{"id":3931,"date":"2026-04-07T07:07:33","date_gmt":"2026-04-07T06:07:33","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=3931"},"modified":"2026-04-07T07:07:33","modified_gmt":"2026-04-07T06:07:33","slug":"el-castro-de-viladonga-un-viaje-al-pasado","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/el-castro-de-viladonga-un-viaje-al-pasado\/","title":{"rendered":"O Castro de Viladonga, unha viaxe ao pasado"},"content":{"rendered":"

Seguramente moitos xa o co\u00f1eceredes, pero permit\u00eddeme que hoxe vos fale e recomende o Castro de Viladonga<\/em><\/strong>, un xacemento de \u00e9poca tardorromana, entre os s\u00e9culos II e I d.C.<\/p>\n

Este Castro at\u00f3pase no Noroeste da Terra Ch\u00e1 lucense, concretamente no municipio de Castro de Rei, e \u00e9 un dos mellores conxuntos arqueol\u00f3xicos que temos en Galicia.<\/p>\n

\"\"Entre os s\u00e9culos VII e I antes de \u00c9ra cristi\u00e1, \u00e9 dicir, durante a Idade do Ferro pero con certa continuidade en \u00e9poca romana, desenvolveuse no Noroeste da Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica a cultura<\/strong> <\/em>chamada \u0093dos castros\u0092 ou castrexa\u0092<\/em><\/strong>, caracterizada, entre outras cousas, por este tipo de poboados localizados en xeral en sitios prominentes e con sistemas defensivos diversos segundo a s\u00faa situaci\u00f3n. A poboaci\u00f3n dos castros constit\u00faea sobre todo unha base de xentes ind\u00edxenas do Noroeste, \u00e1 que se unen unha serie de influencias, procedentes da fachada atl\u00e1ntica e de Centroeuropa, en especial (a\u00ednda que non unicamente) de orixe c\u00e9ltica. Esta conxunci\u00f3n entre o aut\u00f3ctono e o for\u00e1neo, xunto con algunhas achegas de orixe mediterr\u00e1nea, \u00e9 o que d\u00e1 lugar \u00e1 Cultura Castrexa de Galicia<\/em><\/strong>, de car\u00e1cter e evoluci\u00f3n moi singular.<\/p>\n

Aquela poboaci\u00f3n viv\u00eda da agricultura e do gando (e do marisco e a pesca nas zonas costeiras), co\u00f1ec\u00eda a metalurxia do bronce e do ferro e dominaba tam\u00e9n as t\u00e9cnicas da ourivaria do ouro, organizab\u00e1nse nunha sociedade baseada en familias agrupadas en unidades m\u00e1is amplas ligadas ao castro ou castellum, e debeu de ter unha vida espiritual e ideol\u00f3xica moi activa. De todo isto quedaron abundantes restos materiais en todo o Noroeste, ademais das informaci\u00f3ns dos escritores romanos coet\u00e1neos e posteriores (que hai que interpretar na s\u00faa xusta medida).<\/p>\n

O xacemento de Viladonga \u00e9 claramente un castro caracter\u00edstico do tipo do noroeste. Ten estrutura de poboado circular. Consta de varios recintos de murallas e fosos, d\u00faas antecastros ou aterrazamentos e unha ampla croa ou coroa central (\u00e1s veces tam\u00e9n denominada acr\u00f3polis interior), lugar no que se atopan a maior\u00eda das construci\u00f3ns descubertas ata agora: vivendas, currais e almac\u00e9ns, alg\u00fan edificio de uso social ou comunal etc., agrupadas todas elas formando conxuntos ou “barrios”<\/em> en torno a d\u00faas r\u00faas principais e un cami\u00f1o ou rolda paralelo \u00e1 muralla principal. A muralla en realidade est\u00e1 composta de varias, cos seus foxos correspondentes.<\/p>\n

As construci\u00f3ns forman algunhas veces conxuntos ou unidades complexas (ata cun patio interior); outras compo\u00f1en grupos de dous ou tres vivendas, xunto cunha ou con varias dependencias engadidas a modo de alpendres ou almac\u00e9ns, \u00e1reas para traballos dom\u00e9sticos e artesanais, cuadras ou patios para animais, etc. Noutras ocasi\u00f3ns tr\u00e1tase de construci\u00f3ns completas pero illadas, usadas como vivenda ou como lugar de uso comunal ou social. Tam\u00e9n hai restos doutras construci\u00f3ns sen rematar ou de muros soltos. As\u00ed mesmo, p\u00f3dense ver outros elementos como fogares, pilas ou surcos feitos na roca natural, buracos para afincar postes, etc. No antecastro situado \u00e1 esquerda do cami\u00f1o de entrada \u00e1 acr\u00f3polis pode verse a boca dunha cova ou galer\u00eda que escavaron na roca, posibelmente cun enfoque mineiro ou acu\u00edfero.<\/p>\n

Os traballos arqueol\u00f3xicos non comezaron ata 1971, promovidos por Ram\u00f3n Falc\u00f3n e dirixidos por Manuel Chamoso Lamas. Esta primeira fase de excavaciones chegar\u00eda ata 1978. Entre 1978 e 1982 produciuse un intervalo nos traballos no Castro, ata que nesta \u00faltima data, agora baixo a direcci\u00f3n do gran mestre Felipe Arias Vilas, inici\u00e1base a segunda fase de excavaci\u00f3ns, que a\u00ednda perdura pois o xacemento non est\u00e1, nin moito menos, esgotado nin se pode dar por conclu\u00eddo o estudo e interpretaci\u00f3n das s\u00faas estruturas e materiais. Nesta segunda etapa, a atenci\u00f3n aos traballos no Castro conx\u00fagase coa potenciaci\u00f3n das actividades do seu Museo monogr\u00e1fico.<\/p>\n

\"\"<\/b><\/i><\/u>\u00c9 importante destacar que o mundo dos castros non desaparece por completo logo da conquista romana do Noroeste por Augusto, a\u00ednda que si acabar\u00eda provocando o final da Cultura Castrexa propiamente dita. \u00c9 dicir, moitos castros efectivamente aband\u00f3nanse e as s\u00faas xentes van ocupar os vales e as zonas m\u00e1is chas e abertas, as\u00ed como as cidades e outros asentamentos de nova planta, pero outros poboados castrexos perviviron durante a \u00e9poca romana, en ocasi\u00f3ns ata tempos tan tard\u00edos como os s\u00e9culos IV e V d.C., conservando caracter\u00edsticas propias \u00e1 vez que \u00edan asimilando influencias for\u00e1neas, de car\u00e1cter material e tam\u00e9n ideol\u00f3xico. O conxunto de elementos castrexos e de achegas romanas \u00e9 o que chamamos Cultura Galaico-romana, \u00e1 que pertencen diversos tipos de xacementos arqueol\u00f3xicos, e entre eles castros como o de Viladonga.<\/p>\n

Merc\u00e9 \u00e1 excavaci\u00f3n atop\u00e1ronse un gran n\u00famero de xoias e utensilios: colares e aneis de ouro, azabache, ferro e bronce, torques e aneis de ouro, contas de colar e outros adornos diversos, as\u00ed como diversas mostras de apliques, broches, f\u00edbulas e outros arreos de cabaler\u00eda, compases, ferramentas e armas de pedra, ferro e bronce, dous taboleiros de xogo en lousa e unha gran cantidade de cer\u00e1mica, as\u00ed como innumerables elementos construtivos e abundantes mui\u00f1os manuais, sobre todo de tipo circular.<\/p>\n

Si os animades, o Castro vis\u00edtase e pouco m\u00e1is de media hora, atopando unha magn\u00edfica extensi\u00f3n no Museo do Castro, situado aos p\u00e9s da muralla. As instalaci\u00f3ns do museo albergan con detalle o que visitaches no Castro, tanto obxectos achados polos arque\u00f3logos como explicaci\u00f3ns para entender mellor a vida durante ese periodo de tempo. Todo o conxunto realiza unha interesante funci\u00f3n did\u00e1ctica para os visitantes e os escolares que acoden a ver este bonito e interesante lugar. As salas do Museo tam\u00e9n te\u00f1en maquetas do poboado, para poder entender mellor a historia e evoluci\u00f3n do Castro de Viladonga.<\/p>\n

\"\"

O Pedregal de Irimia<\/p><\/div>\n

\"\"

Marcelle Natureza<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

E si ides coa familia e apet\u00e9cevos, podedes complementar a viaxe con outras actividades. Falamos do parque Marcelle Natureza<\/em><\/strong>, un pequeno recinto onde os animais at\u00f3panse en r\u00e9xime de semilibertade. Achegarse para co\u00f1ecer o nacemento do Mi\u00f1o<\/em>, que segundo din ten d\u00faas orixes: Fonmi\u00f1\u00e1 e Ou Pedregal de Irima; este lugar\u00a0 en concreto \u00e9 en realidade unha morrena glaciar, na que o que escribe estas palabras descendeu, e para alegr\u00eda dos seus acompa\u00f1antes, de xeito accidental, cal pasaxeiro de \u201ctrineo\u201d, pero sen m\u00e1is \u201ctrineo\u201d que os seus pantal\u00f3ns. A\u00ednda por riba, unha cidade tan espectacular como Lugo, e que tantas opci\u00f3ns e actividades tanto naturais, culturais, como l\u00fadicas ofr\u00e9cenos, at\u00f3pase apenas a 23 quil\u00f3metros.<\/p>\n

Un sa\u00fado. Ata a pr\u00f3xima.<\/p>\n

 <\/p>\n

Lectura recomendada<\/strong><\/em><\/p>\n