{"id":6244,"date":"2026-04-08T06:32:05","date_gmt":"2026-04-08T05:32:05","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=6244"},"modified":"2026-04-08T06:32:05","modified_gmt":"2026-04-08T05:32:05","slug":"rosalia-de-castro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/rosalia-de-castro\/","title":{"rendered":"Rosal\u00eda de Castro. S\u00edmbolo da cultura galega"},"content":{"rendered":"

Falar de Rosal\u00eda de Castro <\/em><\/strong>\u00e9 referirse a unha das grandes escritoras espa\u00f1olas do s\u00e9culo XIX, en linguas castel\u00e1 e galega.<\/p>\n

Rosal\u00eda de Castro \u00e9 sen d\u00fabida una das excelsas figuras das letras galegas. Naceu na cidade de Santiago de Compostela no ano 1837, e a\u00ednda que na s\u00faa partida de nacemento aparece como \u201cfilla de pais inc\u00f3gnitos\u201d<\/em>, parece ser que era filla de Jos\u00e9 Mart\u00ednez, un sacerdote e Mar\u00eda Teresa da Cruz de Castro (pertencente \u00e1 nobreza da \u00e9poca). Ao ser unha filla do \u201cpecado\u201d e dada a enorme presi\u00f3n social, Rosal\u00eda viviu primeiro coas s\u00faas t\u00edas paternas e logo, coa s\u00faa nai, at\u00e9 o falecemento desta.<\/p>\n

A adolescencia de Rosal\u00eda estivo marcada pola crise que lle produciu o saberse filla ilex\u00edtima dun sacerdote, ademais de por o seu delicado estado de sa\u00fade. Xa desde temper\u00e1 idade empezou a escribir os seus primeiros poemas, a maior\u00eda referidos \u00e1 s\u00faa nai. A s\u00faa primeira novela, baixo o t\u00edtulo \u201cA filla do mar\u201d<\/em> \u00e9 unha homenaxe a ela. Nesta obra mostra xa uns primeiros indicios dalgunhas das caracter\u00edsticas que conformar\u00e1n a s\u00faa obra: ese sentimento de soidade que non lle abandonar\u00eda nunca. Escrita en castel\u00e1n, foi dedicada pola autora ao seu esposo. Ten un pr\u00f3logo especialmente soado no cal se defende o dereito das mulleres a dedicarse \u00e1s letras e aos saberes, tema controvertido para a \u00e9poca.<\/p>\n

Durante a s\u00faa vida, mantivo un dif\u00edcil equilibrio entre os sentimentos de amor e remorso, este relacionado co pecado, cuesti\u00f3ns, obviamente, vinculadas \u00e1 s\u00faa propia historia familiar.<\/p>\n

En canto \u00e1 s\u00faa formaci\u00f3n acad\u00e9mica, parece ser que Rosal\u00eda tan s\u00f3 aprendeu a escribir e ler e algunhas cuesti\u00f3ns b\u00e1sicas relacionadas coas matem\u00e1ticas, o debuxo e a m\u00fasica na Sociedade Econ\u00f3mica de Amigos do Pa\u00eds. Un indicador da s\u00faa escasa escolaridade son as abundantes faltas de ortograf\u00eda dos aut\u00f3grafos que se conservan dela.<\/p>\n

Un feito de importancia na s\u00faa vida foi a s\u00faa relaci\u00f3n co seu marido, Manuel Murgu\u00eda, a\u00ednda que a\u00ednda hoxe en d\u00eda hai historias contraditorias sobre a devandita relaci\u00f3n. Cabe resaltar que tras a publicaci\u00f3n de \u201dA flor\u201d<\/em>, en Madrid en 1857, foi cando Murgu\u00eda, destacado cr\u00edtico do Renacemento galego, dedicou unhas eloxiosas cr\u00edticas. Diferentes feitos e lecturas dos mesmos, como a destruci\u00f3n das cartas de Rosal\u00eda, que Murgu\u00eda, realizou tras o falecemento daquela, alegando que inclu\u00edan tan s\u00f3 cuesti\u00f3ns que lle afectaban a el. O que se parece confirmado \u00e9 que foi el, Murgu\u00eda, quen animou a Rosal\u00eda a profundar na vida literaria.
\n<\/em><\/strong><\/p>\n

A pesar destes \u00e9xitos, foi moi pouco o reco\u00f1ecemento do que gozou Rosal\u00eda de Castro en Espa\u00f1a durante a s\u00faa vida.\"Tumba<\/p>\n

 <\/p>\n

Os seus \u00faltimos anos transcorreron na parroquia de Iria Flavia, en Padr\u00f3n, nunha quinta chamada A Matanza. S\u00e1bese que a autora sent\u00eda unha especial fascinaci\u00f3n polo mar e que viaxou durante estes anos \u00e1 localidade de Santiago do Carril en Pontevedra. Rosal\u00eda falecer\u00eda en xullo de 1885, con 47 anos de idade, v\u00edtima dun cancro de pescozo uterino. Parece ser que antes de morrer, pediulles aos seus fillos queimar os libros non publicados.<\/p>\n

 <\/p>\n

Con posterioridade, o 15 de maio de 1891, o seu corpo trasladouse a Santiago de Compostela, para repousar na capela da Visitaci\u00f3n do Convento de Santo Domingo de Bonaval, nun mausoleo feito por Jes\u00fas Landeira, no Pante\u00f3n de Galegos Ilustres.<\/p>\n

 <\/p>\n

En cuanto a s\u00faa obra literaria<\/strong>, sen d\u00fabida, a s\u00faa achegue \u00e1 cultura da s\u00faa terra \u00e9 dun gran peso espec\u00edfico, m\u00e1is tendo en conta a situaci\u00f3n social que se viv\u00eda por ent\u00f3n, que non facilitaba, nin moito menos, o uso da lingua galega por parte de quen fac\u00edan literatura.<\/p>\n

Coa s\u00faa novela \u201cRu\u00ednas\u201d<\/em> (1866), abordou a historia de tres mulleres exemplares e desdichadas no seo dun ambiente moderno que perciben como alleo. Un ano despois publicouse a s\u00faa obra narrativa m\u00e1is conseguida, \u201cO cabaleiro das botas azuis\u201d<\/em>(1867), novela misteriosa e fant\u00e1stica que conecta co mellor do seu labor l\u00edrico.<\/p>\n

\"Cantares<\/p>\n

 <\/p>\n

A s\u00faa primeira obra de madurez, \u201d\u00c1 mi\u00f1a nai\u201d<\/em> (1863) cantaba a Galicia. Pero, sen d\u00fabida, foi cos seus “Cantares Galegos” <\/em>(1863), escritos integramente en lingua galega, cos que enalteceu o nome da s\u00faa patria e denunciando a explotaci\u00f3n dos agricultores por parte de Castela e contribu\u00edu ao seu renacemento cultural, conced\u00e9ndolle un lugar importante ante unha naci\u00f3n que xa a daba por extinta. E que ser\u00eda apoiada posteriormente por outros autores como Manuel Curros Enr\u00edquez e Eduardo Pondal.<\/p>\n

En 1868, produciuse en Espa\u00f1a a chamada Revoluci\u00f3n de 1868 na que a ra\u00ed\u00f1a Isabel II foi destronada. Murgu\u00eda foi nomeado director do Arquivo Xeral de Simancas, polo que a familia estableceuse na devandita localidade, onde Rosal\u00eda escribiu os poemas que m\u00e1is tarde publicar\u00eda, en 1880, baixo o t\u00edtulo \u201cFollas Novas\u201d.<\/em> Trat\u00e1base do seu segundo libro en galego, e nel presenta unha expresi\u00f3n angustiada e intimista sobre a morte e a soidade do ser humano. Ten un ton pesimista que explora a melancol\u00eda galega ou saudade. Moitos cr\u00edticos consider\u00e1rona como a mellor das s\u00faas obras.<\/p>\n

Pechan a s\u00faa produci\u00f3n literaria a novela \u201cO primeiro tolo\u201d<\/em> e o poemario en lingua castel\u00e1 \u201cNas beiras do Sar\u201d, cun importante sentimento relixioso, indaga ademais nos temas do desengano amoroso, a soidade, a vida e a morte.<\/p>\n

En xeral, poderiamos dicir que os poemas de Rosal\u00eda estaban ligados \u00e1 figura da muller namorada e valente.
\n.<\/p>\n

 <\/p>\n

A obra de Rosal\u00eda, que se move entre unha preocupaci\u00f3n de tipo social polas duras condici\u00f3ns dos pescadores e os campesi\u00f1os galegos e outra de car\u00e1cter metaf\u00edsico que a sit\u00faa dentro da literatura existencial, equiparouse \u00e1 de Gustavo Adolfo B\u00e9cquer en tanto que representante tard\u00eda do Romanticismo espa\u00f1ol, a\u00ednda que esta relaci\u00f3n v\u00e9n m\u00e1is pola comunidade de fontes literarias que por unha real afinidade de actitude literaria e vital. B\u00e9cquer e Rosal\u00eda son sinalados pola cr\u00edtica como os iniciadores da poes\u00eda espa\u00f1ola contempor\u00e1nea; os versos de Rosal\u00eda anticiparon alg\u00fans aspectos do modernismo de Rub\u00e9n Dar\u00edo, e a s\u00faa influencia estendeuse, a trav\u00e9s de Antonio Machado e Juan Ram\u00f3n Jim\u00e9nez, \u00e1 xeraci\u00f3n do 27.<\/p>\n

A poes\u00eda de Rosal\u00eda de Castro, en particular, denota ansiedade, unha inquietude angustiada ante estra\u00f1os presentimentos que se perciben como propios no m\u00e1is pr\u00f3xima contorna. As\u00ed mesmo, a s\u00faa dolorosa sensibilidade proxectou un conxunto de magn\u00edficas visi\u00f3ns da paisaxe galega nas que predomina unha atmosfera gris de tristeza indefinible. Esa sensibilidade foi a que transportou unha concepci\u00f3n da natureza como a dunha realidade animada, misteriosa, e cuxos signos m\u00e1is visibles falan dunha vida doente. A s\u00faa obra \u00e9 tan popular que os seus poemas foron traducidos a idiomas como o franc\u00e9s, o alem\u00e1n, o ruso e o xapon\u00e9s.<\/p>\n

\"Billete<\/p>\n

En estudos recentes observouse a s\u00faa obra como un moi importante antecedente do feminismo nas letras castel\u00e1s e galegas, xa que existe nela un constante cuestionamento do rol da muller dentro da sociedade e sobre o menosprezo aos seus saberes e habilidades.<\/p>\n

\u00c9 tal a importancia de Rosal\u00eda que varias instituci\u00f3ns educativas, espazos p\u00fablicos e privados foron bautizados co nome Rosal\u00eda de Castro, expresando a importancia do poeta no mundo espa\u00f1ol. Noutras partes do mundo tam\u00e9n se fai honra \u00e1 s\u00faa vida literaria: Rusia, Venezuela e Uruguai. No ano de 1979 emit\u00edronse billetes de 500 pesetas na s\u00faa honra. Desta forma, Rosal\u00eda de Castro converteuse xunto con Isabel a Cat\u00f3lica, no \u00fanico personaxe feminino non aleg\u00f3rico retratado na cara dun billete espa\u00f1ol.<\/p>\n

Tras a s\u00faa morte, Rosal\u00eda de Castro pasou a ser un s\u00edmbolo da cultura galega. En vida foi a principal abanderada do Rexurdimento galego, movemento cultural que buscaba a reivindicaci\u00f3n da lingua galega como medio de expresi\u00f3n da identidade social, cultural e pol\u00edtica de Galicia.<\/p>\n

Rosal\u00eda \u00e9, sen d\u00fabida, un dos grandes personaxes de Galicia, polo que animamos aos seguidores deste Blog a indagar e profundar na s\u00faa figura, e sobre todo na s\u00faa obra. E para aqueles que pasedes por terras galegas, a visita a \u201ca s\u00faa Casa-Museo\u201d, na localidade coru\u00f1esa de Padr\u00f3n, a apenas uns 20 quil\u00f3metros de Santiago de Compostela, \u00e9 unha parada enormemente ilustrativa.<\/p>\n

\"Casa<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Falar de Rosal\u00eda de Castro \u00e9 referirse a unha das grandes escritoras espa\u00f1olas do s\u00e9culo XIX, en linguas castel\u00e1 e galega. Rosal\u00eda de Castro \u00e9 sen d\u00fabida una das excelsas figuras das letras galegas. Naceu na cidade de Santiago de Compostela no ano 1837, e a\u00ednda que na s\u00faa partida de nacemento aparece como \u201cfilla…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6229,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[221],"tags":[302,451,367,273,886,847,126,887,848,323,845,888,513,846],"class_list":["post-6244","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recuncho-da-historia","tag-a-coruna-gl","tag-arte-gl-2","tag-arte-gl","tag-biografias-gl","tag-cultura-gallega-2-gl","tag-cultura-gallega","tag-galicia-gl","tag-literatura-2-gl","tag-literatura","tag-padron-gl","tag-poeta-gl","tag-poetisa-gl","tag-provincia-gl","tag-rosalia-de-castro-gl","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6244","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6244"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6244\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6421,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6244\/revisions\/6421"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6229"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}