{"id":17997,"date":"2026-04-30T12:20:34","date_gmt":"2026-04-30T11:20:34","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=17997"},"modified":"2026-04-30T12:20:34","modified_gmt":"2026-04-30T11:20:34","slug":"as-lavandeiras","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/as-lavandeiras\/","title":{"rendered":"As lavandeiras"},"content":{"rendered":"

Unha nova incursi\u00f3n no mundo mitol\u00f3gico galego.\u00a0 Hoxe acheg\u00e1monos \u00e1 figura das lavandeiras<\/em><\/strong>. De todos cuantos personaxes existen, as chamadas \u201clavandeiras da noite\u201d<\/em> quizais sexan un dos seres menos co\u00f1ecidos dentro da tradici\u00f3n mitol\u00f3gica de Galicia.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/h2>\n

Mitolox\u00eda<\/strong><\/h2>\n

Como \u00e9 habitual lembr\u00e1mosvos que a mitolox\u00eda de Galicia \u00e9 o conxunto dos mitos m\u00e1is ou menos relacionados (ou mesmo sen conexi\u00f3ns entre eles), relatos que forman parte da cultura galega.<\/p>\n

Tr\u00e1tase dunha mitolox\u00eda que \u00e9 o resultado de mesturar crenzas galaicas, celtas, germ\u00e1nicas, romanas e cristi\u00e1s.<\/p>\n

A mitolox\u00eda galega, profundamente arraigada na cultura do noroeste peninsular, reflicte unha cosmovisi\u00f3n ancestral marcada pola \u00edntima relaci\u00f3n entre as comunidades rurais e a s\u00faa contorna natural. Os seres mitol\u00f3gicos galegos non son meras criaturas fant\u00e1sticas, sen\u00f3n entidades cargadas de significado social, espiritual e simb\u00f3lico, que desempe\u00f1aron m\u00faltiples roles no imaxinario colectivo galego ao longo dos s\u00e9culos. Estas figuras permanecen vivas na nosa cultura e acomp\u00e1\u00f1annos cada d\u00eda, xa sexa no rural ou no orbe, en definitiva, na vida coti\u00e1.<\/p>\n

Moitos destes seres xurdiron nun contexto onde a natureza, imprevisible e a mi\u00fado hostil, marcaba a vida coti\u00e1 das persoas. A vida rural tradicional, condicionada polos ciclos agr\u00edcolas, as inclemencias do clima e os perigos do bosque ou o mar, creou a necesidade de explicar o inexplicable e de establecer unha orde moral e espiritual. Neste sentido, os mitos cumpr\u00edan unha funci\u00f3n pedag\u00f3xica, servindo para transmitir normas de conduta, advertencias e valores comunitarios.<\/p>\n

Estes seres forman parte dun imaxinario profundamente ligado ao medo, non tanto como un terror irracional, sen\u00f3n como un mecanismo de regulaci\u00f3n social. O medo serv\u00eda para comprender, explicar e ritualizar a experiencia do desco\u00f1ecido, a enfermidade, a perda e o perigo.<\/p>\n

Galicia \u00e9 territorio de mitos e lendas, de seres fant\u00e1sticos e os lugares que estes habitan. Desde as emblem\u00e1ticas meigas ata os escurridizos mouros ou a temida coca, no imaxinario popular galego a\u00ednda sobrevoan centos de relatos e criaturas que lograron sobrevivir ao paso do tempo.<\/p>\n

 <\/p>\n

Quen son as lavandeiras?<\/strong><\/h2>\n

E \u00e9 que as lavandeiras conforman un mito moi estendido por estas terras, pero tam\u00e9n polas lindeiras de Zamora, Asturias, Cantabria e Pa\u00eds Vasco. E mesmo hai referencias similares en Portugal, Breta\u00f1a, Escocia e Irlanda.<\/p>\n

As\u00ed atopamos denominaci\u00f3ns para elas como: lavandeiras en galego, lavandeiras en castel\u00e1n, en e\u00fascaro garbigileak, en asturiano llavanderes.<\/p>\n

Non son as t\u00edpicas almas en pena, como a Santa Compa\u00f1a. Son outro tipo de tradici\u00f3n, unha moi antiga, da que se fala en susurros. As lavandeiras son esp\u00edritos mitol\u00f3gicos, con posible orixe celta. Adoitan ser anunciadoras de malos agoiros ou mesmo da morte.<\/p>\n

\"Santa

Santa Compa\u00f1a<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Hai numerosas lendas ao redor de<\/em><\/strong>las, a maior\u00eda descr\u00edbeas como mulleres anci\u00e1s, con rostro seco, de pel engurrada, cabelos brancos e ollos avermellados aterradores, de baixa estatura, e que adoitan vestir roupas negras, panos de arias cores e adornadas con diferentes colares e pulseiras.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Tom\u00e1s Cipriano describiunas por primeira vez no ano 1853, como unhas vellas vestidas con t\u00fanicas amareladas, de rostros engurrados e enxoitos, cos cabelos brancos como a neve e de voz l\u00fagubre, como o canto dun bufo. Os seus ollos desped\u00edan un brillo sombr\u00edo e aterrador. Ded\u00edcanse a lavar roupaxes en r\u00edos e arroios, habitando nos ocos de grandes aci\u00f1eiras. P\u00f3dellas ver cando se desbordan os r\u00edos, columpi\u00e1ndose sobre as ondas. Dan morte a todo aquel curioso que as esp\u00eda, arrastr\u00e1ndoo \u00e1 auga, pero non son totalmente malignas, pois cando sucede alg\u00fan incendio en castelos abandonados en vellas aldeas, suf\u00f3cano co golpe das s\u00faas pas cargadas de auga, para salvar a nenos e anci\u00e1ns.<\/p>\n

Pero o certo \u00e9 que actualmente \u00e9 case imposible atopar mitos puros sobre as lavandeiras<\/em><\/strong>, porque se mesturaron con outras criaturas encantadas.<\/p>\n

 <\/p>\n

Recompilando informaci\u00f3n sobre as lavandeiras, nas lendas, concl\u00faese que adoitan vivir en lugares con abundante auga: r\u00edos, fontes, lavadoiros, onde traballan incansablemente. Ademais, segundo parece \u00f3eselles moi a mi\u00fado polo ru\u00eddo que provocan as s\u00faas pas ao golpear a roupa e as s\u00faas desagradables voces.<\/p>\n

Dise que se aparecen de noite, especialmente as de l\u00faa chea, convidando a cuantos pasan a achegarse para axudarlles a escorrer as pezas de roupa, habitualmente sabas que est\u00e1n a lavar, e que aparecen con manchas de sangue que non se poden quitar.<\/p>\n

Nalgunhas ocasi\u00f3ns as lendas din que \u00e1s veces se atopan durmindo as ramas das aci\u00f1eiras ou nas grutas dos boques.<\/p>\n

Se o cami\u00f1ante que as atopa acepta axudalas, ten que evitar custe o que custe retorcer as pezas de roupa no mesmo sentido que o estaban facendo elas, pois se fose as\u00ed, ser\u00eda v\u00edtima de todo tipo de desgrazas, ata o punto de terminar falecendo. Pero no caso de que o cami\u00f1ante decida non axudalas, o mellor \u00e9 pasar de longo sen facerlles caso, pois en caso contrario o negarlles axuda, xa sexa por temor ou insolidariedade terminar\u00e1 caus\u00e1ndolle o peor dos males.<\/p>\n

 <\/p>\n

A tradici\u00f3n di que son mulleres condenadas a vagar eternamente <\/em><\/strong>porque son esp\u00edritos de mulleres mortas no parto, das que abortaron, nais de nenos mortos sen bautizar ou almas de mulleres que atentaron contra a vida dalg\u00fan neno.<\/p>\n

Algunha historia di, que se queres atoparche cunha lavandeira debes percorrer 7 ou 9 fontes de auga que non secan no ver\u00e1n, cando esteas na s\u00e9tima ou a novena seguro que che atopar\u00e1s cunha delas.<\/p>\n

Obviamente, velas \u00e9 un mal agoiro.<\/p>\n

Como an\u00e9cdota sinalar que na mitolox\u00eda celta, recollida nas lendas de Cu Chulainn, o dru\u00edda amigo do protagonista adv\u00edrtelle antes da batalla de que hai unha lavandeira no r\u00edo e que se el ach\u00e9gase al\u00ed morrer\u00e1. O heroe resp\u00f3ndelle que non teme que unha pantasma lave roupa ensanguentada. E, m\u00e1is tarde, morre na batalla.<\/p>\n

 <\/p>\n

As lavandeiras na Ribeira Sacra<\/strong><\/h2>\n

Como sucede coa maior\u00eda de mitos e lendas que ecoan desde Galicia \u00e1s ant\u00edpodas, a historia das lavandeiras tam\u00e9n atopa variaci\u00f3ns en funci\u00f3n da zona xeogr\u00e1fica na que se enmarque esta historia. <\/em><\/strong><\/p>\n

De feito, nunha das versi\u00f3ns m\u00e1is co\u00f1ecidas c\u00f3ntase que estes esp\u00edritos t\u00edpicos da Ribeira Sacra viv\u00edan baixo as augas do r\u00edo Sil, onde dedicaban o seu tempo para limpar e pu\u00edr as pebidas de ouro do curso fluvial.<\/p>\n

Unha das lendas, que pasaron de xeraci\u00f3n en xeraci\u00f3n, \u00e9 a dos amantes tapiados en Quiroga. <\/em><\/strong><\/p>\n

Tr\u00e1tase dunha historia de amor imposible entre dous mozos. A filla dun nobre de Quiroga, afeita percorrer os montes dos arredores, vestida como unha plebeya para pasar desapercibida antes as xentes m\u00e1is humildes, un d\u00eda atopouse cun mozo e aposto cazador, vasallo do se\u00f1or de Osorio, de Castro Caldelas, que era rival do nobre quirogu\u00e9s. A moza namorouse dela.<\/p>\n

Ao parecer, as reuni\u00f3ns destes namorados ti\u00f1an lugar a beiras do Sil e entre eran tan frecuentes que o rumor chegou a o\u00eddos do pai dela, don Pedro de Quiroga, o cal consideraba aos de Castro Caldelas adversarios e indignos para pretender \u00e1 s\u00faa filla. Foi esta a raz\u00f3n pola que este nobre de Quiroga prohibiu \u00e1 nova volver ver ao cazador, a\u00ednda que eles omitiron a advertencia e v\u00edronse \u00e1s agachadas nun pasadizo baixo o sil que comunicaba ambas as poboaci\u00f3ns. O pai da fermosa rapariga, anoxado, mando tapiar as d\u00faas entradas do pasadizo e quedaron atrapados para sempre baixo o Sil.<\/p>\n

A lenda conta que foron os proxenitores das lavandeiras, eses seres m\u00e1xicos que, segundo a crenza popular, lavan e p\u00faen o ouro que o r\u00edo Sil deposita no seu leito.<\/p>\n

 <\/p>\n

Versi\u00f3ns das lavandeiras fora de Galicia<\/strong><\/h2>\n

Xo\u00e1n Xos\u00e9 Teijeiro Rey apunta a relaci\u00f3n que parece existir entre as lavandeiras e a crenza co rapto de nenos que se recolle na tradici\u00f3n europea, como unha maneira de explicar as mortes por enfermidades desco\u00f1ecidas que se pensaba eran producidas por seres m\u00edticos contra os que hab\u00eda que tomar protecci\u00f3ns.<\/p>\n

A crenza nas lavandeiras debeu estar estendida por toda Europa, a\u00ednda que deixou unha pegada m\u00e1is fonda na zona occidental, pois \u00e9 onde atopamos m\u00e1is abundancia destes seres, e con nomes m\u00e1is com\u00fans.<\/p>\n

Te\u00f1en relaci\u00f3n coas rusalki <\/em><\/strong>rusas ou as gwragedd Anwnn<\/em><\/strong> galesas. Coa bea sidhe ou banshee<\/em><\/strong> cando a lavandeira ten relaci\u00f3n coa Compa\u00f1a.<\/p>\n

\"Rusalki\"

Rusalki<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\"Gwragedd-Anwnn\"

Gwragedd-Anwnn<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\"Banshee\"

Banshee<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Nalgunhas illas escocesas f\u00e1lase da caointeach ou caoinneag<\/em><\/strong> que \u00e9 similar \u00e1 bean nighe, pero como en Asturias e Galicia parte dun golpe coa roupa h\u00famida os brazos de quen a molesta mentres fan as s\u00faas tarefas.<\/p>\n

\"Caoinneag\"

Caoinneag<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Na Breta\u00f1a, as lavandeiras nocturnas, tunnerez noz<\/em><\/strong>, son totalmente iguais \u00e1s galegas ata no nome, e tam\u00e9n se mesturan e confunden coas bruxas.<\/p>\n

Nas zonas catal\u00e1s de Pallars e Ribagorza habitan as encantades<\/em><\/strong>, que son unha sorte de lavandeiras que pos\u00faen unha coada m\u00e1xica. Quen obte\u00f1a esta roupa, dise que nunca ser\u00e1 pobre (pero tampouco ser\u00e1 rico).<\/p>\n

En Cantabria, as Anjanas de Trece\u00f1o<\/em><\/strong>, identif\u00edcanse coas lavandeiras, igual que en Galicia coas mouras e doas.<\/p>\n

\"Anjana\"

Anjana<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

As lamiak<\/em><\/strong> de Euskadi tam\u00e9n ven lavando roupa nas noites de l\u00faa.<\/p>\n

\"Lamiak\"

Lamiak<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Pero vaiamos por partes,<\/p>\n

 <\/p>\n

En Asturias e Cantabria e algunha zona de Galicia<\/em><\/strong> c\u00f3ntase como en tempos da Reconquista, a\u00ednda con media Espa\u00f1a ocupada por tropas musulm\u00e1s, era costume que os guerreiros moriscos atacasen as aldeas e levasen \u00e1 xente nova cativa para que lles servisen como servos nos traballos m\u00e1is pesados.<\/p>\n

As nais das aldeas sab\u00edan o perigo que corr\u00edan os seus pequenos, as\u00ed que, ao menor indicio de presenza dos \u201cmouros\u201d<\/em> polo lugar, escapaban aos montes para esconder aos seus fillos nas covas ata que pasase o perigo.<\/p>\n

\u00c1s veces as cousas non sa\u00edan do todo ben, e algunhas nais eran capturadas e separadas dos seus pequenos, o que deu orixe a outra lenda, a que fala dos \u201cmeninos\u201d ou \u201cmeni\u00f1os\u201d,<\/em> unha raza de pequenos duendecillos que habitan en covas coma se trat\u00e1sese dunha sociedade adulta… Dise que os m\u00e1is maiores coidan dos m\u00e1is pequenos, pero que ning\u00fan chega a aparentar m\u00e1is de 12 ou 13 anos… a\u00ednda que como todas as criaturas m\u00e1xicas, poden ter miles de anos ou quen sabe, quiz\u00e1 como se sospeita de trasgos e fadas, ser inmortais.<\/p>\n

Dise que esta nenos fada son os pequenos que, ao non regresar as s\u00faas nais, atoparon axuda das fadas e sobreviviron nos bosques de media Espa\u00f1a, no norte, a lenda sobreviviu unida \u00e1 das lavandeiras, mentres que noutras partes, xa se perdeu a s\u00faa orixe.<\/p>\n

En todo caso, as Llavanderes (as Lavandeiras) son seres da mitolox\u00eda asturiana relacionada coa auga, xunto \u00e1s Xanas e o Nuberu.<\/p>\n

 <\/p>\n

En Catalu\u00f1a<\/em><\/strong> aparece outra versi\u00f3n, onde se lles co\u00f1ece como bugaderas.<\/p>\n

 <\/p>\n

Na literatura irlandesa medieval<\/em><\/strong>, as escenas representan criaturas femininas lavando sabas ou sudarios ensanguentados como signo das mortes que se aveci\u00f1an en futuras batallas. Debido \u00e1 mestura de conceptos pag\u00e1ns e cristi\u00e1ns nestes textos, a interpretaci\u00f3n \u00e9 dif\u00edcil. Pero para moitos especialistas, estas escenas nos peiraos son unha referencia ao Outro Mundo Celta e \u00e1s antigas deusas da guerra.<\/p>\n

 <\/p>\n

Na Civilisation Celtique<\/em><\/strong>, Fran\u00e7oise Lle Roux e Christian-Joseph Guyonvarc\u2019h fan a conexi\u00f3n entre a lavandeira da noite e o mito da deusa celta Morrigan, que anuncia a morte do heroe C\u00fachulainn lavando a s\u00faa roupa ensanguentada nun r\u00edo.<\/p>\n

 <\/p>\n

O car\u00e1cter da lavandeira de noite (bean nighe) parece estar presente no folclore medieval e antigo das rexi\u00f3ns de fala ga\u00e9lica (Escocia e Irlanda),<\/em><\/strong> como un presaxio das mortes vindeiras. No folclore m\u00e1is moderno destas rexi\u00f3ns, as lendas da lavandeira parecen menos frecuentes e o papel de mensaxeiro da morte \u00e9 xeralmente asumido polo \u201cgrit\u00f3n\u201d, agora co\u00f1ecido como a banshee, que anunciaba aos mortos gritando melod\u00edas funerarias.<\/p>\n

 <\/p>\n

Mesmo atopamos unha versi\u00f3n americana<\/em><\/strong>, a lenda de Siguanaba, (tam\u00e9n chamada Sihuanaba, Siguamonta, Siguampera, Cigua, Cegua, Cihuatlaco, Cihuanahual, Caballona, Chuca, Sucia, Bandoleira, Macihuatli, Matlacihua, Tisigua e Xtabay) \u00e9 un espectro do folclor iberoamericano que, segundo a tradici\u00f3n popular, apar\u00e9ceselles a homes trasnochadores, infieis e violentos na forma dunha atractiva muller nova espida ou semidesnuda, de gran beleza, e que adoita ser roxa, lava roupa polos r\u00edos, lagoas ou fontes de auga, mentres canta cunha voz moi sedutora para as\u00ed seducir aos homes para logo matalos.<\/p>\n

\"Siguanaba\"

Siguanaba<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Resumen<\/strong><\/p>\n

A transmisi\u00f3n oral foi o medio fundamental para conservar estas crenzas. A trav\u00e9s de contos xunto ao lume, canci\u00f3ns, refr\u00e1ns, coplas e relatos compartidos nas lareiras ou durante as tarefas colectivas do campo, as lendas permaneceron vivas durante s\u00e9culos, adapt\u00e1ndose aos cambios sociais. Cada parroquia pod\u00eda contar con versi\u00f3ns propias dun mesmo mito, enriquecidas pola experiencia local. Os maiores exerc\u00edan como gardi\u00e1ns da memoria, e con frecuencia estas historias narr\u00e1banse cun ton solemne, case ritual, o que lles confer\u00eda gran autoridade.<\/p>\n

A mestura entre o cristi\u00e1n e o pag\u00e1n viviu no folclore galego. O sincretismo permitiu que partes do paganismo celta un\u00edsense ao calendario relixioso e \u00e1s pr\u00e1cticas de fe. As\u00ed, a cultura popular creou un mundo simb\u00f3lico onde o sacro e o com\u00fan, o visible e o invisible, mest\u00faranse. A\u00ednda que a igrexa rural rexeitaba moitas destas crenzas, a mi\u00fado acept\u00e1baas ou cambiaba para inclu\u00edlas na relixiosidade popular.<\/p>\n

Non son meras fantas\u00edas folcl\u00f3ricas, sen\u00f3n expresi\u00f3ns profundas dunha cultura que mant\u00e9n un di\u00e1logo constante coa natureza, a morte e o sobrenatural. Act\u00faan como gardi\u00e1ns da memoria colectiva, educadores silenciosos e testemu\u00f1as dunha cosmovisi\u00f3n que, a pesar dos desaf\u00edos da modernidade, contin\u00faa latexando no coraz\u00f3n simb\u00f3lico de Galicia.<\/p>\n

As lavandeiras son as\u00ed o froito de todo iso.<\/p>\n

 <\/p>\n

Por \u00faltimo, dicir que hai un romance e canci\u00f3n de Lavandeira<\/em><\/strong>, feita unha versi\u00f3n por grupos de m\u00fasica fol, como Fuxan Vos Ventos, Carlos N\u00fa\u00f1ez ou Luar Na Lubnre. ranscribimos a letra da versi\u00f3n inspirada nas lavandeiras, cantada pola israel\u00ed Noah, con m\u00fasica do gaiteiro galego Carlos N\u00fa\u00f1ez:<\/p>\n

\u201cEra unha noite de l\u00faa<\/em><\/p>\n

era unha noite clara,<\/em><\/p>\n

eu pasaba polo r\u00edo<\/em><\/p>\n

de volta da mui\u00f1ada.<\/em><\/p>\n

Topei unha lavandeira<\/em><\/p>\n

que lavaba ao par da auga.<\/em><\/p>\n

Ela lavaba no r\u00edo<\/em><\/p>\n

e unha cantiga cantaba<\/em><\/p>\n

Moza que v\u00e9s do mu\u00ed\u00f1o,<\/em><\/p>\n

moza que ves pola estrada,<\/em><\/p>\n

ax\u00fadame a retorcer<\/em><\/p>\n

mi\u00f1a s\u00e1bana lavada.<\/em><\/p>\n

\u00a1Santa Mar\u00eda te axude<\/em><\/p>\n

e San Lourenzo te valla!<\/em><\/p>\n

Desparece a lavandeira<\/em><\/p>\n

como fumeira espallada<\/em><\/p>\n

Onde as s\u00e1banas tendera<\/em><\/p>\n

poza de sangue deixara.<\/em><\/p>\n

Era unha noite de l\u00faa<\/em><\/p>\n

era unha noite clara”.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

E rematamos esta publicaci\u00f3n, confiando en que, a pesar da s\u00faa longa extensi\u00f3n, resultase do voso interese, e nese caso gustar\u00edanos que nolo fix\u00e9sedes saber pulsando no bot\u00f3n \u201cG\u00fastame\u201d. Ademais, anim\u00e1mosche a achegar alg\u00fan comentario, e se tes interese, subscribirche de xeito gratuito \u00e1 Newsletter do Blog para manterche sempre informado sobre as novas publicaci\u00f3ns do Blog.<\/p>\n

Por \u00faltimo, se vos gustou o suficiente como para compartilo nas vosas redes sociais, estariamos realmente encantados de que as\u00ed o fix\u00e9sedes.<\/p>\n

 <\/p>\n

Referencias<\/strong><\/h2>\n

Historias, contos e lendas<\/em><\/strong>. De Basanta Mart\u00ednez, X.<\/p>\n

Diccionario dos seres m\u00edticos galegos.<\/em><\/strong> De Cuba, X.R. y otros.<\/p>\n

https:\/\/galiciaencantada.com\/lenda.asp?cat=50&id=1565<\/a><\/p>\n

https:\/\/grimoriodebestias.blogspot.com\/2019\/03\/lavanderas.html<\/a><\/p>\n

https:\/\/misteriosleyendasdegaliciayasturias.wordpress.com\/2017\/08\/21\/seres-mitologicos-gallegos-as-lavandeiras\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A transmisi\u00f3n oral foi o medio fundamental para conservar estas crenzas. A trav\u00e9s de contos xunto ao lume, canci\u00f3ns, refr\u00e1ns, coplas e relatos compartidos nas lareiras ou durante as tarefas colectivas do campo, as lendas permaneceron vivas durante s\u00e9culos, adapt\u00e1ndose aos cambios sociais.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17973,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[221],"tags":[1132,826,271,3859,827,3860,798,829,1979,237],"class_list":["post-17997","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recuncho-da-historia","tag-creeencias-gl","tag-creenzas","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-lavandeiras-gl","tag-lendas","tag-mitod-gl","tag-mitologia-gl","tag-mitoloxia","tag-mitos-gl","tag-sociedade","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17997","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17997"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17997\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17999,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17997\/revisions\/17999"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17973"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}