{"id":17798,"date":"2026-05-10T13:58:13","date_gmt":"2026-05-10T12:58:13","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=17798"},"modified":"2026-05-10T13:58:13","modified_gmt":"2026-05-10T12:58:13","slug":"monasterio-de-armenteira-joya-cisterciense","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/monasterio-de-armenteira-joya-cisterciense\/","title":{"rendered":"Mosteiro de Armenteira, xoia cisterciense"},"content":{"rendered":"<p>Seguindo unha das nosas li\u00f1as tem\u00e1ticas, que ten por finalidade percorrer o patrimonio hist\u00f3rico, art\u00edstico e cultural que podemos atopar en terras galegas, hoxe centr\u00e1monos no <strong><em>Mosteiro de Armenteira, xoia cisterciense.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Este mosteiro at\u00f3pase nunha zona de frondosa natureza, na parroquia de Armenteira, no municipio de Meis, na provincia de Pontevedra. At\u00f3pase por tanto entre as r\u00edas de Pontevedra e Arousa. E como todos os mosteiros do C\u00edster, fundouse nun val que achegase riqueza natural, n<\/p>\n<div class=\"wp-menu-image dashicons-before\" aria-hidden=\"true\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/plugins\/js_composer\/assets\/vc\/logo\/wpb-logo-white_20.svg\" alt=\"\" title=\"\"><\/div>\n<div class=\"wp-menu-name\">WPBakery Page Builder<\/div>\n<p>este caso na comarca do Saln\u00e9s, fecundado polas augas do r\u00edo Armenteira, e ao abrigo do Monte Castrove.<\/p>\n<p>Actualmente at\u00f3pase habitado por monxas cistercienses desde 1989. Cons\u00e9rvase en perfecto estado a igrexa. a muralla exterior e outras dependencias, a\u00ednda que non medievais, como o claustro.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Historia do Mosteiro de Armenteira<\/strong><\/h2>\n<p>Comecemos coa ardua tarefa de tentar datar a fundaci\u00f3n do mosteiro. <strong><em>As s\u00faas orixes son confusos.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Segundo diferentes autores, o m\u00e1is probable, a\u00ednda que non exista documentaci\u00f3n algunha en que apoiarse, \u00e9 que no sitio existise un cenobio orixinado nos s\u00e9culos IX-X, que posteriormente aceptar\u00eda a regra benedictina, existindo documentos desta observancia en 1151 cando no mes de marzo, Diego Ov\u00e9quiz xunto cos seus fillos e fillas fai doaz\u00f3n, &#8220;ao abade Ero e aos irm\u00e1ns que viven al\u00ed servindo a Deus baixo a regra de San Benito, de nosa herdade que temos no val do Saln\u00e9s na vila de Gondes, a beiras do r\u00edo Sar\u00e9n, baixo o monte Castrove e pr\u00f3xima \u00e1 igrexa de San Andr\u00e9s&#8221;. Por tanto, estariamos #ante un mosteiro que orixinalmente \u00e9 benedictino e que se afiliase ao C\u00edster en data posterior.<\/p>\n<p>En todo caso, <strong><em>a tradici\u00f3n sinala a don Ero como fundador<\/em><\/strong>, pois forma parte da lenda transmitida por frei Basilio Duarte en 1624, que foi arquiveiro e prior do mosteiro.<\/p>\n<p>A\u00ednda por riba, nos traballos de rebo da cabeceira da igrexa, apareceu unha lauda que fai retroceder as orixes do cenobio a unha \u00e9poca bastante anterior \u00e1 ata ent\u00f3n admitida. Haber\u00eda que ver en Armenteira ent\u00f3n un dos numerosos pequenos mosteiros xurdidos nos s\u00e9culos IX e X, a\u00ednda que sen noticias documentais que se poida constatar.<\/p>\n<p>En canto \u00e1 posible existencia dun mosteiro inicialmente d\u00faplice, \u00e9 dicir de home e mulleres, o m\u00e1is probable \u00e9 que existisen dous mosteiros uno de mulleres e outro de homes, moi pouco distantes entre si, perd\u00e9ndose desde 1166, toda noticia sobre o feminino.<\/p>\n<p><strong><em>Falariamos pois, en principio dun cenobio rom\u00e1nico<\/em><\/strong>, fundado en 1149 polo cabaleiro Ero, que parece ser que serv\u00eda na corte do rei Alfonso VII, e tomou a decisi\u00f3n de constru\u00edr este cenobio por petici\u00f3n expresa que lle fixo a Virxe nun so\u00f1o.<\/p>\n<p>Este cabaleiro estableceu as bases da abad\u00eda cisterciense. E o mosteiro foi absorbido pola citada Orde entre os anos 1149 e 1162. Aparece por primeira vez rexistrado nos documentos oficiais da Orde Cisterciense.<\/p>\n<p><strong><em>O mosteiro n\u00fatrese de numerosas doaz\u00f3ns<\/em><\/strong>, por parte dos diferentes monarcas reinantes, como Fernando II, Alfonso IX, co que se interromper\u00e1n as doaz\u00f3ns ata Sancho IV que 1286 exime ao mosteiro do &#8220;yantar real&#8221; e de todo pr\u00e9stamo ou pedido que o monarca reclamase aos mosteiros e abades do reino. Quizais m\u00e1is importantes que as reais, sexan as doaz\u00f3ns de particulares as que convertan a Armenteira nunha das grandes casas da Orde en Galicia.<\/p>\n<div id=\"attachment_17790\" style=\"width: 285px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-17790\" class=\"size-medium wp-image-17790\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Rey-Sancho-IV-275x300.jpg\" alt=\"Sancho IV\" width=\"275\" height=\"300\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Rey-Sancho-IV-275x300.jpg 275w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Rey-Sancho-IV.jpg 314w\" sizes=\"(max-width: 275px) 100vw, 275px\" \/><p id=\"caption-attachment-17790\" class=\"wp-caption-text\"><em>Sancho IV<\/em><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Durante os s\u00e9culos bajomedievales foi obxecto de usurpaci\u00f3ns e espolios a mans dos nobres e familias poderosas da zona<\/em><\/strong>, polo que a orde recorre a Roma para a s\u00faa devoluci\u00f3n, conseguindo que en 1439 Eugenio IV expedise unha bula na que se mandaba devolver ao mosteiro de todo o que se lle usurpou, e no 1462 Pio II expide outra bula que exime ao mosteiro do pago de tributos ao arcebispo compostel\u00e1n.<\/p>\n<div id=\"attachment_17792\" style=\"width: 129px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-17792\" class=\"size-full wp-image-17792\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Pio-II.jpg\" alt=\"P\u00edo II\" width=\"119\" height=\"180\" title=\"\"><p id=\"caption-attachment-17792\" class=\"wp-caption-text\"><em>P\u00edo II<\/em><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Como sucedeu coa maior\u00eda dos elementos patrimoniais da \u00e9poca, o mosteiro atravesou diversas \u00e9pocas e enfrontouse a numerosos desaf\u00edos que forxaron a s\u00faa traxectoria hist\u00f3rica. As\u00ed, gozou de per\u00edodos de gran esplendor e outros de decadencia, algo habitual no devir da historia mon\u00e1stica.<\/p>\n<p><strong><em>En 1523 pasa a formar parte da congregaci\u00f3n de Castela<\/em><\/strong>, as\u00ed. na portada de acceso ao mosteiro, podemos ver o escudo desta (CCC), de tipo completo con tres flores de lis. Esta integraci\u00f3n non supuxo por si soa un cambio radical da comunidade de Armenteira, pero marcou o inicio da modernizaci\u00f3n.<\/p>\n<p>Do primitivo claustro medieval, que debeu constru\u00edrse ao mesmo tempo que a igrexa non queda nada, foi substitu\u00eddo polo actual cuxas obras comezaron en 1575 durante o abadiazgo de Mart\u00edn de Salinas. O piso baixo terminouse en 1677 como testemu\u00f1a a inscrici\u00f3n dunha das b\u00f3vedas da cuadrilla oriental.<\/p>\n<p>Ao abade Vicente Garc\u00eda, foi o \u00faltimo abade de Armenteira, ao ser suprimidas as ordes relixiosas pola desamortizaci\u00f3n. O 23 de abril de 1834, o mosteiro sofre un asalto coa morte dun frade e o roubo dunha parte importante dos bens, espolio que terminar\u00eda coa expropiaci\u00f3n dos bens tras a desamortizaci\u00f3n.<\/p>\n<p><strong><em>A desamortizaci\u00f3n en 1837 supuxo un duro golpe para a vida mon\u00e1stica en Armenteira, <\/em><\/strong>alterando o seu funcionamento. A partir dese momento, salvo a igrexa prod\u00facese unha progresiva deterioraci\u00f3n do conxunto.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-17778 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Armenteira-300x251.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"251\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Armenteira-300x251.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Armenteira.jpg 449w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>No ano 1969, e baixo a iniciativa de Carlos Valle-Incl\u00e1n (fillo do famoso dramaturgo) prod\u00facense os primeiros traballos de reconstruci\u00f3n<\/em><\/strong>, por medio dun grupo de persoas que crean a Asociaci\u00f3n de Amigos de Armenteira.<\/p>\n<p>Ser\u00eda no ano 1989 cando se restaura a vida cisterciense neste mosteiro, coa chegada dunha comunidade de monxas procedentes de Alloz, en Navarra.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Descripci\u00f3n do Mosteiro de Armenteira<\/strong><\/h2>\n<p>O mosteiro presenta a caracter\u00edstica austeridade do estilo cisterciense, cunha arquitectura que combina luces e sombras, e que busca o rigor funcional. Combina elementos rom\u00e1nicos e cistercienses, destacando a igrexa de tres naves e o claustro barroco. Reflicte ademais a influencia do estilo rom\u00e1nico local.<\/p>\n<p>Os seus espazos interiores, como a igrexa e o claustro, reflicten a sobriedade e a elegancia propias da orde cisterciense, evidenciando unha profunda conexi\u00f3n coa espiritualidade e a contemplaci\u00f3n.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-17776 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Armenteira-plano-281x300.jpg\" alt=\"\" width=\"281\" height=\"300\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Armenteira-plano-281x300.jpg 281w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Armenteira-plano-958x1024.jpg 958w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Armenteira-plano-768x821.jpg 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Armenteira-plano.jpg 1197w\" sizes=\"(max-width: 281px) 100vw, 281px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>En canto ao claustro<\/em><\/strong>, que como diciamos en par\u00e1grafos anteriores, data da segunda metade do s\u00e9culo XVI, at\u00f3pase encostado \u00e1 igrexa polo seu costado meridional, e nel atopamos que ten planta cadrada con seis arcos de medio punto que se abren ao espazo central en cada unha das \u00e1s, as\u00ed mesmo os arcos das naves son de medio punto adornados con molduras e as b\u00f3vedas de crucer\u00eda.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-17780 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Claustro-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Claustro-300x225.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Claustro-768x576.jpg 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Claustro.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>As b\u00f3vedas m\u00e1is rechamantes son as da galer\u00eda oeste por estar adornadas con claves colgantes, con motivos vexetais excepto dous delas que te\u00f1en a figura dun seraf\u00edn con seis \u00e1s ao redor da cabeza.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-17782 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Claustro_2-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Claustro_2-225x300.jpg 225w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Claustro_2-768x1024.jpg 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Claustro_2-300x400.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Claustro_2.jpg 960w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>O resto das galer\u00edas ten adornos m\u00e1is habituais con adornos variados como un c\u00e1liz ou unha cruz. No \u00e1 sur una das claves ten unha figura dun anxo coas mans xuntas sobre o peito e d\u00faas \u00e1s sim\u00e9tricamente dispostas.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Respecto a a igrexa<\/strong>, atopamos que ten planta basilical de tres naves de catro tramos, a central case o dobre de alta e ancha que as laterais, c\u00f3brese con b\u00f3veda de can\u00f3n apuntado que se apoia en arcos fajones dobrados, de secci\u00f3n rectangular e ap\u00e9anse en pilastras encostadas ao n\u00facleo do piar de secci\u00f3n cruciforme, excepto o ultimo que o fai sobre un sa\u00ednte do muro.<\/p>\n<p>Os arcos e os seus soportes est\u00e1n delimitados por unha imposta perfilada en listel e nacela completamente lisas, e as\u00ed mesmo delim\u00edtase a b\u00f3veda. No primeiro tramo \u00e1brense unha xanela a cada lado con arco de medio punto con derrame cara ao interior e sen ning\u00fan adorno. Estas xanelas na actualidade est\u00e1n cegadas pola modificaci\u00f3n da cuberta a d\u00faas augas que cobre as tres naves, o que impide a entrada de luz neste tramo.<\/p>\n<p>O cruceiro, m\u00e1is ancho que a nave central div\u00eddense en tres tramos, un central e dous laterais, que dan paso \u00e1 cabeceira, que como outras moitas igrexas cistercienses pertence \u00e1 de tres capelas terminadas en \u00e1bsidas semicirculares, precedidas dun tramo recto e sendo m\u00e1is pronunciada a central.\u00a0 Este modelo, como diciamos antes moi utilizado polos cistercienses, pode observarse tam\u00e9n en Xunqueira de Espadanedo e San Clodio, na provincia de Ourense, e a igrexa do Mosteiro de Valdedi\u00f3s en Asturias. Cuberto con b\u00f3veda de can\u00f3n apuntado, perpendicular \u00e1 nave maior. En ambos os extremos \u00e1brense senllas xanelas de similar construci\u00f3n ao resto de toda a igrexa.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-17784 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Cupula-crucero-300x247.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"247\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Cupula-crucero-300x247.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Cupula-crucero.jpg 595w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>No muro norte na parte inferior \u00e1brese unha porta, a chamada dos mortos, xa que serv\u00eda de acceso ao cemiterio, ten unha dobre arquivolta con arco apuntado, que carecen de moldura algunha. No muro sur \u00e1brense d\u00faas portas, a m\u00e1is centrada comunica coa sancrist\u00eda e \u00e9 do s\u00e9culo XVIII. A outra situada un pouco m\u00e1is arriba e \u00e1 s\u00faa dereita corresponde \u00e1 que comunicaba co dormitorio dos monxes.<\/p>\n<p>O tramo central est\u00e1 cuberto por unha c\u00fapula nervada, estra\u00f1a na s\u00faa composici\u00f3n e \u00fanica en Galicia, sen relaci\u00f3n co resto do abovedado do templo de clara orixe borgo\u00f1\u00f3n. A c\u00fapula arrinca de trompas c\u00f3nicas que permiten o paso do cadrado da nave co oct\u00f3gono que forma a c\u00fapula. Dos lados que saen dos arcos torales inferiores parten dous nervios resaltados de secci\u00f3n prism\u00e1tica paralelos entre se, sen molduraci\u00f3n nin adorno ning\u00fan, estes cr\u00fazanse perpendicularmente entre se debuxando un cadrado. Outros nervios neste caso uno s\u00f3 por cada lado, parten en diagonal dos arcos menores, unindo a zona situada sobre a clave das trompas co lugar onde se cruzan perpendicularmente os nervios paralelos, inser\u00edndose en punta entre eles. Catro xanelas \u00e1brense nos catro lados. esta c\u00fapula incl\u00faese polas s\u00faas caracter\u00edsticas nunha tradici\u00f3n que parte das levantadas na mesquita de c\u00f3rdoba, sendo m\u00e1is caracter\u00edstico da arquitectura mud\u00e9xar, como a das claustrillas do mosteiro das Folgas, o que axuda a datar a construci\u00f3n ao redor do ano 1200.<\/p>\n<p>O interior da igrexa est\u00e1 constru\u00eddo con siller\u00eda de granito, ben traballada e esmeradamente asentada.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-17786 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Interior-iglesia-monasterio-Armenteira-300x190.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"190\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Interior-iglesia-monasterio-Armenteira-300x190.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Interior-iglesia-monasterio-Armenteira.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>L<\/p>\n<p>As naves laterais c\u00f3brense con b\u00f3vedas de aresta con arcos fajones apuntados de perfil rectangular e mantense a mesma imposta que separa a b\u00f3veda do muro lateral. Te\u00f1en unha xanela aberta en cada tramo con dobre derrame, compostas por un arco de medio punto sen adorno alg\u00fan e unha abertura longa que se vai facendo m\u00e1is longa a medida que nos desprazamos cara \u00e1 parte occidental da igrexa para compensar o diferente tama\u00f1o do muro, como consecuencia do desnivel do terreo onde se constru\u00edu o templo. As xanelas da nave sur, modific\u00e1ronse, debido \u00e1 construci\u00f3n do claustro encostado a este anaco do muro, polo que as dos dous tramos iniciais foron tapiadas, e a do terceiro desapareceu ao constru\u00edrse o coro alto no s\u00e9culo XVIII, a do \u00faltimo tramo foi alterada, acurtando a s\u00faa altura e ampliando o van para permitir acceso ao coro alto desde o claustro. Na base de ambas as naves existe unha porta que d\u00e1 paso a unha escaleira de caracol que sobe ata un pasadizo situado a nivel do arranque da b\u00f3veda e que permite acceder ao roset\u00f3n da fachada.<\/p>\n<p>A escaleira da zona sur modificouse no seu tramo superior ao constru\u00edr o campanario en 1778.<\/p>\n<p>A cabeceira estritamente rom\u00e1nica composta por tres \u00e1bsidas graduadas de planta semicircular, destac\u00e1ndose o central, os tres precedidos por un tramo recto, cubertos por b\u00f3vedas de can\u00f3n apuntado, que termina nunha de cascar\u00f3n que cobre o tramo semicircular. A capela maior elevada con respecto ao plano da igrexa con tres gradues, est\u00e1 iniciada por un arco triunfal especialmente monumental, con arco apuntado dobrado. O tramo recto cuberto por b\u00f3veda de can\u00f3n apuntado ten m\u00e1is altura que a da zona semicircular, polo que a imposta deste \u00faltimo tramo sexa m\u00e1is baixa, o que permite un pequeno roset\u00f3n de seis l\u00f3bulos. Nas pilastras que soportan o arco menor de acceso \u00e1 \u00e1bsida central, at\u00f3panse d\u00faas inscrici\u00f3ns, o ao lado norte indica a data de comezo da igrexa 16 de xu\u00f1o de 1167, mentres que na pilastra ao lado sur outra inscrici\u00f3n inf\u00f3rmanos da identidade do abade que comezou a obras, como xa indiquei don Ero.<\/p>\n<p>O cimborrio de Santa Mar\u00eda de Armenteira \u00e9 bastante particular e pouco frecuente en Galicia como proximamente analizaremos. \u00c9rguese sobre o cruceiro ou intersecci\u00f3n entre a nave central e o transepto e serve como lanterna de iluminaci\u00f3n ao coraz\u00f3n da igrexa mediante as s\u00faas catro vent\u00e1s. Tr\u00e1tase dun cimborrio cuberto con c\u00fapula nervada de arcos cruzados mud\u00e9xares sobre trompas, relacionada coa arquitectura hispano-musulm\u00e1.<\/p>\n<p>Este cimborrio prism\u00e1tico ao exterior abov\u00e9dase interiormente pola s\u00faa correspondente c\u00fapula.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Xa no exterior do mosteiro<\/em><\/strong>, a igrexa volve confirmar o forte car\u00e1cter cisterciense, co predominio da distribuci\u00f3n horizontal sobre a vertical, a ausencia de torres e os perpia\u00f1os perfectamente ali\u00f1ados. A cabeceira cos tres \u00e1bsidas co seu muros lisos e harmoniosamente integrados. A fachada principal conserva a s\u00faa construci\u00f3n medieval, o que \u00e9 pouco frecuente en Galicia, dividida en tres cales, correspondentes \u00e1s tres naves do interior do templo. No lado norte entre dous @contrafuerte, \u00e1brese unha porta con arco de medio punto dobrado sen adornos nin molduras, cun t\u00edmpano semicircular adornado por unha cruz en relevo, sobre a porta unha xanela estreita e alongada das mesmas caracter\u00edsticas que a porta. Na nave sur esta distribuci\u00f3n repet\u00edase, pero ao constru\u00edr o actual mosteiro no s\u00e9culo XVIII, tapouse este tramo, sendo accesible na actualidade desde o interior do mosteiro.<\/p>\n<p>\u00c9 a parte central da fachada occidental, a que rompe a austeridade e contenci\u00f3n de toda a igrexa, coa portada principal, de forte abocinamiento, con seis arquivoltas de medio punto enmarcadas por unha chambrana. A m\u00e1is interior \u00e9 lisa, mentres catro seguintes ten un ajedrezado, bastante deteriorado pola erosi\u00f3n. A m\u00e1is externa \u00e9 a que ten un adorno m\u00e1is complexo, cunha serie de arquitos en ferradura dispostos en sentido radial, que, segundo os estudosos, pode deberse \u00e1 influencia da catedral de Santiago onde o mestre Mateo util\u00edzaos, ou tam\u00e9n pola influencia de tipo mud\u00e9xar que xa se mencionou ao falar da c\u00fapula. As arquivoltas descansan en columnas acobadadas de fustes lisos, alternando perf\u00eds poligonales con cil\u00edndricos.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-17794 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Arquivoltas-Monasterio-Armenteira-300x250.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"250\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Arquivoltas-Monasterio-Armenteira-300x250.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Arquivoltas-Monasterio-Armenteira-768x641.jpg 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Arquivoltas-Monasterio-Armenteira.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Os capiteis son de tipo vexetal e os cimacios lisos prol\u00f3nganse formando unha imposta por toda a fronte do tramo. Nunha estreita banda sa\u00ednte que hai baixo os plintos, no lado dereito hai unha inscrici\u00f3n, que corresponde \u00e1 data de inicio da portada e que haber\u00eda que situala en marzo de 1212, e que ademais segundo alg\u00fan autor ofrece un nome Petrus Froya. Na parte superior do tramo central \u00e1brese un espl\u00e9ndido roset\u00f3n, composto por un n\u00facleo central circular ao que se abren oito pequenos l\u00f3bulos e ao redor c\u00edrculos conc\u00e9ntricos con decoraci\u00f3ns diversas, l\u00f3bulos rosetas, trevos, todos eles tallados con minuciosidade no granito. A chambrana que cingue o roset\u00f3n ten un adorno de tacos similar \u00e1 chambrana da portada.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-17788 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Monasterio-de-Armenteira-TIERRA-300x139.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"139\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Monasterio-de-Armenteira-TIERRA-300x139.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Monasterio-de-Armenteira-TIERRA-768x357.jpg 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Monasterio-de-Armenteira-TIERRA.jpg 973w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Lendas e curiosidades en relaci\u00f3n co mosteiro de Armenteira<\/strong><\/h2>\n<p>Seguidamente recollemos algunhas curiosidades e informaci\u00f3ns de interese:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Lenda sobre a construci\u00f3n do mosteiro de Armenteira<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Segundo a lenda, plasmada nas Cantigas de Santa Mar\u00eda de Alfonso X o Sabio, Ero suplir\u00eda a incapacidade de ter fillos coa s\u00faa muller, polo que pediron a Deus, a trav\u00e9s da Virxe Mar\u00eda, que lles fose concedido un fillo. Unha noite el, e a s\u00faa esposa, tiveron un so\u00f1o e a Virxe aseguroulles que era vontade de Dios que tivesen fillos espirituais. En base a iso, decidiron fundar o mosteiro, recorrendo Ero a San Bernardo de Claraval, quen lle enviou catro monxes cistercienses. Pouco tempo m\u00e1is tarde, o propio ero asumiu o cargo de abade do mosteiro.<\/p>\n<p>Un bo d\u00eda, atafegado polas d\u00fabidas sobre o m\u00e1is al\u00f3, durante un paseo polo campo polo cal trataba de entender a eternidade, quedou prendido do canto dun paxaro. Ao acabar de escoitalo volveuse ao mosteiro. A s\u00faa sorpresa foi mai\u00fascula cando se deu conta que ning\u00fan dos frades que co\u00f1ec\u00eda estaba al\u00ed e todos foran substitu\u00eddos por outros. A realidade non era esa, sen\u00f3n que pasaran m\u00e1is de douscentos anos desde o canto do paxaro. Os monxes, at\u00f3nitos, identific\u00e1rono nos rexistros antigos e axeonll\u00e1ronse #ante el, considerando o seu regreso un milagre. Pouco despois, Ero faleceu no mosteiro e foi venerado como un santo dormente.<\/p>\n<p>Esta mesma historia rep\u00edtese no mosteiro de Leyre (en Navarra), sendo o abade Virila o seu protagonista.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>O Milagre da Romar\u00eda d\u00e1 Virxe d\u00e1s Cabezas, celebraci\u00f3n centenaria vinculada ao mosteiro de Armenteira.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>A igrexa do Mosteiro ten no seu interior a figura das Virxe das Cabezas, do s\u00e9culo XVI. Esta representaci\u00f3n \u00e9 co\u00f1ecida polo seu peito ao descuberto, o que a vincula \u00e1 lenda de San Bernardo, quen supostamente probou o leite que aleitaba ao Ni\u00f1o Jes\u00fas.<\/p>\n<p>No ano 2000, unha muller chamada Mar\u00eda acudiu \u00e1 romar\u00eda cunha forte hemicrania que a atormentaba desde fac\u00eda anos. Colocou unha figura de cera con forma de cabeza sobre a s\u00faa e participou na procesi\u00f3n. Para o seu asombro, ao d\u00eda seguinte espertou sen ning\u00fan rastro de dor de cabeza e desde ent\u00f3n non o volveu a padecer. O seu testemu\u00f1o \u00e9 un exemplo da fe e a esperanza que moven aos devotos para acudir \u00e1 Virxe das Cabezas en busca de alivio e consolo.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>O mosteiro como final de etapa dunha variante do Cami\u00f1o de Santiago.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O Mosteiro de Armenteira \u00e9 o final da primeira etapa dunha variante do Cami\u00f1o de Santiago, a variante espiritual do Cami\u00f1o portugu\u00e9s. A variante espiritual consta de tres etapas, comeza en Pontevedra e en Padr\u00f3n volve unirse ao Cami\u00f1o portugu\u00e9s.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>A hospeder\u00eda do mosteiro de Armenteira.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O mosteiro ofrece as s\u00faas instalaci\u00f3ns como lugar para o descanso espiritual e relixioso, ofrecendo a posibilidade, ademais, de unirse as s\u00faas celebraci\u00f3ns lit\u00farxicas. A hospeder\u00eda conta cun xard\u00edn interior reservado s\u00f3 para os h\u00f3spedes, onde se pode ler e meditar acompa\u00f1ado polo son do pequeno arroio que o atravesa e do canto dos paxaros. Tam\u00e9n conta cunha sinxela biblioteca de espiritualidade e d\u00faas salas de reuni\u00f3ns, unha para un grupo dunhas 7 persoas e outro sal\u00f3n m\u00e1is grande con capacidade para 40-50 persoas.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>A vida actual dentro do mosteiro de Armenteira.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O mosteiro cisterciense de Meis conta con nove relixiosas que elaboran produtos a base de camelias, ademais de manter a hospeder\u00eda.<\/p>\n<p>Todas elas son mulleres cultas, algunhas con estudos universitarios, te\u00f1en entre 50 e 93 anos e r\u00e9xense pola regra do \u201cOra et Labora\u201d\u2019.\u00a0 Afirman non ser unha orde de contemplaci\u00f3n e que levan unha vida moi intense cuns deberes simples. A s\u00faa rutina diaria empeza \u00e1s 5 da ma\u00f1\u00e1 coa primeira oraci\u00f3n de v\u00e9speras en silencio \u00e1 que lle seguir\u00e1n outras seis ao longo do d\u00eda combinadas co traballo, maioritariamente centrado na elaboraci\u00f3n de produtos cosm\u00e9ticos procedentes da s\u00faa propia plantaci\u00f3n dunhas 60 camelias. Tr\u00e1tase dun proceso laborioso de extracci\u00f3n das delicadas flores das R\u00edas Baixas coas que as irm\u00e1s confeccionan xab\u00f3ns, cremas para a pel e b\u00e1lsamos, que venden na s\u00faa tenda do refractario para o seu propio financiamento e coa garant\u00eda da Axencia Espa\u00f1ola do Medicamento.<\/p>\n<p>A este labor eng\u00e1deselle un pequeno invernadoiro para o seu cultivo propio e a atenci\u00f3n dos peregrinos e visitantes, que non \u00e9 masiva, pero si constante, neste lugar polo que transcorre a Variante Espiritual do Cami\u00f1o Portugu\u00e9s e o Roteiro d\u00e1 Pedra e d\u00e1 Auga.<\/p>\n<p>As nove realizan a s\u00faa \u00faltima oraci\u00f3n de laudes aberta ao p\u00fablico \u00e1s 21.00 horas nunha pequena capela situada no lateral do claustro monacal, onde tam\u00e9n proporcionan a bendici\u00f3n aos peregrinos. Durante este rezo dan as grazas, cantan canci\u00f3ns en galego e castel\u00e1n. Despois ret\u00edranse aos seus aposentos ata a nova madrugada.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>O roteiro de Pedra e d\u00e1 Auga.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Se se busca gozar dunha experiencia completa e explotar as bondades da paisaxe da Armenteira non hai pan mellor que decantarse polo roteiro d\u00e1 Pedra e d\u00e1 Auga. Transita por un carreiro que percorre o r\u00edo Armenteira. No traxecto p\u00f3dense divisar diferentes mu\u00ed\u00f1os, propios da historia e tradici\u00f3n da zona. Como non pod\u00eda ser doutra forma, como colof\u00f3n final o traxecto termina coa chegada ao Mosteiro de Santa Mar\u00eda d\u00e1 Armenteira e o seu incrible vista.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Por \u00faltimo, sinalar que, actualmente, o Mosteiro de Santa Mar\u00eda de Armenteira \u00e9 un lugar aberto ao p\u00fablico, que recibe visitas de turistas e fieis ao longo de todo o ano. Unha visita a este mosteiro \u00e9 unha experiencia \u00fanica para aquelas persoas que buscan conectar coa historia e a espiritualidade nunha contorna natural privilexiada. Ademais, est\u00e1 declarado Monumento hist\u00f3rico-art\u00edstico.<\/p>\n<p>Podedes ampliar informaci\u00f3n en: <a href=\"https:\/\/www.monasteriodearmenteira.es\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.monasteriodearmenteira.es\/<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>E rematamos esta publicaci\u00f3n, confiando en que, a pesar da s\u00faa longa extensi\u00f3n, resultase do voso interese, e nese caso gustar\u00edanos que nolo fix\u00e9sedes saber pulsando no bot\u00f3n <strong><em>\u201cG\u00fastame\u201d.<\/em><\/strong> Ademais, anim\u00e1mosche a achegar alg\u00fan comentario, e se tes interese, subscribirche de xeito gratuito \u00e1 Newsletter do Blog para manterche sempre informado sobre as novas publicaci\u00f3ns do Blog.<\/p>\n<p>Por \u00faltimo, se vos gustou o suficiente como para compartilo nas vosas redes sociais, estariamos realmente encantados de que as\u00ed o fix\u00e9sedes.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Referencias<\/strong><\/h2>\n<p><strong><em>Historia del monasterio de Armenteira.<\/em><\/strong> De Bouza Brey, F.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.arteguias.com\/monasterio\/armenteira.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.arteguias.com\/monasterio\/armenteira.htm<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.atlantico.net\/o-salnes\/vida-armenteira_1_20250504-3511560.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.atlantico.net\/o-salnes\/vida-armenteira_1_20250504-3511560.html<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.elcisteriberico.com\/Paginas\/galicia\/Armenteira\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.elcisteriberico.com\/Paginas\/galicia\/Armenteira<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Situado entre as r\u00edas de Pontevedra e Arousa, o antigo Mosteiro Cisterciense de Armenteira est\u00e1 habitado por unha comunidade de monxas da mesma orden. \u00c9 unha xoia dos s\u00e9culos XII e XIII, que hoxe en d\u00eda conservase intacta e namora a todos.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17774,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[391,222,221],"tags":[3835,366,367,3836,1233,126,1236,1323,281,3837,1081],"class_list":["post-17798","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edad-media-gl","category-idade-media","category-recuncho-da-historia","tag-armenteira-gl","tag-arquitectura-gl","tag-arte-gl","tag-cister-gl","tag-cisterciense-gl","tag-galicia-gl","tag-monasterio-gl","tag-mosteiro","tag-pontevedra-gl","tag-rom-gl","tag-romanico-gl","category-391","category-222","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17798","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17798"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17798\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18089,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17798\/revisions\/18089"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17798"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17798"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}