{"id":15663,"date":"2026-04-07T21:35:05","date_gmt":"2026-04-07T20:35:05","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=15663"},"modified":"2026-04-07T21:35:05","modified_gmt":"2026-04-07T20:35:05","slug":"o-teatro-na-antiga-roma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/o-teatro-na-antiga-roma\/","title":{"rendered":"O teatro na antiga Roma"},"content":{"rendered":"

O teatro, en tanto que \u00e9 unha das actividades culturais e art\u00edsticas m\u00e1is antigas que co\u00f1ece a humanidade, a\u00ednda que ten as s\u00faas orixes en tempos anteriores, alcanza unha especial significaci\u00f3n, en canto arte esc\u00e9nica, durante a vixencia da antiga Roma. Por iso, hoxe convid\u00e1mosvos a que nos acompa\u00f1edes nunha viaxe panor\u00e1mica por \u201co teatro na antiga Roma\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n

No mundo romano o teatro era un espect\u00e1culo que formaba parte integral da vida, e \u00e9 sen d\u00fabida outro gran legado que nos deixou esta civilizaci\u00f3n.<\/p>\n

A trav\u00e9s das s\u00faas obras e estruturas teatrais, os romanos non s\u00f3 entreti\u00f1an aos seus cidad\u00e1ns, sen\u00f3n que tam\u00e9n transmit\u00edan valores, ensinos e reflect\u00edan a complexidade da s\u00faa sociedade.<\/p>\n

En Roma, o teatro foi pensado para divertir \u00e1s masas, e en ocasi\u00f3ns un espect\u00e1culo que fac\u00eda pasar un momento grato ao xent\u00edo. O p\u00fablico en xeral gozaba da maxia do teatro, pois a entrada era gratu\u00edta.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Antecedentes<\/strong><\/h2>\n

Unha r\u00e1pida ollada \u00e1 presenza das artes esc\u00e9nicas na antig\u00fcidade l\u00e9vanos ata a prehistoria, cando aqueles antepasados nosos reun\u00edanse para celebrar ritos nos que danzaban. A\u00ednda que, realmente non \u00e9 teatro propiamente devandito, se era un espect\u00e1culo no que se combinaban crenzas, supersticiones e ritos m\u00e1xicos. O significado era en todo caso simb\u00f3lico para o propio grupo, e era unha forma de expresi\u00f3n na que, polo menos nalg\u00fans momentos, os individuos participantes expresaban e expo\u00f1\u00edan o seu status ou cambio de status dentro do grupo ao que pertenc\u00edan.<\/p>\n

A expresi\u00f3n corporal ti\u00f1a xa unha gran presenza e serv\u00eda para transmitir emoci\u00f3ns, repetindo xestos, realizando expresi\u00f3ns faciais, movendo o corpo, brazos e pernas, inclu\u00edndo en moitos casos o uso dun certo tipo de vestiario, formado por peles de animais ou elementos vexetais.<\/p>\n

 <\/p>\n

Se avanzamos ata o s\u00e9culo VI a.C., atopamos as orixes do teatro na Grecia cl\u00e1sica<\/em>. En primeiro lugar, nas festas que se celebraban en honra ao Deus Dionisos e na que entre outros actos, represent\u00e1banse varias comedias e traxedias.<\/p>\n

 <\/p>\n

Xa en Roma<\/em><\/strong>, o teatro resulta ser, como en tantos outros \u00e1mbitos, unha copia do teatro grego. Desenvolveuse cara ao s\u00e9culo III a.C<\/em><\/strong>. A\u00ednda que tam\u00e9n \u00e9 certo que existe unha certa controversia, xa que alg\u00fans autores falan dunha posible orixe etrusco do teatro romano, pero esa non \u00e9 unha cuesti\u00f3n que imos abordar neste post.<\/p>\n

O teatro romano evoluci\u00f3n significativamente coa realizaci\u00f3n da primeira estrea teatral no ano 240 a.C., obra de Livio Andr\u00f3nico, un evento que marcou a transici\u00f3n do teatro, pasando de ser unha actividade exclusivamente relixiosa para pasar a converterse nunha forma de entretemento p\u00fablico.<\/p>\n

\"Livio

Livio Andronico<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

O teatro romano enm\u00e1rcase no \u201cotium\u201d<\/em> (cousa de ociosos) que se diferenciaba das actividades que forman parte do \u201cludi\u201d <\/em>(xogos) con era o caso do circo romano. O otium<\/em> era unha actividade ideal para desconectar dos problemas diarios, despexando a mente, e para iso represent\u00e1banse obras que pod\u00edan entreter ou divertir, caso das comedias, ou outro tipo de obras m\u00e1is encami\u00f1as a impresionar as emoci\u00f3ns, como era o caso das traxedias.<\/p>\n

\"Otium\"

Otium<\/em><\/p><\/div>\n

As representaci\u00f3ns (ludi scaenici<\/em>) ti\u00f1an lugar no marco de grandes festas p\u00fablicas, como os ludi apollinares<\/em>, celebrados en xullo en honra de Apolo, ou os ludi romani<\/em>, organizado en setembro en honra de X\u00fapiter.<\/p>\n

\"Ludi

Ludi scaenici<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Gran parte das representaci\u00f3ns en Roma tiveron un car\u00e1cter ritual de invocaci\u00f3n aos deuses; non s\u00f3 foi relixioso a s\u00faa orixe, sen\u00f3n que mesmo chegaron a formar parte do culto. Doutra banda, alg\u00fans trazos indican que moi pronto se converteron nun espect\u00e1culo p\u00fablico m\u00e1is.<\/p>\n

O espect\u00e1culo teatral non se concib\u00eda como destinado a interpretarse indefinidamente, sen\u00f3n que se v\u00eda como algo ef\u00e9mero, pois as obras represent\u00e1banse xeralmente unha soa vez.<\/p>\n

Ti\u00f1a un car\u00e1cter popular, e as obras eran adaptadas ao p\u00fablico.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

En primeiro lugar hai que dicir que en Roma, do mesmo xeito que hab\u00eda anteriormente sucedido en Grecia, o teatro era un x\u00e9nero po\u00e9tico, \u00e9 dicir, era poes\u00eda dramatizada.<\/p>\n

As compa\u00f1\u00edas de teatro, denominadas greges ou catervae<\/em>, eran de car\u00e1cter profesional e estaban dirixidas por un empresario (dominus gregis<\/em>), que adoitaba ser o director de escena e, a mi\u00fado, tam\u00e9n actor.<\/p>\n

Tanto os papeis masculinos como os femininos eran interpretados por homes, travestidos con perrucas ou m\u00e1scaras.<\/p>\n

Normalmente, os actores (histriones<\/em>) eran escravos e libertos, sempre homes, salvo no caso do mimo. As representaci\u00f3ns eran gratu\u00edtas, de acceso libre a mulleres, nenos e escravos, e estaban subvencionadas polos maxistrados p\u00fablicos, en particular os ed\u00eds, co fin de ga\u00f1arse o favor popular nas elecci\u00f3ns.<\/p>\n

Os actores nos teatros romanos eran considerados como artistas e eran moi respectados na sociedade romana. Interpretar obras de teatro era un oficio reco\u00f1ecido e os actores eran contratados polos patrocinadores dos espect\u00e1culos.<\/p>\n

No teatro romano, os actores levaban m\u00e1scaras para representar aos diferentes personaxes e utilizaban xestos esaxerados e expresi\u00f3ns faciais para transmitir emoci\u00f3ns e comunicar con claridade ao p\u00fablico. Entre os personaxes at\u00f3panse:<\/p>\n

    \n
  • Puppus,<\/em> o vello est\u00fapido.<\/li>\n
  • Dosenus<\/em>, co\u00f1ecido como o \u201camolado\u201d.<\/li>\n
  • Buccus<\/em>, o glot\u00f3n.<\/li>\n
  • Maccus<\/em>, o atordado.<\/li>\n<\/ul>\n

     <\/p>\n

    Respecto ao vestiario<\/em><\/strong> que se utilizan no teatro romano, os actores levaban t\u00fanicas longas e sandalias de coiro. Alg\u00fans levaban capas ou mantos, dependendo do personaxe que interpretaban. O m\u00e1is curioso \u00e9 que as t\u00fanicas ti\u00f1an diferentes cores segundo o personaxe: os heroes levaban t\u00fanicas vermellas, os vil\u00e1ns levaban t\u00fanicas negras e os personaxes secundarios levaban t\u00fanicas verdes ou azuis.<\/p>\n

     <\/p>\n

    En canto \u00e1 maquillaxe,<\/em><\/strong> os actores levaban m\u00e1scaras que representaban as emoci\u00f3ns do seu personaxe. Hab\u00eda m\u00e1scaras de comedia, traxedia, ira, medo, entre outras. Ademais, a maquillaxe era moi importante para resaltar os trazos faciais e facer que os actores fosen m\u00e1is visibles para o p\u00fablico.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Respecto a a estrutura<\/em><\/strong> das traxedias e comedias, as obras estaban divididas en partes fixas. A parte m\u00e1is ampla co\u00f1\u00e9cese como acto, e se subdivide en escenas.<\/p>\n

    A traxedia en Roma non innova en canto \u00e1 estrutura grega. Por tanto, \u00e1s partes dialogadas suc\u00e9dense as partes feitas polo coro. Cada unha destas partes dialogadas \u00e9 o que podemos entender como un acto da obra, ata un total de cinco.<\/p>\n

     <\/p>\n

    O teatro latino sempre \u00e9 en verso.<\/em><\/strong> A m\u00e9trica \u00e9 variada. Abunda o chamado senario y\u00e1mbico. Na comedia a m\u00e9trica \u00e9 relaxada e \u00e1xil. O parecido \u00e1 lingua da r\u00faa fai que apenas se poida distinguir a estrutura m\u00e9trica dos seus versos.<\/p>\n

    \u00a0<\/strong><\/p>\n

    Tipos e x\u00e9neros do teatro romano<\/strong><\/h2>\n

    Na literatura latina atopamos que \u00e1s obras que \u00edan ser representadas co\u00f1\u00e9ceselles cun nome: \u201cf\u00e1bula\u201d,<\/em><\/strong> independentemente de que se tratasen de traxedias ou comedias.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Nunha primeira distinci\u00f3n poderiamos referirnos a estes dous tipos de obras dram\u00e1ticas dicindo que na traxedia trat\u00e1banse sobre todo temas mitol\u00f3gicos<\/em><\/strong>, e en consecuencia os protagonistas eran deuses e heroes. Exp\u00f3n graves problemas morais derivados das paix\u00f3ns humanas, e presenta unha acci\u00f3n seria, de ton elevado, caracterizada por unha linguaxe solemne.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Pola contra, na comedia os asuntos tratados refer\u00edanse \u00e1 vida coti\u00e1<\/em><\/strong> e os protagonistas eran homes mundanos, con m\u00e1is vicios que virtudes. No primeiro caso utiliz\u00e1base unha linguaxe m\u00e1is refinada e no segundo m\u00e1is desenfadado e mesmo groseiro.<\/p>\n

     <\/p>\n

    E centr\u00e1ndonos xa na denominaci\u00f3n xen\u00e9rica, teriamos que falar de catro tipos de f\u00e1bulas:<\/p>\n

     <\/p>\n

    Dentro das traxedias:<\/em><\/strong><\/p>\n