{"id":4914,"date":"2026-05-07T22:33:56","date_gmt":"2026-05-07T21:33:56","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=4914"},"modified":"2026-05-07T22:33:56","modified_gmt":"2026-05-07T21:33:56","slug":"trafico-de-reliquias-el-comercio-sagrado-de-la-edad-media","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/trafico-de-reliquias-el-comercio-sagrado-de-la-edad-media\/","title":{"rendered":"Tr\u00e1fico de reliquias. O comercio sagrado da Idade Media"},"content":{"rendered":"

Na Europa medieval cr\u00edase que o contacto cos restos de santos ou do mesmo Cristo ti\u00f1a virtudes sanadoras e espirituais. Por iso \u00e9 polo que desenvolveuse un intenso tr\u00e1fico de reliquias<\/em><\/strong>, no que non faltaron os casos de fraude e de roubo. A situaci\u00f3n chegou a extremos disparatados, que non resulta estra\u00f1o que fose un dos aspectos criticados pola Reforma no s\u00e9culo XVI.<\/p>\n

Si acudimos ao dicionario da RAE, vemos que define a reliquia como \u201cparte do corpo dun santo\u201d<\/em> ou \u201caquilo que por tocar o corpo dun santo \u00e9 digno de veneraci\u00f3n\u201d<\/em>. Desde moi antigo, tam\u00e9n se aplicou aos restos e todo o que se relacionou cos ap\u00f3stolos, Xesucristo ou a Virxe Mar\u00eda e outro tipo de entidades sagradas. Pero m\u00e1is al\u00f3 desta definici\u00f3n, si visitamos as igrexas cat\u00f3licas atop\u00e1monos cun cat\u00e1logo de anatom\u00eda bastante completo. Estes anacos de santos gard\u00e1banse en relicarios, que pod\u00edan ser desde unha caixa, a un busto con alg\u00fan tipo de caix\u00f3n para gardar os \u00f3sos. Estes relicarios adoitaban estar nas sancrist\u00edas das igrexas ou nas habitaci\u00f3ns nobres da casa do seu posuidor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

O valor destas reliquias resid\u00eda en que os habitantes da Europa Medieval pensaban que estes artigos ti\u00f1an propiedades curativas e milagrosas, ademais de aportar certo prestixio aos seus posuidores. Posu\u00edr unha reliquia era visto como un s\u00edmbolo de poder, tanto para unha igrexa como para un particular, e \u00e1 calor desa demanda que non paraba de crecer aflorou o tr\u00e1fico de partes de corpo de santos por toda Europa. De feito, e por po\u00f1er un exemplo, hai ata dezaseis cr\u00e1nios e dezaoito dedos de San Xoan Bautista.<\/p>\n

Desde os primeiros tempos, a relixiosidade cristi\u00e1, sobre todo a m\u00e1is popular, tratou de apoiarse en elementos m\u00e1is ou menos tanxibles que reforzasen a fe: edificacions, imaxes, milagres, reliquias,\u2026<\/p>\n

Os p\u00edcaros afloraron, as reliquias multiplic\u00e1ronse ad infinitum e o seu tr\u00e1fico converteuse nun lucrativo negocio, ata que a Igrexa viu a que se lle vi\u00f1a encima con tanto tr\u00e1fico, roubo e falsificaci\u00f3n de reliquias que no ano 1215 dedicou o IV concilio de Letr\u00e1n a esixir un \u201ccertificado de autenticidade\u201d<\/em> das reliquias.<\/p>\n

Os corpos dos santos pod\u00edan ser desmembrados para que cada igrexa posu\u00edse deste xeito unha man de san Xouan Bautista, unha moa de santa Apolonia ou uns \u00f3sos de san Epifanio. Catedrais, bas\u00edlicas e ermidas edific\u00e1banse sobre as tumbas ou as reliquias sagradas.<\/p>\n

Reis, papas, pr\u00edncipes e nobres eran os que ti\u00f1an m\u00e1is acceso a estas ins\u00f3litas reliquias e utiliz\u00e1banas para curarse a si mesmo ou aos seus familiares.<\/p>\n

Como non hai moitos santos no calendario (e na Idade Media eran menos a\u00ednda), se ama\u00f1aron m\u00e9todos para producir m\u00e1is material suscept\u00edbel de converterse en reliquia.<\/p>\n

Pensemos no caso de Santiago de Compostela e de Roma, onde se atopaban os restos favoritos, os dos ap\u00f3stolos (Santiago por unha banda, Pedro e Pablo polo outro), e dar\u00e9monos conta da importancia das reliquias nesta \u00e9poca no econ\u00f3mico, o social e o pol\u00edtico. Por non falar do templo que preside a praza de San Marcos en Venecia, que foi levantado expresamente para albergar os supostos restos do evanxelista, adquiridos por dous mercadores venecianos no ano 828 en Alexandr\u00eda.<\/p>\n

\"\"

Sepulcro Ap\u00f3stolo, Santiago de Compostela<\/p><\/div>\n

Non \u00e9 raro que este gran fervor polas reliquias fomentase as disputas entre distintas comunidades, como sucedeu coas cidades Poitiers e Tours, que mantiveron unha longa liorta pola posesi\u00f3n do corpo de san Mart\u00edn. Ata fomentou roubos, como os do arcebispo galego Diego Xelm\u00edrez, que subtraeu as reliquias de San Fructuoso, San Cucufate, San Silvestre e Santa Susana, e trasladounas de maneira furtiva desde Braga ata Compostela. Ou o furto en Alexandr\u00eda do corpo de san Marcos por parte dos venecianos.<\/p>\n

Nun principio, o \u00fanico xeito de atender a crecente demanda de reliquias foi a fragmentaci\u00f3n. A\u00ednda que houbo certa resistencia nun primeiro momento, a fragmentaci\u00f3n dos restos era xa unha pr\u00e1ctica frecuente en Oriente no s\u00e9culo IV. M\u00e1is tarde propagar\u00edase por Occidente. Os restos repart\u00edanse en m\u00faltiples relicarios e as\u00ed chegaban a todos os recunchos de Europa.<\/p>\n

A procura de novas reliquias volveu com\u00fan a inventio, a revelaci\u00f3n divina do lugar onde descansaban o corpo dun santo. En calquera lugar no que os romanos perseguisen aos primeiros cristi\u00e1ns, algu\u00e9n ti\u00f1a un so\u00f1o revelador ou unha aparici\u00f3n que lle sinalaba a tumba do m\u00e1rtir. E al\u00ed descubr\u00edanse os seus restos. Logo traslad\u00e1banse a sua localizaci\u00f3n definitiva e ao pouco comezaba a obrar milagres, o que demostraba a sua autenticidade. E a noticia difund\u00edase.<\/p>\n

Para esas datas exist\u00eda xa un aut\u00e9ntico tr\u00e1fico de reliquias. No s\u00e9culo IX, o di\u00e1cono Deusdona creou, ata, unha asociaci\u00f3n para vendelas e para exportalas f\u00f3ra de Italia. Ningu\u00e9n ti\u00f1a en conta a prohibici\u00f3n que o papa Gregorio Magno promulgara uns s\u00e9culos antes. O mercado segu\u00eda crecendo, pero a materia prima escaseaba. Ademais, si as reliquias dos primeiros tempos ti\u00f1an unha autenticidade m\u00e1is ou menos contrastada (eran os corpos recolleitos e depositados en criptas), co paso dos s\u00e9culos volveuse dif\u00edcil saber si uns restos pertenc\u00eda de verdade a un m\u00e1rtir. Isto fomentou a aparici\u00f3n da fraude.<\/p>\n

Xa habemos visto que a obsesi\u00f3n polas reliquias empuxou nalgunhas ocasi\u00f3ns ao roubo. Pero si houbo un negocio turbio en torno a elas, foi o das falsificacions. Conforme avanzaba a Idade Media, non s\u00f3 empezaron a duplicarse e repetirse as mesmas reliquias en distintos lugares, sen\u00f3n que xurdiron algunhas que po\u00f1\u00edan a proba a intelixencia antes que a fe. A Cristiandade foise enchendo de reliquias absurdas. Velaqu\u00ed alg\u00fans exemplos: os restos do cordeiro que pastaba xunto ao Santo Sepulcro, un pu\u00f1ado de terra de onde Xes\u00fas rezou o Pai-noso, un esbirro do Esp\u00edrito Santo, leite da Virxe, restos do man\u00e1 que Deus enviaba aos hebreos ou o cr\u00e1neo de san XJuan \u00a1de cando ti\u00f1a 12 anos!<\/em> Vese que o mudaba ao crecer, como os dentes.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na Europa medieval cr\u00edase que o contacto cos restos de santos ou do mesmo Cristo ti\u00f1a virtudes sanadoras e espirituais. Por iso \u00e9 polo que desenvolveuse un intenso tr\u00e1fico de reliquias, no que non faltaron os casos de fraude e de roubo. A situaci\u00f3n chegou a extremos disparatados, que non resulta estra\u00f1o que fose un…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4907,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[391,222,221],"tags":[407,229,444,230,271,236,445,539,392,237],"class_list":["post-4914","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edad-media-gl","category-idade-media","category-recuncho-da-historia","tag-costumbres-gl","tag-costumes","tag-creencias-gl","tag-crenzas","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-mitos-e-lendas","tag-mitos-y-leyendas-gl","tag-reliquias-gl","tag-sociedad-gl","tag-sociedade","category-391","category-222","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4914","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4914"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4914\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5751,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4914\/revisions\/5751"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4907"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4914"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4914"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4914"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}