{"id":16375,"date":"2026-05-10T01:51:18","date_gmt":"2026-05-10T00:51:18","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=16375"},"modified":"2026-05-10T01:51:18","modified_gmt":"2026-05-10T00:51:18","slug":"castelao-talento-e-compromiso","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/castelao-talento-e-compromiso\/","title":{"rendered":"Castelao, talento e compromiso"},"content":{"rendered":"

Acheg\u00e1monos \u00e1 figura dun home que deixou unha fonda e importante pegada na historia de Galicia, hoxe imos escribir sobre \u201cCastelao, talento e compromiso\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n

Un home polifac\u00e9tico, m\u00e9dico, etn\u00f3grafo, pintor, debuxante, caricaturista, narrador, ensa\u00edsta, columnista, escritor, pensador, pol\u00edtico etc.<\/p>\n

Castelao foi un gran difusor e int\u00e9rprete dos ideais de Galicia como naci\u00f3n, como a s\u00faa lingua, cultura e personalidade como pobo.<\/p>\n

Considerado un dos principais creadores da prosa galega moderna xunto con Ram\u00f3n Otero Pedrayo, foi as\u00ed mesmo o m\u00e1ximo representante do nacionalismo galego de signo progresista.<\/p>\n

No ano 2011 a s\u00faa obra foi declarada Ben de Interese Cultural, de car\u00e1cter inmaterial, pola Xunta de Galicia.<\/p>\n

No ano 2016, a Real Academia Galega de Belas Artes dedicoulle o D\u00edas d\u00e1s Letras Galegas.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Biograf\u00eda de Castelao<\/strong><\/h2>\n

Daniel Rodr\u00edguez Castelao, naceu o d\u00eda 30 de xaneiro do ano 1886 na localidade coru\u00f1esa de Rianxo. Os seus pais eran Mariano Rodr\u00edguez Deus e Joaquina Castelao Genme.<\/p>\n

Sendo a\u00ednda un neno, Castelao, xunto coa s\u00faa nai emprendeu o cami\u00f1o que tantos outros galegos percorrer\u00edan a finais do s\u00e9culo XIX e as primeiras d\u00e9cadas do s\u00e9culo XX, o cami\u00f1o da emigraci\u00f3n. Concretamente o seu primeiro destino foi Buenos Aires, onde os esperaba o seu pai, quen emigrara o mesmo ano do nacemento do seu fillo. Desde al\u00ed dirix\u00edronse \u00e1 Pampa arxentina, concretamente \u00e1 localidade de Bernasconi, onde os pais rexentar\u00edan unha polbeira. Permaneceron nestas terras durante uns cinco anos, sendo al\u00ed onde, segundo contou o propio Castelao, descubriu o valor da caricatura lendo o semanario \u201cCaras e Caretas\u201d.<\/em> Ao cabo dos cales retornou toda a familia \u00e1s s\u00faas terras de orixe, Rianxo.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tras finalizar os seus estudos de bacharelato, Castelao matriculouse na Facultade de Medicina da Universidade de Santiago, obtendo a licenciatura no ano 1909, cando contaba 23 anos de idade.<\/p>\n

O seu desempe\u00f1o en calidade de m\u00e9dico apenas durou no tempo, exercendo o seu labor na s\u00faa terra natal ao pouco de finalizar os seus estudos, e brevemente, en 1918, durante uns meses, con motivo de manifestarse unha epidemia de gripen Rianxo. Finalizada esta etapa nunca m\u00e1is volver\u00eda exercer a medicina.<\/p>\n

En 1912 contraeu matrimonio con Virginia Pereira, coa que ter\u00eda ou n fillo que desgraciadamente falecer\u00eda cando contaba con tan s\u00f3 catorce\u00a0 anos de idade.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Un desprendemento de retina d\u00e9ixao cego en 1914; recup\u00e9rase tras unha operaci\u00f3n, pero a vista ser\u00e1 un gran problema ata a s\u00faa morte.<\/p>\n

Anos m\u00e1is tarde de contraer matrimonio, aprobou as oposici\u00f3ns para incorporarse, como funcionario, na delegaci\u00f3n do Instituto Xeogr\u00e1fico Estat\u00edstico, en Pontevedra. Ese mesmo ano, 1916, obt\u00e9n tam\u00e9n o cargo de profesor auxiliar de debuxo no Instituto Nacional de Segundo Ensino de Pontevedra, cidade na que vivir\u00e1 durante vinte anos.<\/p>\n

A sublevaci\u00f3n militar que deu orixe \u00e1 Guerra Civil sorprendeulle en Madrid, instal\u00e1ndose en Valencia a finais de 1936 e posteriormente en Barcelona. En 1938 exiliouse en Nova York e participou na campa\u00f1a das elecci\u00f3ns ao Centro Galego da Habana.<\/p>\n

Faleceu en Buenos Aires en 1950.<\/p>\n

A Direcci\u00f3n Xeral de Prensa do Goberno de Espa\u00f1a despachou instruci\u00f3ns aos medios acerca de como tratar a noticia:<\/p>\n

Falecendo en Buenos Aires o pol\u00edtico republicano e separatista galego Alfonso Rodr\u00edguez Castelao adv\u00edrtese o seguinte:<\/p>\n

A noticia da s\u00faa morte darase en p\u00e1xinas interiores e a unha columna. Caso de inserir fotograf\u00eda, esta non deber\u00e1 ser de ning\u00fan acto pol\u00edtico. Eloxiaranse unicamente do falecido as s\u00faas caracter\u00edsticas de humorista, literato e caricaturista. Poderase destacar a s\u00faa personalidade pol\u00edtica, a condici\u00f3n de que se mencione que aquela foi errada e que se espera da misericordia de Dios o perd\u00f3n dos seus pecados. Da s\u00faa actividade literaria e art\u00edstica non se far\u00e1 menci\u00f3n algunha do libro “Sempre en Galiza” nin dos \u00e1lbums de debuxos da guerra civil.<\/em><\/p>\n

Calquera omisi\u00f3n destas instruci\u00f3ns dar\u00e1 lugar ao correspondente expediente.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Treinta e catro anos m\u00e1is tarde, concretamente o 28 de xu\u00f1o de 1984, os restos de Castelao chegan a Galicia para descansar no Pante\u00f3n de Galegos Ilustres, na capital de Galicia.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Obra art\u00edstica e literaria de Castelao<\/strong><\/h2>\n

Durante o seu per\u00edodo universitario, a pesar da pouca vocaci\u00f3n que ti\u00f1a polos asuntos vinculados \u00e1 s\u00faa carreira, marcaron a s\u00faa personalidade pois participou en numerosas actividades e sociais, a saber: participou nunha tuna, frecuentou grupos de faladoiro nas cafeter\u00edas compostel\u00e1s e mesmo chego a realizar as s\u00faas primeiras caricaturas, na que os protagonistas eran os seus profesores e amigos. Tal ser\u00eda esta una das s\u00faas aut\u00e9nticas vocaci\u00f3ns, que no ano 1908, pouco antes de licenciarse, participar\u00eda nunha exposici\u00f3n de humoristas nunha sala en Madrid.<\/p>\n

Empezar\u00eda gradualmente a participar de maneira m\u00e1is activa naquelas iniciativas que m\u00e1is lle satisfac\u00edan, como ilustrar unha das portadas da revista Vida Galega, traballar como dese\u00f1ador nun semanario da s\u00faa terra natal, escribindo artigos pol\u00edticos, realizando debuxos, caricaturas, vi\u00f1etas, escribindo narraci\u00f3ns, \u2026 en diferentes medios de comunicaci\u00f3n escrita como O Pobo Gallego, A Gadoupa, Galicia, Faro de Vigo, O Pa\u00eds, O Noroeste, O meu Terra, A Tempada de Mondariz, El Ideal Gallego, Diario de Pontevedra, A Nosa Terra, Noticiero de Vigo etc. Xa durante o per\u00edodo da Guerra Civil, a partir de 1936, colaborou coa prensa republicana.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

No \u00e1mbito art\u00edstico<\/strong> participou en diferentes exposici\u00f3ns en varias cidades galegas e tam\u00e9n en Madrid, presentando os seus \u00f3leos e debuxos. Ademais, as s\u00faas ilustraci\u00f3ns e colaboraci\u00f3ns escritas son reflectidas en medios de Galicia, Madrid, Buenos Aires, a Habana, \u2026 Destaca a s\u00faa colaboraci\u00f3n coa Revista Nos, Ourense, da que ser\u00eda o seu director art\u00edstico.<\/p>\n

Complementaba a s\u00faa actividade art\u00edstica con colaboraci\u00f3ns, en calidade de ilustrador, en diferentes publicaci\u00f3ns de libros de autores como Sof\u00eda Casanova, Otero Pedrayo, Fern\u00e1ndez Fl\u00f3rez, Ram\u00f3n Cabanillas, P\u00e9rez Lug\u00edn, etc.<\/p>\n

No\u00a0ano 1911 comeza a participar en exposici\u00f3ns en diferentes localidades galegas, nas que presenta as s\u00faas caricaturas.<\/p>\n

En 1917 abandonou definitivamente a pintura de gran formato, para dedicarse especialmente no debuxo e a obra gr\u00e1fica.<\/p>\n

Como narrador hai que citar o relatos \u201cUn ollo de vidro\u201d, \u201cRetrincos\u201d, \u201cCousas\u201d, \u201cVos dous de sempre\u201d, \u2026<\/em><\/p>\n

No ano 1925 ingresar\u00eda no Seminario de Estudos Galegos.<\/p>\n

En 1926 fundou a Coral Polif\u00f3nica de Pontevedra e ademais, foi elixido membro de n\u00famero da Real Academia Galega.<\/p>\n

En 1930 foi nomeado vicepresidente segundo da Asociaci\u00f3n de escritores galegos.<\/p>\n

En 1931 publicou en Vigo un conxunto de sesenta e tres vi\u00f1etas co t\u00edtulo de \u201cCousas d\u00e1 vida. Almanaque 1931\u201d,<\/em> que apareceu nas p\u00e1xinas do Faro de Vigo.<\/p>\n

En xaneiro de 1933, durante unha estancia en Madrid, dese\u00f1ou os bosquexos para os decorados da obra Divinas palabras, a pedimento do propio Valle-Incl\u00e1n.<\/p>\n

En 1945, na capital arxentina, verdadeira quinta provincia de Galicia, estreou \u201cOs vellos non deben de namorarse\u201d,<\/em> a s\u00faa \u00fanica obra teatral. Tr\u00e1tase dunha comedia que conta os amores tard\u00edos de tres vellos con tres mozas novos, e que incorporaba tendencias renovadoras do teatro europeo xunto coa tradici\u00f3n popular galega.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Ademais, Castelao puido ampliar a s\u00faa formaci\u00f3n merc\u00e9 a que foi pensionado pola Xunta para a Ampliaci\u00f3n de Estudos da Instituci\u00f3n Libre de Ensino, viaxando por Europa<\/em><\/strong>, e que lle permitiu co\u00f1ecer as escolas art\u00edsticas da vangarda. Con todo, o seu maior interese foi captado por unha t\u00e9cnica que co\u00f1eceu en Alema\u00f1a, a do gravado en lin\u00f3leo, t\u00e9cnica que implantou enseguida na arte galega.<\/p>\n

 <\/p>\n

Como escritor<\/em><\/strong>, Castelao comeza dedic\u00e1ndose \u00e1 narrativa, m\u00e1is tarde inicia o seu labor como ensa\u00edsta e, por \u00faltimo, como dramaturgo. A s\u00faa obra caracter\u00edzase pola cr\u00edtica social, o humor acedo, e o lirismo. A s\u00faa prosa caracter\u00edzase pola concisi\u00f3n e brevidade, eliminando todo o innecesario.<\/p>\n

A s\u00faa obra literaria \u00e9 case toda en lingua galega, f\u00f3ra de varios discursos e alg\u00fan artigo), e na maior\u00eda das s\u00faas obras expresou fielmente a s\u00faa vontade de denuncia das inxustizas.<\/p>\n

A s\u00faa obra po\u00e9tica reflicte o seu compromiso coa defensa da identidade e os valores do pobo galego. A trav\u00e9s da s\u00faa poes\u00eda, transp\u00f3rtanos a paisaxes buc\u00f3licos e perm\u00edtenos co\u00f1ecer de preto as tradici\u00f3ns e a idiosincrasia de Galicia. Nos seus poemas, Castelao aborda temas universais como o amor, a nostalxia e a procura da transcendencia. Os seus versos conv\u00eddannos a reflexionar sobre a condici\u00f3n humana e transp\u00f3rtannos a un mundo cheo de emoci\u00f3ns e sentimentos. Na s\u00faa poes\u00eda utilizaba principalmente o estilo literario do romanticismo, un movemento que xurdiu no s\u00e9culo XIX, que se caracteriza polo seu enfoque na expresi\u00f3n de emoci\u00f3ns intensas e a exploraci\u00f3n da natureza e o amor.<\/p>\n

Na s\u00faa obra po\u00e9tica<\/em><\/strong>, Castelao utilizaba unha linguaxe po\u00e9tica rico en imaxes e met\u00e1foras, creando as\u00ed unha atmosfera sentimental e evocadora.<\/p>\n

Alg\u00fans dos seus poemas m\u00e1is destacados son: \u201cVos amores libres\u201d, \u201cNegra sombra\u201d,
\n\u201cAnte e negrura\u201d, \u2026<\/em><\/p>\n

Doutra banda, hai que dicir que a traduci\u00f3n ao castel\u00e1n da s\u00faa obra non \u00e9 unha tarefa f\u00e1cil, porque o galego conserva eses conceptos sintetizados nunha soa palabra, para os cales a lingua de Cervantes non pos\u00fae an\u00e1logos.<\/p>\n

 <\/p>\n

En canto aos seus debuxos e pinturas<\/em><\/strong>, testemu\u00f1an a mesma posici\u00f3n de realismo cr\u00edtico que atopamos nos seus escritos, marcados como est\u00e1n uns e outros polo humor e a iron\u00eda, \u00e1 vez que pola tristeza e a melancol\u00eda ou morri\u00f1a. Os seus debuxos entroncan a mi\u00fado coa tradici\u00f3n do gravado popular e caracter\u00edzanse por unha acentuada estilizaci\u00f3n en branco e negro.<\/p>\n

Na s\u00faa obra influ\u00edron notablemente a fotograf\u00eda, os debuxos sat\u00edricos da prensa europea e, en opini\u00f3n dos cr\u00edticos m\u00e1is familiarizados coa s\u00faa t\u00e9cnica, a estampa xaponesa.<\/p>\n

A s\u00faa habilidade e dominio de diferentes soportes, recursos e materiais queda reflectido desde o inicio da s\u00faa bagaxe art\u00edstica visual ata o final da s\u00faa vida na que deixou constancia da destreza no uso tanto da tinta, \u00f3leo, gravado, acuarela ou debuxo a lapis en diferentes formatos. Perseguir\u00eda a sinxeleza e a esquematizaci\u00f3n das composici\u00f3ns sen deixar de lado o compromiso dos seus temas nos que o labor comunicativo e de transmisi\u00f3n de ideas ser\u00e1 fundamental.<\/p>\n

Castelao parece que pinta cando debuxa e parece que debuxa cando pinta. Adapta as necesidades da pintura \u00e1 s\u00faa persoal maneira de contar. Castelao foi capaz de constru\u00edr unha cr\u00f3nica fiel do seu tempo, empregando os medios art\u00edsticos ao servizo dun fin. E f\u00edxoo sen desatender a calidade da s\u00faa pincelada nin a potencia da s\u00faa mancha. Era, non hai d\u00fabida, pintor.<\/p>\n

Para comunicarse co seu pobo Castelao non cae no folclorismo nin en soluci\u00f3ns amables. \u00c9 como un gran observador barroco das clases populares. Hai m\u00e1is \u00e9pica na emigraci\u00f3n que nun gran cadro b\u00e9lico ou relixioso concibido para maior gloria da alta burgues\u00eda que, ao cabo, \u00e9 quen paga. Os personaxes de Castelao son humildes, pero non exentos de dignidade. As caras arrasadas dos cegos e a fonda pincelada, que nada ten que envexar a un Zuloaga, retratan a terra e quen a habita. O labrego \u00e9 o protagonista. E o pescador. E o traballo e os oficios.<\/p>\n

As escenas que Castelao empregou como forma de mostrar o seu compromiso pol\u00edtico son imaxes directas da guerra, os m\u00e1rtires, o exilio e a dureza do devir da Galicia de mediados do s\u00e9culo XX. Na obra de Castelao m\u00f3strase a desesperaci\u00f3n e tortura aos perdedores, especialmente a trav\u00e9s das figuras femininas.<\/p>\n

Ademais, na vida de Castelao, tan polifac\u00e9tica, non pod\u00eda faltar a emigraci\u00f3n e o exilio.<\/p>\n

<\/h2>\n

Actividade pol\u00edtica de Castelao<\/strong><\/h2>\n

En materia de activismo pol\u00edtico est\u00edmase que se iniciou no ano 1912 ao unirse ao movemento de Acci\u00f3n galega, cuxo obxectivo era espertar a conciencia de clase do campesi\u00f1ado galego.<\/p>\n

En 1916 af\u00edliase \u00e1 agrupaci\u00f3n \u201cIrmandades da Fala\u201d.<\/em> E entre os anos 1921 e 1930 participou en movementos de signo nacionalista, en aras de reivindicar a defensa dos intereses e a personalidade hist\u00f3rica, cultural e ling\u00fc\u00edstica de Galicia. Far\u00edao pronunciando numerosas conferencias e participando, en calidade de orador, en mitins pol\u00edticos das forzas nacionalistas.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Xa no ano 1931, Castelao \u00e9 un dos fundadores do Partido Gallegista, do que \u00e9 nomeado secretario en 1933. Obtivo o escano de deputado a Cortes nas elecci\u00f3ns de xu\u00f1o de 1931 e ese mesmo ano interveu no Congreso dos Deputados en defensa do idioma galego. Viaxou a Barcelona en 1932, convidado por Francesc Maci\u00e0, e en Madrid entrevistouse en 1933 con Aza\u00f1a. Participou activamente no chamado Pacto de Compostela, onde se fundou Galeuzca, que pretend\u00eda consolidar unha Espa\u00f1a auton\u00f3mica e federal no \u00e1mbito da Segunda Rep\u00fablica.<\/p>\n

Ademais, empezou a traballar na campa\u00f1a en prol do Estatuto de Galicia, cuxo anteproxecto se fixo en 1932 e foi aprobado en xu\u00f1o de 1936.<\/p>\n

En 1934 foi desterrado a Badaxoz polos seus supostos ataques a Lerroux. Dous anos despois volveu obter escano de deputado a Cortes (pola provincia de Pontevedra) polo Partido Galeguista, integrado na coalici\u00f3n da Fronte Popular.<\/p>\n

Ao estalar a Guerra Civil viaxou a Barcelona e Valencia, tentou crear as milicias galegas e colaborou co Goberno republicano. Quixo lograr o referendo oficial polo Goberno do Estatuto de Galicia pero, a pesar dos seus esforzos ao longo de varios anos, non ver\u00eda cumprida esta aspiraci\u00f3n.<\/p>\n

Enviado polo Ministerio de Propaganda republicano, viaxou en 1938 a Moscova, Nova York e A Habana.<\/p>\n

En 1940 viaxou a Buenos Aires, onde proseguiu a s\u00faa tarefa pol\u00edtica no exilio, entre o afecto e a admiraci\u00f3n das comunidades galegas de Arxentina e Uruguai. Foron constantes e multitudinarios as homenaxes que recibiu.<\/p>\n

En 1944 publicou Sempre en Galiza, libro fundamental do pensamento nacionalista do autor, que ese mesmo ano era elixido en Montevideo presidente do Consello de Galiza, representante do pobo galego no exilio.<\/p>\n

En 1946, era ministro sen carteira do Goberno no exilio que presid\u00eda Jos\u00e9 Giral. Ao ano seguinte embarcou cara a Marsella e dirixiuse a Par\u00eds onde asistiu a unha reuni\u00f3n do Consello de Ministros do Goberno de Giral, que acabou por caer. Castelao regresou a Buenos Aires, onde reencontrou ao seu vello amigo Ram\u00f3n Otero Pedrayo, gran figura do galeguismo.<\/p>\n

Afectado dun cancro de pulm\u00f3n, logrou acabar, en 1949, o seu monumental estudo \u201cAs cruces de pedra na Galiza\u201d, que se publicar\u00eda, p\u00f3stumo, en 1950, ano en que Castelao faleceu, o d\u00eda 7 de xaneiro, sendo enterrado o d\u00eda 9 no pante\u00f3n do Centro Gallego do cemiterio bonaerense da Chacarita.<\/p>\n

 <\/p>\n

Conclusi\u00f3ns<\/strong><\/h2>\n

Sen d\u00fabida Castelao, noutros lugares do mundo, ser\u00eda un home m\u00e1is lembrado e estar\u00eda moito m\u00e1is presente na vida do pobo. Pero por diferentes motivos, o seu legado non aparece demasiado v\u00edvido na sociedade galega, e moito menos nas organizaci\u00f3ns pol\u00edticas e sociais, que en moitos casos, como pasou con outros moitos grandes homes da historia, a s\u00faa figura foi incorporada e apropiada por diferentes entidades, partidos e persoas cun pensamento e unha conciencia de pobo moi distante da que Castelao ti\u00f1a.<\/p>\n

Un home envorcado na s\u00faa actividade art\u00edstica, comprometido e loitador polo benestar, a xustiza e a liberdade do pobo galego, e que por circunstancias da vida (seguir o mandato do seu pai) f\u00edxose m\u00e9dico, profesi\u00f3n que apenas exerceu porque como el mesmo afirmaba, e \u00e9 unha mostra do seu indubidable gran humor, afirmaba os seguinte: \u201cf\u00edxenme m\u00e9dico por amor ao meu pai, e nunca exerc\u00edn por amor \u00e1 humanidade\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

E finalizamos coa esperanza de que esta publicaci\u00f3n resultouvos e se as\u00ed foi ped\u00edmosvos que pulsedes o bot\u00f3n \u201cG\u00fastame\u201d<\/em><\/strong>. Ademais, anim\u00e1mosche a achegar alg\u00fan comentario, e se tes interese, subscribirche de xeito gratuito \u00e1 Newsletter do Blog para manterche sempre informado sobre as novas publicaci\u00f3ns do Blog.<\/p>\n

Por \u00faltimo, se vos gustou o suficiente como para compartilo nas vosas redes sociais, estariamos realmente encantados de que as\u00ed o fix\u00e9sedes.<\/p>\n

 <\/p>\n

Referencias<\/strong><\/h2>\n

Tom\u00e1s Fern\u00e1ndez y Elena Tamaro. \u00abBiografia de Alfonso Rodr\u00edguez Castelao\u00bb [Internet]. Barcelona, Espa\u00f1a: Editorial Biograf\u00edas y Vidas, 2004. Disponible en https:\/\/www.biografiasyvidas.com\/biografia\/r\/rodriguez_castelao.htm [p\u00e1gina consultada el 2 de diciembre de 2024].<\/p>\n

El primer Castelao. Biograf\u00eda y antolog\u00eda. De Dur\u00e1n, J.A.<\/p>\n

O exilio de Castelao. De Alonso Fern\u00e1ndez, B.<\/p>\n

https:\/\/dbe.rah.es\/biografias\/11386\/alfonso-daniel-rodriguez-castelao<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.lavozdegalicia.es\/noticia\/fugas\/2016\/05\/20\/castelao-tenebrismo-luz-norte\/0003_201605SF20P2991.htm<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sen d\u00fabida Castelao, noutros lugares do mundo, ser\u00eda un home m\u00e1is lembrado e estar\u00eda moito m\u00e1is presente na vida do pobo. Pero por diferentes motivos, o seu legado non aparece demasiado v\u00edvido na sociedade galega, e moito menos nas organizaci\u00f3ns pol\u00edticas e sociais, que en moitos casos, como pasou con outros moitos grandes homes da historia, a s\u00faa figura foi incorporada e apropiada por diferentes entidades, partidos e persoas cun pensamento e unha conciencia de pobo moi distante da que Castelao ti\u00f1a.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16353,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[221],"tags":[273,3549,271,3550,392,237],"class_list":["post-16375","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recuncho-da-historia","tag-biografias-gl","tag-castelao-gl","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-irmandades-da-fala-gl","tag-sociedad-gl","tag-sociedade","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16375","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16375"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16375\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16378,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16375\/revisions\/16378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16353"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16375"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16375"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}