{"id":7098,"date":"2026-04-08T15:59:53","date_gmt":"2026-04-08T14:59:53","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=7098"},"modified":"2026-04-08T15:59:53","modified_gmt":"2026-04-08T14:59:53","slug":"a-orixe-do-roscon-de-reis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/a-orixe-do-roscon-de-reis\/","title":{"rendered":"A orixe do Rosc\u00f3n de Reis"},"content":{"rendered":"

Como a maior\u00eda saberedes, o chamado Rosc\u00f3n de Reis<\/em><\/strong> \u00e9 un doce moi popular que se come en Espa\u00f1a a noite e o d\u00eda de Reis Meigos.<\/p>\n

Con esta entrada \u00edmosvos a contar algo sobre a orixe desta tradici\u00f3n, que se materializa no consumo, durante esta festividadE, de m\u00e1is de 30 mill\u00f3ns de unidades s\u00f3 en Espa\u00f1a.<\/p>\n

Si tiv\u00e9semos que definilo, poderiamos dicir que o rosc\u00f3n de Reis \u00e9 un bolo con forma redonda, elaborado con masa doce e adornado con rebandas de froita escarchada e azucre. No seu interior col\u00f3case unha \u00absorpresa\u00bb e unha faba, de maneira que a tradici\u00f3n conta que a quen lle toque esta \u00faltima deber\u00e1 pagalo.<\/p>\n

Esta \u00e9 a definici\u00f3n do rosc\u00f3n tradicional, porque en realidade o com\u00fan \u00e9 partilo pola metade e reenchelo de nata, crema, cabelo de anxo, turr\u00f3n, chocolate, crema catal\u00e1, \u2026 Os roscons levan froita escarchada, que simboliza as xoias dunha coroa real. A d\u00eda de hoxe fabr\u00edcase con fari\u00f1a, fermento, leite ovos, auga de azahar, margarina, azucre e sal (a\u00ednda que alg\u00fans lles engaden outros ingredientes, ao gusto). Iso si, xa non temos dentro fabas ou moedas; agora os roscons te\u00f1en sorpresas no seu interior, que por raz\u00f3ns hixi\u00e9nicas han de ir envolvidas en pl\u00e1stico resistente \u00e1 calor e que adoitan ser fabricadas en porcelana ou cer\u00e1mica.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Para alg\u00fans historiadores, a orixe deste doce atop\u00e1molo nas festas saturnais que se celebraban na antiga Roma, festas que ti\u00f1an como motivo honrar ao deus Saturno (Cronos para os gregos), procurando as\u00ed obter a cambio d\u00edas m\u00e1is longos tralo solsticio de inverno. A festa acompa\u00f1\u00e1base cunha especie de tortas, de forma redonda que conti\u00f1an doces como o mel, os figos e os d\u00e1tiles. Estas tortas repart\u00edanse entre plebeios e patricios. Esta torta escond\u00eda no seu interior un faba seca e quen a atopaba convert\u00edase en \u201crei de reis\u201d<\/em> ou \u201crei da festa\u201d<\/em> e gobernaba durante un ou varios d\u00edas. Esta coroaci\u00f3n e mandato ti\u00f1an un car\u00e1cter burlesco e festivo.<\/p>\n

Si viaxamos ata o s\u00e9culo III, atopamos que a Igrexa tende a institucionalizar a festividade dos Reis Meigos. A partir deses momentos, era com\u00fan que, durante esta festividade, repart\u00edsense sobremesas doces aos pobres como a torta de mel, d\u00e1tiles e figos, na que mais tarde introduciuse un faba seca. E, precisamente, un dos m\u00e1is habituais era unha torta ou rosc\u00f3n (chamado en Francia g\u00e2teau da f\u00e8ve<\/em>, onde se fixo moi popular) que conti\u00f1a unha faba no seu interior. Segundo parece, quen se atopaba esa faba nome\u00e1baselle Rei do Faba (Roi da F\u00e8ve<\/em>, en franc\u00e9s), e si era un neno colm\u00e1baselle de agasallos, sendo obxecto de grandes atenci\u00f3ns.<\/p>\n

De feito, no momento no que se comezou a introducir o faba seca empezou a tradici\u00f3n de que, a quen lle tocase, era nomeado rei de reis durante un periodo de tempo curto.<\/p>\n

O doce tam\u00e9n chegou \u00e1 o-\u00c1ndalus, onde se cambiou o faba seca por unha moeda.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Outros historiadores, con todo, confirman que parte da culpa de que se estendese a tradici\u00f3n por gran parte de Europa t\u00edvoa o rei Lu\u00eds XV de Francia, no s\u00e9culo XVIII, que ao parecer quedou encantado cuns roscons que probou na Provenza e quixo estendelo entre a aristocracia europea, sendo dese modo como chegou a Espa\u00f1a, de man de Felipe V e C\u00e1saa Borb\u00f3n.<\/p>\n

No libro “A coci\u00f1a espa\u00f1ola cl\u00e1sica”,<\/em> de Dionisio P\u00e9rez, Post-Thebussen, hai un cap\u00edtulo dedicado a este doce do nadal no que se alude ao gran banquete que tradicionalmente celebr\u00e1base no d\u00eda da Epifan\u00eda no Palacio Real de Madrid, ao que se invitaba ao corpo diplom\u00e1tico. O cronista non dubida en atribu\u00edr \u00e1 esposa de Felipe V, Mar\u00eda Luisa de Saboya, a popularidade na Corte do que en Francia se co\u00f1ec\u00eda como “Gauteau de Rois”<\/em>, cuxo orixe remontase ao reinado de Enrique III e pode que sexa anterior.<\/p>\n

Un dos camareiros do franc\u00e9s Lu\u00eds XIII, Dubois, nas s\u00faas “Memorias”,<\/em> relata como pola Epifan\u00eda confeccion\u00e1base un enorme rosc\u00f3n, en cuxo interior escond\u00edase un faba. Logo, finalizada a comida, os invitados cortaba un pedazo dese rosc\u00f3n proclam\u00e1ndose rei ou ra\u00ed\u00f1a aquel en cuxo anaco de rosc\u00f3n aparecese o faba. E pod\u00eda dar ordes a todos mentres corr\u00eda o vi\u00f1o polas mesas e os comensais non se cansaban de facerlle reverencias e dar gritos.<\/p>\n

En M\u00e9xico, a representaci\u00f3n da Natividad incorp\u00f3rase \u00e1 rosca de reis, e incr\u00fastanse no pan uno ou m\u00e1is mu\u00f1equitos que representan ao neno Jes\u00fas, o que simboliza que o p\u00edcaro deus tivo que ser escondido e protexido de Herodes.<\/p>\n

En canto \u00e1 s\u00faa forma circular, parece ser que o motivo \u00e9 asemellar unha coroa, a fin de simbolizar a eternidade e a que supuestamente entreg\u00e1ronlle os Reis Meigos na s\u00faa viaxe de adoraci\u00f3n ao Neno Jes\u00fas.<\/p>\n

A\u00ednda que a tradici\u00f3n espa\u00f1ola do Rosc\u00f3n de Reis non \u00e9 tan co\u00f1ecida, e existen d\u00fabidas achega da s\u00faa orixe, xa no s\u00e9culo XII parecen existir testemu\u00f1os relacionados co Rei da Faba ou o propio Rosc\u00f3n de Reis. O primeiro dos testemu\u00f1os, recollido por Xullo Caro Baroja na s\u00faa obra O Carnaval, datar\u00eda do ano 1361 correspondente ao Reino de Navarra, no que se designar\u00eda \u201cRei da Faba\u201d <\/em>ao neno que atopaba o faba no doce.<\/p>\n

\"\"

Antigua figura de porcelana, Rosc\u00f3n de Reis<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

O segundo dos testemu\u00f1os corresponder\u00eda a un poeta andalus\u00ed chamado Ben Quzman, que no seu Cancionero describir\u00eda unha tradici\u00f3n parecida que ter\u00eda como protagonista a un hall\u00f3n ou hallullo (torta), que se gozaba en ano novo e que conti\u00f1a unha moeda no seu interior.<\/p>\n

No entanto, c\u00f3ntase que o rei Lu\u00eds XV quedou maravillado co rosc\u00f3n, e co fin de propagar este doce cunha moeda no seu interior como sorpresa empezou a introducilo entre a aristocracia francesa e europea. Foi as\u00ed como precisamente chegou ao noso pa\u00eds, da man da Casa dos Borb\u00f3ns.<\/p>\n

Aos poucos, co paso dos anos, o costume foi pasando de nobres ata chegar ao pobo, onde adquiriu gran importancia entre os cidad\u00e1ns de Madrid e Sevilla, onde se converteu en importantes baluartes desta marabillosa obra da reposter\u00eda.<\/p>\n

Para alg\u00fans autores, coa forma do rosc\u00f3n, ese c\u00edrculo evoca a eternidade, o retorno sen fin, que aparece tam\u00e9n nas coroas e na formaci\u00f3n das bruxas. Con esa faba, que no fondo \u00e9 unha semente e rem\u00f3ntanos ao tempo das crenzas nas que gardar o primeiro gran da colleita e facer con el a fari\u00f1a do pan de Nadal, bendicido, ata, na Misa do Galo traer\u00eda dita e sa\u00fade.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

En todo caso, independientemente do car\u00e1cter anecd\u00f3tico que ten esta entrada, anim\u00e1mosvos a que gocedes deste excelente doce. Por iso, e para que vos animedes, d\u00e9ixovos unha receita (en castel\u00e1n) da nosa querida amiga Fabrisa:<\/p>\n

https:\/\/lacocinadefrabisa.lavozdegalicia.es\/roscon-de-reyes-casero\/<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

E se estades interesados\/as noutras historias relacionadas coa orixe dalgunhas tradici\u00f3ns do Nadal, podedes consultar as nosas entradas sobre:<\/p>\n

A orixe medieval das panxoli\u00f1as<\/a><\/p>\n

Orixe da loter\u00eda en Espa\u00f1a<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Como a maior\u00eda saberedes, o chamado Rosc\u00f3n de Reis \u00e9 un doce moi popular que se come en Espa\u00f1a a noite e o d\u00eda de Reis Meigos. Con esta entrada \u00edmosvos a contar algo sobre a orixe desta tradici\u00f3n, que se materializa no consumo, durante esta festividadE, de m\u00e1is de 30 mill\u00f3ns de unidades s\u00f3…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7089,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[221],"tags":[407,229,271,234,452,1105,1103,1106,1104,392,237],"class_list":["post-7098","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recuncho-da-historia","tag-costumbres-gl","tag-costumes","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-fogar","tag-hogar-gl","tag-nadal","tag-navidad-gl","tag-roscon-de-reis","tag-roscon-de-reyes-gl","tag-sociedad-gl","tag-sociedade","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7098","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7098"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7098\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7100,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7098\/revisions\/7100"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7089"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}