{"id":17095,"date":"2026-04-08T08:29:52","date_gmt":"2026-04-08T07:29:52","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=17095"},"modified":"2026-04-08T08:29:52","modified_gmt":"2026-04-08T07:29:52","slug":"o-gatipedro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/o-gatipedro\/","title":{"rendered":"O Gatipedro"},"content":{"rendered":"

Volvemos coa nosa inmersi\u00f3n no mundo das lendas, e como \u00e9 habitual as que atopamos na nosa contorna, en terras galegas.<\/p>\n

Hoxe aproxim\u00e1monos a un personaxe mitol\u00f3gico singular, \u201cO Gatipedro\u201d.<\/strong><\/p>\n

A figura do gatipedro \u00e9 mencionada en diversos contos e relatos populares, sempre con esa mestura de misterio e encanto que caracteriza \u00e1s lendas galegas.<\/p>\n

\"\"<\/strong><\/h2>\n

<\/h2>\n

Quen ou que \u00e9 o Gatipedro?<\/strong><\/h2>\n

A mitolox\u00eda e as lendas, en todo o mundo, aparecen poboadas con numerosos animais, aos que se lles atrib\u00fae, calidades, poderes ou caracter\u00edsticas especiais, e que en moitos casos parecesen sacados de pesadelos ou so\u00f1os estra\u00f1os. Tr\u00e1tase de personaxes que se caracterizan por describirse entre o absurdo e o inquietante.<\/p>\n

Falamos sempre de lendas que foron transmitidas fundamentalmente, de maneira oral, e que chegaron ata os nosos d\u00edas como mostra das creaci\u00f3ns, crenzas e curiosidades de tempos pasados.<\/p>\n

O Gatipedro \u00e9 unha figura mitol\u00f3gica de Galicia<\/em><\/strong> que asusta aos m\u00e1is pequenos pola noite e fai que se ouri\u00f1en en cama.<\/p>\n

O seu nome est\u00e1 formado por duas partes: \u201cgati\u201d<\/em> (gato) e \u201cPedro\u201d,<\/em> un nome tradicional galego. O feito de darlle este nome poder\u00eda responder a unha intenci\u00f3n por parte dos seus creadores, e que ser\u00eda o humanizalo ou reforzar a s\u00faa presenza familiar.<\/p>\n

O gatipedro \u00e9 un animal, e como indica o seu propio nome, ser\u00eda un gato, pero non un gato normal, para ga\u00f1arse un sitio na rica mitolox\u00eda galega ten que ser un gato especial, neste caso falamos dun gato de cor branca, que ten como singularidade un corno escuro (de cor vermella) na fronte, polo que vai botando auga mentres cami\u00f1a.<\/p>\n

Tr\u00e1tase dun gato que pasa desapercibido ata que acontece algo durante as noites, pois se conta que o gatipedro fai a s\u00faa aparici\u00f3n soamente nas casas nas que habitan nenos ou nenas pequenas.<\/p>\n

En lestes casos o gatipedro accede \u00e1s vivendas de noite, mentres os m\u00e1is pequenos est\u00e1n a durmir, de maneira sigilosa, dise que o fai aminando sobre a s\u00faa propia lingua, non mia\u00f1a en ning\u00fan momento e evita facer ru\u00eddo, para non ser descuberto.<\/p>\n

Unha vez na habitaci\u00f3n dos nenos, empeza lentamente a soltar pingas de auga do seu corno, xerando as\u00ed un goteo continuo que provoca que os nenos, a pesar de estar durmido, oian ese goteo do corno, o que provoca que so\u00f1en que mexan, acci\u00f3n que realmente realizan, mollando a cama.<\/p>\n

A \u00fanica maneira de evitar que o gatipedro entre nas habitaci\u00f3ns dos nenos, \u00e9 botar un pouco de sal nas portas da habitaci\u00f3n e ao p\u00e9 das xanelas, xa que, dado que o noso protagonista accede ao dormitorio dos pequenos cami\u00f1ando sobre a s\u00faa lingua, ao entrar en contacto co sal, res\u00faltalle altamente desagradable, o que provoca que abandone o lugar e siga a s\u00faa cami\u00f1ada nocturna noutro lugar, e deixando as\u00ed aos nenos tranquilos, durmindo e sen mollar a cama.<\/p>\n

Tam\u00e9n se di, nas historias contadas oralmente ao longo de xeraci\u00f3ns, que rezar un padrenuestro antes de durmir escorr\u00e9ntao.<\/p>\n

Visto o visto, o gatipedro non ser\u00eda en ning\u00fan caso o mellor amigo dos nenos.<\/p>\n

 <\/p>\n

Interpretaci\u00f3n da lenda do Gatipedro<\/strong><\/h2>\n

Estamos a falar dun personaxe mitol\u00f3gico, inexistente por definici\u00f3n, que foi descrito por primeira vez polo escritor galego \u00c1lvaro Cunqueiro,<\/strong><\/em> na s\u00faa obra \u201cMerl\u00edn e familia\u201d,<\/em> no ano 1955. Un libro no que o insigne autor fai unha xenerosa recompilaci\u00f3n de historias m\u00e1xicas que forman parte da tradici\u00f3n oral galega.<\/p>\n

\u201cO Gatipedro \u00e9 un gato branco, que ten un corno escuro na fronte, e polo corno bota auga para facer mexar aos nenos.\u201d<\/em> (Merl\u00edn e familia, Ed. Galaxia)<\/p>\n

 <\/p>\n

Por otro lado, hay que tener presente que elementos como el cuerno que tiene el gatipedro en su cabeza, tiene un significado especial, y es qu\u00e9, en muchas culturas, los cuernos est\u00e1n asociados a seres sobrenaturales, entre lo divino y lo demon\u00edaco. En el contexto gallego, el cuerno es un s\u00edmbolo de advertencia, un foco de poder m\u00e1gico que transforma a un animal cotidiano en una criatura legendaria.<\/p>\n

El cuerno vendr\u00eda a representar lo m\u00e1gico, la excepci\u00f3n, lo antinatural, el elemento definitivo que convierte a un simple gato en un ser mitol\u00f3gico.<\/p>\n

Existen criaturas similares en otras mitolog\u00edas. En Jap\u00f3n, por ejemplo, el Baku es un ser que devora las pesadillas de los ni\u00f1os. En el folclore europeo, los faunos y demonios suelen portar cuernos como signo de su naturaleza liminal.<\/p>\n

Pero el Gatipedro tiene una funci\u00f3n mucho m\u00e1s concreta y cotidiana: castigar a los ni\u00f1os que no controlan sus impulsos.<\/p>\n

 <\/p>\n

A que pode responder a aparici\u00f3n do gatipedro?<\/strong><\/h2>\n

Pois, como en moitos outros casos, seguramente ter\u00eda un compo\u00f1ente ou finalidade educativo ou formativo, no sentido de que se utilizaban estes personaxes para ensinar normas de conduta. <\/em><\/strong><\/p>\n

No caso que nos ocupa, o gatipedro ter\u00eda como obxectivo aleccionar aos m\u00e1is pequenos para que controlasen a micci\u00f3n nocturna, polo que, se superan o medo a este personaxe e son capaces de controlarse, o resultado ser\u00eda que os nenos e nenas superar\u00edan unha proba de madurez infantil.<\/p>\n

Pensemos que atopamos personaxes con obxectivos parecidos, educativos e correctores de condutas, como o caso dos trasnos, que lembremos ded\u00edcanse fundamentalmente a desordenar as casas, ou as meigas, que emiten as s\u00faas maldici\u00f3ns desde as sombras.<\/p>\n

 <\/p>\n

En canto ao remedio do sal, volvemos atopar un elemento habitual, pois o sal \u00e9 concibida en numerosas culturas como un elemento purificador, habitualmente, e entre outros usos, para conseguir afastar os malos esp\u00edritos.<\/p>\n

Ademais, o feito de que cami\u00f1e sobre a s\u00faa lingua conf\u00edrelle a este ser unha caracter\u00edstica que o diferencia a\u00ednda m\u00e1is dun animal real, situ\u00e1ndoo entre leste e un ser simb\u00f3lico e m\u00e1xico.<\/p>\n

A diferenza doutras criaturas populares como a Santa Compa\u00f1a ou o Urco, o gatipedro quedou nun segundo plano, quiz\u00e1 polo absurdo da s\u00faa funci\u00f3n. Con todo, a s\u00faa potencia simb\u00f3lica \u00e9 evidente: representa os medos infant\u00eds, o pudor, a aprendizaxe e o castigo.<\/p>\n

Nalgunhas zonas rurais do interior de Lugo e Ourense, a\u00ednda hai maiores que lembran o nome de Gatipedro. A\u00ednda que xa non se utiliza como ameaza educativa, segue vivo na tradici\u00f3n oral, sobre todo na xeraci\u00f3n dos av\u00f3s.<\/p>\n

 <\/p>\n

O gatipedro e \u00c1lvaro Cunqueiro<\/strong><\/h2>\n

Como diciamos en par\u00e1grafos anteriores o primeiro autor que se refire ao gatipedro \u00e9 \u00c1lvaro Cunqueiro.<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u00c1lvaro Cunqueiro, naceu na localidade lucense de Mondo\u00f1edo o 22 de decembro de 1911, e faleceu en Vigo o 28 de febreiro de1981). Foi un reco\u00f1ecido poeta, xornalista, gastr\u00f3nomo, e narrador.<\/p>\n

Foi un escritor polifac\u00e9tico, e a s\u00faa extensa obra literaria abarca os campos xornal\u00edstico, po\u00e9tico, narrativo e teatral, as\u00ed como traballos de traduci\u00f3n.<\/p>\n

Recibiu o Premio Nacional da Cr\u00edtica en 1959. En 1961 ingresou na Real Academia Galega. Mereceu o Premio Nadal en 1968, tam\u00e9n o Premio Frol d\u00e1 auga en 1979; o Premio da Cr\u00edtica de narrativa galega chegou tam\u00e9n ese ano. Como xornalista, recibiu o Premio Conde de God\u00f3. En 1991 dedic\u00f3uselle o D\u00eda das Letras Galegas.<\/p>\n

Cunqueiro baseaba a s\u00faa obra, principalmente, na mitolox\u00eda: a grega (As mocidades de Ulises), a de Breta\u00f1a (Merl\u00edn e familia), pero sobre todo da galega, a s\u00faa terra.<\/p>\n

Mestura o inventado e o real, unha especie de realismo m\u00e1xico, pero \u00e1 galega.<\/em><\/strong><\/p>\n

Ademais da obra citada en par\u00e1grafos anteriores, o gatipedro foi descrito por \u00c1lvaro Cunqueiro na s\u00faa obra \u201cEscola de menci\u00f1eiros\u201d<\/em>, publicada pola Editorial Galaxia en 1960. Tam\u00e9n \u00e9 un dos temas do libro de contos \u201cOs outros feirantes\u201d<\/em> (Os outros feirantes) escrito en 1971.<\/p>\n

Esta obra \u201cOs outros feirantes\u201d,<\/em> f\u00e1lanos de diferentes personaxes: campesi\u00f1os, emigrantes, mari\u00f1eiros, #etc, pero situados nun mundo fant\u00e1stico. Introduce animais con sentimentos, como un ca ballo que se pon celoso cando o seu dono fala con outros, e onde cita ao noso protagonista, o gatipedro.<\/p>\n

Hai profesi\u00f3ns raras: provedora de lunares; domadora de pulgas; partiquino de teatro (\u00e1 vez, madame de bordel e fot\u00f3grafo); canteiro de instrumentos musicais de pedra; bordadora de panos para mortos con inscrici\u00f3n.<\/p>\n

En definitiva, Cunqueiro \u00e9 un creador dun mundo moi orixinal, brillante, e divertido<\/em><\/strong>, pero o lector debe saber onde se mete. Hai que aceptar as regras dun mundo onde realidade e so\u00f1o mest\u00faranse.<\/p>\n

Cunqueiro non s\u00f3 describiuno, sen\u00f3n que o integrou nun contexto m\u00e1is amplo da mitolox\u00eda galega, destacando a s\u00faa importancia cultural e o seu simbolismo. Grazas ao seu traballo, o gatipedro ga\u00f1ou reco\u00f1ecemento e converteuse nunha parte emblem\u00e1tica do folclore galego.<\/em><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

\u201cDe neno, aos catro ou cinco anos da s\u00faa idade, a Marcelino adoitaba visitalo ese animal da fauna m\u00e1xica galega que se chama gatipedro. E coas visitas do gatipedro, Marcelino Pardo mexouse na cama ata que tivo case doce anos cumpridos. O gatipedro \u00e9 como un gato gordo, que non tivese patas de atr\u00e1s, e no medio da cabeza ten un pequeno corno. O gatipedro arr\u00e1strase cara \u00e1 habitaci\u00f3n onde dorme un neno, e comeza a botar auga polo corno, que gotea no chan. O neno, en so\u00f1os, escoita o ru\u00eddo do goteo, que parece convidalo a ouri\u00f1ar, e de feito case lle obriga a iso. Iso, repito, pas\u00e1balle a Marcelino Pardo. O pai peg\u00e1balle, a nai desesperaba, os irm\u00e1ns burl\u00e1banse del, e o mesmo os compa\u00f1eiros de escola aos que chegara a noticia das humidades nocturnas de Marcelino. Un m\u00e9dico de Betanzos d\u00edxolles aos pais que aquilo era enfermidade, e receitou unhas pastillas que non produciron efecto. Marcelino lom\u00f3 auga de ortigas, entre outros remedios considerados eficac\u00edsimos, e pux\u00e9ronlle sobre o ri\u00f1on cataplasmas de ovo e lila. Nada serviu de nada. I lasta que un curandeiro de preto de Pontedeume indicou que quizais se tra\u00edase do gatipedro.<\/em><\/p>\n

\u2014Agora \u2014dixo o menci\u00f1eiro\u2014, non afai andar polo pa\u00eds. A verdade \u00e9 que desde a epidemia de gripe do ano 18 apenas foi visto, e a\u00ednda que houbese mortaldade entre- eles alg\u00fan debe quedar nalg\u00fan lugar acasarado.<\/em><\/p>\n

O curandeiro explicou como era o gatipedro, e como para andar, apoi\u00e1base, ademais de en as d\u00faas pas dianteiras, na lingua, que a ti\u00f1a enorme, como de vaca, pero moi colorada e con d\u00faas puntas. Para botalo da casa na cal moraba \u2014e sen d\u00fabida hab\u00eda un gatipedro na casa de Marcelino Pardo\u2014, bastaba con sementar de sal gordo a entrada \u00e1 habitaci\u00f3n onde durm\u00eda Marcelino. O gatipedro non aguanla o amargor do sal, e vendo ademais que foi descuberto, vaise coa m\u00fasica, coa m\u00fasica do goteo do corno, a outra parte.<\/em><\/p>\n

Xa con este diagn\u00f3stico, os pais de Marcelino estenderon sal polo corredor da casa, e pola habitaci\u00f3n ata a cama onde durm\u00eda o rapaz. E foi un \u00e9xito. Aquela mesma noite, por vez primeira desde que ti\u00f1a catro anos, Marcelino non se ouri\u00f1ou na cama. E non volveu facelo nunca m\u00e1is. Cando chegou a de ir ao servizo militar, que lle tocaba Cabaler\u00eda de Farnesio, en Valladolid, por se hab\u00eda gatipedro polas Castillas, na maleta levaba catro quilos de sal fino para, chegado o caso, botar disimuladamente ao redor do seu catre.<\/em><\/p>\n

Pero, en Valladolid non hab\u00eda gatipedro, ou estaba ocupado co neno dun sarxento ou dun cabo furriel.<\/em><\/p>\n

Cos anos, Marcelino chegaba a crer que vira o gatipedro, e cada vez, nas descrici\u00f3ns que fac\u00eda aos fillos e aos netos, o animal era m\u00e1is grande, a s\u00faa lingua de case unha vara de ancho, e o corno daba auga como unha boa fonte no mes de marzo, que \u00e9 cando adoitan abrir as fontes, tras o chuvioso inverno\u201d.<\/em><\/p>\n

\n

Alvaro Cunqueiro<\/em><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Por \u00faltimo, indicar que, \u00e9 tal a presenza do gatipedro na cultura galega, que atopamos diferentes eventos culturais, festivais e representaci\u00f3ns art\u00edsticas dedicadas a este personaxe. <\/em><\/strong><\/p>\n

Est\u00e1 presente na literatura, como nome de diferentes iniciativas empresariais e culturais, \u00e9 tam\u00e9n o nome dun xogo de mesa, e mesmo, na Praza do Humor, na cidade da Coru\u00f1a, atopamos unha escultura que o representa.<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ademais, e como recomendaci\u00f3n para os visitantes que se acheguen por estas terras, en Galicia, non podemos esquecernos da Senda Mitol\u00f3gica do Monte Viso<\/em><\/strong>, un roteiro de sendeirismo circular, de f\u00e1cil percorrido (apenas 3,5 quil\u00f3metros), onde ademais dunha fermosa paisaxe o visitante pode descubrir 11 marabillosos seres mitol\u00f3gicos galegos, representados fisicamente e cun penal informativo sobre eles.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pois nesta senda ou roteiro, ademais doutros seres, xa descritos en anteriores post nosos, como: a coca, o Nubeiro, Breog\u00e1n, as meigas, o Urco, atoparedes unha representaci\u00f3n do gatipedro.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Esta senda se encuentra a las afueras de Santiago de Compostela.<\/p>\n

 <\/p>\n

Esta senda at\u00f3pase nos arredores de Santiago de Compostela.<\/p>\n

 <\/p>\n

E rematamos esta publicaci\u00f3n, confiando en que, a pesar da s\u00faa longa extensi\u00f3n, resultase do voso interese, e nese caso gustar\u00edanos que nolo fix\u00e9sedes saber pulsando no bot\u00f3n \u201cG\u00fastame\u201d.<\/em><\/strong> Ademais, anim\u00e1mosche a achegar alg\u00fan comentario, e se tes interese, subscribirche de xeito gratuito \u00e1 Newsletter do Blog para manterche sempre informado sobre as novas publicaci\u00f3ns do Blog.<\/p>\n

Por \u00faltimo, se vos gustou o suficiente como para compartilo nas vosas redes sociais, estariamos realmente encantados de que as\u00ed o fix\u00e9sedes.<\/p>\n

 <\/p>\n

Referencias<\/strong><\/h2>\n

Os outros feirantes.<\/em><\/strong> De Cunqueiro, A.<\/p>\n

https:\/\/blog.mundo-r.com\/es\/mitologia-gallega\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/mitologiaiberica.fandom.com\/es\/wiki\/Gatipedro<\/a><\/p>\n

https:\/\/recetagallega.es\/blog\/o-gatipedro\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/viajandoelmapa.com\/senda-mitoloxica-do-monte-viso\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O Gatipedro \u00e9 unha figura mitol\u00f3gica de Galicia que asusta aos m\u00e1is pequenos pola noite e fai que se ouri\u00f1en en cama.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17081,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[221],"tags":[444,271,3672,126,3467,3671,827,798,829,392,237],"class_list":["post-17095","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recuncho-da-historia","tag-creencias-gl","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-galega","tag-galicia-gl","tag-gallega-gl","tag-gatipedro-gl","tag-lendas","tag-mitologia-gl","tag-mitoloxia","tag-sociedad-gl","tag-sociedade","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17095"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17095\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17098,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17095\/revisions\/17098"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17081"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}