{"id":2826,"date":"2026-05-06T21:00:32","date_gmt":"2026-05-06T20:00:32","guid":{"rendered":"https:\/\/beta.animationgraphics.net\/los-mudejares\/"},"modified":"2026-05-06T21:00:32","modified_gmt":"2026-05-06T20:00:32","slug":"los-mudejares","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/los-mudejares\/","title":{"rendered":"Os mud\u00e9xares"},"content":{"rendered":"

Recordemos que os mud\u00e9xares<\/strong><\/em> eran os musulm\u00e1ns que permaneceron nos territorios ocupados polos cristi\u00e1ns durante o periodo da reconquista. A\u00ednda que Granada conquistouse en 1492 po\u00f1endo fin a 800 anos da o-\u00c1ndalus, a presenza musulm\u00e1 en Espa\u00f1a como relixi\u00f3n proseguiu uns cantos anos m\u00e1is nos distintos reinos peninsulares cristi\u00e1ns.<\/p>\n

En Castilla, o “t\u00e9rmino”mud\u00e9xar”<\/em>, prov\u00e9n do \u00e1rabe “mudayyan”, “domesticado”,<\/em> por ser persoas sometidas \u00e1 lei e a autoridade cristi\u00e1. En Arag\u00f3n foron os “sarra\u00efns”<\/em> ou sarracenos. Tam\u00e9n se lles chamou “mouros de paz”<\/em> e trala conquista de Granada distinguiuse entre os “mud\u00e9xares vellos”,<\/em> musulm\u00e1ns radicados nos reino cristi\u00e1ns que vi\u00f1an de s\u00e9culos atr\u00e1s e viv\u00edan en cidades reconquistadas por capitulaci\u00f3n, especialmente desde os s\u00e9culos XII e XIII, e os “mud\u00e9xares novos”,<\/em> como ocorreu cos musulm\u00e1ns nazar\u00edes de Granada que por medio das Capitulaciones pasaron a ter o mesmo estatus socio-relixioso que os seus irm\u00e1ns do resto da Pen\u00ednsula.<\/p>\n

Na Castilla de Isabel a Cat\u00f3lica, hab\u00eda xa poucos mud\u00e9xares en Andaluc\u00eda e no resto do reino, estaban desigualmente repartidos, sobre todo en terras de Castilla. S\u00f3 en Granada eran maior\u00eda (calc\u00falase entre 200.000 e 300.000 habitantes segundo alg\u00fans historiadores).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Aunque en s\u00e9culos anteriores a minor\u00eda mud\u00e9xar coexisti\u00f3 en barrios separados (morer\u00edas)<\/em>, pobos ou ata houberon veci\u00f1os que viviron casa con casa \u00e1 beira de cristi\u00e1ns e entre as comunidades hab\u00eda bastante liberdade de movementos e e intercambios, chegando ata a finais do s\u00e9culo XV a consolidar a morer\u00eda como unha especie de barrio ou ghetto, similar ao das juder\u00edas cunha intenci\u00f3n claramente segregadora e a efectos xur\u00eddicos-fiscais, como un xeito de censar e identificar a esta poboaci\u00f3n.<\/p>\n

Como as xuder\u00edas, as morer\u00edas nas cidades desta \u00e9poca formaban “aljamas”<\/em> ou comunidades. Estas comunidades rex\u00edanse nalg\u00fans aspectos polas leis propias isl\u00e1micas e pagaban impostos \u00e1 Coroa por manter a s\u00faa estatus relixioso e social. As morer\u00edas contaban unha mezquita aljama en cidades grandes ou mezquitas pequenas de barrio, unha carnicer\u00eda onde se sacrificaban as reses ao estilo musulm\u00e1n (halal),<\/em> horno e ata ba\u00f1os. En torno a elas hab\u00eda unha bulliciosa vida comercial e cultural. O representante en Castilla de todas estas comunidades mudexares era o “Cad\u00ed de cad\u00edes”<\/em> ou o “Alcalde Maior de todas as Aljamas de Castilla”.<\/em><\/p>\n

En canto \u00e1 lingua, produciuse unha aculturaci\u00f3n, pois a\u00ednda que unha parte dos mud\u00e9xares seguiron utilizando a lingua \u00e1rabe, na s\u00faa variante dialectal andalus\u00ed, na maior parte de Castilla foise substitu\u00edndo gradualmente polo aljamiado, un castel\u00e1n moi arabizado que se escrib\u00eda en car\u00e1cteres \u00e1rabes.
\nEn canto \u00e1s s\u00faas funci\u00f3ns econ\u00f3micas e produtivas, os mud\u00e9xares, tanto en Castilla como en Granada, desempe\u00f1aban oficios manuais como alba\u00f1iler\u00eda, traballo do coiro, artiller\u00eda, forxa do ferro e fabricaci\u00f3n de armaduras e armas, fabricaci\u00f3n e procesado de alimentos, pesca, arrieros, caldereros etc, mentres que no campo ga\u00f1\u00e1banse a vida coa ganader\u00eda e especialmente, na agricultura onde en realidade eran traballadores para os se\u00f1ores aos que serv\u00edan. Por iso nesta \u00e9poca aparece o devandito de “quen ten mouro, ten ouro”<\/em>, porque esta laboriosidad mud\u00e9jar fac\u00eda ricos a quen lles tivese como traballadores.<\/p>\n

A construci\u00f3n foi o oficio por excelencia onde destacaron os mud\u00e9xares xa desde a plena Idade Media en oficios como a construci\u00f3n e manutenci\u00f3n de acequias e alcantarillado, a alba\u00f1iler\u00eda, a alfarer\u00eda e a ieser\u00eda onde deron paso ao conocid\u00edsimo “arte mud\u00e9xar”<\/strong>,<\/em> arte \u00e1rabe mesturado con elementos cristi\u00e1ns. A\u00ednda que tam\u00e9n destacaron cos seus traballos no \u00e1mbito textil, a ebanister\u00eda ou a alfarer\u00eda. Sen esquecernos dos servizos, que alg\u00fans deles prestaron no ex\u00e9rcito real ou dos grandes se\u00f1ores territoriales, como escuderos, soldados, ballesteros, e artilleros, participando ata nas guerras de Granada. Estas eran as ocupaci\u00f3ns da maior\u00eda da poboaci\u00f3n mud\u00e9xar, no entanto, houbo tam\u00e9n unha minor\u00eda, formada por ricos comerciantes, descendientes de nobres, e profesionais liberais e funcionarios tales como tradutores ou “linguas”,<\/em> escribanos, funcionarios e m\u00e9dicos.<\/p>\n

Cabo resaltar que en realidade non se pode falar de que existise unha convivencia real entre cristi\u00e1ns e mud\u00e9xares, sen\u00f3n que o que hab\u00eda era unha coexistencia en base \u00e1 “tolerancia”<\/em> dos gobernantes cristi\u00e1ns. Este trato cara a esta minor\u00eda social foise mermando paulatinamente. Cast\u00edgase por exemplo con dureza as parellas entre mud\u00e9xares e cristi\u00e1ns, ou se prohibe a uns e outros ir aos respectivos rituais relixiosos isl\u00e1micos e cristi\u00e1ns, a\u00ednda que f\u00f3ra de amigos. Ademais, nos s\u00e9culos XIII e XIV en todos os reinos cristi\u00e1ns peninsulares, estas disposici\u00f3ns contra os mud\u00e9jares foron ampli\u00e1ndose ata facerse m\u00e1is duras e discriminatorias: incremento nos impostos, prohibici\u00f3n de certos usos e privilexios (como montar dacabalo ou levar sedas e tecidos feitos<\/p>\n

\"\"

Exemplo arte mud\u00e9xar. Santiago del Arrabal. Toledo<\/em><\/p><\/div>\n

en oropel), e ata comeza a obrigarse aos mud\u00e9xares a levar certos distintivos por f\u00f3ra pero isto apenas se cumpriu na pr\u00e1ctica. S\u00e9culos m\u00e1is tarde, a principios do s\u00e9culo XV, anticipando a denostada pr\u00e1ctica da Alemania nazi no s\u00e9culo XX, Catalina de Lancaster imp\u00f3n severas normas de vestimenta aos mud\u00e9ares como levar unha media l\u00faa azul no peito ou os homes vestir un capuz amarelo verdoso.<\/p>\n

E ser\u00e1 a finais do s\u00e9culo XV, cando se inicie a separaci\u00f3n “de facto”<\/em> da comunidade mud\u00e9xar coa creaci\u00f3n da morer\u00eda, que xa non \u00e9 un barrio ou elemento cultural da t\u00edpica cidade medieval espa\u00f1ola da Reconquista, sen\u00f3n un espazo f\u00edsico que delimitaba social e \u00e9tnicamente \u00e1s comunidades mud\u00e9xar e cristi\u00e1.
\nPara rematar queremos facer unha breve apunta \u00e1 arte mud\u00e9xar, que \u00e9 unha arte de fronteira entre o musulm\u00e1n e o cristi\u00e1n, pero sobre todo de encontro e confluencia entre ambas tradici\u00f3ns art\u00edsticas e culturais. E dentro das manifestaci\u00f3ns materiais, a arquitectura \u00e9, sen d\u00fabida, unha das artes na que pode rastrexarse mellor esa mestura de influencias. Ser\u00e1, xa que logo, un elemento h\u00edbrido, produto da fascinaci\u00f3n que os novos dirixentes cristi\u00e1ns sentiron pola forma de constru\u00edr dos mud\u00e9xares.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Recordemos que os mud\u00e9xares eran os musulm\u00e1ns que permaneceron nos territorios ocupados polos cristi\u00e1ns durante o periodo da reconquista. A\u00ednda que Granada conquistouse en 1492 po\u00f1endo fin a 800 anos da o-\u00c1ndalus, a presenza musulm\u00e1 en Espa\u00f1a como relixi\u00f3n proseguiu uns cantos anos m\u00e1is nos distintos reinos peninsulares cristi\u00e1ns. En Castilla, o “t\u00e9rmino”mud\u00e9xar”, prov\u00e9n do…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2742,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[391,222,221],"tags":[271,210,392,237],"class_list":["post-2826","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edad-media-gl","category-idade-media","category-recuncho-da-historia","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-medieval-gl","tag-sociedad-gl","tag-sociedade","category-391","category-222","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2826","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2826"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2826\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3168,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2826\/revisions\/3168"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2742"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}