A Nosa Recomendaci\u00f3n:<\/h2>\n