{"id":17298,"date":"2026-03-27T15:51:48","date_gmt":"2026-03-27T14:51:48","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=17298"},"modified":"2026-03-27T15:51:48","modified_gmt":"2026-03-27T14:51:48","slug":"o-muro-de-berlin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/o-muro-de-berlin\/","title":{"rendered":"O muro de Berl\u00edn"},"content":{"rendered":"

Unha vez m\u00e1is, e non ser\u00e1 a \u00faltima, a crenza de que as murallas fronteirizas son a soluci\u00f3n id\u00f3nea para aqueles que non toleran os fluxos migratorios e\/o as relaci\u00f3ns entre cidad\u00e1ns de diferentes naci\u00f3ns, est\u00e1 en vigor polas iniciativas neste sentido dun personaxe como Donald Trump.<\/p>\n

Ademais do muro de Tijuana ao Golfe de M\u00e9xico, promovido polo citado mandatario americano, o Muro de Belfast que ten m\u00e1is de 25 anos de antig\u00fcidade, o de Palestina constru\u00eddo polos israel\u00eds como \u201cbarreira de seguridade\u201d<\/em> fronte aos palestinos, o muro do Sahara, froito do enfrontamento entre Marrocos e a Fronte Polisario etc.<\/p>\n

Hoxe, por ou interese hist\u00f3rico e polo significado e consecuencias que carrexou imos centrarnos no muro m\u00e1is famoso: o muro de Berl\u00edn.<\/em><\/strong><\/p>\n

Este muro naceu cun nome que era unha declaraci\u00f3n de intenci\u00f3ns \u201cMuro de protecci\u00f3n antifascista\u201d<\/em>, pero todo o mundo occidental refer\u00edase a el cun nome m\u00e1is clarificador: \u201cMuro da vergo\u00f1a\u201d.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/h2>\n

Antecedentes<\/strong><\/h2>\n

Tras a Segunda Guerra Mundial, os territorios da vencida Alema\u00f1a, foron ocupados polas tropas estadounidenses, sovi\u00e9ticas, francesas e brit\u00e1nicas. Desta forma non s\u00f3 o pa\u00eds, sen\u00f3n tam\u00e9n a capital, Berl\u00edn, quedou dividida en catro sectores de ocupaci\u00f3n.<\/em><\/strong><\/p>\n

Estas forzas permaneceron ata o ano 1949, momento en que se constit\u00faen dous estados alem\u00e1ns: A RFA, que era a Alema\u00f1a occidental, e cuxa capital quedou fixada en Bonn. Un pa\u00eds que adoptaba un sistema econ\u00f3mico e social no \u00e1mbito do capitalismo, constitu\u00edase como aliado de Estados Unidos e pasou a ser membro da OTAN.<\/p>\n

Doutra banda, a RDA, ou Alema\u00f1a oriental, baseado nun sistema socialista, foi aliado da Uni\u00f3n Sovi\u00e9tica e adheriuse ao Pacto de Varsovia.<\/p>\n

En Berl\u00edn, como sede do consello aliado, dividiuse a cidade en dous sectores<\/em><\/strong>: un occidental, baixo a autoridade de goberno da RFA, e outro oriental, que era a capital da RDA. O sector occidental estaba completamente rodeado polo territorio da RDA.<\/p>\n

A principios da d\u00e9cada de 1950, o enfoque sovi\u00e9tico para controlar o movemento nacional restrinxindo a emigraci\u00f3n, foi emulado pola maior parte do resto do Bloque do Leste, inclu\u00edda Alema\u00f1a do Leste.<\/p>\n

Ata 1952, as li\u00f1as de demarcaci\u00f3n entre Alema\u00f1a Oriental e as zonas ocupadas occidentais pod\u00edan cruzarse facilmente na maior\u00eda dos lugares.<\/em><\/strong> O 1 de abril de 1952, os l\u00edderes de Alema\u00f1a Oriental reun\u00edronse co l\u00edder sovi\u00e9tico Joseph Stalin en Moscova. Durante as discusi\u00f3ns, o ministro de Relaci\u00f3ns Exteriores de Stalin propuxo que os alem\u00e1ns orientais deber\u00edan introducir un sistema de pases para as visitas dos residentes de Berl\u00edn Occidental ao territorio de Berl\u00edn Oriental, para deter a libre circulaci\u00f3n de axentes occidentais na RDA.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

En consecuencia, pechouse a fronteira interna alem\u00e1 entre os dous estados alem\u00e1ns e erixiuse un valo de arame de p\u00faas. A fronteira entre os sectores occidental e oriental de Berl\u00edn, con todo, permaneceu aberta, a\u00ednda que o tr\u00e1fico entre os sectores sovi\u00e9tico e occidental estaba algo restrinxido.<\/p>\n

Isto deu como resultado que Berl\u00edn convert\u00e9sese nun im\u00e1n para os alem\u00e1ns orientais desesperados por escapar da vida na RDA e tam\u00e9n nun foco de tensi\u00f3n entre Estados Unidos e a Uni\u00f3n Sovi\u00e9tica.<\/p>\n

Tras a deserci\u00f3n dun gran n\u00famero de alem\u00e1ns baixo este r\u00e9xime, o novo estado de Alema\u00f1a Oriental restrinxiu legalmente practicamente todas as viaxes a Occidente en 1956.<\/p>\n

Cara a principios da d\u00e9cada de 1960, a falta de liberdades, a crise econ\u00f3mica e o atraso tecnol\u00f3xico na parte oriental da cidade, levou a que miles de persoas migraran cara ao sector occidental.<\/p>\n

Entre 1949 e 1961, ao redor de 2,7 mill\u00f3ns de persoas abandonaran a RDA e Berl\u00edn Oriental: ao redor da metade desa corrente migratoria estaba composta por xente nova de menos de 25 anos e isto supo\u00f1\u00eda un gran problema para a direcci\u00f3n da SEDE. Ao redor de medio mill\u00f3n de persoas pasaba cada d\u00eda a fronteira en ambas as direcci\u00f3ns e desta maneira, pod\u00edan comparar as condici\u00f3ns de vida de ambos os lados. Soamente no ano 1960, ao redor de 200.000 persoas mud\u00e1ronse de forma definitiva ao Oeste. A RDA atop\u00e1base ao bordo do colapso social e econ\u00f3mico. Nesta situaci\u00f3n o goberno da RDA tomou a decisi\u00f3n de impedir esas migraci\u00f3ns, constru\u00edndo un muro que separase os dous sectores da cidade.<\/p>\n

 <\/p>\n

Historia do muro<\/strong><\/h2>\n

Este muro estivo presente durante tres d\u00e9cadas, concretamente entre os anos 1961 e 1989, e ti\u00f1a como primeira consecuencia a separaci\u00f3n de dous sectores da cidade de Berl\u00edn, na actual Alema\u00f1a.<\/p>\n

O 15 de xu\u00f1o de 1911, o primeiro secretario do Partido da Unidade Socialista e presidente do Consello de Estado da RDA, Walter Ulbricht, usou por primeira vez o termo \u201cmuro\u201d<\/em> nunha conferencia de prensa na que aseguraba que ningu\u00e9n ti\u00f1a a intenci\u00f3n de levantar un muro.<\/p>\n

Jrushchov se envalenton\u00f3 ao ver a mocidade e inexperiencia do presidente estadounidense John F. Kennedy que el consideraba unha debilidade. No cume de Viena de 1961, Kennedy cometeu o erro de admitir que Estados Unidos non se opo\u00f1er\u00eda activamente \u00e1 construci\u00f3n dunha barreira.<\/p>\n

O s\u00e1bado 12 de agosto de 1961, os l\u00edderes da RDA asistiron a unha festa no xard\u00edn nunha casa de h\u00f3spedes do goberno en D\u00f6llnsee, nunha zona boscosa ao norte de Berl\u00edn Oriental. Al\u00ed, Ulbricht asinou a orde de pechar a fronteira e erixir un muro.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00c1 medianoite, a polic\u00eda e as unidades do ex\u00e9rcito de Alema\u00f1a Oriental comezaron a pechar a fronteira e o domingo 13 de agosto pola ma\u00f1\u00e1, a fronteira con Berl\u00edn Occidental estaba pechada. As tropas e os traballadores de Alema\u00f1a Oriental comezaran a esnaquizar as r\u00faas que bordeaban a fronteira para facelas intransitables para a maior\u00eda dos veh\u00edculos e instalar aramados de p\u00faas e cercas ao longo dos 156 quil\u00f3metros ao redor dos tres sectores occidentais e os 43 quil\u00f3metros que divid\u00edan Berl\u00edn Occidental e Oriental.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Berl\u00edn quedou dividida e cre\u00e1ronse 81 puntos de paso entre as d\u00faas zonas da cidade.<\/p>\n

O Muro de Berl\u00edn acabou por converterse nunha parede de formig\u00f3n de entre 3,5 e 4 metros de altura, cun interior formado por cables de aceiro para aumentar a s\u00faa resistencia. Na parte superior colocaron unha superficie semiesf\u00e9rica para que ningu\u00e9n puidese agarrarse a ela.<\/p>\n

Durante a construci\u00f3n do Muro, os soldados do Ex\u00e9rcito Popular Nacional (NVA) e os Grupos de Combate da Clase Obreira (KdA) par\u00e1ronse fronte a el con ordes de disparar a calquera que tentase desertar. Acompa\u00f1ando ao muro, creouse a chamada “franxa da morte”, formada por un foso, un aramado, unha estrada pola que circulaban constantemente veh\u00edculos militares, sistemas de alarma, armas autom\u00e1ticas, torres de vixilancia e patrullas acompa\u00f1adas por cans as 24 horas do d\u00eda. Tratar de escapar era similar a xogar \u00e1 ruleta rusa co dep\u00f3sito cargado de balas. A\u00ednda as\u00ed, foron moitos os que o tentaron.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Hab\u00eda nove cruces fronteirizos entre Berl\u00edn Oriental e Occidental que permit\u00edan visitas de berlineses occidentais, outros alem\u00e1ns occidentais, estranxeiros occidentais e persoal aliado a Berl\u00edn Oriental, as\u00ed como visitas de cidad\u00e1ns da RDA e cidad\u00e1ns doutros pa\u00edses socialistas a Berl\u00edn Occidental, sempre que tivesen os permisos necesarios.<\/p>\n

Estes cruces estaban restrinxidos segundo a nacionalidade permitida para usalos. O m\u00e1is co\u00f1ecido foi o posto de control de veh\u00edculos e pe\u00f3ns na esquina de Friedrichstra\u00dfe e Zimmerstra\u00dfe, que estaba restrinxido ao persoal aliado e aos estranxeiros.<\/p>\n

 <\/p>\n

Consecuencias da construcci\u00f3n do muro de Berl\u00edn<\/strong><\/h2>\n

As consecuencias do Muro de Berl\u00edn foron profundas e abarcaron m\u00faltiples aspectos da vida en Alema\u00f1a e o resto do mundo. Vexamos algunhas delas:<\/p>\n