{"id":7491,"date":"2026-06-07T17:18:36","date_gmt":"2026-06-07T16:18:36","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=7491"},"modified":"2026-06-07T17:18:36","modified_gmt":"2026-06-07T16:18:36","slug":"o-coco-o-home-do-saco-e-o-sacamantecas-personaxes-de-lenda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/o-coco-o-home-do-saco-e-o-sacamantecas-personaxes-de-lenda\/","title":{"rendered":"O Coco, o Home do Saco e o Sacamantecas. Personaxes de lenda."},"content":{"rendered":"

As lendas tam\u00e9n forman parte da nosa historia. Mitos e personaxes que ao longo dos anos causaron, no caso dos personaxes a que dedicamos este post, situaci\u00f3ns de misterio, medo e en ocasi\u00f3ns terror. Hoxe falar\u00e9mosvos do coco, o home do saco e o sacamantecas.<\/em><\/strong><\/p>\n

A\u00ednda que, tentaremos facer unha presentaci\u00f3n da informaci\u00f3n que solicitamos sobre estes personaxes, o certo \u00e9 que nalg\u00fans casos pres\u00e9ntanse como seres diferentes, e noutros como denominaci\u00f3ns dun \u00fanico personaxe, polo que as historias sobre os mesmos mest\u00faranse.<\/p>\n

Empezaremos co Coco<\/em><\/strong>, un personaxe que atormentou a mill\u00f3ns de nenos ao redor do mundo. Atop\u00e1molo en Espa\u00f1a, en Portugal e en n\u00fameros pa\u00edses de Am\u00e9rica Latina, con nomes como: \u201cc\u00f4co\u201d, \u201ccoco\u201d, \u201ccucay\u201d, \u201ccuco\u201d, \u201ccuca\u201d,<\/em> etc. \u00c9 un monstro do que nunca se representou nin a s\u00faa figura nin a s\u00faa cara, polo que non hai ningunha representaci\u00f3n ou descrici\u00f3n da s\u00faa aparencia. Este feito potenciou, se cabe, o que a imaxinaci\u00f3n disparase o aspecto que, para cada un, puidese ter, conxugado aspectos como o perigo, o horror e o aterrador.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tam\u00e9n \u00e9 co\u00f1ecido con outros nomes: “Bogeyman”, “Babau”, “Butzemann” e “Bala”.<\/em>\u00a0 Nalgunhas culturas \u00e9 personificado por un home sen rostro con aparencia ominosa, noutras \u00e9 un monstro similar ao Dia\u00f1o. Non existe un nacemento claro do mito, situaci\u00f3n que o transforma nun elemento hist\u00f3rico libre de interpretaci\u00f3n e \u00e1 vez, nunha curiosidade social.<\/p>\n

Crese que o Coco foi orixinalmente unha referencia para as criaturas travesas chamadas hobgoblins<\/em>. Debido a que o coco ten un impacto global tan grande, \u00e9 dif\u00edcil determinar que pa\u00eds contou as primeiras historias deste monstro.<\/p>\n

Tr\u00e1tase dunha abstracci\u00f3n po\u00e9tica, e, por iso, o medo que produce \u00e9 un medo c\u00f3smico, un medo no cal os sentidos non poden p\u00f3r os seus l\u00edmites salvadores, as s\u00faas paredes obxectivas que defendan, dentro do perigo, doutros perigos maiores, porque non te\u00f1en explicaci\u00f3n posible.<\/p>\n

As descrici\u00f3ns do Coco var\u00edan dun pa\u00eds a outro, a\u00ednda que hai algunhas similitudes. Dise que moitos te\u00f1en u\u00f1as longas ou garras que usan para raspar contra os cristais das xanelas no medio da noite. Tam\u00e9n hai historias que din que o Coco ten ollos aterradores que perseguen aos nenos que se aventuran a sa\u00edr ao exterior cando escurece.<\/p>\n

O neno consid\u00e9rao como un personaxe real, desco\u00f1ecido, perigoso e malvado, pero non de ficci\u00f3n, que \u00e9 o que \u00e9 na realidade da narraci\u00f3n adulta. Os destinatarios da lenda son os nenos pequenos: desde os recentemente nacidos at\u00e9 os que te\u00f1en uso de raz\u00f3n. Vai sempre unido \u00e1 escuridade, ese mundo m\u00e1xico e simb\u00f3lico polos perigos fantasmag\u00f3ricos que encerra, e simboliza o medo ao desco\u00f1ecido. Por iso, utiliz\u00e1base para que f\u00f3semos obedientemente \u00e1 cama, durm\u00edsemonos\/durm\u00edsemosnos pronto e, sobre todo, non abandon\u00e1semos a coci\u00f1a durante a noite. Abrir a porta da coci\u00f1a, despois de ouvir ru\u00eddo no portal ou nas habitaci\u00f3ns superiores era correr todo un risco: atoparche co coco. Non digamos nada de se se nos ocorr\u00eda asomarnos \u00e1 porta da r\u00faa nunha noite de x\u00e9lido fr\u00edo e escuridade pechada. Consid\u00e9rese que ent\u00f3n non hab\u00eda iluminaci\u00f3n p\u00fablica.<\/p>\n

O Coco \u00e9 un esp\u00edrito demon\u00edaco que podemos atopar en moitas comunidades e culturas latinas. Estreitamente asociado co Home do saco, tam\u00e9n \u00e9 unha expresi\u00f3n com\u00fan para unha cousa ou persoa que causa medo ou incomodidade irracionais, de forma moi similar ao termo Bugbear \u00fasase noutras culturas.<\/p>\n

 <\/p>\n

Case todos os seus nomes derivan dunha soa palabra en ingl\u00e9s: booge<\/em>, que ten un v\u00ednculo cos trasgos. Na cultura europea, ao redor dos anos 1500 d.C., xurd\u00edan historias sobre estes personaxes, descritos como pequenos homes con barba e lanuxe en todo o corpo. Os relatos narraban que os individuos viv\u00edan nos fogares coas familias, pero s\u00f3 estaban activos de noite realizando diferentes actividades, como limpeza e orde; as\u00ed puido nacer o mito, en boca dos pais vinculando aos seres m\u00edticos con ameazas. Desa forma o obxecto de fantas\u00eda tomaba un sentido escuro, causando un impacto maior nos nenos.<\/p>\n

O Coco, a\u00ednda que misterioso, ent\u00e9ndese mellor a trav\u00e9s das s\u00faas motivaci\u00f3ns. Est\u00e1 principalmente obsesionado cos nenos, a\u00ednda que hai mitos nalg\u00fans pa\u00edses que suxiren que o coco buscar\u00e1 a calquera que sexa culpable de facer o mal. Independentemente do grupo de idade ao que pertenza un coco en particular, parece ser un tema com\u00fan que o coco non atacar\u00e1 a aqueles que son considerados \u201dbos\u201d.<\/em><\/p>\n

O Coco \u00e9 utilizado como medio para impor tab\u00fas e garantir que os nenos durman cando se lles indica, advert\u00edndolles que no caso de desobedecer, o Coco perseguiraos para inflixgirlles unha serie de castigos horribles que, dependendo da historia, ser\u00edan: que ou ben llos come ou ben llos leva para non regresar xamais<\/p>\n

En ocasi\u00f3ns o Coco aparece como unha muller,\u00a0 co\u00f1ecida como Coca; e ambos os seres ser\u00edan como extensi\u00f3ns do mesmo monstro e, como tal, Coca ser\u00eda pouco m\u00e1is que un Coco cun disfrace feminino e viceversa.<\/p>\n

Babaroga \u00e9 un Coco croata<\/em><\/strong> que ten unha fame profunda de nenos desobedientes. Axexa \u00e1 s\u00faa presa pola noite e l\u00e9vaa de volta ao seu escuro agocho onde a devora.<\/p>\n

Outra versi\u00f3n do personaxe fixo a s\u00faa aparici\u00f3n en M\u00e9xico: “O Ropavejero”.<\/em><\/strong><\/p>\n

En pa\u00edses de fala inglesa<\/em><\/strong> era co\u00f1ecido como o Sack Man<\/em><\/strong> (home do costal) e polo xeral atribu\u00edaselle un rostro horrendo con brazos delgados. Ameaz\u00e1base aos nenos con que o personaxe levar\u00edallos a un lugar desco\u00f1ecido. Nalgunhas zonas, ese individuo tam\u00e9n naceu como unha contraparte negativa a un personaxe amado: Santa Claus, quen en lugar de roubarse aos pequenos, d\u00e1lles agasallos.<\/p>\n

Chama a atenci\u00f3n neste monstro o feito de que se converteu no protagonista dunha canci\u00f3n de berce ou nana, esas canci\u00f3ns que seguramente desde os inicios da civilizaci\u00f3n todos os pobos cantaron aos nenos e que ter\u00edan como obxectivo arrullar aos beb\u00e9s para que se durmisen mecidos polos sons arm\u00f3nicos da canci\u00f3n. Nana que combina palabra, m\u00fasica e vaiv\u00e9n, e que \u00e9 esencialmente efectividade:<\/p>\n

D\u00farmeche, o meu neno,<\/p>\n

que v\u00e9n o coco,<\/p>\n

e leva aos nenos<\/p>\n

que dormen pouco.<\/p>\n

D\u00farmeche, neno,<\/p>\n

d\u00farmeche xa que<\/p>\n

v\u00e9n o coco<\/p>\n

e comerache.<\/p>\n

 <\/p>\n

Este personaxe ser\u00eda utilizado tam\u00e9n por afamados escritores e artistas. As\u00ed, Francisco Goya realizou un gravado titulado “Que v\u00e9n o Coco” <\/em>(1799), onde os nenos ven aterrorizados, mentres que a nai parece tranquila mir\u00e1ndoo con curiosidade. O mesmo Miguel de Cervantes usou ao personaxe no epitafio de Don Quixote:<\/p>\n

Tivo a todo o mundo en pouco,<\/p>\n

foi o espantallo e o coco<\/p>\n

do mundo, en tal conxuntura,<\/p>\n

que acreditou a s\u00faa ventura<\/p>\n

morrer cordo e vivir tolo.<\/p>\n

 <\/p>\n

Pasada a infancia, este personaxe perde totalmente o seu poder, cando a vida despos\u00faenos do grao de inocencia necesario para sucumbir ante aquela imaxe inducida, e outras figuras do medo ch\u00e9gannos para ocupar o seu lugar.<\/p>\n

 <\/p>\n

No caso do home do saco<\/em><\/strong> refer\u00edmonos a un personaxe que formou parte do imaxinario popular en Espa\u00f1a e Hispanoam\u00e9rica. \u00c9 similar ao Coco e identificable co sacamantecas, xa que ten o mesmo orixe que este \u00faltimo.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Expresi\u00f3ns como: Por a\u00ed v\u00e9n o vello do saco!, Feixe o que che digo ou che levar\u00e1 con el!<\/em><\/strong> son algunhas das asociadas \u00e1 figura deste personaxe.<\/p>\n

Ad\u00f3itaselle representar como un home que vaga polas r\u00faas cando xa anoiteceu en busca de nenos para levarllos nun gran saco a un lugar desco\u00f1ecido.<\/p>\n

Hai moitas variaci\u00f3ns en canto a por que o home do saco aprov\u00e9itase das s\u00faas v\u00edtimas. A maior\u00eda das versi\u00f3ns do home do saco vir\u00e1n despois dos nenos se foron travesos e desobedeceron aos seus pais dalgunha maneira.<\/p>\n

A\u00ednda que se desco\u00f1ece a s\u00faa orixe, talvez este puidese asociarse ao descoidado aspecto que mostraban os esmoleiros e indixentes que formaban parte da vida urbana, e que en busca de algo de alimento ou posible valor, entre os restos do lixo, gardaban o que atopaban, xunto coa maior\u00eda das s\u00faas pertenzas nun saco. Crese que esa imaxe se utilizaba para que no subconsciente dos m\u00e1is pequenos asent\u00e1sese a mensaxe do futuro que lles pod\u00eda esperar se non cumpr\u00edan con cantas instruci\u00f3ns d\u00e1banlle os seus maiores, polo que se non obedec\u00edan en canto indic\u00e1baselles, vir\u00eda o home do saco para levarllo con el. No fondo crese que se trataba de expor mediante unha met\u00e1fora, tr\u00e1xica met\u00e1fora, unha idea que calase no mundo inxenuo en que crecen os nenos, utilizando o medo como forma de captar a s\u00faa atenci\u00f3n.<\/p>\n

Repasemos diferentes denominaci\u00f3ns para este personaxe en diversas \u00e1reas:<\/em><\/p>\n

Na zona de Semarang, en Xava central<\/em><\/strong>, esc\u00f3ndese un home do saco que infunde medo nos coraz\u00f3ns de nenos e pais por igual: o Wewe Gombel.<\/em><\/strong> Dise que este estra\u00f1o home do saco \u00e9 un esp\u00edrito que busca vinganza e aceptaci\u00f3n. A\u00ednda que o esp\u00edrito de Wewe Gombel \u00e9 malvado por natureza, non dana aos nenos. En cambio, secuestra a nenos que est\u00e1n a ser descoidados ou maltratados e esc\u00f3ndeos dos seus pais ata que sente que os pais aprenderon a lecci\u00f3n.<\/p>\n

O Tata Trasgo v\u00e9n de Am\u00e9rica Latina<\/em><\/strong> e \u00e9 m\u00e1is prominente no folclore maya e mestizo. Este home do saco ten os p\u00e9s cara atr\u00e1s e f\u00e1ltanlle os pulgares, o que lle d\u00e1 unha estra\u00f1a fixaci\u00f3n nos *pulgares dos humanos, especialmente dos nenos humanos.<\/p>\n

Dise que o Tata Trasgo (que se traduce aproximadamente como o Av\u00f3 Trasgo) \u00e9 o protector da selva. Con todo, tam\u00e9n pode ser moi traveso \u00e1s veces. Se Tata Trasgo atopa a un neno traveso, atraerao \u00e1 selva e tratar\u00e1 de morderlle os pulgares.<\/p>\n

O Namahage \u00e9 un demo xapon\u00e9s<\/em><\/strong> que se alimenta de nenos desobedientes, preguiceiros ou propensos a chorar. S\u00e1bese que o Namahage rouba colleitas e nenos desobedientes durante o Ano Novo. Son co\u00f1ecidos por vagar polas r\u00faas da cidade durante a noite e gritar: \u201cHai beb\u00e9s chorando?\u201d.<\/em><\/p>\n

L\u2019 uomo Nero<\/em><\/strong> \u00e9 tipicamente retratado como un home vestido de negro que persegue a nenos desobedientes na \u00e1rea do Mediterr\u00e1neo Oriental. A mi\u00fado dise que o home do saco tam\u00e9n usa unha carapucha ou chapeu que esconde a s\u00faa cara. O L\u2019 uomo Nero v\u00e9n secuestrar aos nenos que desobedecen aos seus pais, a\u00ednda que a diferenza doutros mocosos non llos come. En cambio, l\u00e9vaos a un lugar aterrador para que vivan con el durante un ano.<\/p>\n

Crese que o Oude Rode Ogen<\/em><\/strong> (tam\u00e9n co\u00f1ecido como \u201cVello Ollos Vermellos\u201d<\/em>) \u00e9 un can\u00edbal que cambia de forma e alim\u00e9ntase de nenos pequenos. Crese que a forma na que era m\u00e1is probable que aparecese esta besta era a dun can negro con ollos vermellos.<\/p>\n

A Haia Nocturna, \u00e9 unha bruxa da noite<\/em><\/strong> (un esp\u00edrito maligno) que se cre que causa par\u00e1lise do so\u00f1o e pesadelos. Este esp\u00edrito \u00e9 unha anci\u00e1 que se alimenta do medo e os pesadelos das s\u00faas v\u00edtimas. senta no peito das s\u00faas v\u00edtimas mentres dormen, o que fai que te\u00f1an dificultades para durmir e entren nun estado de so\u00f1o *perturbador.<\/p>\n

O Jumbie \u00e9 un esp\u00edrito humano malvado<\/em><\/strong> que volve para perseguir aos vivos no folclore caribe\u00f1o. A\u00ednda que son similares \u00e1s pantasmas, os Jumbies difer\u00e9ncianse en que proxectan unha sombra negra escura en lugar de aparecer como unha figura tenue. Estes esp\u00edritos son mal\u00e9volos e atacar\u00e1n a calquera.<\/p>\n

Segundo alg\u00fans autores, a lenda do home do saco ter\u00eda a s\u00faa orixe nun caso real, un crime cometido nun pobo de Almer\u00eda, en G\u00e1dor<\/em><\/strong>, no ano 1910. Os feitos foron os seguintes:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Un home, de nome Francisco Ortega o Moruno, atop\u00e1base en grave estado por sufrir de tuberculose. Desesperado ante a falta de cura por parte dos m\u00e9dicos, acudiu, como era costume naqueles anos, \u00e1 consulta dunha curandeira, de nome Agosti\u00f1a Rodr\u00edguez. Esta tras estudar o seu caso, f\u00edxolle ver que a \u00fanica posibilidade de obter cura ser\u00eda coa axuda doutro curandeiro, Francisco Leoa.<\/p>\n

 <\/p>\n

O enfermo acudiu xunto ao curandeiro, quen lle dixo que para curarse deb\u00eda facer d\u00faas cousas: beber sangue dun neno san e aplicar uns emplastos das manteigas do mesmo neno, sobre o seu peito.\u00a0 Dado que o cliente aceptou e tras o pago do tres mil reais que o curandeiro lle cobrou, este con a axuda dun c\u00f3mplice raptaron a un neno de sete anos Bernardo Gonz\u00e1lez, e tras durmilo con cloroformo, lev\u00e1ronllo dentro dun saco. Co sangue e a graxa da desamparada criatura, aplicaron o suposto remedio a Francisco.<\/p>\n

 <\/p>\n

Pasado un tempo a Garda Civil descubriu o dram\u00e1tico suceso e detivo aos implicados. Como consecuencia dos feitos probados, Leoa foi condenado ao garrote vil, a\u00ednda que terminar\u00eda falecendo no c\u00e1rcere antes da s\u00faa execuci\u00f3n. Se ser\u00edan executados Ortega e Agosti\u00f1a.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

E por \u00faltimo, \u00edmonos a centrar no Sacamantecas.<\/em><\/strong> A lenda do sacamantecas \u00e9 unha desas que perdurou na boca a boca do pobo durante m\u00e1is dun s\u00e9culo. Durante moitas d\u00e9cadas, esta terrible historia aterrorizou aos nenos e non tan nenos de toda Espa\u00f1a. Este personaxe caracterizouse por ser un \u201casustador\u201d<\/em> de nenos, algo parecido ao Coco ou ao Home do Saco, dise que a s\u00faa orixe se debe principalmente a que na Idade Media pens\u00e1base que a graxa corporal ti\u00f1a propiedades sanadoras.<\/p>\n

En gran parte, por culpa dos pais, que atoparon un fil\u00f3n nela para manter aos seus fillos baixo control inculc\u00e1ndolles no m\u00e1is fondo do seu imaxinario que no momento menos pensado, un ser monstruoso aparecer\u00eda para secuestralos se permanec\u00edan nas r\u00faas a horas pouco adecuadas ou incumprindo as ordes dos proxenitores. Mesmo se chegou ao momento de poder convocar ao sacamantecas a pracer, ameazando aos nenos con que vir\u00eda levarllos se non se portaban ben.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Talvez o primeiro antecedente pod\u00e9molo atopar en Manuel Branco Romasanta<\/em><\/strong>, co\u00f1ecido tam\u00e9n como o home lobo de Allariz. Nacido no ano 1809 nunha alde\u00ed\u00f1a de Galicia, no Noroeste e a Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica, primeiro foi xastre ata que enviudou e dedicouse \u00e1 venda ambulante de untos ou graxas (durante moito tempo, os untos us\u00e1banse para o engrase de rodas de carro e mecanismos diversos, como mu\u00ed\u00f1os e noras). Neste punto \u00e9 cando foi acusado os alde\u00e1ns de que as graxas que vend\u00eda eran de orixe humana e foi acusado e condenado pola morte dun alguacil. Aqu\u00ed comeza a rocambolesca historia deste home que se escapa da xustiza e durante a s\u00faa procura, asasina a nove persoas m\u00e1is infrinx\u00edndolles terribles feridas cos seus propios dentes e mesmo com\u00e9ndose parte dos seus corpos ao m\u00e1is puro estilo do home lobo. Ao final foi detido e condenado \u00e1 morte, pero un hipn\u00f3logo franc\u00e9s pediu a Isabel II, que revisase a causa e permit\u00edsenlle estudar o que era un claro caso de Licantrop\u00eda, unha desorde psicol\u00f3xica bastante desco\u00f1ecido na \u00e9poca. A pena de morte se transmutou en cadea perpetua. Romasanta morrer\u00eda anos despois cumprindo condena no c\u00e1rcere de Allariz.<\/p>\n

 <\/p>\n

Anos m\u00e1is tarde, Juan D\u00edaz de Garayo Ruiz de Argando\u00f1a<\/em><\/strong>, (Eguilaz, \u00c1lava, 9 de xullo de 1821 – Vitoria, 11 de maio de 1881), co\u00f1ecido como o sacamantecas, era un rudo agricultor que se converteu nun violador e asasino en serie de mulleres, no seu maior parte prostitutas, \u00e1s que cortaba o ventre. Declarou seis mortes e 4 tentativas confesadas, a\u00ednda que se pensa que foron moitas m\u00e1is polo espaciado dalg\u00fans dos seus crimes.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Como an\u00e9cdota e para imaxinar o rostro e os trazos tan inusuais e terror\u00edficos deste home, a s\u00faa captura debeuse a que unha nena, ao cruzarllo pola r\u00faa e ver o seu horrendo rostro, imaxinou que algu\u00e9n con ese aspecto deb\u00eda de ser o sacamantecas que estaba a azoutar cos seus crimes aquelas terras e p\u00faxose a gritar sinal\u00e1ndoo. A xente, pensando que o home tentara alg\u00fan tipo de abuso sobre a nena, levouno ao cuartelillo, onde D\u00edaz de Garayo veu abaixo e confesou os seus crimes. Ao final, foi condenado \u00e1 morte a axusticiado en Garrote Vil.<\/p>\n

 <\/p>\n

E isto \u00e9 todo por hoxe, e a\u00ednda que non se trate dunha entrada de historia, entendida como tal, na s\u00faa principal acepci\u00f3n, se consideramos oportuno recuperar para a memoria colectiva uns personaxes que acompa\u00f1aron aos nosos antepasados.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

As lendas tam\u00e9n forman parte da nosa historia. Mitos e personaxes que ao longo dos anos causaron, no caso dos personaxes a que dedicamos este post, situaci\u00f3ns de misterio, medo e en ocasi\u00f3ns terror. Hoxe falar\u00e9mosvos do coco, o home do saco e o sacamantecas. A\u00ednda que, tentaremos facer unha presentaci\u00f3n da informaci\u00f3n que solicitamos…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7477,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[221],"tags":[1254,444,826,271,1255,1259,1256,236,445,1257,392,1260,1258],"class_list":["post-7491","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recuncho-da-historia","tag-coco-gl","tag-creencias-gl","tag-creenzas","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-hombre-del-saco-gl","tag-home-do-saco","tag-leyendas-urbanas-gl","tag-mitos-e-lendas","tag-mitos-y-leyendas-gl","tag-sacamantecas-gl","tag-sociedad-gl","tag-vello-docaco","tag-viejo-del-saco-gl","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7491","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7491"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7491\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7620,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7491\/revisions\/7620"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7477"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7491"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7491"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}