{"id":17524,"date":"2026-03-28T14:36:28","date_gmt":"2026-03-28T13:36:28","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=17524"},"modified":"2026-03-28T14:36:28","modified_gmt":"2026-03-28T13:36:28","slug":"o-muro-de-adriano","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/o-muro-de-adriano\/","title":{"rendered":"O Muro de Adriano"},"content":{"rendered":"

En anteriores publicaci\u00f3ns centr\u00e1monos en saber algo m\u00e1is sobre algunhas das m\u00e1is famosas murallas ou muros, caso da muralla chinesa ou o muro de Berl\u00edn, por po\u00f1er un par de exemplos. Nesta li\u00f1a hoxe imos ver que vos podemos contar sobe o Muro de Adriano.<\/em><\/strong><\/p>\n

Estamos a falar da muralla m\u00e1is longa de Europa, pois a s\u00faa lonxitude \u00e9 duns 135 quil\u00f3metros.<\/p>\n

A s\u00faa orixe, obviamente \u00e9 romano, e tr\u00e1tase dun coloso de pedra levantado no que antes era Britannia co fin de protexerse dos Pictos, unha tribo localizada en Escocia.<\/p>\n

At\u00f3pase ao norte de Inglaterra, entre os condados de Cumbria, Northumberland e Tyne & Wear.<\/p>\n

Hoxe en d\u00eda parte da muralla est\u00e1 baixo terra ou foi espoliada cos anos para constru\u00edr igrexas, granxas ou outros edificios, pero a\u00ednda seguen quedando vestixios delas, as\u00ed como dos seus fortes, lugares que merece a pena visitar se imos de cami\u00f1o a Escocia.<\/p>\n

 <\/p>\n

Contexto hist\u00f3rico<\/strong><\/h2>\n

O Limes do Imperio Romano, as fronteiras que delimitaban a s\u00faa vasta extensi\u00f3n, chegou \u00e1 s\u00faa m\u00e1xima expresi\u00f3n no s\u00e9culo II d.C. cando alcanzou unha extensi\u00f3n de m\u00e1is de 5.000 km., desde o norte de Britania, a trav\u00e9s de Europa, ata o Mar Negro e desde al\u00ed ata o Mar Rojo e o norte de \u00c1frica. Os vestixios deste colosal sistema defensivo chegaron ata os nosos d\u00edas en forma de murallas, fosos, fortes, fort\u00edns, torres de observaci\u00f3n e asentamentos civ\u00eds. Esta inmensa fronteira estaba protexida por miles de soldados auxiliares procedentes de todos os recunchos do Imperio.<\/p>\n

\"Limes

Limes romano, finais s\u00e9culo II<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Cando os romanos invadiron Britania no ano 43 dC. baixo o emperador Claudio, lograron consolidar o seu dominio en gran parte da illa, pero a fronteira setentrional, na actual Escocia, sempre presentou desaf\u00edos. As tribos celtas do norte, co\u00f1ecidas como pictos e outros grupos, eran un obst\u00e1culo constante para a estabilidade romana na provincia.<\/p>\n

Durante o reinado de Trajano (98-117 dC.), o imperio alcanzou a s\u00faa m\u00e1xima expansi\u00f3n, pero o seu sucesor, Adriano (117-138 dC.), adoptou unha estratexia m\u00e1is defensiva.<\/em><\/strong> Adriano visitou Britania no ano 122 dC. e, preocupado pola seguridade da provincia, ordenou a construci\u00f3n dunha muralla que servise como barreira f\u00edsica e simb\u00f3lica entre o mundo romano e os territorios non conquistados.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"Adriano\"

Adriano<\/em><\/p><\/div>\n

Qu\u00e9 \u00e9 o Muro de Adriano?<\/strong><\/h2>\n

O muro de Adriano \u00e9 unha das construci\u00f3ns m\u00e1is emblem\u00e1ticas do imperio romano en Britania e un s\u00edmbolo da enxe\u00f1er\u00eda e o poder\u00edo militar romano. <\/em><\/strong>Foi constru\u00eddo baixo o mandato do emperador Adriano no s\u00e9culo II dC. e o seu prop\u00f3sito era marcar o l\u00edmite norte do imperio na illa, protexer as provincias romanas das incursi\u00f3ns de tribos b\u00e1rbaras e facilitar o control do territorio.<\/p>\n

 <\/p>\n

O Vallum Hadriani, Vallum Aelium, ou Muro de Adriano \u00e9 unha antiga fortificaci\u00f3n defensiva da provincia romana de Britania. <\/em><\/strong>Constru\u00eduse no ano 122 dC., durante o reinado do emperador romano Adriano. Nese tempo era gobernador de Britannia, e supervisor da s\u00faa construci\u00f3n, Aulus Platorius Nepos.<\/p>\n

Estend\u00edase polo norte de Inglaterra. \u00cda desde as beiras do r\u00edo Tyne, preto do mar do Norte, ata o fiordo de Solway, no mar de Irlanda. Permit\u00eda ao Imperio romano proxectar o seu poder cara ao norte, nas terras dos antigos britanos e pictos.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Levantouse con perpia\u00f1os de pedra e ti\u00f1a un grosor de entre dous metros e medio e tres metros, superaba os 3 metros e medio de altura nas s\u00faas zonas m\u00e1is baixas mentres que rozaba os 5 metros nas m\u00e1is altas; trat\u00e1base dunha gran muralla que estaba protexida polos propios soldados romanos, por iso \u00e9 polo que contase con 14 fortes e 80 fort\u00edns; para facilitar a\u00ednda m\u00e1is a defensa desta fronteira contaba ademais con dous fosos.<\/p>\n

Contaba con 4 fortes e 80 fort\u00edns onde se levantaban principalmente postos de vixilancia e o coidado dalgunha das portas de acceso. A pesar da s\u00faa grandiosidade non era inexpugnable e iso que naquilo \u00e9poca Britania estaba chea de soldados romanos. Foi atravesada varias veces polos Pictos ata que cos anos foi abandonada.<\/p>\n

Na s\u00faa construci\u00f3n participaron as tres lexi\u00f3ns que se atopaban en Britannia (Legio II Augusta, Legio VI Victrix e Legio XX Valeria Victrix) xunto con destacamentos da classis Britannica, a frota naval das illas.<\/p>\n

A partir dos anos 124-125 d.C. reforzouse o armaz\u00f3n defensivo coa construci\u00f3n de fortes de maior tama\u00f1o, cada sete millas (once quil\u00f3metros), substitu\u00edndo \u00e1s antigas edificaci\u00f3ns militares da era de Agr\u00edcola, constru\u00eddas m\u00e1is cara ao sur.<\/p>\n

 <\/p>\n

A muralla non s\u00f3 era unha estrutura defensiva, sen\u00f3n que tam\u00e9n funcionaba como un control de acceso e un punto de recadaci\u00f3n de impostos para os comerciantes e viaxeiros que quer\u00edan ingresar ao territorio romano.<\/em><\/strong><\/p>\n

As principais caracter\u00edsticas do muro eran:<\/em><\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Dimensi\u00f3ns e materiais.<\/em> A altura e o grosor do muro variaban segundo a rexi\u00f3n e a dispo\u00f1ibilidade de materiais. No leste, onde predominaba a pedra, o muro ti\u00f1a un ancho de aproximadamente 3 metros e unha altura de ata 6 metros. No oeste, onde se utilizou m\u00e1is terra e turba, a altura era menor.<\/li>\n
  2. Fosos e terrapl\u00e9ns<\/em>. Fronte ao muro escavouse un foso profundo duns 8 a 10 metros de ancho e 3 metros de profundidade, dificultando o acceso de invasores. Detr\u00e1s do muro tam\u00e9n se constru\u00edu unha v\u00eda militar para facilitar o desprazamento das tropas romanas.<\/li>\n
  3. Fortificaci\u00f3ns.<\/em> Ao longo do muro constru\u00edronse fort\u00edns (milecastles) cada milla romana (aproximadamente 1.5 km), onde se situaban pequenas guarnici\u00f3ns de soldados. Ademais, cada tres fort\u00edns hab\u00eda unha fortaleza maior (castrum) con capacidade para albergar entre 500 e 1000 homes.<\/li>\n
  4. Torres de vixilancia.<\/em> Entre os fort\u00edns erix\u00edronse torres de vixilancia intermedias para mellorar a visibilidade e a comunicaci\u00f3n.<\/li>\n
  5. Cami\u00f1os e abastecemento<\/em>. Constru\u00edronse cami\u00f1os paralelos para facilitar o movemento de tropas e subministraci\u00f3ns. Tam\u00e9n hab\u00eda almac\u00e9ns e asentamentos militares pr\u00f3ximos.<\/li>\n<\/ol>\n

    \"\"<\/p>\n

     <\/p>\n

    A muralla ti\u00f1a como funci\u00f3n tam\u00e9n manter a estabilidade econ\u00f3mica e crear condici\u00f3ns de paz na provincia romana de Britania ao sur, as\u00ed como marcar fisicamente a fronteira do Imperio. <\/em><\/strong><\/p>\n

    O muro estaba vixiado por tropas auxiliares do ex\u00e9rcito romano<\/em><\/strong>, \u00e9 dicir, soldados recrutados en distintas partes do imperio que non eran cidad\u00e1ns romanos, pero que, tras anos de servizo, pod\u00edan obter a cidadan\u00eda. Estas tropas proced\u00edan de rexi\u00f3ns tan diversas como Xermania, Hispania, Dacia e Siria.<\/p>\n

    Os soldados destinados ao muro viv\u00edan en condici\u00f3ns relativamente estables nos fortes e fort\u00edns. Realizaban patrullas constantes, manti\u00f1an en bo estado a estrutura e controlaban o tr\u00e1fico de persoas e mercador\u00edas. Tam\u00e9n interactuaban con comunidades locais, o que levou \u00e1 creaci\u00f3n de pequenos asentamentos civ\u00eds preto dos fortes.<\/p>\n

     <\/p>\n

    O Muro foi abandonado entre os anos 138-139<\/em><\/strong>, debido \u00e1s campa\u00f1as expansivas levadas a cabo polo emperador Antonio P\u00edo en terras caledonias, dando orixe a nova fronteira, o Muro de Antonino. Unhas d\u00e9cadas despois, o repregamento dos romanos devolveu ao Muro de Adriano o seu protagonismo como a fronteira m\u00e1is setentrional do Imperio Romano, circunstancia que se mantivo ata o abandono de Britania por parte das lexi\u00f3ns romanas na quinta centuria<\/p>\n

    Coa crise do s\u00e9culo III e o declive do poder romano, a guarnici\u00f3n do muro foi reducida progresivamente. No s\u00e9culo IV, as tropas romanas foron retiradas para reforzar outras partes do imperio, e no ano 410 d.C., os romanos abandonaron Britania, deixando o muro sen vixilancia.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Hoxe en d\u00eda, o muro de Adriano \u00e9 un dos sitios arqueol\u00f3xicos m\u00e1is importantes do Reino Unido e un Patrimonio da Humanidade da UNESCO desde 1987<\/em><\/strong>. Existen varios museos e sitios hist\u00f3ricos ao longo do seu percorrido, como o forte de Housesteads, o forte de Vindolanda e o forte de Chesters, que ofrecen unha visi\u00f3n detallada da vida na fronteira romana.<\/p>\n

     <\/p>\n

    No 2005 integrouse, xunto co Limes de Xermania Superior e Raetia, na secci\u00f3n transnacional \u201cFronteiras do Imperio Romano\u201d do Patrimonio Mundial da UNESCO.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Arque\u00f3logos e estudosos contin\u00faan investigando o muro, proporcionando nova informaci\u00f3n sobre a s\u00faa construci\u00f3n, uso e o impacto dos romanos en Britania<\/em><\/strong>. Tam\u00e9n \u00e9 un destino popular para senderistas e turistas que desexan explorar a s\u00faa historia e paisaxes.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Que unidades se fixeron cargo do Muro de Adriano?<\/strong><\/h2>\n

    A\u00ednda que constru\u00eddo principalmente por lexionarios, o Muro estaba xestionado, como diciamos anteriormente, por auxiliares. Estaban organizados en rexementos nominalmente de 500 ou 1000 homes e de infanter\u00eda ou cabaler\u00eda ou ambos. A unidade mixta de infanter\u00eda e cabaler\u00eda de 500 efectivos era o cabalo de batalla da fronteira. Cada forte do Muro parece ser constru\u00eddo para albergar unha soa unidade auxiliar.<\/p>\n

    As tropas con base nos fortes e castelos do Muro foron recrutadas principalmente nas provincias noroccidentales do imperio romano, a\u00ednda que algunhas eran de m\u00e1is lonxe.<\/p>\n

    As unidades do ex\u00e9rcito adoitan ir acompa\u00f1adas de seguidores do campamento. Pouco se sabe sobre estas persoas nos primeiros anos do Muro; parece que non se lles permitiu instalarse na zona comprendida entre o Muro e o Vallum. A escavaci\u00f3n demostrou a existencia de asentamentos civ\u00eds no s\u00e9culo III e o estudo geof\u00edsico rexistrou a expansi\u00f3n urbana que se estende moito m\u00e1is al\u00e1 dos fortes. Con todo, estes restos non te\u00f1en data.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Finalidade do muro de Adriano<\/strong><\/h2>\n

    O sentido pol\u00edtico e militar daquela obra segue sendo obxecto de debate. Deberiamos desterrar a pretensi\u00f3n de comparar o muro de Adriano coas murallas dunha cidade antiga, capaces de resistir un asalto. Nin a s\u00faa altura nin a anchura da s\u00faa adarve ou cami\u00f1o de rolda parecen suficientes para ofrecer unha resistencia efectiva. Ademais, a s\u00faa enorme lonxitude impedir\u00eda unha distribuci\u00f3n eficaz das forzas romanas.<\/p>\n

    Evidentemente, un grupo organizado de b\u00e1rbaros poder\u00eda asaltar o muro por alg\u00fan punto determinado sen que as lexi\u00f3ns fosen capaces de frealo. A derrota destes posibles invasores deber\u00eda realizarse xa sobre chan romano.<\/p>\n

    Por iso, ao sur do muro mantiv\u00e9ronse os grandes fortes para as lexi\u00f3ns e as unidades auxiliares, que deb\u00edan proporcionar a necesaria defensa en profundidade. Por outra banda, non debe esquecerse que o muro estaba sementado de portas.<\/p>\n

    Ao longo de cada milla romana (uns 1.480 metros) constru\u00eduse unha porta, co que a estrutura presentaba numerosos puntos d\u00e9biles. S\u00f3 unha fonte antiga fala explicitamente do muro. A biograf\u00eda de Adriano na Historia Augusta informa do prop\u00f3sito imperial: \u201cFoi o primeiro que trazou un muro, de oitenta mil pasos, para separar aos b\u00e1rbaros dos romanos\u201d.<\/p>\n

    Esta pasaxe proporciona a clave para entendelo. A\u00ednda que constru\u00eddo polas lexi\u00f3ns e vixiado por tropas auxiliares, o valor do muro estaba na s\u00faa capacidade de regular os l\u00edmites da vida civilizada, de canalizar os intercambios entre o chan romano e o b\u00e1rbaro. Cando as xentes do norte quixesen comerciar en terras romanas, as portas do muro abrir\u00edanse tras os necesarios controis de seguridade e tras pagar os portoria, os impostos \u00e1 importaci\u00f3n, aspecto este moi importante, para poder facer fronte aos gastos de tan inxente forza militar.<\/p>\n

    Outro tanto ocorr\u00eda cos mercadores romanos, que quixesen vender os seus produtos en territorios non ocupados. Ademais, as patrullas romanas que continuaron percorrendo as terras ao norte do muro ti\u00f1an nel o soporte lox\u00edstico e operativo para realizar as s\u00faas tarefas con seguridade.<\/p>\n

    O muro converteuse nunha fronteira aberta<\/em><\/strong>, pero ben controlada, que haber\u00eda de permitir non s\u00f3 a consolidaci\u00f3n da vida civilizada nas terras do sur, sen\u00f3n unha relaci\u00f3n pac\u00edfica e ordenada cos b\u00e1rbaros do norte.<\/p>\n

    \"Recreaci\u00f3n

    Recreaci\u00f3n Muro Adriano<\/em><\/p><\/div>\n

     <\/p>\n

    O valor da muralla era regular os l\u00edmites da vida civilizada, canalizar os intercambios comerciais e sociais entre a civilizaci\u00f3n do imperio romano e a vida dos b\u00e1rbaros.<\/em><\/strong> Comerciantes e mercadores dos dous bandos que quixesen facer negocio na terra veci\u00f1a poder\u00edan pasar al\u00e9n do muro tras pagar os impostos correspondentes. Ademais, os diferentes fort\u00edns que balizaban a muralla serv\u00edan de soporte lox\u00edstico e operativo para as patrullas romanas que defend\u00edan a fronteira e pod\u00edan as\u00ed realizar as s\u00faas tarefas con seguridade.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Curiosidades do muro de Adriano<\/strong><\/h2>\n

    Seguidamente detallamos algunhas curiosidades en relaci\u00f3n co protagonista deste post:<\/p>\n

      \n
    1. Un complexo armaz\u00f3n<\/em><\/strong>. A\u00ednda que o imaxinamos como unha cortina de pedra, en realidade era moito m\u00e1is que iso. Ti\u00f1a unha gabia \u00e1 fronte e un vallum (fortificaci\u00f3n dun campamento romano) e en ocasi\u00f3ns outros obst\u00e1culos para protexelo. Ademais, na s\u00faa estrutura hab\u00eda pequenas torres, fort\u00edns e fortes para as guarnici\u00f3ns m\u00e1is numerosas. Un cami\u00f1o militar corr\u00eda paralelo ao Muro unindo todas as fortificaci\u00f3ns.<\/li>\n<\/ol>\n

       <\/p>\n

        \n
      1. Foi constru\u00eddo polos propios lexionarios romanos<\/em><\/strong> e necesit\u00e1ronse 15.000 homes traballando durante 6 anos.<\/li>\n<\/ol>\n

         <\/p>\n

          \n
        1. S\u00e1bese o nome dalg\u00fans dos homes que constru\u00edron o Muro de Adriano.<\/em><\/strong> A cada centuri\u00f3n asign\u00e1baselle unha lonxitude para edificar e cando acababan, con frecuencia inscrib\u00edan nunha pedra o nome dese centuri\u00f3n. Na colecci\u00f3n Clayton cons\u00e9rvanse 53 pedras con nomes.<\/li>\n<\/ol>\n

           <\/p>\n

            \n
          1. Cando desapareceu o Imperio Romano, o Muro non foi abandonado<\/em><\/strong> e a poboaci\u00f3n seguiu vivindo nas s\u00faas construci\u00f3ns. Nalg\u00fans sectores quedaron evidencias de modificaci\u00f3ns ata o ano 410.<\/li>\n<\/ol>\n

             <\/p>\n

              \n
            1. Na actualidade s\u00f3 se pode ver un 10% do que foi o Muro.<\/em><\/strong> Moitas das pedras que o compuxeron foron reutilizadas noutras construci\u00f3ns ao longo dos s\u00e9culos. Mesmo, en 1746 constru\u00eduse unha estrada entre Newcastle e Carlisle con materiais extra\u00eddos do Muro de Adriano.<\/li>\n<\/ol>\n

               <\/p>\n

                \n
              1. Os historiadores pensan que o propio Adriano puido dese\u00f1ar ou idear o Muro<\/em><\/strong>. S\u00e1bese que este emperador, que visitou durante a s\u00faa vida un gran n\u00famero de provincias romanas, probablemente estivo en Britania contorna ao ano 122. Nesa \u00e9poca, marcada por frecuentes conflitos, foi cando se iniciou a construci\u00f3n do Muro de Adriano.<\/li>\n<\/ol>\n

                 <\/p>\n

                7.Ao longo da muralla exist\u00edan tres tipos de construci\u00f3ns: torres, fort\u00edns e fortes<\/em><\/strong>. Estes \u00faltimos foron moi importantes e non s\u00f3 por cuesti\u00f3ns militares. Estudos recentes demostraron que \u00e1 beira dos fortes romanos establec\u00e9ronse asentamentos civ\u00eds. Eran persoas que se establec\u00edan \u00e1 beira destas grandes construci\u00f3ns romanas atra\u00eddas pola posibilidade de negocio provendo ao ex\u00e9rcito de todo aquilo que necesitasen.<\/p>\n

                 <\/p>\n

                  \n
                1. Nas escavaci\u00f3ns arqueol\u00f3xicas no Muro de Adriano descubr\u00edronse dous sucesos luctuosos e moi misteriosos.<\/em><\/strong> O primeiro foi o achado en \u201cHousesteads Roman Fort<\/em>\u201d, en 1930, de dous esqueletos enterrados baixo o chan da taberna da aldea pegada a ese forte. A particularidade \u00e9 que nun dos dous atopouse a punta dunha daga entre as costelas. Todo apuntaba a alg\u00fan tipo de suceso delituoso e ao posterior enterro dos corpos de maneira secreta. Lamentablemente, os \u00f3sos desapareceron durante a Segunda Guerra Mundial e non se puideron estudar cos m\u00e9todos existentes hoxe en d\u00eda que a recado lanzasen luz sobre o misterioso suceso.<\/li>\n<\/ol>\n
                  \"Housesteads-Roman-Fort\"

                  Housesteads Roman-Fort<\/em><\/p><\/div>\n

                   <\/p>\n

                  O segundo achado realizouse entre os restos de \u201cChesters Fort\u201d.<\/em> Varios obreiros estaban a traballar na drenaxe das escavaci\u00f3ns do forte que se ench\u00eda de auga coa choiva cando casualmente deron coas termas do forte ou \u201ccasa de ba\u00f1o\u201d. Sorprendentemente entre os seus muros atoparon 33 esqueletos. Que puido ocorrer? Como no primeiro caso, os esqueletos desapareceron e non se puido estudar cales puideron ser as causas da morte, nin se eran romanos ou civ\u00eds.<\/p>\n

                  \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n

                    \n
                  1. Ata o ano 1929 unha soa familia era a dona de m\u00e1is de 32 km. de Muro de Adriano. <\/em><\/strong>Todo comezou cando John Clayton, ao que se co\u00f1ece como \u201co salvador do Muro de Adriano\u201d<\/em> ti\u00f1a 4 anos e o seu pai comprou unha mansi\u00f3n co\u00f1ecida como \u201cChesters\u201d<\/em> que ti\u00f1a no seu xard\u00edn os restos do forte romano de Cilurnum. O mozo John empezou a interesarse polo Muro e a s\u00faa historia e cando morreu, en 1890, posu\u00eda 5 fortes: Forte Chersters (Cilurnum), Forte Carrawburgh, Forte Housesteads, Forte Vindolanda e Forte Carvoran. A familia de Clayton coidou a s\u00faa herdanza ata 1929 en que se dividiu. Unha parte do Muro, \u201cHousesteads Fort<\/em>\u201d que \u00e9 o anaco mellor conservado, foi doada por un descendente de Clayton ao National Trust. Actualmente est\u00e1 administrado por English Heritage e \u00e9 unha atracci\u00f3n tur\u00edstica que recibe anualmente miles de visitantes.<\/li>\n<\/ol>\n

                     <\/p>\n

                     <\/p>\n

                    Para finalizar<\/strong><\/h2>\n

                    O Muro de Adriano \u00e9 unha das maiores obras da enxe\u00f1er\u00eda militar romana.<\/em><\/strong> Cunha lonxitude de cento dezaoito quil\u00f3metros, estend\u00edase ao ancho da illa de Britania, desde o mar de Irlanda ata o mar do Norte, pr\u00f3ximo ao l\u00edmite fronteirizo entre Inglaterra e Escocia.<\/p>\n

                     <\/p>\n

                    A intenci\u00f3n de Adriano ao mandar constru\u00edlo <\/em><\/strong>non foi unicamente delimitar o Imperio, tam\u00e9n quer\u00eda mandar unha mensaxe de paz \u00e1s tribos caledonias que habitaban o norte da illa<\/em><\/strong>, a quen transmit\u00eda que Roma non estaba interesada na conquista das s\u00faas terras. En palabras do propio Adriano, buscaba separar aos cidad\u00e1ns romanos dos b\u00e1rbaros.<\/p>\n

                     <\/p>\n

                    Actualmente, a muralla de Adriano \u00e9 un dos atractivos tur\u00edsticos de Gran Breta\u00f1a.<\/em><\/strong> \u00c9 facilmente accesible en coche e en transporte p\u00fablico, e p\u00f3dense facer excursi\u00f3ns en tramos curtos. Tam\u00e9n \u00e9 posible utilizar o trazado do muro como base para o sendeirismo, e darse o gusto de cruzar o pa\u00eds de costa a costa seguindo os pasos da civilizaci\u00f3n do imperio.<\/p>\n

                     <\/p>\n

                    Despois da morte de Adriano, o seu sucesor, Antonino P\u00edo, mandou constru\u00edr outra muralla de reforzo 160 quil\u00f3metros m\u00e1is ao norte.<\/em><\/strong> Estivo operativa case 70 anos, pero, tras ser abandonada, a fronteira do imperio romano en Britannia volveu ser a muralla de Adriano, ata que foi definitivamente abandonada no ano 383.<\/p>\n

                    \"Muro

                    Muro Antonino P\u00edo<\/em><\/p><\/div>\n

                     <\/p>\n

                    Referencias<\/strong><\/h2>\n

                    Historia antigua Universal II. El Mundo romano. De Fern\u00e1ndez Uriel, P.<\/p>\n

                    https:\/\/www.artearqueohistoria.com\/spip\/article377.html<\/a><\/p>\n

                    https:\/\/www.elultimoromano.com\/2025\/03\/el-muro-de-adriano.html<\/a><\/p>\n

                    https:\/\/supercurioso.com\/muro-de-adriano-frontera-imperio-romano\/<\/a><\/p>\n

                    https:\/\/viatorimperi.es\/muro-de-adriano\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                    O Muro de Adriano \u00e9 unha das maiores obras da enxe\u00f1er\u00eda militar romana. Cunha lonxitude de cento dezaoito quil\u00f3metros, estend\u00edase ao ancho da illa de Britania, desde o mar de Irlanda ata o mar do Norte, pr\u00f3ximo ao l\u00edmite fronteirizo entre Inglaterra e Escocia.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17502,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[263,221],"tags":[3761,271,1158,3762,3764,3763,3713,1000,392,237],"class_list":["post-17524","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mundo-romano-gl","category-recuncho-da-historia","tag-adriano-gl","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-imperio-romano-gl","tag-ingenieria-romana-gl","tag-inxenieria-romana","tag-lugares-historicos-gl","tag-muro-gl","tag-roma-antigua-gl","tag-sociedad-gl","tag-sociedade","category-263","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17524","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17524"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17524\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17527,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17524\/revisions\/17527"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}