{"id":16534,"date":"2026-03-10T18:20:56","date_gmt":"2026-03-10T17:20:56","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=16534"},"modified":"2026-03-10T18:20:56","modified_gmt":"2026-03-10T17:20:56","slug":"vision-xuizo-final-na-idade-media","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/vision-xuizo-final-na-idade-media\/","title":{"rendered":"A visi\u00f3n do Xu\u00edzo Final na Idade Media"},"content":{"rendered":"

Sen d\u00fabida, a morte, presente en todas as civilizaci\u00f3ns, marcou a forma de pensar e de expresarse por parte do home. No caso da Europa occidental, e se nos retrotraemos uns cuantos s\u00e9culos atr\u00e1s, vemos a relevancia que ti\u00f1a a visi\u00f3n do Xu\u00edzo Final na Idade Media.<\/em><\/strong><\/p>\n

Hoxe, mediante esta publicaci\u00f3n, queremos facer unha pequena achega, integrando opini\u00f3ns e informaci\u00f3ns para facilitar unha visi\u00f3n desta tem\u00e1tica.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Antecedentes<\/strong><\/h2>\n

Durante a Idade Media a morte conviv\u00eda coas persoas. <\/em><\/strong>Calquera pod\u00eda morrer en calquera momento polas guerras, enfermidades, delincuencia, pestes etc.<\/p>\n

A morte produc\u00eda medo, pero algunhas das reacci\u00f3ns m\u00e1is intensas vi\u00f1an dadas, pola forma nas que estas mortes prod\u00facense. \u00c9 dicir, a persoa medieval non quer\u00eda morrer, pero menos a\u00ednda de certas formas.<\/p>\n

Por exemplo, no caso concreto das epidemias abandon\u00e1base aos enfermos, polo que non consegu\u00edan recibir auxilios espirituais.<\/p>\n

O mundo dos mortos ser\u00e1 un concepto polo que a sociedade medieval estea tremendamente aterrorizada. Non se teme a todos os mortos en xeral, pero se a aqueles que entran nas caracter\u00edsticas da mala morte. A sociedade chega mesmo a preparar defensas #ante eles, porque est\u00e1n seguros de que estes mortos poder\u00e1n sa\u00edr daqueles lugares onde levou a cabo o seu enterramento. \u00c9 por iso polo que \u00e9 habitual que se tentase obstruir as tumbas daqueles que se consideraban propicios para vir do mundo dos mortos para atormentar aos vivos. Era moi com\u00fan a colocaci\u00f3n de pedras ou mesmo fixar as tumbas.<\/p>\n

 <\/p>\n

O papel da Iglesia<\/strong><\/h2>\n

Durante a Idade Media, o poder de la Iglesia Cristi\u00e1 era incuestionable<\/em><\/strong>, as\u00ed como a s\u00faa influencia sobre as ideas e a orde moral da poboaci\u00f3n en xeral.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Doutra banda, a preocupaci\u00f3n polo destino individual de cada un no m\u00e1is al\u00f3 e o xu\u00edzo que decidir\u00e1 ese destino adquire unha gran relevancia no cristianismo europeo de finais da Idade Media.<\/em><\/strong> Mostra diso \u00e9 o importante papel que adquiriron estas cuesti\u00f3ns nas discusi\u00f3ns teol\u00f3xicas, na produci\u00f3n art\u00edstica, na literatura\u2026 do momento.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Non houbo un medio m\u00e1is efectivo que o serm\u00f3n para entrar na parte m\u00e1is profunda do individuo medieval. Os serm\u00f3ns medievais tiveron tres obxectivos: En primeiro lugar, eliminar ou rectificar os males que est\u00e1n presente na sociedade; en segundo lugar, castigar a aqueles que o merezan, e en terceiro lugar, acabar con todo o que parecese oposto \u00e1 moral cristi\u00e1. Ademais, saben perfectamente a que p\u00fablico dirixirse, van a por as capas populares.<\/p>\n

O principal elemento que se usa no serm\u00f3n medieval \u00e9 o medo a Deus. Cond\u00facese o discurso cara ao temor sobre a vida despois da morte que lles espera se non se distancian dunha vida pecaminosa. O temor a deus \u00e9 propio de toda a Idade Media, pero a partir do s\u00e9culo XII incl\u00faese tam\u00e9n o medo ao Xu\u00edzo Final. Se engadimos que a sociedade \u00e9 fervientemente relixiosa e que ademais o p\u00fablico ao que \u00eda dirixido estes serm\u00f3ns era na s\u00faa maior\u00eda inculto, era un perfecto caldo de cultivo para o discurso do medo. Non debemos de esquecer tampouco unha intenci\u00f3n que \u00e1s veces queda f\u00f3ra dos estudos sobre este tema: Era unha maneira perfecta para controlar \u00e1 poboaci\u00f3n.<\/p>\n

Hai que lembrar que as crenzas referentes ao m\u00e1is al\u00f3 e a aquilo que ten que ver co fin do mundo, constit\u00fae unha parte esencial na doutrina eclesi\u00e1stica medieval<\/em><\/strong>, que anunciaba a Segunda Vinda de Cristo e o Xu\u00edzo Final en calquera momento. A chegada de Cristo significar\u00e1 o fin de todo o mal que existe neste mundo, as inxustizas propias desta vida terminar\u00e1n cando El impo\u00f1a a s\u00faa xustiza, e a vida eterna ser\u00e1 nun para\u00edso de paz.<\/p>\n

E \u00e9 que, para poder vivir no para\u00edso, os fieis ter\u00e1n que someterse ao Xu\u00edzo Final, onde se determinar\u00e1 se o destino eterno \u00e9 o para\u00edso ou a condenaci\u00f3n no inferno. A vida neste mundo \u00e9 un combate pola salvaci\u00f3n, o ser humano loita contra o dia\u00f1o continuamente, unha loita constante contra si mesmo e as s\u00faas propias tentaci\u00f3ns. O cristi\u00e1n debe ter sempre presente o m\u00e1is al\u00f3, a s\u00faa salvaci\u00f3n depende diso, as\u00ed que chega a converterse en algo presente na s\u00faa vida coti\u00e1.<\/p>\n

Na tradici\u00f3n cristi\u00e1, o xu\u00edzo dos mortos sit\u00faase nun contexto apocal\u00edptico ao final dos tempos. <\/em><\/strong>O concepto de Xu\u00edzo Final ir\u00e1 evolucionando a partir da concepci\u00f3n b\u00e1sica da chegada da Apocalipse, momento en que se decide conxuntamente o destino final da humanidade.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

A Apocalipse tomou popularidade nos s\u00e9culos VIII e X<\/em><\/strong>, durante a consolidaci\u00f3n da doutrina cristi\u00e1 que identificaba e extra\u00eda as herex\u00edas internas e externas. A tem\u00e1tica do xu\u00edzo final converteuse nun concepto antiher\u00e9tico no cal o seu fin did\u00e1ctico era asustar aos pecadores coas ameazas do inferno e os seus tormentos.<\/p>\n

Cando falamos dunha apocalipse, a imaxe que v\u00e9n \u00e1 mente \u00e9 unha do final dos tempos, con sucesos catacl\u00edsmicos de magnitude enorme que destr\u00faen a Terra e a todos os seus habitantes. A orixe desta visi\u00f3n en Occidente at\u00f3pase no \u00faltimo libro da Biblia cristi\u00e1. Co\u00f1ecido como o libro da Apocalipse ou das Revelaci\u00f3ns, a s\u00faa composici\u00f3n atrib\u00faese ao ap\u00f3stolo Juan, quen o escribir\u00eda durante o seu desterro na illa grega de Patmos, no s\u00e9culo I.<\/p>\n

A Apocalipse, que era un libro prof\u00e9tico, no que un anxo mostra ao autor a chegada do fin do mundo, nunha sucesi\u00f3n de visi\u00f3ns aleg\u00f3ricas, foi un libro moi controvertido entre os cristi\u00e1ns, por mor da vaguidade da s\u00faa linguaxe e a complexidade do seu simbolismo. E nos seus 404 vers\u00edculos, o Apocal\u00edpsis\u00a0 anuncia que tras a destruci\u00f3n da Terra, chegar\u00eda a batalla final nos ceos entre as forzas do ben e do mal, regresando de Cristo no final dos tempos, para xulgar a vivos e mortos, retorno que estar\u00e1 precedido de numerosas calamidades pero, tras superalas, a igrexa e Cristo acabar\u00e1n vitoriosos.<\/p>\n

A partir do s\u00e9culo IV numerosos Pais de la Iglesia e te\u00f3logos trataron de interpretar o que conta a Apocalipse, chegando mesmo a tentar calcular o momento en que ter\u00eda lugar o fin do mundo. Eses esforzos terminar\u00edan por conformar a doutrina do milenarismo.<\/p>\n

En todo caso, e como resumo, poderiamos dicir que o concepto do Xu\u00edzo Final \u00e9 a culminaci\u00f3n dun longo proceso hist\u00f3rico, no cal confl\u00faen diferentes horizontes culturais que achegan diferentes elementos.<\/p>\n

As caracterizaci\u00f3ns pl\u00e1sticas da escena do Xu\u00edzo Final alternar\u00edan varios elementos ao redor da figura central de Cristo. O Xu\u00edzo Final ou segunda parus\u00eda converter\u00edase as\u00ed na escena m\u00e1is importante da relixi\u00f3n cristi\u00e1, pois simbolizar\u00eda a consumaci\u00f3n da obra de Dios e a instauraci\u00f3n do seu reino; por conseguinte, sempre se realizar\u00eda con magnificencia, nun espl\u00e9ndido escenario onde se conxugar\u00edan fen\u00f3menos naturais como o arco da vella e astros como o Sol e a L\u00faa inclinados #ante Cristo Xu\u00edz, quen far\u00eda acto de presenza con toda a s\u00faa corte celestial e continuar\u00eda coa apertura dos libros de contas de todos os homes que ser\u00edan xulgados.<\/p>\n

 <\/p>\n

O Xu<\/strong>izo Final na arte<\/strong><\/h2>\n

A relixi\u00f3n era unha tem\u00e1tica predominante na arte medieval<\/em><\/strong> e, con demasiada frecuencia, a figura do Xesucristo glorioso no seu trono constitu\u00eda o elemento central das composici\u00f3ns. A El correspond\u00edalle a facultade de xulgar a xustos e a pecadores e de impo\u00f1er condenas eternas. Desta forma, a arte trataba de dar resposta ao interese polo destino do home fortalecendo a fe dos virtuosos e aterrorizando aos esc\u00e9pticos.<\/em><\/strong><\/p>\n

As\u00ed nos atopamos que durante a Idade Media unha das representaci\u00f3ns relixiosas habituais \u00e9 a do Xu\u00edzo Final<\/em><\/strong>, utilizando para iso unha rica iconograf\u00eda chea de matices que se extraen, principalmente, da Apocalipse de San Juan Evanxelista e do Evanxeo de San Mateo. En ocasi\u00f3ns tam\u00e9n se recorre \u00e1s Profec\u00edas de Daniel, o libro de Job e mesmo os Textos Ap\u00f3crifos.<\/p>\n

As representaci\u00f3ns do Xu\u00edzo Final como parte do \u201cciclo apocal\u00edptico\u201d <\/strong>xurdir\u00edan basicamente en Europa occidental.<\/p>\n

A Apocalipse e o \u201cOra et Labora\u201d convert\u00e9ronse na tem\u00e1tica iconogr\u00e1fica <\/em><\/strong>para a decoraci\u00f3n destas novas construci\u00f3ns relixiosas, todo iso creado para a contemplaci\u00f3n dos fregueses, divulgar as verdades da fe e instru\u00edlos. A decoraci\u00f3n figurativa rom\u00e1nica recolle todo o simbolismo dos \u201cBeatos\u201d:<\/em> os seus anxos e demos, o seu Cristo no Trono, os seus xinetes e bestas da apocalipse\u2026 Toda ornamentaci\u00f3n estaba suxeita a esa lei non escrita: \u201cO fiel debe saber\u201d.<\/em><\/p>\n

A partir do ano 1000, dominado polo terror ao cabo do mundo, tras un per\u00edodo de invasi\u00f3ns b\u00e1rbaras, destruci\u00f3n e ataques musulm\u00e1ns ao longo das costas mediterr\u00e1neas, manifestouse en Europa un novo impulso de esperanza e vida. Retornouse \u00e1 construci\u00f3n de edificios, en especial igrexas e mosteiros que exemplifican a preeminencia de la Iglesia na vida dese per\u00edodo. Nas cidades o bispo era o promotor de suntuosas obras arquitect\u00f3nicas, mentres que o monacato benedictino, laborioso e creativo, constru\u00eda abad\u00edas en lugares inaccesibles. Desta maneira os templos rom\u00e1nicos, mediante a s\u00faa s\u00f3lida estrutura e os seus elementos decorativos, expresar\u00edan unha relixiosidade vigorosa e unitaria no Occidente cristi\u00e1n. No s\u00e9culo X multiplic\u00e1ronse as representaci\u00f3ns rom\u00e1nicas do Xu\u00edzo Final. Este despregamento construtivo foi da man co florecemento do feudalismo e as s\u00faas implicaci\u00f3ns pol\u00edticas, econ\u00f3micas e sociais. A mi\u00fado os integrantes da alta nobreza, en especial reis e emperadores, serv\u00edan como modelo aos artistas para as s\u00faas composici\u00f3ns sobre o tema.<\/p>\n

 <\/p>\n

E as\u00ed se fixo, nas mesmas entradas das igrexas situ\u00e1ronse como decoraci\u00f3ns, sobre os p\u00f3rticos, escenas do Xu\u00edzo Final cuxo centro era un Cristo Pantocr\u00e1tor de dimensi\u00f3ns xigantescas, \u00e1 dereita situaban ap\u00f3stolos, anxos, a Virxe e outras iconas que reflect\u00edan a cristiandade; \u00e1 esquerda situaban as escenas do xu\u00edzo das almas, monstros infernais, falsos profetas\u2026 Situado sobre Cristo imaxes celestiais e inmediatamente por baixo, as infernais.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Estas eran os seus principais caracter\u00edsticas, podendo verse tanto na escultura como en pintura mural. Tam\u00e9n era moi com\u00fan adornar os capiteis con escenas deste tipo, en especial, demos, figuras deformes ou males que lle poden pasar a un se non \u00e9 como a igrexa ordena, por exemplo unha imaxe dun demo arrincando a lingua cunhas tenazas a un home, sinal de que o home era un blasfemo e que serv\u00eda como advertencia para o que a vise, todo iso adquire unha funci\u00f3n catequ\u00e9tico-pedag\u00f3xica e moral.<\/p>\n

O simbolismo presente non buscaba confundir, nin representar directamente algo, sen\u00f3n \u201csuxerir\u201d<\/em> algo; o tipo de iconograf\u00eda era moi sinxelo, con figuras que marcaban moito as expresi\u00f3ns, trat\u00e1base dunha escultura moi gestual, moi intuitiva para o ollo do home do mont\u00f3n, busc\u00e1base que o templo fose un \u201clibro aberto\u201d<\/em> para os fieis e que a mensaxe calase fondo e r\u00e1pido na xente:<\/p>\n

 <\/p>\n

Pero vaiamos por partes\u2026<\/p>\n

Durante a Alta Idade Media predomina a visi\u00f3n do Xu\u00edzo Final presidido por Cristo en Maxestade<\/em><\/strong>, ou Pantocr\u00e1tor, en mandorla como s\u00edmbolo da luz que emana del, sobre o globo terr\u00e1queo e o arco da vella, s\u00edmbolo da alianza entre os homes e Deus. Aparece as\u00ed como Xu\u00edz Supremo, reflectido de corpo enteiro e coa man dereita alzada, bendicindo, mentres a esquerda aparece baixada para indicar precisamente o momento da sentenza.<\/p>\n

En canto \u00e1 representaci\u00f3n obs\u00e9rvase a combinaci\u00f3n de d\u00faas iconograf\u00edas de per\u00edodos anteriores: o Cosmocr\u00e1tor paleocristiano, en trono, e o Pantocr\u00e1tor bizantino, sempre de busto e representado nas \u00e1bsidas das igrexas.<\/p>\n

\"Cosm\u00f3crator\"

Cosm\u00f3crator<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

En ocasi\u00f3ns aparece cunha espada de dobre f\u00edo na boca, alusi\u00f3n ao dobre xu\u00edzo, e cunha fouce, ou unha espada na man esquerda e un lirio na dereita, como s\u00edmbolos da culpabilidade e a inocencia das almas que acaba de separar.<\/p>\n

Tam\u00e9n \u00e9 habitual que se represente rodeado do Tetramorfos, e mesmo daqueles que actuar\u00edan como intercesores. Falamos da Virxe e de San Juan.<\/p>\n

Este tipo de representaci\u00f3n cambiar\u00eda a partir do s\u00e9culo XII, coa aparici\u00f3n en Francia dun novo modelo de Cristo, inspirado no Evanxeo de San Mateo, m\u00e1is humano e paternal, no canto de vengativo apocal\u00edptico. Est\u00e1 semivestido e mostra as chagas da Paix\u00f3n, un Cristo Home que v\u00e9n xulgar \u00e1 humanidade despois de morrer por ela. Nesta versi\u00f3n, adoita aparecer rodeado de anxos cos instrumentos da Paix\u00f3n e non \u00e9 normal o Tetramorfos, pero si os Anci\u00e1ns.<\/p>\n

 <\/p>\n

Doutra banda, hai que falar da iconograf\u00eda do dia\u00f1o na Apocal\u00edpsis e no Xu\u00edzo Final<\/em><\/strong>, e neste sentido a imaxe do dia\u00f1o e o seu concepto non se limitan \u00e1 construci\u00f3n dun simple mito. \u00c9 evidente que a imaxe do dia\u00f1o forxouse a trav\u00e9s da mestura de diversas relixi\u00f3ns e filosof\u00edas opostas, as cales influenciaron na gran transmutaci\u00f3n iconogr\u00e1fica deste personaxe, ao longo do tempo.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

O dia\u00f1o que vemos nas representaci\u00f3ns da Apocalipse \u00e9 un que resulta estar fielmente unido \u00e1 psique humana, tanto na Idade Media como no presente. A concepci\u00f3n do dia\u00f1o no Novo Testamento deriva principalmente do pensamento hebreo, da tradici\u00f3n apocal\u00edptica e da influencia grega.<\/p>\n

 <\/p>\n

Falamos tam\u00e9n da psicostasis, que se refire ao acto de valoraci\u00f3n dunha alma, mediante a s\u00faa pesada.<\/em><\/strong> Un tema recorrente nas culturas antigas, como a exipcia ou a grega, por exemplo.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Na tradici\u00f3n cristi\u00e1, o xu\u00edzo dos mortos sit\u00faase nun contexto apocal\u00edptico ao final dos tempos. O concepto de Xu\u00edzo Final ir\u00e1 evolucionando a partir da concepci\u00f3n b\u00e1sica da chegada da Apocalipse, momento en que se decide conxuntamente o destino final da humanidade.<\/p>\n

O encargado de realizar a psicostasis na tradici\u00f3n cristi\u00e1 ser\u00e1 xeralmente San Miguel Arcanxo, a pesar de que nos textos non se lle relacione explicitamente coa pesada.<\/p>\n

O fin de todas estas obras rom\u00e1nicas non era outro que o de informar o cidad\u00e1n do que era correcto, neste caso ser un bo cristi\u00e1n, e as consecuencias sobrevindas de non selo. A influencia da igrexa crec\u00eda e as ordes relixiosas multiplic\u00e1banse como a s\u00faa fortuna e poder.<\/p>\n

 <\/p>\n

En todo caso, a Apocalipse non chegou, a pesar das predici\u00f3ns eclesi\u00e1sticas. Tras o \u201cfracaso\u201d da predici\u00f3n, a igrexa entrou nunha fase de espera do fin dos d\u00edas, a cal aproveitaron para infundir temor nos laicos e esperanza nos m\u00e1is ac\u00e9rrimos crentes asegurando diferentes datas pr\u00f3ximas para a Apocalipse (848, 992, 999, 1033\u2026)<\/p>\n

 <\/p>\n

E rematamos esta publicaci\u00f3n, confiando en que, a pesar da s\u00faa longa extensi\u00f3n, resultase do voso interese, e nese caso gustar\u00edanos que nolo fix\u00e9sedes saber pulsando no bot\u00f3n \u201cG\u00fastame\u201d.<\/em><\/strong> Ademais, anim\u00e1mosche a achegar alg\u00fan comentario, e se tes interese, subscribirche de xeito gratuito \u00e1 Newsletter do Blog para manterche sempre informado sobre as novas publicaci\u00f3ns do Blog.<\/p>\n

Por \u00faltimo, se vos gustou o suficiente como para compartilo nas vosas redes sociais, estariamos realmente encantados de que as\u00ed o fix\u00e9sedes.<\/p>\n

 <\/p>\n

Referencias<\/strong><\/h2>\n

Representaciones del Juicio Final en las catedrales medievales. De Manzano Delgado, F.<\/p>\n

https:\/\/archivoshistoria.com\/las-actitudes-ante-la-muerte-en-la-edad-media\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.ingeniosupr.com\/vol-9-nm-2\/2023\/5\/31\/iconografa-del-diablo-en-el-apocalipsis-y-en-el-juicio-final-el-arte-europeo-entre-los-siglos-xiv-y-xv<\/a><\/p>\n

https:\/\/viajarconelarte.blogspot.com\/2017\/10\/el-juicio-final-en-el-medievo.html<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na tradici\u00f3n cristi\u00e1, o xu\u00edzo dos mortos sit\u00faase nun contexto apocal\u00edptico ao final dos tempos. O concepto de Xu\u00edzo Final ir\u00e1 evolucionando a partir da concepci\u00f3n b\u00e1sica da chegada da Apocalipse, momento en que se decide conxuntamente o destino final da humanidade.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16514,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[391,222,221],"tags":[449,366,407,229,444,826,271,531,537,3563,787,369,392,237,3564],"class_list":["post-16534","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edad-media-gl","category-idade-media","category-recuncho-da-historia","tag-arquitectura-gl-2","tag-arquitectura-gl","tag-costumbres-gl","tag-costumes","tag-creencias-gl","tag-creenzas","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-edad-media-gl","tag-idade-media","tag-juicio-final-gl","tag-pintura-gl-2","tag-pintura-gl","tag-sociedad-gl","tag-sociedade","tag-xuizo-final","category-391","category-222","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16534","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16534"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16534\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16537,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16534\/revisions\/16537"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16534"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16534"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16534"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}