{"id":7172,"date":"2026-05-08T12:44:01","date_gmt":"2026-05-08T11:44:01","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=7172"},"modified":"2026-05-08T12:44:01","modified_gmt":"2026-05-08T11:44:01","slug":"civilizacion-minoica-primeira-de-europa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/civilizacion-minoica-primeira-de-europa\/","title":{"rendered":"Civilizaci\u00f3n minoica, primeira de Europa"},"content":{"rendered":"

A denominada civilizaci\u00f3n minoica<\/em><\/strong>, considerada como a primeira gran civilizaci\u00f3n urbana de Europa, anterior por tanto \u00e1 civilizaci\u00f3n grega. Tr\u00e1tase dunha cultura da Idade do Bronce, que se desenvolveu na illa mediterr\u00e1nea de Creta, chegando a ser un importante centro cultural, comercial e pol\u00edtico. A\u00ednda que se dubidou, durante s\u00e9culos, da s\u00faa existencia, a acci\u00f3n da arqueolox\u00eda conseguiu facela aflorar.<\/p>\n

A cultura desenvolvida na illa de Creta entre o II e o I milenio a.C. permite establecer unha ponte entre a cultura exipcia e a grega.<\/p>\n

A illa de Creta est\u00e1 situada ao sueste de Grecia, no mar Mediterr\u00e1neo, e ao sur do mar Exeo. Isto \u00e9, no centro da comunicaci\u00f3n mar\u00edtima entre Asia, Europa e \u00c1frica. A Illa de Creta recib\u00eda e distribu\u00eda tanto nos \u00e1mbitos culturais, comerciais como relixiosos, convert\u00e9ndose por tanto nun lugar estrat\u00e9xico, encrucillada entre oriente e occidente.<\/p>\n

A denominaci\u00f3n de minoica <\/em><\/strong>hai que referila ao lendario rei Minos, sobre o que tam\u00e9n vos contaremos algo neste post. Esta denominaci\u00f3n foille outorgada polo seu descubridor *ir Arthur Evans, quen relacionou o palacio de Cnosos, o m\u00e1is representativo desta cultura, co atribu\u00eddo ao rei Minos de acordo \u00e1 lenda do minotauro.<\/p>\n

A illa de Creta, berce e centro desta civilizaci\u00f3n ten unha variedade orogr\u00e1fica moi importante, con monta\u00f1as, chairas e bosques, o que permite a existencia de neves perpetuas en c\u00f3brelas que abastecen aos r\u00edos e torrentes que son utilizados para o risco nas chairas. Froito desta contorna, puido desenvolverse unha econom\u00eda sustentable en base aos cultivos, a gandar\u00eda e a pesca, que xunto coas relaci\u00f3ns comerciais\u00a0 e as influencias que se pod\u00edan estableceron os pobos circundantes: Oriente Medio, Exipto, Siria, Asia Menor e a Pen\u00ednsula grega, constru\u00edron as bases para o establecemento e desenvolvemento dunha civilizaci\u00f3n.<\/p>\n

En canto<\/em><\/strong> \u00e1 sociedade minoica<\/em><\/strong> hai que dicir que non se trataba dunha sociedade igualitaria, era unha sociedade feudal e teocr\u00e1tica. En primeiro lugar atop\u00e1base o rei, que ostentaba a autoridade civil e relixiosa e a familia real, logo atop\u00e1base a nobreza, persoal do servizo da realeza e comercial, e por \u00faltimo os artes\u00e1ns e o pobo.<\/p>\n

O rei era o l\u00edder supremo, comandante na guerra, xu\u00edz, intermediario ante os deuses. Ostentaba como s\u00edmbolo her\u00e1ldico do seu poder unha machada de dobre f\u00edo.<\/p>\n

As clases altas viv\u00edan en vivendas privilexiadas, non as\u00ed o resto do pobo que o fac\u00eda en casas moi pequenas que se agrupaban en pequenos n\u00facleos.<\/p>\n

No extremo inferior da escala social atop\u00e1banse os escravos, quen non eran considerados como persoas, sen\u00f3n como obxectos pertencentes a algu\u00e9n.<\/p>\n

Hai unha caracter\u00edstica que facer especial \u00e1 civilizaci\u00f3n minoica, consistente na forma en que se produc\u00eda o asentamento da poboaci\u00f3n, contorna a un edificio central: o palacio, un complexo civil ao servizo da cidade.<\/p>\n

Os estudos m\u00e1is recentes cifran a poboaci\u00f3n, na \u00e9poca de m\u00e1ximo esplendor, entre catrocentos mil e medio mill\u00f3n de habitantes. A estrutura produtiva comp\u00fa\u00f1ase ademais dos comerciantes, artes\u00e1ns, agricultores, gandeiros, pastores e pescadores, por escribas, armeiros, carpinteiros, escultores, vidreiros, oleiros, curtidores de peles, etc.<\/p>\n

Os palacios minoicos<\/em><\/strong> distribu\u00edanse a partir dunha \u00e1rea central aberta, un patio. Estes palacios non eran lugares sacros, como os templos, simplemente ti\u00f1an unhas pequenas dependencias dentro do mesmo para a #dicir funci\u00f3n. Constaban de at\u00e9 tres pisos en altura e conti\u00f1an un gran n\u00famero de habit\u00e1culos nas devanditas plantas, salvo na parte baixa, destinada a almac\u00e9ns ou talleres. Procur\u00e1base engrandecer o seu aspecto e para iso inclu\u00edan abundantes frescos nas paredes, habitualmente escenas con tornos ou con motivos mari\u00f1os), escalinatas e o revestimento exterior con pedras escinlitantes. A impresi\u00f3n que se ti\u00f1a ao entrar nun deles, era dun labirinto, potenciado polo feito de que os corredores ti\u00f1an forma de zigzag e as escalinatas adoitaban ser curvas. Tam\u00e9n dotaban \u00e1s columnas certa fascinaci\u00f3n coa s\u00faa forma ovalada e a policrom\u00eda do palacio, as\u00ed como dun aire de lixeireza mediante a utilizaci\u00f3n de grandes tragaluces para iluminar as habitaci\u00f3ns; biombos plegables e corredeiras de madeira e alicerces-columnas no canto de tabiques para separar determinadas dependencias; limiares nas antesalas; varios patios no palacio, dos que o central adoitaba estar empedrado. Contaban cun sistema de eliminaci\u00f3n de residuos mediante unha rede de sumidoiros, un sistema de drenaxe e outro de ventilaci\u00f3n para as habitaci\u00f3ns grazas a grandes vent\u00e1s e tragaluces.<\/p>\n

\"\"

Palacio minoico<\/em><\/p><\/div>\n

As caracter\u00edsticas t\u00e9cnicas da arquitectura palacial requiren unha gran cantidade de man de obra e de especialistas. Tecnicamente destacan polo aforro de esforzo, o que explica a ausencia de cimentos importantes ou o feito de que a mamposter\u00eda s\u00f3 coid\u00e1sese nas zonas visibles dos edificios. Os principais materiais eran a pedra e a madeira, tanto na construci\u00f3n como na decoraci\u00f3n, a\u00ednda que neste \u00faltimo aspecto o material decorativo por excelencia fose o xeso.<\/p>\n

Coa informaci\u00f3n actual parece que Cnosos<\/em><\/strong> deb\u00eda de ser o poblamiento principal. En todo caso, desde os palacios, especialmente o citado de Cnosos e o de Festos, control\u00e1base toda a actividade comercial, agr\u00edcola e artesanal. Destacaban especialmente na exportaci\u00f3n de produtos de luxo en ouro e prata e cer\u00e1micas. Desde os seus portos part\u00edan naves que levaban os produtos cretenses a todo o mundo co\u00f1ecido ent\u00f3n. A talasocracia (dominio dos mares) permitiu un longo per\u00edodo de paz, prosperidade e desenvolvemento cultural.<\/p>\n

Desprotexidos pero monumentais. As\u00ed son os palacios, a mellor definici\u00f3n da cultura minoica, tam\u00e9n chamada palacial. Na s\u00faa orixe e evoluci\u00f3n at\u00f3panse as claves para entender o desenvolvemento desta civilizaci\u00f3n, que, segundo Arthur Evans, evoluciona en tres fases, das que a que maior relevancia ter\u00eda ser\u00eda a do Minoico Medio, que se iniciou co levantamento do maior deles, o de Cnosos, ao que seguir\u00e1n outros, como o de Malia, o de Festos ou o de Zakros. Son o catro edificios m\u00e1is representativos de Creta, que recibiu un duro rev\u00e9s cara a 1700 a. C., cando un forte sismo reduciunos a cascallos. Algunhas teses insisten en que se trataba de centros con funci\u00f3ns pol\u00edticas e econ\u00f3micas, unha especie de unidades administrativas territoriais, como parece probar o feito de que o catro estivesen separados por unha distancia similar duns 35 quil\u00f3metros. Polas s\u00faas dimensi\u00f3ns espectaculares de m\u00e1is de 20.000 metros cadrados, suponse que o de Cnosos era o palacio central desde o que se administraba a illa. Outra tese moi distinta suxire, base\u00e1ndose na numerosa presenza de elementos simb\u00f3licos, que os palacios eran centros relixiosos rexidos por un clero olig\u00e1rquico ou un rei-sacerdote co t\u00edtulo din\u00e1stico de Minos.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Segundo alg\u00fans autores, en tanto que centros rituais, os grandes palacios non pod\u00edan ser a residencia do monarca. Este seguramente deb\u00eda habitar nas inmediaci\u00f3ns, nun pequeno palacio comunicado co gran centro sacerdotal, como indicar\u00eda a calzada pavimentada que une o pequeno e o gran palacio en Cnosos.<\/p>\n

Unha \u00faltima hip\u00f3tese apunta a que eran santuarios funerarios, aos que se acud\u00eda para sacrificar aos touros seguindo os ritos cerimoniais.<\/p>\n

Chega o momento de falar das principais cidades daquela civilizaci\u00f3n<\/em><\/strong>:<\/p>\n

    \n
  • Festos (Faistos), foi unha pr\u00f3spera e poderosa cidade do sur de Creta.<\/li>\n
  • Gortina, habitada desde o final do neol\u00edtico e tam\u00e9n no per\u00edodo minoico, tanto Gortina como Cnosos disput\u00e1ronse a hexemon\u00eda de Creta, enfront\u00e1ndose continuamente.<\/li>\n
  • Cnosos, nela atop\u00e1base o complexo palacial m\u00e1is antigo de Europa, asociada \u00e1 lenda do rei Minos e chegou ao seu m\u00e1ximo esplendor no segundo milenio a. C.<\/li>\n
  • Rus\u00f3lakos, importante cidade minoica, situada preto de Palaikastro.<\/li>\n
  • Zakros, na costa este de a illa de Creta, foi un do catro principais centros administrativos da civilizaci\u00f3n minoica.<\/li>\n
  • Gournia, o maior apoxeo da cidade tivo lugar cara a finais do Minoico Medio, cidade pr\u00f3spera grazas \u00e1 gandar\u00eda, a agricultura e a artesan\u00eda.<\/li>\n<\/ul>\n

    No \u00e1mbito das crenzas<\/em><\/strong>, os minoicos non ti\u00f1an deuses antropom\u00f3rficos, salvo a Gran Deusa Nai, ou Gran Dama do Labirinto, que era a deusa da fertilidade. Os cultos realiz\u00e1banos en pequenos santuarios, como diciamos en par\u00e1grafos anteriores, situados dentro dos palacios.<\/p>\n

    \"\"

    Deusa nai<\/em><\/p><\/div>\n

    Cabe citar que se atoparon rituais da cultura minoica que implica a relaci\u00f3n do touro (animal de gran carga sexual, er\u00f3tica e fertilizadora) por noticias dos murais de Cnosos e da lenda de Minos e o Minotauro.<\/p>\n

    Descubr\u00edronse centos de exvotos nas covas de varios montes, destacando as do monte Ida, o cal suxire petici\u00f3ns de axuda cara aos deuses e certos rituais nestas cavernas.<\/p>\n

    Ademais de render culto ritual ao divos-touro, ao que dedican tauromaquias, frescos e figuras de bronce, o pobo minoico demostra especial devoci\u00f3n cara \u00e1s mulleres. Destacan neste sentido as distintas figurillas de mulleres cos peitos descubertos (s\u00edmbolo de fertilidade) e con vestidos acampanados, as\u00ed como numerosos testemu\u00f1os pict\u00f3ricos con saias acampanadas, volantes, corpi\u00f1os escotados e mangas anchas mentres participan da vida p\u00fablica ou das cerimonias e procesi\u00f3ns. Por iso \u00e9 polo que alg\u00fans investigadores defendan que a sociedade era matriarcal, posto que as mulleres aparecen con maior frecuencia que os homes e, ademais, nunha posici\u00f3n dominante. A\u00ednda que a tese de matriarcado non conta cun apoio un\u00e1nime, a escaseza de representaci\u00f3ns masculinas disparou todo tipo de hip\u00f3tese acerca desta sociedade, da que pouco se sabe con certeza.<\/p>\n

    As estruturas de enterramento individual<\/em><\/strong> m\u00e1is utilizadas foron os grandes vasos de arxila e as caixas de pedra. Ao longo da s\u00faa evoluci\u00f3n tam\u00e9n se utilizaron t\u00f3mbalas tipos tholos<\/em>, as tumbas de c\u00e1mara e as tumbas-casa.<\/p>\n

    No embalsamamento dos mortos utilizan o mel \u00e1 vez que nos rituais dos mortos interv\u00e9n a fermentaci\u00f3n como proceso natural de renovaci\u00f3n da vida.<\/p>\n

    Posu\u00edan a escritura<\/em><\/strong> (tomada doutro pobo ou desenvolvida en chan propio), divisible esta en tres etapas: xerogl\u00edfica, entre os anos 1900 a. C. – 1700 a. C.; posteriormente evoluciona cara a unha escritura fon\u00e9tica, denominada Lineal A entre\u00a0 1700 a. C. – 1450 a. C.,\u00a0 e finalmente a escritura denominada Lineal B, que se terminar\u00e1 impondo tanto no continente como na illa de Cnosos para levar a contabilidade dos palacios, segundo mostran os vestixios atopados. A\u00ednda non foi descifrada.<\/p>\n

    En canto \u00e1 arte minoica<\/em><\/strong>, atopamos unha gran riqueza que imos repasar de maneira xen\u00e9rica. Mentres que no mundo pr\u00f3ximo oriental a principal funci\u00f3n da arte palacial era glorificar \u00e1 familia real, na arte dos palacios minoicos non existen escenas que mostren ao rei como un gran guerreiro conquistador ou como un gobernante moi poderoso. Pola contra, os motivos pict\u00f3ricos dos palacios c\u00e9ntranse na natureza, xa que o seu obxectivo era facer do palacio un lugar cheo de beleza e serenidade.<\/p>\n

    Conv\u00e9n lembrar que en arquitectura, o trazo m\u00e1is sorprendente \u00e9, como dixemos en par\u00e1grafos anteriores, o modo de asentamento da poboaci\u00f3n contorna a un edificio central: o palacio, un complexo civil ao servizo da cidade.<\/p>\n

    A columna minoica \u00e9 unha das contribuci\u00f3ns m\u00e1is caracter\u00edsticas dos minoicos. Tr\u00e1tase dun tipo de columna m\u00e1is ancha na parte de arriba que na inferior. Por iso, tam\u00e9n recibe o nome de columna investida. Estaban fabricadas con madeira e adoitaban pintarse de vermello. Bas\u00e9aa era de pedra e moi simple. Pola s\u00faa banda, o capitel ti\u00f1a forma de moldura redonda, asemell\u00e1ndose a unha almofada.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    o \u00e1mbito da pintura, atopamos que esta decora os palacios tanto no interior como no exterior. A t\u00e9cnica est\u00e1 influenciada polos exipcios, a que aplicaban sobre un morteiro de cal e area. As figuras aparecen tam\u00e9n bordeadas con li\u00f1as escuras e voluminosas. En canto \u00e1 representaci\u00f3n das figuras humanas, esaxeran moito a esquematizaci\u00f3n e d\u00e1 aspectos de lixeireza. Nos frescos e estatuas que nos chegaron p\u00f3dese observar a representaci\u00f3n (xa sexa m\u00e1is idealizada ou m\u00e1is realista) das m\u00e1is ricas e poderosas persoas da illa: mentres que os homes van afeitados e visten s\u00f3 unha especie de saia curta, as mulleres levan saias de volantes e corpi\u00f1os con mangas cinguidos ao corpo, e os peitos ao descuberto. Ademais, tanto homes como mulleres levan o pelo longo, rizado, e brazaletes e colares de ouro.<\/p>\n

    En Creta, as cores dos fondos poden resultar moi intensos (vermello intenso, verde, azul…) Nestes tam\u00e9n se utiliza moito a representaci\u00f3n vexetal pero esquematizada como os exipcios. Empreg\u00e1ronse convenci\u00f3ns de cor para diferenciar os sexos (vermello para os homes e branco para as mulleres)<\/p>\n

    A moda na pintura cretense era moi importante, podemos ver en pinturas e esculturas, grandes e dif\u00edciles peiteados xunto con vestimentas con moitos detalles tanto en homes como en mulleres.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Menci\u00f3n especial merece a Taurocatasia: Este estilo de representaci\u00f3ns p\u00f3dense observar no palacio de Cnosos pero moi reconstru\u00eddo. Neste tipo de festexos x\u00f3gase co touro, suxeit\u00e1ndolle e salt\u00e1ndolle pero non se lle termina matando. A figura humana representada \u00e9 fr\u00e1xil cunha cintura moi estreita.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    A escultura de gran formato non era unha expresi\u00f3n art\u00edstica e cultural moi propia da cultura minoica. Exist\u00edan pezas en madeira e figuritas de terracota ou metal, realizadas como ofrendas para os santuarios ou os contextos funerarios.<\/p>\n

    En xoiar\u00eda utilizaban as t\u00e9cnicas da filigrana, o granulado e a soldadura.<\/p>\n

    En canto \u00e1 cer\u00e1mica, foi unha das actividades m\u00e1is reco\u00f1ecidas dos minoicos. Ti\u00f1a un alto nivel polo coidadoso tratamento dos barros cos que obti\u00f1a unha arxila moi depurada e o uso do torno do oleiro. En Cer\u00e1mica, fixeron vasos de arxila superando aos mestres de Exipto. As vaixelas de arxila adoitaban estar decoradas con debuxos de elementos do mar. Estes eran pintados con varias cores, destacando o amarelo, o rosa e o laranxa. Os cretenses aprenderon tam\u00e9n a esmaltar esas vaixelas.<\/p>\n

    O motivo polo que desapareceu aquela fascinante civilizaci\u00f3n<\/em><\/strong> constit\u00fae a\u00ednda un enigma. Alg\u00fans autores pensan que puido ser debido a feitos ou cataclismos naturais, e outros pola man do home. Pero outros investigadores defenden que a causa do declive \u00a0foi a erupci\u00f3n volc\u00e1nica do Tera, datada ao redor de 1628 a. C. A s\u00faa forza foi tan descomunal que se calcula que alg\u00fans lugares foron sepultos baixo m\u00e1is de 60 metros de cinza e que a illa de Tera (hoxe Santorini) quedou dividida en tres partes. Unha cat\u00e1strofe na que alg\u00fans historiadores quixeron ver, ademais, a causa do afundimento da m\u00edtica Atl\u00e1ntida. Sobre o ano 1450 a. C. a cultura minoica desapareceu\u00a0 por causas que non est\u00e1n claras e ao parecer a illa foi invadida polos gregos.<\/p>\n

    Outra hip\u00f3tese m\u00e1is recente aposta non tanto pola \u201cdesaparici\u00f3n\u201d<\/em> dos minoicos como pola s\u00faa paulatina fusi\u00f3n cos mic\u00e9nicos. Despois de todo, estudos xen\u00e9ticos revelaron que ambos os pobos ti\u00f1an os seus devanceiros nos granxeiros da Anatolia occidental e o Exeo da Idade de Pedra.<\/p>\n

     <\/p>\n

    E para finalizar esta longa entrada, faremos unha pequena referencia \u00e1s principais lendas vinculadas ao mundo minoico:<\/em><\/strong><\/p>\n

     <\/p>\n

    A lenda de Minos, rei do mar<\/em><\/strong><\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Zeus abandonou a Europa en Creta, despois de procrear nela a tres fillos: Minos, Radamantis e Sarped\u00f3n. Europa casou con Asterio. O tres irm\u00e1ns namor\u00e1ronse dun mozo chamado Mileto e cando este preferiu a Sarped\u00f3n, Minos expulsou a Mileto de Creta e este fundou a cidade de Mileto. \u00c1 morte de Asterio Minos reclamou o trono, dedicou un altar a Posid\u00f3n e pediu que sa\u00edse do mar un touro; sa\u00edu un gran touro branco e Minos ga\u00f1ou o dereito ao trono. Ao non placerle a Sarped\u00f3n, Minos expulsouno e exiliouse. Minos casou ent\u00f3n con Pas\u00edfae e Posid\u00f3n, para vingarse fixo que Pas\u00edfae namor\u00e1sese do touro branco e disfrazada cunha vaca de madeira constru\u00edda por D\u00e9dalo, procreou do touro ao Minotauro. Para ocultar tal afronta Minos encargou a D\u00e9dalo a construci\u00f3n dun lugar apartado de Cnosos para encerrar ao Minotauro e Pas\u00edfae. D\u00e9dalo constru\u00edu o Labirinto. Radamantis quedou en Creta e transferiulle ao seu irm\u00e1n o costume de reunirse cada nove anos nunha cova con Zeus e obter novas leis para o seu pobo.<\/p>\n

    Minos parece ser o t\u00edtulo que recib\u00eda o gobernante e a dinast\u00eda rexia da cultura cretense minoica de Cnosos, personaxe que deb\u00eda realizar funci\u00f3ns administrativas e sacerdotais. Del cheg\u00e1ronnos noticias a trav\u00e9s da mitolox\u00eda e dos fil\u00f3sofos e historiadores que falaron da s\u00faa figura.<\/p>\n

    O Labirinto \u00e9 o palacio de Cnosos, un conxunto asim\u00e9trico e intrincado de habitaci\u00f3ns, antesalas, vest\u00edbulos e corredores no que un visitante estra\u00f1o facilmente perd\u00edase.<\/p>\n

     <\/p>\n

    O mito de D\u00e9dalo<\/em><\/strong><\/p>\n

    D\u00e9dalo pertence \u00e1 familia real de Atenas, caracteriz\u00e1base por ser un ferreiro admirable e un home de enxe\u00f1o sen igual. Fuxiu de Atenas por asasinar o seu sobri\u00f1o, outro inventor que lle superou ao descubrir a serra. Ao chegar \u00e1 Creta de Minos traballou ao seu servizo, gozando do seu favor en paz. Tras o asunto de Pas\u00edfae e o Minotauro, Minos encerrouno no Labirinto por el mesmo constru\u00eddo xunto co seu fillo \u00cdcaro. Para fuxir do labirinto ideou a construci\u00f3n de \u00e1s con cera e plumas para el e o seu fillo; este pereceu por achegarse demasiado ao sol e derretir o sol a cera; outra versi\u00f3n di que o fixo cun barco que lle prestou Pas\u00edfae e refuxiouse en Sicilia e que \u00cdcaro caeu ao mar; outra m\u00e1is di que inventou as velas para a navegaci\u00f3n e as\u00ed fuxiu. Minos sa\u00edu a buscalo e Sicilia din que matou a Minos mentres se ba\u00f1aba con peixe ou auga fervendo.<\/p>\n

     <\/p>\n

    \"\"Teseo y Ariadna<\/em><\/strong><\/p>\n

    Minos ordenou que os atenienses enviasen sete raparigos e sete raparigas cada nove anos a labirinto de Creta, onde esperaba o Minotauro para devoralos. A Teseo tocoulle ir por sorteo ou o propio Minos elixiuno en Atenas. Ao chegar a Creta, Ariadna, filla de Mino, namorouse del e ofreceulle o modo de escapar do labirinto: un ovillo de f\u00edo m\u00e1xico e as instruci\u00f3ns acerca de como entrar e sa\u00edr do labirinto: abrir a porta de entrada e atar ao dintel o f\u00edo que se ir\u00e1 desenred\u00e1ndose conforme avance; logo, unha vez morto o Minotauro, s\u00f3 hai que percorrer o cami\u00f1o inverso. Feito isto conduciu a porto a todo o grupo ateniense e levou consigo a Ariadna \u00e1 que abandonou en Naxos.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

    E isto \u00e9 todo por hoxe. Desculpade se nos estendemos demasiado.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Fontes e Bibliograf\u00eda:<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n

    Volume I Arqueolox\u00eda, de Carmen Guiral e Mar Zarzalejos. UNED<\/p>\n

    Volume 2 de Historia da arte. Ed. Planeta<\/p>\n

    Summa Artis<\/p>\n

    www.artehistoria.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    A denominada civilizaci\u00f3n minoica, considerada como a primeira gran civilizaci\u00f3n urbana de Europa, anterior por tanto \u00e1 civilizaci\u00f3n grega. Tr\u00e1tase dunha cultura da Idade do Bronce, que se desenvolveu na illa mediterr\u00e1nea de Creta, chegando a ser un importante centro cultural, comercial e pol\u00edtico. A\u00ednda que se dubidou, durante s\u00e9culos, da s\u00faa existencia, a acci\u00f3n…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7155,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[225,402,221],"tags":[366,367,247,1037,407,229,1132,230,1133,271,1134,1096,1135],"class_list":["post-7172","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mundo-antigo","category-mundo-antiguo-gl","category-recuncho-da-historia","tag-arquitectura-gl","tag-arte-gl","tag-centros-historicos-gl","tag-civilizacion-gl","tag-costumbres-gl","tag-costumes","tag-creeencias-gl","tag-crenzas","tag-creta-gl","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-minoico-gl","tag-mundo-antiguo-gl","tag-sociedades-2-gl","category-225","category-402","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7172"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7172\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7553,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7172\/revisions\/7553"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}