{"id":4720,"date":"2026-04-07T13:00:57","date_gmt":"2026-04-07T12:00:57","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/la-bebida-en-la-edad-media-el-nacimiento-de-las-tapas\/"},"modified":"2026-04-07T13:00:57","modified_gmt":"2026-04-07T12:00:57","slug":"la-bebida-en-la-edad-media-el-nacimiento-de-las-tapas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/la-bebida-en-la-edad-media-el-nacimiento-de-las-tapas\/","title":{"rendered":"A bebida na Idade Media. Nacen as tapas"},"content":{"rendered":"<p>Como comentaba en leste mesmo blog, nunha entrada anterior sobre a gastronom\u00eda medieval, o uso do <em><strong>auga<\/strong><\/em> para beber non era frecuente nos usos medievais. A insalubridade da \u00e9poca daba lugar a que, en moitas ocasi\u00f3ns, esta fose unha fonte de transmisi\u00f3n de enfermidades infecciosas.<\/p>\n<p>O aut\u00e9ntico protagonista da dieta no medievo era o vi\u00f1o, e nas zonas onde non exist\u00edan vi\u00f1as, a cervexa era a bebida m\u00e1is consumida. Para empezar, hai que dicir que se adoita establecer unha clara separaci\u00f3n xeogr\u00e1fica en Europa: nas zonas do norte dos Alpes e Inglaterra a bebida principal era a cervexa; mentres que nas zonas mediterr\u00e1neas tom\u00e1base m\u00e1is vi\u00f1o.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-4562 alignleft\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Cervexa.jpg\" alt=\"\" width=\"240\" height=\"300\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Cervexa.jpg 250w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Cervexa-240x300.jpg 240w\" sizes=\"(max-width: 240px) 100vw, 240px\" \/><\/p>\n<p>Empecemos pola <strong><em>cervexa<\/em><\/strong>. Un tipo de bebida que como se produc\u00eda e consum\u00eda no d\u00eda a d\u00eda, apenas ti\u00f1a alcohol, o que arroxa como resultado, segundo os c\u00e1lculos dos expertos, que o pobo chan consum\u00eda uns 6 litros de cervexa por persoa e d\u00eda.<\/p>\n<p>Desde o punto de vista da produci\u00f3n, a partir do s\u00e9culo XI, os monxes dos mosteiros cristi\u00e1ns fix\u00e9ronse cargo de elaborar cervexa e melloraron a receita. A este tipo de cervexa chamoulla cerevisa monacorum, cervexa dos monxes con denominaci\u00f3n de orixe, cuxo secreto gardaba celosamente cada frade boticario.<\/p>\n<p>Os ingredientes principais da cervexa eran a cebada malteada, a auga e o fermento. En ocasi\u00f3ns, engad\u00edase romeu e tomi\u00f1o para evitar que a cervexa se estragara (acci\u00f3n contra o mofo e os fermentos) e para darlle sabor. Esta cervexa era turbia e conti\u00f1a moitas prote\u00ednas e hidratos de carbono, o que a convert\u00eda nunha bebida moi nutritiva, que consum\u00edan tanto os campesi\u00f1os como a nobreza. Os monxes europeos refinaron o proceso e institucionalizaron o uso do l\u00fapulo polo seu sabor e as s\u00faas propiedades como conservante. Antes de co\u00f1ecer o l\u00fapulo, os europeos do norte utilizaban herbas arom\u00e1ticas e plantas silvestres, logrando unha cervexa m\u00e1is lixeira, de pouca duraci\u00f3n e non apta para o transporte.<\/p>\n<p>A elaboraci\u00f3n da cervexa viuse tam\u00e9n favorecida pola conxuntura da \u00e9poca, as\u00ed, no s\u00e9culo XII, o rei xermano Juan Primus, co\u00f1ecido como Gambrinus, combateu o fame nos seus dominios a trav\u00e9s do cultivo da cebada, o que impulsou moito a fabricaci\u00f3n da cervexa.<\/p>\n<p>En canto ao<strong><em> vi\u00f1o<\/em><\/strong>, sempre estaba presente na mesa medieval xa fose s\u00f3, mesturado con auga ou aromatizado con herbas ou especias. Est\u00edmase que, a finais da Idade Media, o consumo medio por persoa era dun litro diario. O seu aromatizaci\u00f3n fac\u00edase para alimentar m\u00e1is (m\u00e1is calor\u00edas) e por uso medicinal como t\u00f3nico contra o cansazo ou un arrefriamento.<\/p>\n<p>Si entramos en antecedentes, debemos valorar que a expansi\u00f3n do vi\u00f1o d\u00e9bese, primeiro, aos romanos e logo \u00e1 Igrexa. A maior\u00eda dos vi\u00f1os locais eran de baixa calidade, especialmente en \u00e1reas de alta latitude. Debido \u00e1s dificultades para transportar mercader\u00edas da \u00e9poca, a maior\u00eda dos vi\u00f1edos que subsistiron foron aqueles que estaban a beiras de r\u00edos importantes. En Espa\u00f1a, e tam\u00e9n a causa do Cami\u00f1o de Santiago, xurdiron os vi\u00f1edos de Lugo, Burgos, A Rioxa e Navarra.<\/p>\n<p>De todos os xeitos o t\u00e9rmino vi\u00f1o se refire a unha serie de bebidas diferentes:<\/p>\n<ul>\n<li><strong><em>Hipocr\u00e1s ou Ypocr\u00e1s<\/em><\/strong>: veu moi popular no medievo, que se consumiu ata ben entrado o s\u00e9culo XIII. O t\u00e9rmino prov\u00e9n do grego krasis que significa mestura, e os seus ingredientes principais eran o vi\u00f1o e o mel. Esta bebida estase intentando recuperar nas festas de recreaci\u00f3n hist\u00f3rica, non sabemos si con \u00e9xito ou non. Elabor\u00e1base mesturando vi\u00f1o branco con vi\u00f1o tinto, un chisco de canela, cravo e xengibre acompa\u00f1ado dunha cullerada de mel. Tom\u00e1base quente e era bo estimulante para os d\u00edas de inverno. A esta bebida atribu\u00edanselle propiedades terape\u00faticas, e era recomendada para tratar gripes e malas dixestions. O seu uso a\u00ednda se conserva en moitos pobos galegos. (<em>\u201cCurar non sei si cur\u00e1bame, pero durmir durm\u00eda como unha santi\u00f1a\u201d<\/em>). En realidade era un t\u00f3nico medicinal que combat\u00eda catarros, malas dixestions e que estimulaba a sudoraci\u00f3n. Tam\u00e9n se indicaba para cando a muller sufr\u00eda o sangue do mes ou como afrodis\u00edaco.<\/li>\n<li><strong><em>Claurell:<\/em> <\/strong>vi\u00f1o do s\u00e9culo XIV, cuxo nome derivou no actual clarete, a\u00ednda que aquel non se parec\u00eda ao rosado de hoxe. Era un vi\u00f1o caro e serv\u00edase nos banquetes reais. Tam\u00e9n era un bo t\u00f3nico e usouse como dixestivo e estimulante circulatorio. Asign\u00e1banselle propiedades afrodis\u00edacas, enerx\u00e9ticas e reconstituintes.<\/li>\n<\/ul>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-4564 alignright\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Historia-del-vino-en-la-Edad-Media.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"180\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Historia-del-vino-en-la-Edad-Media.jpg 500w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Historia-del-vino-en-la-Edad-Media-300x180.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>Doutra banda, o envellecemento dos vi\u00f1os vermellos da alta calidade requiriu co\u00f1ecemento especializado as\u00ed como un almacenaxe custoso e ademais un equipo preparado para ese menester, co que deu lugar a un produto final a\u00ednda m\u00e1is caro e exclusivo. Na gu\u00eda de coci\u00f1a escrita no s\u00e9culo XIV denominada <em>Lle Viandier<\/em> hai varios m\u00e9todos para salvar o vi\u00f1o estragado; cercior\u00e1ndose de que os bocois do vi\u00f1o estaban cheos cunha mestura de sementes de uva brancas secas e fervidas coa cinza das cinzas secas da vide (ambos eran co\u00f1ecidos como bactericidas eficaces), a\u00ednda que os procesos qu\u00edmicos non eran entendidos nese ent\u00f3n. O especiado era non s\u00f3 popular entre a xente corrente, sen\u00f3n que tam\u00e9n era considerado especialmente san polos m\u00e9dicos. Cr\u00edase que facilitaba a dixesti\u00f3n e que dirix\u00eda a enerx\u00eda a cada unha das partes do corpo, e era a crenza de que a adici\u00f3n de especias fragantes e ex\u00f3ticas far\u00edao a\u00ednda m\u00e1is san. Os vi\u00f1os especiados foron elaborados xeralmente mesturando un vi\u00f1o (tinto) ordinario cunha variedade de especias tales como xengibre, cardamomo, pimenta, grans do para\u00edso, noz moscada moida, cravos e azucre.<\/p>\n<p>En todo caso o xeito de gozar dun bo vi\u00f1o na actualidade d\u00e9belle moito ao medioevo. \u00c9 nesta \u00e9poca cando deixa de mesturarse con auga e especias, como era habitual na Idade Antiga. Certo \u00e9 que este cambio deb\u00e9mosllo tam\u00e9n en boa parte \u00e1 igrexa. Os mosteiros son propietarios de moitos vi\u00f1edos en toda Europa, os monxes xestionaron e ata crearon moitos dos m\u00e1is prestixiosos existentes na actualidade, por exemplo, o m\u00edtico <em>Clos Vougeot<\/em> \u00e9 froito da iniciativa dos cistercienses da Abad\u00eda de Citeaux. Por outra banda, o vi\u00f1o era a bebida m\u00e1is hixi\u00e9nica, recordemos que non se dispo\u00f1\u00eda nin de lonxe do tratamento sanitario do auga que gozamos na actualidade.<\/p>\n<p><b><\/b><i><\/i><u><\/u><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-4566 alignleft\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/la-leche-edad-media.jpg\" alt=\"\" width=\"279\" height=\"300\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/la-leche-edad-media.jpg 558w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/la-leche-edad-media-279x300.jpg 279w\" sizes=\"(max-width: 279px) 100vw, 279px\" \/><\/p>\n<p>Moi relacionado con vi\u00f1o est\u00e1<strong><em> a orixe das tapas<\/em><\/strong> desembocou en multitude do lendas urbanas e mitos indocumentados. Moitos deles rem\u00f3ntanse \u00e1 Idade Media, atribu\u00edndoselle desde a Alfonso X o Sabio ata os Reis Cat\u00f3licos. O que si coinciden \u00e9 en que a s\u00faa orixe ten lugar por servir de tapa dunha xerra de vi\u00f1o nas tabernas, de a\u00ed o seu nome. \u00c9 dicir, a xerra de vi\u00f1o serv\u00edase cunha rebanda de xam\u00f3n, fiambre ou queixo que \u201ctapaba\u201d a abertura da xerra ou o vaso. Cumpr\u00eda as\u00ed unha dobre finalidade: evitar que caesen insectos e acompa\u00f1ar o vi\u00f1o cun alimento s\u00f3lido para que non se subise moi pronto \u00e1 cabeza.<\/p>\n<p>O leite non se consumida polos adultos, excepto os pobres ou enfermos, e reserv\u00e1base para os moi novos ou de idade avanzada, normalmente como soro. O leite fresco era moi pouco com\u00fan xa que non exist\u00edan m\u00e9todos para conservar os produtos l\u00e1cteos e estes deterior\u00e1banse doadamente.<\/p>\n<p>En canto ao <em><strong>hidromiel<\/strong><\/em>, era unha bebida m\u00e1is antiga que o vi\u00f1o e, probablemente, precursora da cervexa. Foi elaborado por grandes civilizaci\u00f3ns nos cinco continentes: gregos, celtas, sajons e b\u00e1rbaros do norte, exipcios e mayas entre outros. E que \u00e9? Pois unha fermentaci\u00f3n de auga con mel. Na s\u00faa elaboraci\u00f3n deben empregarse os meles m\u00e1is doces, m\u00e1is arom\u00e1ticas e de cor m\u00e1is clara. A fermentaci\u00f3n obtense por medio de fermentos v\u00ednicas, logo de eliminar pola calor os xermes naturais do mel. Nos s\u00e9culos XV e XVI exist\u00eda unha tradici\u00f3n entre as parellas recentemente casadas, as cales deb\u00edan tomar hidromiel durante un ciclo lunar completo trala voda para traer ao mundo un fillo var\u00f3n. A actual expresi\u00f3n, \u201cl\u00faa de mel\u201d, prov\u00e9n de a\u00ed.<\/p>\n<p>Confiamos en que a lectura desta entrada resultouvos gratificante. Ata a pr\u00f3xima.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Como comentaba en leste mesmo blog, nunha entrada anterior sobre a gastronom\u00eda medieval, o uso do auga para beber non era frecuente nos usos medievais. A insalubridade da \u00e9poca daba lugar a que, en moitas ocasi\u00f3ns, esta fose unha fonte de transmisi\u00f3n de enfermidades infecciosas. O aut\u00e9ntico protagonista da dieta no medievo era o vi\u00f1o,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4561,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[391,222,221],"tags":[407,458,271,234,452,392,237],"class_list":["post-4720","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edad-media-gl","category-idade-media","category-recuncho-da-historia","tag-costumbres-gl","tag-costume","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-fogar","tag-hogar-gl","tag-sociedad-gl","tag-sociedade","category-391","category-222","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4720","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4720"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4720\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4722,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4720\/revisions\/4722"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4561"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}