{"id":5070,"date":"2026-05-08T00:29:33","date_gmt":"2026-05-07T23:29:33","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=5070"},"modified":"2026-05-08T00:29:33","modified_gmt":"2026-05-07T23:29:33","slug":"o-castelo-de-nogueirosa-historias-e-lendas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/o-castelo-de-nogueirosa-historias-e-lendas\/","title":{"rendered":"O Castelo de Nogueirosa: historias e lendas"},"content":{"rendered":"

No concello coru\u00f1\u00e9s de Pontedeume, na parroquia de Nogueirosa at\u00f3pase o castelo dos Andrade co\u00f1ecido como Castelo de Nogueirosa<\/em><\/strong>. Hoxe en d\u00eda o Castelo pertence \u00e1 a Casa de Alba.<\/p>\n

Os condes de Andrade foron os se\u00f1ores feudais da comarca e das vilas de Betanzos, Pontedeume, Ferrolterra, etc…, na provincia da Coru\u00f1a.<\/p>\n

Don Fern\u00e1n P\u00e9rez de Andrade, \u00e9 o primeiro conde xa que foi quen recibiu os se\u00f1or\u00edos de Pontedeume e Ferro, en 1371 e de mans deEnrique de Trast\u00e1mara.<\/p>\n

Foron varios os descendentes do linaxe que pasaron \u00e1 historia, alg\u00fans pola s\u00faa dureza como Nu\u00f1o Freire de Andrade (con revoltas campesi\u00f1as inclu\u00eddas). No s\u00e9culo XVI, por falta de descendencia masculina, os t\u00edtulos e dereitos pasan (por causas matrimoniais), \u00e1 casa de Lemos.<\/p>\n

Si queredes ampliar informaci\u00f3n sobre esta familia da nobreza, podedes consultar a nosa publicaci\u00f3n: Os Condes de Andrade<\/a><\/p>\n

\"\"

Tumba Conde de Andrade<\/em><\/strong><\/p><\/div>\n

O castelo e Nogueirosa \u00e1lzase sobre a Pena Leboreira, a 309 metros de altitude, dominando todo o delta do r\u00edo Eume e o nacemento de r\u00edaa de Ares. Foi mandado constru\u00edr por Fern\u00e1n P\u00e9rez de Andrade, e data de 1369. Segundo parece foi levantado sobre unha antiga fortificaci\u00f3n do s\u00e9culo XII ou XIII.<\/p>\n

Os terreos onde se levantou o castelo pertenc\u00edan aos monxes de Sobrado, quen non permit\u00edan aqu\u00ed a s\u00faa construci\u00f3n. Tras dous anos o conflito liquidouse, por mor da amizade de leste con Juan I e ao pago de 10.000 maraved\u00eds mensuais aos monxes, co que Fern\u00e1n puido finalizar a s\u00faa obra en 1377.<\/p>\n

O castelo \u00e1lzase sobre unha gran roca que fai de defensa natural en gran parte do seu contorno. Est\u00e1 feito con grandes bloques de siller\u00eda que lle dan un aspecto robusto. A parte m\u00e1is allanada estaba separada das murallas por un foso defensivo do que a\u00ednda hoxe pode apreciarse algo. Este emprazamento e os seus reducido tama\u00f1o fainos constar que o castelo era m\u00e1is ben un baluarte defensivo que unha residencia nobiliar. A porta de entrada, que \u00e9 apuntada, est\u00e1 franqueada por dous torre\u00f3ns e conserva dous dos escudos familiares. Detr\u00e1s desta sit\u00faase o patio de armas, tam\u00e9n de reducidas dimensi\u00f3ns (140 m2). Existe tam\u00e9n unha planta subterr\u00e1nea, escavada en plena roca que era utilizada como calabozo. Pero sen d\u00fabida o que m\u00e1is destaca \u00e9 a impo\u00f1ente torre da homenaxe.<\/p>\n

Lev\u00e1ntase nin m\u00e1is nin menos que a 20 m de altura en o ancho de 10 m. No seu d\u00eda albergou tres sotos e tres pisos. O de m\u00e1is arriba estaba cuberto cunha b\u00f3veda de cantar\u00eda da que se conservan alg\u00fans restos. Por encima situ\u00e1base a amea desde a que se divisaba un amplio territorio.<\/p>\n

A\u00ednda que hoxe en estado ruinoso, conserva a torre da homenaxe con planta cuadrangular de 10 por 20 metros de alto e 2,5 metros de grosor, parte do recinto exterior, torre defensiva que segundo os estudos estar\u00eda formada por tres pisos: O piso superior con ameas destinado a vixilancia, o intermedio destinado ao aloxamento do se\u00f1or como casa palacio. Neste castelo cheo de ricas lendas e historias, Enrique II doo ao se\u00f1or Andrade cantos terreos alcanzase a s\u00faa vista en agradecemento ao apoio prestado na o guerra contra o seu medio irm\u00e1n Pedro o Cruel.<\/p>\n

\"\"Como todo castelo ten as s\u00faas lendas. A m\u00e1is co\u00f1ecida \u00e9 a que dic\u00eda que existe un t\u00fanel subterr\u00e1neo que comunicaba este castelo co outro que hai na vila de Pontedeume, tam\u00e9n constru\u00eddo polos Andrade e do que s\u00f3 queda a Torre da Homenaxe. Ambos est\u00e1n separados por m\u00e1is de 3 km, que a\u00ednda que est\u00e1n li\u00f1a recta, a pendente do terreo impide un cami\u00f1o directo.<\/p>\n

At\u00f3pase nun lugar estrat\u00e9xico que serv\u00eda para dominar boa parte do Val do Eume e os seus fragas e case toda a comarca de Pontedeume, r\u00edaa de Ares e o areal de Cabanas. Tam\u00e9n recibe o nome de Castelo de Campolongo ou Castelo de Nogueirosa.<\/p>\n

\u00c9 a partir de agora cando se lle co\u00f1ece como o Alc\u00e1zar dos Andrade. Conta a lenda que uns anos antes, durante a primeira revolta popular irmandi\u00f1a, a fortaleza foi atacada por Alonso de Lanz\u00f3s, quen foi capturado por Nuno Freire. Leste mandou cortar unha man a Lanz\u00f3s e encerralo durante cen d\u00edas nunha escura alxube. Logo disto enterrouno vivo nun dos muros do castelo.<\/p>\n

A fase orixinal do castelo non durou m\u00e1is de cen anos, pois en 1467 e por mor da seguinte revolta irmandi\u00f1a foi destru\u00eddo totalmente. Pouco despois volveu ser reconstru\u00eddo. Tres s\u00e9culos despois pasou a mans do Conde de Lemos e despois \u00e1 casa de Lerma.<\/p>\n

No s\u00e9culo XIX un arquitecto chamado Tenreiro restaurouno profundamente, por orde do Duque de Alba, que era o propietario do castelo.<\/p>\n

Tr\u00e1tase do primeiro monumento da provincia da Coru\u00f1a que recibiu o reco\u00f1ecemento de Monumento Nacional no ano 1924. En 1949 foi protexido por decreto e en 1985 polo Patrimonio Hist\u00f3rico.<\/p>\n

\"\"

Torre dos Andrade, Pontedeume<\/em><\/strong><\/p><\/div>\n

Ao pasar pordiante deste castelo, a\u00ednda hai campesi\u00f1os no lugar que se santiguan dicindo:<\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0 \u201cQue Deus te\u00f1a na gloria vos que morreron non castelo d\u00e1 fame\u201d.<\/em><\/p>\n

Unha pregaria respetuosa que obedece \u00e1 rom\u00e1ntica e cruel historia lendaria, transmitida de pais a fillos, contorna a un espantoso calabozo secreto que se di existiu nesta fortaleza e no que dous mozos amantes foron enterrados vivos.<\/p>\n

Foi a finais do ano 1389, cando este castelo estaba ao coidado dun alcaide robusto e forte, un tanto arrogante e namorado, chamado Pero L\u00f3pez. Un home violento e cruel que planificou e levou a cabo a m\u00e1is horrible das vinganzas.<\/p>\n

Botoulle o ollo \u00e1 moza Elvira, doncela da Se\u00f1ora de Andrade, pero ela non correspond\u00eda \u00e1s s\u00faas atenci\u00f3ns pois ti\u00f1a amores con Mauro, o paxe favorito do Se\u00f1or por tratarse do seu fillo bastardo. Ambas circunstancias, ser o preferido de Elvira e do propio Conde, foron aos poucos avivando as chamas do profundo odio que Pero L\u00f3pez chegou a profesar ao mozo Mauro.<\/p>\n

Unha tarde, Baixou ao Pazo da Vila a arranxar uns asuntos e al\u00ed viu a Mauro e a Elvira murmurando e sorrindo. Burl\u00e1banse do amor que a moza inspirara ao vello alcaide e, a gargalladas, mir\u00e1banlle con desd\u00e9n. Pero L\u00f3pez, estremecido de rabia e de celos, xuroulles odio eterno e comezou a maquinar a s\u00faa vinganza, que aos poucos d\u00edas levou a cabo co maior sangue fr\u00edo.<\/p>\n

Axudado por Zaid, un escravo negro que lle obedec\u00eda de cegamente como un can e que para maior sorte era mudo, narcotizou e secuestrou aos mozos amantes, trasladando os seus corpos sen co\u00f1ecemento a un subterr\u00e1neo escondido na torre do castelo do cal moi poucos ti\u00f1an noticia. Acced\u00edase a el baixando unhas pendentes e ruinosas escaleiras que conduc\u00edan a unha reducida estancia, h\u00famida e escura. Al\u00ed, unha daquelas paredes balorentas abr\u00edase, manexando un resorte h\u00e1bilmente ocultado, dando paso a unha cela noxenta e repugnante. Fronte a fronte, contra dous dos muros do lugar, depositou os corpos dos amantes, ambos suxeitos con cadeas e atormentados con mordazas de madeira.<\/p>\n

Os dous mozos estiveron moito tempo sufrindo o horroroso martirio de contemplarse naquela situaci\u00f3n da cal non pod\u00edan librarse. Mentres, o Se\u00f1or de Andrade en balde intentaba dar co paradoiro do seu querido paxe e da doncela da s\u00faa muller, pero co paso dos d\u00edas foi facendo caso \u00e1s leiras do pobo e crendo que hab\u00edan fuxindo xuntos.<\/p>\n

Ao cabo dos meses, unha ma\u00f1\u00e1 xa de ver\u00e1n levaron ao Pazo da Vila a Pero Lopez malferido. Hab\u00eda tido unha pelexa cun escudeiro por mor de certa faza\u00f1a que fixese a moza deste. E cando o Conde foi a verlle ao seu leito de morte, escoitou do alcaide a confesi\u00f3n do seu espantoso crime, cuxos remordementos aterroriz\u00e1banlle nesa hora fatal da s\u00faa vida: \u201cSe\u00f1or, p\u00eddovos perd\u00f3n. Fun eu quen, por envexa e xenio, enoxado polo desprezo de Elvira, encerrei no subterr\u00e1neo da torre a ela e ao voso paxe Mauro\u2026 A mi\u00f1a intenci\u00f3n non era acabar coas s\u00faas vidas, sen\u00f3n vingar o meu coraz\u00f3n roto causando un profundo sufrimento aos amantes. O escravo negro lev\u00e1balles para comer, ata que un d\u00eda Mauro logrou librarse das cadeas e lle atizou co ferro deix\u00e1ndolle malferido. Pero mintas o rapaz acud\u00eda a liberar a Elvira, o fiel Zaib arrastrouse ata chegar \u00e1 poterna e, a\u00ednda que caeu morto \u00e1 entrada do calabozo, tivo tempo de pechar o muro impedindo a sa\u00edda dos mozos. Ao cabo das horas, cando o bote de menos, baixe ao subterr\u00e1neo e atopei ao negro morto, coa cabeza esnaquizada e ensanguentada\u2026 \u00a1Coll\u00edn medo, Se\u00f1or!, comprend\u00edn o que sucedera e non me atrev\u00edn a descorrer o muro nunca m\u00e1is, \u00a1e os infelices morreron de fame!<\/em><\/p>\n

Ante tan espantoso relato, o Se\u00f1or de Andrade enterrou o seu daga no peito do asasino do seu fillo, arrinc\u00e1ndolle a pouca vida que lle restaba. Logo correu ao subterr\u00e1neo do castelo, vertendo b\u00e1goas de desesperaci\u00f3n e al\u00ed descubriu os corpos dos dous amantes, que se atopaban xuntos nun abrazo de eterna despedida.<\/p>\n

Despois que lles fixo un enterro case rexio na Vila, o Conde encerrouse no seu castelo e pasou chorando os d\u00edas que lle quedaron de vida, a aquel fillo querido, morto tan novo e dun modo tan horroroso.<\/p>\n

Tambi\u00e9n recibe el nombre de Castillo de Campolongo o Castillo de Nogueirosa. Es a partir de ahora cuando se le conoce como el Alc\u00e1zar de los Andrade. Cuenta la leyenda que unos a\u00f1os antes, durante la primera revuelta popular irmandi\u00f1a, la fortaleza fue atacada por Alonso de Lanz\u00f3s, qui\u00e9n fue capturado por Nuno Freire. Este mand\u00f3 cortar una mano a Lanz\u00f3s y encerrarlo durante cien d\u00edas en una oscura mazmorra. Despu\u00e9s de esto lo enterr\u00f3 vivo en uno de los muros del castillo. La fase original del castillo no dur\u00f3 m\u00e1s de cien a\u00f1os, pues en 1467 y a causa de la siguiente revuelta irmandi\u00f1a fue destruido completamente. Poco despu\u00e9s volvi\u00f3 a ser reconstruido. Tres siglos despu\u00e9s pas\u00f3 a manos del Conde de Lemos y despu\u00e9s a la casa de Lerma. En el siglo XIX un arquitecto llamado Tenreiro lo restaur\u00f3 profundamente, por orden del Duque de Alba, que era el propietario del castillo. Se trata del primer monumento de la provincia de A Coru\u00f1a que recibi\u00f3 el reconocimiento de Monumento Nacional en el a\u00f1o 1924. En 1949 fue protegido por decreto y en 1985 por el Patrimonio Hist\u00f3rico.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

No concello coru\u00f1\u00e9s de Pontedeume, na parroquia de Nogueirosa at\u00f3pase o castelo dos Andrade co\u00f1ecido como Castelo de Nogueirosa. Hoxe en d\u00eda o Castelo pertence \u00e1 a Casa de Alba. Os condes de Andrade foron os se\u00f1ores feudais da comarca e das vilas de Betanzos, Pontedeume, Ferrolterra, etc…, na provincia da Coru\u00f1a. Don Fern\u00e1n P\u00e9rez…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5061,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[391,222,221],"tags":[124,548,366,449,559,2144,247,126,236,445,558,213,214,127],"class_list":["post-5070","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edad-media-gl","category-idade-media","category-recuncho-da-historia","tag-a-coruna-provincia-gl","tag-andrade-gl","tag-arquitectura-gl","tag-arquitectura-gl-2","tag-castelo","tag-castillo-gl","tag-centros-historicos-gl","tag-galicia-gl","tag-mitos-e-lendas","tag-mitos-y-leyendas-gl","tag-nogueirosa","tag-noroeste-peninsular-gl","tag-peninsula-iberica-gl","tag-pontedeume-gl","category-391","category-222","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5070","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5070"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5070\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5076,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5070\/revisions\/5076"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5061"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5070"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5070"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5070"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}