{"id":4455,"date":"2026-05-07T14:19:58","date_gmt":"2026-05-07T13:19:58","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=4455"},"modified":"2026-05-07T14:19:58","modified_gmt":"2026-05-07T13:19:58","slug":"las-termas-romanas-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/las-termas-romanas-2\/","title":{"rendered":"As termas romanas"},"content":{"rendered":"

A cultura romana rend\u00eda culto ao corpo, e xa que logo, \u00e1 hixiene do mesmo. As termas<\/em><\/strong> ou ba\u00f1os p\u00fablicos convert\u00e9ronse en lugares de reuni\u00f3n de persoas de todas as clases, e o seu uso era promovido polas autoridades, que en ocasi\u00f3ns cubriron os seus gastos facendo o acceso a elas de xeito gratuito para a poboaci\u00f3n. A\u00ednda que homes e mulleres compart\u00edan en ocasi\u00f3ns os mesmos espazos, as horas de ba\u00f1o eran diferentes para uns e outros: as mulleres acud\u00edan pola ma\u00f1\u00e1 mentres os homes fac\u00edano \u00e1 tardi\u00f1a. Nas antigas vilas romanas os ba\u00f1os cham\u00e1banse balmes ou balneum<\/em> e si eran p\u00fablicos thermae ou therma.<\/em><\/p>\n

As termas eran ba\u00f1os p\u00fablicos con estancias reservadas para actividades ximn\u00e1sticas e l\u00fadicas. Tam\u00e9n eran lugares de reuni\u00f3n e a eles acud\u00eda a xente que non pod\u00eda permitirse ter un na s\u00faa casa, como os plebeios ou os escravos. \u00c1s veces os emperadores ou os patricios conced\u00edan ba\u00f1os gratis para o resto da poboaci\u00f3n. Pod\u00edan considerarse como complexos sanitarios, l\u00fadicos e deportivos que representaban unha das m\u00e1is sorprendentes e admirables construci\u00f3ns da civilizaci\u00f3n romana.<\/p>\n

A finais do s\u00e9culo V aC. as antigas estancias de ba\u00f1o asociadas aos ximnasios gregos perfeccion\u00e1ronse e creceron en complexidade, convert\u00e9ndose en estancias independentes destinadas s\u00f3 ao ba\u00f1o. Estas estancias ofrec\u00edan ba\u00f1os de vapor e piscinas fr\u00edas, temperadas e quentes.<\/p>\n

En Roma, seguindo o exemplo grego, constru\u00edronse estancias similares que pronto foron do gusto da cidadan\u00eda. Xa non s\u00f3 realiz\u00e1banse os actos de limpeza e relaxaci\u00f3n, as\u00ed como aqueles medicinais cando as augas ti\u00f1an propiedades curativas, sen\u00f3n que se engad\u00eda un coidado do corpo que inclu\u00eda pr\u00e1cticas deportivas e un ritual de masaxes con diferentes sustancias como esencias e aceites especiais.<\/p>\n

O nome de termas apl\u00edcase por primeira vez a uns ba\u00f1o constru\u00eddos por Agripina no ano 25 dC. Ner\u00f3n constru\u00edu unhas termas no campo de Marte: Termas de Ner\u00f3n<\/em>, as cales at\u00f3panse, hoxe en d\u00eda, case desaparecidas.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

O uso das termas xeneralizouse no mundo romano a partir do s\u00e9culo I aC, cando se descubriu un sistema que permit\u00eda quentar e distribu\u00edr o aire quente. O seu uso difundiuse polo Imperio romano a toda Europa.<\/p>\n

R\u00e1pidamente empezou unha competici\u00f3n entre os emperadores para ofrecer aos seus cidad\u00e1ns unhas termas cada vez m\u00e1is grandes. As\u00ed, os 3.000 metros cadrados das termas de Ner\u00f3n quedaron r\u00e1pidamente superados polos 110.000 metros cadrados de Trajano e estes, \u00e1 s\u00faa vez, f\u00f3rono polos 140.000 de Caracalla. O r\u00e9cord m\u00e1rcano os 150.000 metros cadrados das termas de Diocleciano, que eran visitados pola 3.000 ba\u00f1istas ao d\u00eda.<\/p>\n

Cara \u00e1s cinco da tarde os romanos, sen importar a clase ou o estatus abandonaban aquilo que lles estivese ocupando e dirix\u00edanse \u00e1s termas. Homes e mulleres por igual, utilizaban as distintas opci\u00f3ns de lecer que ofrec\u00edan as termas. Uns se exercitaban na palestra, outros nos xogos de pelota, os menos activos dedic\u00e1banse a gozar da masaxe ou dunha dolorosa depilaci\u00f3n. Tam\u00e9n se pod\u00eda gozar da conversaci\u00f3n cos amigos ou gozar da lectura nalgunhas salas especiais para tal actividade. Os m\u00e1is atrevidos elix\u00edan provocar alg\u00fan encontro er\u00f3tico.<\/p>\n

A\u00ednda que a asistencia aos ba\u00f1os estaba ao alcance de todos hai que sinalar que, unha vez no interior, s\u00f3 os privilexiados pod\u00edan gozar de determinados servizos (masaxes, ung\u00fcentos de perfumes e aceites, etc.), ben porque s\u00f3 eles pod\u00edanos permitir ou porque era necesario dispo\u00f1er de escravos para o seu goce.<\/p>\n

Alg\u00fans emperadores intentaron (sen moito \u00e9xito, por certo) impo\u00f1er horarios diferentes para homes e mulleres xa que se lles acusaba a estas \u00faltimas de ser unha constante provocaci\u00f3n er\u00f3tica. S\u00f3 co triunfo do cristianismo (sobre o ano 320) conseguiuse a prohibici\u00f3n definitiva \u00e1s mulleres de gozar do ba\u00f1o nas termas.<\/p>\n

En xeral, as termas rode\u00e1banse de xard\u00edns e outros edificios con servizos para os visitantes como ximnasios, bibliotecas ou outros lugares de reuni\u00f3n, \u201claconium\u201d<\/em>, todo isto co prop\u00f3sito de proporcionar aos clientes un ambiente agradable. Estas termas dispo\u00f1\u00edan de gran cantidade de persoal para o seu funcionamento, sobre todo tendo en conta a necesidade de grandes cantidades de auga quente e para atender aos clientes.<\/p>\n

As actividades posteriores, eran moi numerosas, tanto dentro como f\u00f3ra das termas a cuxo ao redor podiase atopar todo tipo de personaxes que vend\u00edan ao mellor postor os seus produtos e habilidades: desde vendedores de perfumes, salchichas ou doces quen alugaban toallas ou sandalias, pasando por moitos adivi\u00f1adores, astr\u00f3logos, fil\u00f3sofos ou comediantes. Un mundo en miniatura onde Roma reflect\u00eda a imaxe ideal do esplendor e o luxo.<\/p>\n

Outro uso moi habitual e que adoita aparecer en todo lugar onde acud\u00edan as entidades da cidade (do mesmo xeito que o teatro por exemplo), nas termas tam\u00e9n se adoitaba acudir para “socializarse”<\/em>. Os homes charlaban sobre pol\u00edtica, sobre os seus plans de futuro e de como v\u00edan o panorama de Roma. Pola s\u00faa banda as mulleres falaban dos chismes e rumores dos entresixos patricios do palatino. Era en moitas ocasi\u00f3ns un centro de reuni\u00f3ns informais, perfecto polo seu relaxante aire vaporado e as quentes augas termais.<\/p>\n

A propiedade das termas romanas correspond\u00eda ao Estado e este a alugaba a algu\u00e9n quen cobraba unha entrada por acceder a elas. En ocasi\u00f3ns, este di\u00f1eiro non se pagaba; isto suced\u00eda cando algu\u00e9n moit\u00edsimo di\u00f1eiro pagaba ao alugado todo o di\u00f1eiro das entradas correspondente a un longo periodo de tempo e, por iso, os ba\u00f1os pod\u00edan ser gratuitos. As\u00ed tam\u00e9n se ga\u00f1aban o favor de todos.<\/p>\n

As estancias termais eran, dentro da diversidade, similares en todo o Imperio. Normalmente constaban das seguintes estancias:<\/p>\n

\n
\"\"

Estructura interior Terma<\/p><\/div>\n

    \n
  • Palestra:<\/strong> patio central ao que se abr\u00edan todas as demais estancias e pod\u00edase practicar exercicios f\u00edsicos.<\/li>\n
  • Tabernae:<\/strong> tendas encostadas as salas de ba\u00f1os onde se vend\u00edan bebidas e comida, que os vendedores pregoaban a grandes voces entre os ba\u00f1istas.<\/li>\n
  • Caldarium:<\/strong> ba\u00f1o de auga quente, o alveus<\/i>. Era a habitaci\u00f3n mais luminosa e adornada. Nas grandes termas hab\u00eda ata piscinas onde se pod\u00eda nadar. Nas mais pequenas, o ba\u00f1o tom\u00e1base en ba\u00f1eira ou dep\u00f3sitos de auga quente chamados labra.<\/em><\/li>\n
  • Frigidarium:<\/strong> sala destinada aos ba\u00f1os de auga fr\u00eda. Nas grandes termas o frigidarium estaba descuberto e inclu\u00eda entre a s\u00faas instalacions unha gran piscina onde poder practicar a nataci\u00f3n (Natatio).<\/em><\/li>\n
  • Tepidarium:<\/strong> habitaci\u00f3n de temperatura morna que preparaba ao ba\u00f1ista para a de auga quente.<\/li>\n
  • Apodyterium:<\/strong> vestiarios. Habitaci\u00f3n pr\u00f3xima ao p\u00f3rtico de la entrada onde los ba\u00f1istas deixaban as s\u00faas roupas. Hab\u00eda un banco corrido e nas paredes unas hornacinas sen portas, onde se depositaban as Roupas e os obxetos personais, que quedaban vixiados por un escravo.<\/li>\n
  • Laconicum:<\/strong> ba\u00f1o de vapor.<\/li>\n<\/ul>\n

    E como e l\u00f3xico,\u00a0 en toda a Pen\u00ednsula ib\u00e9rica quedan vestixios de aquelas termas, incluso algunhas delas prestan servizos na actualidade. Se centr\u00e1monos no Noroeste da Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica, podr\u00edamos falar de:<\/p>\n

      \n
    • As termas romanas de Lugo<\/i><\/b>, que se atopan a uns 900 m do centro da cidade, na marxe esquerda do r\u00edo Mi\u00f1o. Est\u00e1n situados na planta baixa do Balneario, e probablemente daten de \u00e9poca altoimperial (s\u00e9culos I-II dC.). Este conxunto foi declarado Monumento hist\u00f3rico-art\u00edstico de car\u00e1cter Nacional no ano 1931.<\/li>\n
    • En Bande<\/em><\/strong>, na provincia de Ourense, atop\u00e1monos cun lugar especial, un de eses sitios que parecen sacados de la imaxinaci\u00f3n. Tr\u00e1tase dunhas termas romanas que quedan ao descuberto cando o embalse das Conchas, que represa el r\u00edo Limia, Baixa o suficiente. Nun lateral do embalse hai un manantial de augas termais usado polos romanos para construir uns ba\u00f1os\u00a0 e preto de al\u00ed unha mansi\u00f3n que se cre era unha especie de pousada para viaxeiros. A poucos metros podemos ver tam\u00e9n os restos do Aquis Querquennis, un campamento romano.<\/li>\n
    • En Astorga<\/em><\/strong> se descubr\u00edronse dos espazos termais, as chamadas Termas Maiores y as Menores. As primeiras, ocupan toda unma maz\u00e1\u00a0 e nelas identific\u00e1ronse as salas de auga fr\u00eda (frigidarium), tepidarium (sala temerada), dous sudatorios circulares e o vestiario (apodyterium); su construcci\u00f3n inicial data de mediados do s\u00e9culo I d.C. As Termas Menores edific\u00e1ronse en torno ao 75 dC., e estiveron en funcionamento ata p s\u00e9culo III dC.<\/li>\n
    • No Concello asturiano de Las Regueras<\/em><\/strong> atopamos unos ba\u00f1os romanos situados xunto \u00e1 igrexa parroquial de Valduno. Tr\u00e1tase duns ba\u00f1os de \u00e9poca romana nos que ademais de poder observarse a zona de arcos de paso do calor, p\u00f3dese ver una ba\u00f1eira semicirular con banco corrido.<\/li>\n
    • As termas romanas de Campo Vald\u00e9s<\/i><\/b> son un museo in situ<\/em> sobre unhas termas romanas de \u00e9poca altoimperial, consideradas como uno de los xacementos mais importantes do Norte de Espa\u00f1a. Local\u00edzase diante da igrexa de San Pedro e no subsuelo del Campo Vald\u00e9s, a nivel del mar.<\/li>\n
    • As termas romanas de Gij\u00f3n<\/i><\/b> est\u00e1n un pouco escondidas. Est\u00e1n situadas por baixo da pracita que est\u00e1 en fronte da igresa de San Pedro, en uno de los extremos de la playa de San Lorenzo.<\/li>\n
    • En terras portuguesas: as Termas Romanas do Alto da Cividade<\/em><\/strong> at\u00f3panse emprazadas cerca do museo arqueol\u00f3xico Dom Diogo de Sousa, na fermosa localidade de Braga. Tr\u00e1tase dun gran complexo de ba\u00f1os composta por unhas valiosas ruinas, que contan cun teatro anexo que data do s\u00e9culo II dC.<\/li>\n
    • As termas romanas de Maximinos, na zona alta de Braga<\/i><\/b> non foi\u00a0 a\u00ednda posto totalmente a descuberto. Constru\u00eddos npo s\u00e9culo I dC., integrados na flamante renovaci\u00f3n urban\u00edstica de Br\u00e1cara Augusta, estes ba\u00f1os p\u00fablicos ou termas parece ser que funcionaron ata o s\u00e9culo V, sendo obxecto de amplas obras nos s\u00e9culos III y IV, quiz\u00e1 cando a cidade foi elevada a capital da provincia de Galaecia por Diocleciano.<\/li>\n<\/ul>\n
      \"\"

      Termas romanas, Lugo<\/p><\/div>\n

       <\/p>\n

      E iso \u00e9 todo por hoxe. Ata a pr\u00f3xima.<\/p>\n<\/div>\n

       <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      A cultura romana rend\u00eda culto ao corpo, e xa que logo, \u00e1 hixiene do mesmo. As termas ou ba\u00f1os p\u00fablicos convert\u00e9ronse en lugares de reuni\u00f3n de persoas de todas as clases, e o seu uso era promovido polas autoridades, que en ocasi\u00f3ns cubriron os seus gastos facendo o acceso a elas de xeito gratuito para…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4446,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[262,263,221],"tags":[266,229,271,234,237],"class_list":["post-4455","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-gl","category-mundo-romano-gl","category-recuncho-da-historia","tag-cuidados-personales-gl","tag-costumes","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-fogar","tag-sociedade","category-262","category-263","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4455","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4455"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4455\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4685,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4455\/revisions\/4685"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4455"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4455"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4455"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}