Tr\u00e1tase dunha tradici\u00f3n con ra\u00edces moi antigas, e que, como tantas outras, estanse tentado recuperar, polo seu interese cultural e antropol\u00f3xico.<\/p>\n
A gran poetisa e icona de Galicia,\u00a0 Rosal\u00eda de Castro, f\u00e1lanos deles nos \u201cCantares galegos\u201d,<\/em> obra do ano 1863:<\/p>\n <\/p>\n Has de cantar\/ que llega he de dar zonchos;<\/em><\/p>\n has de cantar, que llega he de dar muchos<\/em><\/p>\n <\/p>\n Pero non \u00e9 a \u00fanica persoa que nos fala diso, as\u00ed, no conto de Defuntos \u201cO rosario de casta\u00f1as\u201d,<\/em> de Bernardo Berm\u00fadez Jambrina, publicado en Revista Galega o 5 de novembro de 1904, o autor c\u00f3ntanos que unha avoa fai un rosario de casta\u00f1as para o seu neto co desexo de que rece polos seus pais e, despois da s\u00faa morte, o pequeno contin\u00faa o rito, rezando polas \u00e1nimas ata caer tam\u00e9n onda ela.<\/p>\n <\/p>\n Para comprender o significado do colar de zonchos \u2013 ou colar de casta\u00f1as \u2013 debemos achegarnos \u00e1 maneira en que as sociedades antigas entend\u00edan o mundo. Naquel tempo, a natureza era un piar fundamental da organizaci\u00f3n social da vida. O alimento, o clima, os ciclos da terra e o paso das estaci\u00f3ns determinaban os ritmos da existencia. Hab\u00eda unha aut\u00e9ntica cosmovisi\u00f3n da vida e do mundo, un conxunto de ritos e crenzas que daban sentido o tempo e \u00e1 morte.<\/p>\n M\u00e1is al\u00f3 das flores e as visitas a cemiterios, existe un costume case esquecido pero chea de simbolismo: a elaboraci\u00f3n e uso dos colares de zonchos. Este ritual conecta aos vivos co mundo espiritual e reflicte o arraigamento cultural galego na celebraci\u00f3n dos seus mortos.<\/p>\n En distintas culturas da Pen\u00ednsula era costume deixar casta\u00f1as na mesa pola noite para ofrecelas \u00e1s \u00e1nimas que poidan visitarnos.<\/p>\n A cultura galega entrelazou sempre a vida e a morte, celebrando a memoria dos que xa non est\u00e1n a trav\u00e9s de rituais que nos conectan co noso pasado.<\/em><\/strong> A\u00ednda que os tempos mudan, a esencia destas pr\u00e1cticas persiste, lembr\u00e1ndonos a importancia de honrar as nosas ra\u00edces e as nosas conexi\u00f3ns familiares.<\/p>\n No caso de Galicia, ademais, a casta\u00f1a foi un dos produtos m\u00e1is importantes da s\u00faa gastronom\u00eda, durante centos de anos, ata que terminar\u00eda sendo substitu\u00edda pola pataca.<\/p>\n <\/p>\n Os colares de zonchos aparecen no marco dunha \u00e9poca especial do ano, o Sama\u00edn.<\/em><\/strong><\/p>\n De feito, segundo a tradici\u00f3n, este colar, formado por casta\u00f1as, simboliza por cada unha delas, unha alma que, ao ser inxerida queda liberada do purgatorio. Pero para que isto funcione, a casta\u00f1a ha de ser regalada.<\/p>\n De feito, vaia por adiantado, zoncho \u00e9 a denominaci\u00f3n tradicional da casta\u00f1a cocida en Galicia.<\/p>\n <\/p>\n A historia constr\u00faese da seguinte maneira: as nais preparaban para os seus fillos uns colares de casta\u00f1as, previamente cocidas, que se un\u00edan cun f\u00edo, formando unha cadea, colar ou rosario.<\/p>\n Os nenos, cos colares ao pescozo sa\u00edan \u00e1 r\u00faa e aos cemiterios para facer rolda, durante o d\u00eda de todos os Santos, como s\u00edmbolo de solidariedade cos defuntos e esperanza para os vivos.<\/p>\n Doutra banda, hai que ter presente que, durante os d\u00edas de Defuntos, as casta\u00f1as, produto utilizado para o Magosto, \u00e9 o protagonista.<\/p>\n Lembremos que o casti\u00f1eiro \u00e9 unha \u00e1rbore de longa vida, s\u00edmbolo de forza e inmortalidade, e por iso a casta\u00f1a, froito do outono, tam\u00e9n se asociou \u00e1 continuidade da vida.<\/p>\n <\/p>\n Obviamente, primeiro hai que facerse coas casta\u00f1as. Tras lavalas ben lavadas, c\u00f3cense, coa casca, en auga con an\u00eds e sal, ata quedar tenras, uns 30-45 minutos.<\/p>\n Hai que dicir que nalgunhas zonas, aromat\u00edzanse, ao cocelas con lim\u00f3n, laranxa ou fi\u00fancho Mesmo nalgunhas zonas aromatiz\u00e1banse con vi\u00f1o branco ou tinto, ou con canela.<\/p>\n Unha vez cocidas, d\u00e9ixanse arrefriar, para posteriormente, utilizando unha agulla grosa e un f\u00edo, bramante ou cord\u00f3n natural, tam\u00e9n groso, unilas, ata alcanzar a dimensi\u00f3n desexada. Unha vez alcanzado o tama\u00f1o pretendido, \u00e1tanse cun n\u00f3, para pechar o colar.<\/p>\n Todo iso fac\u00edase selando o final da faena cun canto:<\/p>\n \u201cCasta\u00f1as do casti\u00f1eiro<\/em><\/p>\n o escudo est\u00e1 feito.<\/em><\/p>\n Na noite das animas,<\/em><\/p>\n atados quedan os males,<\/em><\/p>\n e libres o meus desexos.\u201d<\/em><\/p>\n \u00a0<\/em><\/p>\n E algo moi importante, segundo a tradici\u00f3n, o n\u00famero de zonchos ha de ser sempre impar, e en n\u00famero superior a trece.<\/p>\n Para comelas, a casta\u00f1a arr\u00edncase do colar, e como \u00e9 f\u00e1cil de entender, a casta\u00f1a sae partida pola metade.<\/p>\n Doutra banda, hai outra vella tradici\u00f3n que entronca cos zonchos, a denominada \u201climosni\u00f1a dous defuntos\u201d,<\/em> unha especie de \u201ctruco ou trato\u201d,<\/em> ancestral consistente en que os pequenos do pobo \u00edan porta a porta pedindo unha limosni\u00f1a dous defuntos, atop\u00e1ndose con que en cada unha delas d\u00e1banlles o que pod\u00edan, normalmente algo que comer. A tradici\u00f3n era ofrecer figos secos, noces, abel\u00e1s… \u00e1s veces ovos ou os mais podentes ata chourizos ou pedazos de pan de trigo ou broa (pan de milloz), con isto, p\u00e9quelos ti\u00f1an o seu pequeno \u00e1gape o d\u00eda de defuntos… era moi mal visto negar a esmola ou despedir con malos modos a p\u00e9quelos que se \u00edan sen a s\u00faa esmola…pois se daban casos en que os nenos terminaban botando pedraas a casa ou mesmo ouri\u00f1ando nas s\u00faas portas.<\/p>\n <\/p>\n \u201cPedir pedimos todos,<\/em><\/p>\n a limosni\u00f1a dos difuntos<\/em><\/p>\n al\u00f3 nos veremos todos<\/em><\/p>\n debaixo dun cuncho\u201d<\/em><\/p>\n <\/p>\n Co paso das d\u00e9cadas, a modernidade e o cambio de costumes levaron case ao esquecemento esta antiga pr\u00e1ctica. Con todo, algunhas zonas rurais en Galicia a\u00ednda conservan viva esta tradici\u00f3n que fala da identidade e a espiritualidade galega.<\/p>\n Dif\u00edcil precisalo con exactitude, pero se temos constataci\u00f3n dunha importante tradici\u00f3n nas terras da Mari\u00f1a lucense.<\/p>\n Atopamos tam\u00e9n vestixios deste costume en #moito zonas da Coru\u00f1a, Ferrol e Compostela.<\/p>\n Na localidade de Sada, na provincia da Coru\u00f1a mesmo te\u00f1en unha Festa dos zonchos.<\/p>\n Ademais, cel\u00e9branse actualmente concursos en diversas localidades para recuperar esta tradici\u00f3n.<\/p>\n Atopamos grupos en localidades como Viveiro, na que se realizan talleres.<\/p>\n .<\/p>\n <\/p>\n O outono galego cheira a fume, a terra h\u00famida e a casta\u00f1as asadas. Coa chegada de novembro, as mesas \u00e9nchense de sobremesas elaboradas con este froito que foi, durante s\u00e9culos, o alimento b\u00e1sico das aldeas antes de que a pataca chegase aos fog\u00f3ns.<\/p>\n Na xornada do D\u00eda de Todos os Santos, os colares de zonchos colgaban do pescozo dos nenos e o aroma do an\u00eds ench\u00eda as r\u00faas.<\/p>\n Con todo, a tradici\u00f3n dos colares de zonchos foi desaparecendo co paso do tempo, pero o seu recordo segue presente na memoria colectiva galega.<\/p>\n <\/p>\n E rematamos esta publicaci\u00f3n, confiando en que, a pesar da s\u00faa longa extensi\u00f3n, resultase do voso interese, e nese caso gustar\u00edanos que nolo fix\u00e9sedes saber pulsando no bot\u00f3n \u201cG\u00fastame\u201d.<\/em><\/strong> Ademais, anim\u00e1mosche a achegar alg\u00fan comentario, e se tes interese, subscribirche de xeito gratuito \u00e1 Newsletter do Blog para manterche sempre informado sobre as novas publicaci\u00f3ns do Blog.<\/p>\n Por \u00faltimo, se vos gustou o suficiente como para compartilo nas vosas redes sociais, estariamos realmente encantados de que as\u00ed o fix\u00e9sedes.<\/p>\n <\/p>\n https:\/\/bosquemeiga.blogspot.com\/2020\/10\/tradiciones-de-samain-o-colar-de-zonchos.html<\/a><\/p>\n https:\/\/www.elcorreogallego.es\/galicia\/2024\/11\/01\/tradicion-collares-zonchos-galicia-dia-todos-santos-111114553.html<\/a><\/p>\n https:\/\/www.elperiodico.digital\/titulares\/descubre-la-ancestral-costumbre-gallega-de-los-collares-de-zonchos-un-ritual-que-conecta-con-el-mas-alla-en-el-dia-de-todos-los-santos-279200.html<\/a><\/p>\n https:\/\/historiadegalicia.gal\/2020\/10\/tradicions-do-samain-os-colares-de-zonchos-e-a-as-almas-liberadas-do-purgatorio\/<\/a><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Collar-castanas-1-300x225.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\nContexto<\/strong><\/h2>\n
Que son os colares de zonchos?<\/strong><\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Collar-castanas-225x300.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\nComo se fan os colares de zonchos?<\/strong><\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Zonchos-288x300.jpg\" "\\"\\"")
<\/strong><\/h2>\n<\/h2>\n
Onde se mant\u00e9n viva esta tradici\u00f3n?<\/strong><\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Collar-260x300.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\nConclusi\u00f3ns<\/strong><\/h2>\n
Referencias<\/strong><\/h2>\n