{"id":16065,"date":"2026-03-26T19:40:44","date_gmt":"2026-03-26T18:40:44","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=16065"},"modified":"2026-03-26T19:40:44","modified_gmt":"2026-03-26T18:40:44","slug":"o-tenebrismo-na-pintura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/o-tenebrismo-na-pintura\/","title":{"rendered":"O tenebrismo na pintura"},"content":{"rendered":"<p>Centr\u00e1ndonos no mundo da pintura, no paso do renacemento ao\u00a0 Barroco atopamos diferentes t\u00e9cnicas pict\u00f3ricas, e d\u00faas delas son as denominadas <em>\u201ctenebrismo\u201d <\/em>e <em>\u201cclaroscuro\u201d<\/em><\/p>\n<p>O tenebrismo caracter\u00edzase por un uso dram\u00e1tico da luz e a escuridade para crear contrastes intensos e realzar a emoci\u00f3n da obra.<\/p>\n<p>Doutra banda, o claroscuro \u00e9 unha t\u00e9cnica que se basea no contraste entre luces brillantes e sombras escuras. Esta t\u00e9cnica permite modelar e dar forma aos obxectos, creando unha sensaci\u00f3n de tridimensionalidad na obra. O claroscuro tam\u00e9n xoga un papel importante na creaci\u00f3n de atmosferas e na representaci\u00f3n de volumes. Foi utilizado por grandes mestres do Renacemento como Leonardo d\u00e1 Vinci e Rembrandt.<\/p>\n<p>Neste breve post imos centrarnos na importante escola tenebrista, sen entrar a fondo a estudar o estilo e obra dos autores encadrados tradicionalmente nesta tendencia.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Contexto hist\u00f3rico e art\u00edstico<\/strong><\/h2>\n<p>Di Frederick Hartt no seu libro: <em>\u201cArte. Historia da pintura, escultura e arquitectura\u201d,<\/em> que a palabra barroco deriva, segundo adoita afirmarse, da portuguesa barroco, que significa irregular ou basto, e que se emprega principalmente para describir as perlas de forma monstruosa. Aplicada \u00e1 arte, participou ao principio do desprezo que sent\u00edan os neocl\u00e1sicos de finais do XVIII e comezos do XIX polo que para eles hab\u00eda de esaxerado e perverso na arte do per\u00edodo anterior.<\/p>\n<p>A pintura barroca \u00e9 un claro reflexo dos cambios culturais e pol\u00edticos que acontec\u00edan na Europa do s\u00e9culo XVII e parte do XVIII.<\/p>\n<p>Enmarcada no contexto da Contrarreforma, <strong><em>a pintura barroca foi particularmente fecunda ao auspicio dos pa\u00edses cat\u00f3licos, tales como Italia e Espa\u00f1a.<\/em><\/strong> Pero tam\u00e9n foi alentada polas diversas monarqu\u00edas europeas e os sectores privados protestantes que procuraban distinci\u00f3n social.<\/p>\n<p>A pintura do per\u00edodo barroco expresouse en dous grandes correntes pl\u00e1sticas: o tenebrismo e o clasicismo. A maior\u00eda das produci\u00f3ns do per\u00edodo poden ser enmarcadas dentro destas d\u00faas tendencias. Neste artigo imos a centrarnos na primeira delas, o tenebrismo.<\/p>\n<p>En determinados aspectos, podemos afirmar que o Barroco herda parte da Idade Media, como \u00e9 no caso do uso da luz, que toma protagonismo e transcendencia.<\/p>\n<p>No caso da pintura barroca esta importancia que se concede \u00e1 luz, tam\u00e9n se lle outorga \u00e1 cor. Baste con observar o que sucede coa pintura espa\u00f1ola do s\u00e9culo XVII.<\/p>\n<p>O que \u00e9 particular \u00e9 a forma en que se manexa esa luz, pois non sempre \u00e9 un s\u00edmbolo de brillantez e beleza, pois ent\u00f3n as sombras ou penumbras (l\u00edmite entre a luz m\u00e1is radiante e a total escuridade) pos\u00faen o mesmo nivel de importancia dentro da composici\u00f3n, que a luz m\u00e1is brillante que poida irradiar calquera corpo.<\/p>\n<p>A nivel europeo, a pintura barroca caracter\u00edzase por m\u00faltiples factores, como novos tipos de composici\u00f3n estrutural, as\u00ed como o uso de claroscuros e a representaci\u00f3n de figuras m\u00e1is pr\u00f3ximas ao realismo. \u00c9, en moitos aspectos, unha clara ruptura cos principios do Renacemento.<\/p>\n<p>Ademais de en as t\u00e9cnicas e o estilo, tam\u00e9n se constatan m\u00e1is cambios fundamentais con respecto ao Renacemento. As\u00ed, <strong><em>outras caracter\u00edsticas do Barroco no que ao contido ref\u00edrese son:<\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>novos temas como a paisaxe e os bodeg\u00f3ns, que se converten en protagonistas e permiten ao artista mostrar o seu virtuosismo.<\/li>\n<li>s\u00e9guese cos temas relixiosos, os pag\u00e1ns e a representaci\u00f3n da natureza, a vida coti\u00e1 ou costumista, sucesos hist\u00f3ricos e os retratos.<\/li>\n<li>dentro dos temas relixiosos pref\u00edrense os temas m\u00edsticos como as visi\u00f3ns, os milagres ou os martirios de santos, sendo habitual que aparezan elementos que reforzan ese dramatismo: anxos, nubes, etc\u00e9tera.<\/li>\n<li>os temas mitol\u00f3gicos son frecuentes e adoitan inclu\u00edr numerosos espidos.<\/li>\n<li>nos retratos t\u00e9ndese a captar tanto aspectos f\u00edsicos como psicol\u00f3xicos.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Rex\u00e9itase o idealismo do Renacemento, para dar ou paso a un descarnado realismo, mostrando tam\u00e9n o lado m\u00e1is triste e escuro da vida, sen esconder o feo ou o grotesco.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Durante o barroco as formas pasan a ser voluptuosas, cargadas de expresividade e dramatismo.<\/em><\/strong> As posturas dos personaxes \u00e1s veces chegan a ser imposibles. A forma pict\u00f3rica basicamente def\u00ednese pola luz, a cor e o movemento.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>O barroco empregou unha t\u00e9cnica co\u00f1ecida como trampantojo<\/em><\/strong>, que consiste en disimular o soporte f\u00edsico para crear un efecto de continuidade espacial. Con esta t\u00e9cnica, busc\u00e1base mergullar ao espectador na ilusi\u00f3n de pertencer \u00e1 representaci\u00f3n.<\/p>\n<p>A\u00ednda que usado tam\u00e9n na pintura de caballete, o trampantojo foi clave na arquitectura, onde serviu para esconder as li\u00f1as da estrutura e transmitir a percepci\u00f3n dun espazo continuo e din\u00e1mico. Por exemplo, o decorado interior de b\u00f3vedas e c\u00fapulas.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Predomina a cor sobre o debuxo e introd\u00facese a terceira dimensi\u00f3n, mediante o uso dos escorzos, os xogos de luces e as li\u00f1as converxentes<\/em><\/strong>. Fanse composici\u00f3ns asim\u00e9tricas e a luz, e as sombras, como diciamos antes, conv\u00e9rtese en protagonismo<\/p>\n<p>Neste sentido, a obra de Caravaggio \u00e9 m\u00e1ximo expo\u00f1ente en canto \u00e1 plasmaci\u00f3n dos devanditos trazos. A s\u00faa pintura c\u00e9ntrase nun estilo m\u00e1is tenebrista, marcado por un acusado contraste entre luz e sombra provocado por unha posici\u00f3n diagonal da iluminaci\u00f3n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>O tenebrismo<\/strong><\/h2>\n<p>O termo <em>&#8220;tenebrismo&#8221;<\/em> prov\u00e9n do lat\u00edn <em>tenebrae<\/em>, que quere dicir tebras. Este termo foi acu\u00f1ado pola historiograf\u00eda da arte para referirse a un estilo de pintura pertencente ao barroco temper\u00e1n.<\/p>\n<p><strong><em>O tenebrismo \u00e9 un estilo caracterizado polo contraste dram\u00e1tico entre luces e sombras. <\/em><\/strong>A atmosfera dominante adoita ser escura, e \u00e9 puntualmente invadida por focos de luz intensa orientados en funci\u00f3n do simbolismo da escena.<\/p>\n<p>De feito, para que as s\u00faas luces producisen gran impacto, os pintores tenebristas moitas veces fac\u00edan que a zona en que esta fac\u00eda a s\u00faa aparici\u00f3n estivese en tebras. Polo mesmo, este recurso adquiriu o nome de luz de soto ou luz de adega. A sensaci\u00f3n que isto adoitaba producir era a de estar nunha zona moi obscura e de s\u00fapeto ter un fai violento de luz que entra a unha habitaci\u00f3n, xusto antes de que os nosos ollos ad\u00e1ptense do todo a esta nova luz que entrou a pintar a escena.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-16049 size-full\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Caracteristicas-tenebrismo.jpg\" alt=\"\" width=\"934\" height=\"703\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Caracteristicas-tenebrismo.jpg 934w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Caracteristicas-tenebrismo-300x226.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Caracteristicas-tenebrismo-768x578.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 934px) 100vw, 934px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Esta corrente non s\u00f3 trouxo consigo unha nova forma de pintar no plano est\u00e9tico, sen\u00f3n tam\u00e9n unha nova forma de comunicar.<\/em><\/strong> No canto de unicamente valerse de aspectos simb\u00f3licos e hermen\u00e9uticos para transmitir mensaxes, tam\u00e9n se val\u00eda da iluminaci\u00f3n e a atmosfera para acentuar os seus discursos de maneira significativamente m\u00e1is teatral.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>A importancia de Caravaggio<\/strong><\/h2>\n<p>Existen pintores ao longo da historia da arte que, por diversos motivos, conv\u00e9rtense en estandartes dunha corrente art\u00edstica. Non necesariamente tr\u00e1tase dos precursores dun movemento, sen\u00f3n m\u00e1is ben artistas cuxa obra enxalza os grandes valores do x\u00e9nero. \u00c9 o caso de Michelangelo Merisi, m\u00e1is co\u00f1ecido como <strong><em>Caravaggio<\/em><\/strong>, pintor italiano que marcou a creaci\u00f3n pict\u00f3rica de finais do s\u00e9culo XVI.<\/p>\n<p>Caravaggio acode aos estratos m\u00e1is baixos da sociedade en busca de modelos para as s\u00faas obras. Traballou maioritariamente con tem\u00e1tica relixiosa, crea virxes co rostro de prostitutas e santos encarnados por vagabundos. Isto sup\u00faxolle moitos conflitos coa Igrexa cat\u00f3lica. Paradoxalmente e a pesar das pol\u00e9micas, foi un dos principais pintores da Contrarreforma.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-16051 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Caravaggio-225x300.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Caravaggio-225x300.jpg 225w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Caravaggio-300x400.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Caravaggio.jpg 474w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Caravaggio intensificou a acci\u00f3n dram\u00e1tica das s\u00faas escenas coa axuda dunha luz dirixida que salienta ou deixa na sombra os elementos sobre os que quere chamar a nosa atenci\u00f3n, implementou unha pintura cr\u00faa e descarnada.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>A s\u00faa principal ferramenta de comunicaci\u00f3n foi o claroscuro,<\/em><\/strong> con violentas luces e sombras, sen medios tons, as grandes diagonais conv\u00e9rtense nos eixos compositivos e xa non hai cabida para o <em>sfumato<\/em> nin a perspectiva renacentistas.<\/p>\n<p>O talento de Caravaggio para representar fielmente os seus modelos non foi empregado coa \u00fanica intenci\u00f3n de satisfacer necesidades est\u00e9ticas. Do mesmo xeito que na obra de tantos outros posteriores a el, o realismo -ou a precisi\u00f3n figurativa- utilizouna para denotar que a realidade non s\u00f3 \u00e9 bela. Distintos pintores fixeron uso da precisa figuraci\u00f3n para exercer unha mirada obxectiva sobre o mundo. En moitos casos, esta mirada m\u00e1is que obxectiva v\u00f3lvese profundamente cr\u00edtica.<\/p>\n<p>Caravaggio foi deostado e incomprendido entre os seus contempor\u00e1neos e as s\u00faas obras rexeitadas especialmente pola igrexa que considerou de pouco decoro que os seus santos non estivesen idealizados e que, pola contra, tivesen os p\u00e9s sucios e fosen representados como xente com\u00fan e corrente cos seus defectos f\u00edsicos<\/p>\n<p><strong><em>A influencia de Caravaggio pode ser rastrexada en numeros\u00edsimos pintores, <\/em><\/strong>principalmente en Italia, Francia, Espa\u00f1a e nos Pa\u00edses Baixos orixinando unha corrente estil\u00edstica.<\/p>\n<p>Vel\u00e1zquez ser\u00e1 quiz\u00e1 o pintor m\u00e1is co\u00f1ecido que recibise esta influencia e perfeccion\u00e1raa dun modo orixinal e distinto ao de Caravaggio.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Tenebrismo en Francia<\/strong><\/h2>\n<p>No \u00e1mbito franc\u00e9s destaca a figura de <strong><em>Georges da Tour. <\/em><\/strong><\/p>\n<p>A s\u00faa obra ten un tratamento da luz pr\u00f3ximo ao tenebrismo e un realismo, non escabroso, que lle achega m\u00e1is \u00e1 renovaci\u00f3n relixiosa emprendida durante estes anos polos franciscanos e por cuxa espiritualidade sentiu atra\u00eddo. Trata temas relixiosos, escenas de x\u00e9nero e de devoci\u00f3n, todos eles cun estilo de composici\u00f3n moi similar.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-16059 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Obra-de-Georges-de-La-Tour-233x300.jpg\" alt=\"\" width=\"233\" height=\"300\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Obra-de-Georges-de-La-Tour-233x300.jpg 233w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Obra-de-Georges-de-La-Tour.jpg 545w\" sizes=\"(max-width: 233px) 100vw, 233px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>A Tour sit\u00faa o foco de luz dentro da composici\u00f3n: nalgunhas a candea \u00e9 perfectamente visible, noutras, alg\u00fan elemento interponse entre o foco e o espectador creando interesantes efectos de contraluz, ou nalgunhas ocasi\u00f3ns vemos tam\u00e9n a vela reflectida nun espello.<\/p>\n<p>Nos seus cadros, a orixe da luz \u00e9 concreto: unha vela, unha buj\u00eda, un facho ou outra forma de luz artificial, mentres que nas obras de Caravaggio, a luz emanaba dunha orixe imprecisa.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Tenebrismo en Espa\u00f1a<\/strong><\/h2>\n<p>En primeiro lugar, hai que dicir que <strong><em>o s\u00e9culo XVII, o do Barroco, \u00e9 considerado como o S\u00e9culo de Ouro da pintura espa\u00f1ola.<\/em><\/strong> Numerosos artistas, procedentes de diferentes rexi\u00f3ns e escolas, caracteriz\u00e1ronse por un estilo cuxas notas sobresalientes foron o naturalismo tenebrista e o predominio da tem\u00e1tica relixiosa.<\/p>\n<p>O barroco espa\u00f1ol desenv\u00f3lvese a partir das escolas Sevilla, onde atopamos a Francisco de Zurbar\u00e1n e a Esteban Murillo; a de Madrid, coa cegadora figura de Vel\u00e1zquez, o mestre indiscutible; e Valencia, que conta coa sobresaliente figura de Francisco Ribalta e o seu disc\u00edpulo Jos\u00e9 de Ribera.<\/p>\n<p>A\u00ednda que \u00e9 Caravaggio a quen se lle atrib\u00fae a invenci\u00f3n do tenebrismo, o certo \u00e9 que moitos dos recursos do mesmo xa eran usados por pintores previos. Entre estes podemos atopar a Alberto Durero e O Greco, entre outros moitos.<\/p>\n<p><strong><em>Para numerosos autores o verdadeiro pai do tenebrismo \u00e9 considerado o espa\u00f1ol Francisco de Zurbar\u00e1n, quen o desenvolveu e fixo popular en Espa\u00f1a.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Zurbar\u00e1n outorga aos obxectos humildes calidades case m\u00edsticas, e trata as figuras en funci\u00f3n dunha iluminaci\u00f3n e cromatismo personalistas, que sacraliza aos personaxes da s\u00faa pintura mon\u00e1stica, representada polas series de murais da Cartuxa de Xerez e do mosteiro jer\u00f3nimo de Guadalupe. Tr\u00e1tase dun realismo que non destr\u00fae o misticismo.<\/p>\n<div id=\"attachment_16061\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-16061\" class=\"size-medium wp-image-16061\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Tentacion-de-San-Jeronimo-de-Zurbaran-300x240.jpg\" alt=\"Tentaci\u00f3n de San Jer\u00f3nimo, de Zurbar\u00e1n\" width=\"300\" height=\"240\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Tentacion-de-San-Jeronimo-de-Zurbaran-300x240.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Tentacion-de-San-Jeronimo-de-Zurbaran.jpg 474w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-16061\" class=\"wp-caption-text\"><em>Tentaci\u00f3n de San Xer\u00f3nimo, de Zurbar\u00e1n<\/em><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Pola s\u00faa banda, Bartolomeu Esteban Murillo<\/em><\/strong>, influenciado por Ribera Zurbar\u00e1n e os mestres flamencos e venecianos, constit\u00faese no m\u00e1is xenu\u00edno representante do barroco sevillano. \u00c1s s\u00faas primeiras obras pertencen os cadros tenebristas, dedicando unha serie a mulleres e outra a temas populares nos que os protagonistas son nenos.<\/p>\n<div id=\"attachment_16057\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-16057\" class=\"size-medium wp-image-16057\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Murillo-La-infancia-la-fe-y-la-gracia-300x183.jpg\" alt=\"La infancia, la fe y la gracia, de Murillo\" width=\"300\" height=\"183\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Murillo-La-infancia-la-fe-y-la-gracia-300x183.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Murillo-La-infancia-la-fe-y-la-gracia-768x469.jpg 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Murillo-La-infancia-la-fe-y-la-gracia.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-16057\" class=\"wp-caption-text\"><em>A infancia, a fe e a gracia, de Murillo<\/em><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>En canto a Francisco Ribalta,<\/em><\/strong> formouse na escola de pintores que traballaban o \u00faltimo manierismo no mosteiro del Escorial. Logo ir\u00eda transformando o seu estilo, cultivando un naturalismo de cu\u00f1o persoal e intenso claroscuro, que chegar\u00eda a ser o aceno de identidade da escola valenciana do s\u00e9culo XVII.<\/p>\n<p>Situado cronoloxicamente nas orixes da pintura barroca espa\u00f1ola, a obra de Ribalta constit\u00fae o v\u00ednculo entre o \u00faltimo manierismo e as novas correntes barrocas. Inmerso no esp\u00edrito relixioso da Contrarreforma, que el plenamente compart\u00eda, enfocou os motivos visionarios da s\u00faa pintura con t\u00e9cnica naturalista.<\/p>\n<div id=\"attachment_16053\" style=\"width: 221px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-16053\" class=\"size-medium wp-image-16053\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Cristo-abrazando-a-San-Bernardo-de-Francisco-Ribalta-211x300.jpg\" alt=\"Cristo abrazando a San Bernardo, de Francisco Ribalta\" width=\"211\" height=\"300\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Cristo-abrazando-a-San-Bernardo-de-Francisco-Ribalta-211x300.jpg 211w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Cristo-abrazando-a-San-Bernardo-de-Francisco-Ribalta.jpg 451w\" sizes=\"(max-width: 211px) 100vw, 211px\" \/><p id=\"caption-attachment-16053\" class=\"wp-caption-text\"><em>Cristo abrazando a San Bernardo, de Francisco Ribalta<\/em><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>A influencia do naturalismo de Caravaggio, co que probablemente entrou en contacto durante a s\u00faa estancia en Italia e de Jos\u00e9 de Ribera, levoulle a evolucionar desde a linguaxe manierista dos seus inicios cara ao naturalismo tenebrista do Barroco. O cambio definitivo produciuse cara a 1620 e foi o primeiro espa\u00f1ol en destacarse polo tenebrismo da s\u00faa obra. Caracterizouse por un forte realismo e un gran interese no uso da luz e a sombra para subli\u00f1ar os volumes.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Jos\u00e9 de Ribera<\/em><\/strong>, co\u00f1ecido tam\u00e9n polo seu nome italianizado Jusepe Ribera e polo alcume do slpagnoletto, \u00e9 o m\u00e1ximo expo\u00f1ente da Escola tenebrista dentro do Barroco espa\u00f1ol.<\/p>\n<div id=\"attachment_16055\" style=\"width: 234px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-16055\" class=\"size-medium wp-image-16055\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/La-mujer-barbuda-de-Jose-de-Ribera-224x300.jpg\" alt=\"La mujer barbuda, de Jos\u00e9 de Ribera\" width=\"224\" height=\"300\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/La-mujer-barbuda-de-Jose-de-Ribera-224x300.jpg 224w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/La-mujer-barbuda-de-Jose-de-Ribera-300x400.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/La-mujer-barbuda-de-Jose-de-Ribera.jpg 597w\" sizes=\"(max-width: 224px) 100vw, 224px\" \/><p id=\"caption-attachment-16055\" class=\"wp-caption-text\"><em>A muller barbuda, de Jos\u00e9 de Ribera<\/em><\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sobre este pintor podedes ampliar informaci\u00f3n no noso post: <a href=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/jose-de-ribera-spagnoletto\/\">Jos\u00e9 de Ribera, o spagnoletto.<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Conclusi\u00f3ns<\/strong><\/h2>\n<p>Tenebrismo \u00e9 o nome que a historiograf\u00eda da arte d\u00e1 a un estilo ou corrente da pintura do barroco correspondente \u00e1 s\u00faa fase inicial, a comezos do s\u00e9culo XVII, cuxos principais expo\u00f1entes son o italiano Caravaggio e Jos\u00e9 de Ribera.<\/p>\n<p>O tenebrismo caracter\u00edzase polo violento contraste de luces e sombras mediante unha forzada iluminaci\u00f3n (de forma moi evidente cando se fai chegar un foco de luz marcando unha diagonal na parede do fondo, como a que prov\u00e9n dunha bufarda nun soto \u2014\u00e9 habitual referirse a este recurso como luz de soto ou luz de adega\u2014).<\/p>\n<p>O tenebrismo usou a luz renacentista do co\u00f1ecemento para develar os aspectos humanos que m\u00e1is rexeitaba a igrexa durante a Idade Media. Co seu estilo pict\u00f3rico marcar\u00eda profundamente a arte de todos os s\u00e9culos posteriores, en especial a pintura que se fixo desde o barroco e ata o s\u00e9culo XIX.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>E rematamos esta publicaci\u00f3n, confiando en que, a pesar da s\u00faa longa extensi\u00f3n, resultase do voso interese, e nese caso gustar\u00edanos que nolo fix\u00e9sedes saber pulsando no bot\u00f3n <strong><em>\u201cG\u00fastame\u201d.<\/em><\/strong> Ademais, anim\u00e1mosche a achegar alg\u00fan comentario, e se tes interese, subscribirche de xeito gratutio \u00e1 Newsletter do Blog para manterche sempre informado sobre as novas publicaci\u00f3ns do Blog.<\/p>\n<p>Por \u00faltimo, se vos gustou o suficiente como para compartilo nas vosas redes sociais, estariamos realmente encantados de que as\u00ed o fix\u00e9sedes.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Referencias<\/strong><\/h2>\n<p><a href=\"https:\/\/arterenacentista.es\/blog\/renacimiento-espanol\/tenebrismo-vs-claroscuro-diferencias-en-la-pintura-barroca\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/arterenacentista.es\/blog\/renacimiento-espanol\/tenebrismo-vs-claroscuro-diferencias-en-la-pintura-barroca\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/existenciayarte.blogspot.com\/2016\/06\/tenebrismo.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/existenciayarte.blogspot.com\/2016\/06\/tenebrismo.html<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.lemiaunoir.com\/caravaggio-barroco-tenebrista\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.lemiaunoir.com\/caravaggio-barroco-tenebrista\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tenebrismo \u00e9 o nome que a historiograf\u00eda da arte d\u00e1 a un estilo ou corrente da pintura do barroco correspondente \u00e1 s\u00faa fase inicial, a comezos do s\u00e9culo XVII, cuxos principais expo\u00f1entes son o italiano Caravaggio e Jos\u00e9 de Ribera.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16046,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[519,355,221],"tags":[367,451,3207,3494,271,2323,3495,3496,2552,369,787,3497,2328,2560],"class_list":["post-16065","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edad-contemporanea-gl","category-idade-contemporanea","category-recuncho-da-historia","tag-arte-gl","tag-arte-gl-2","tag-barroco-gl","tag-caravaggio-gl","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-jose-de-ribera","tag-jose-de-ribera-2-gl","tag-le-tour-gl","tag-murillo-gl","tag-pintura-gl","tag-pintura-gl-2","tag-ribalkta-gl","tag-tenebrismo","tag-zurbaran-gl","category-519","category-355","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16065","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16065"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16065\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16191,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16065\/revisions\/16191"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16065"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}