{"id":15581,"date":"2026-03-26T17:49:05","date_gmt":"2026-03-26T16:49:05","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=15581"},"modified":"2026-03-26T17:49:05","modified_gmt":"2026-03-26T16:49:05","slug":"petroglifos-en-galicia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/petroglifos-en-galicia\/","title":{"rendered":"Petroglifos en Galicia"},"content":{"rendered":"<h2><strong>Que son os petroglifos?<\/strong><\/h2>\n<p>O termo petr\u00f3glifo ten a s\u00faa orixe no grego <em>\u201cp\u00e9tra<\/em>\u201d, que significa pedra, e \u201c<em>gl\u00fdphein<\/em>\u201d, cuxo significado \u00e9 gravar ou tallar. Este termo util\u00edzase para referirse aos gravados rupestres esculpidos na roca, e que <strong><em>non son m\u00e1is que rexistros de actividade humana.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O marco temporal ao que se poden adscribir \u00e9, principalmente, durante o Neol\u00edtico, isto \u00e9, entre 10.000 e 3.000 a.C, a\u00ednda que os m\u00e1is antigos poder\u00edan referirse a fai uns 40.000 anos.<\/p>\n<p>Desde o punto de vista de valoraci\u00f3n deste tipo de actividade, os petr\u00f3glifos consid\u00e9ranse como unha manifestaci\u00f3n da arte rupestre.<\/p>\n<p>O motivo polo que se realizaron talvez responda o desexo ou necesidade daqueles antecesores de plasmar gr\u00e1ficamente testemu\u00f1os da s\u00faa existencia, convert\u00e9ndose por tanto nunha mostra da cultura milenaria, iso si, coas diferentes manifestaci\u00f3ns propias de cada rexi\u00f3n.<\/p>\n<p>Os petr\u00f3glifos est\u00e1n estreitamente relacionados con outros conceptos hist\u00f3ricos como a tecnolox\u00eda, a relixi\u00f3n e a arte. A creaci\u00f3n de petr\u00f3glifos require habilidades t\u00e9cnicas e art\u00edsticas avanzadas, e crese que os artistas prehist\u00f3ricos utilizaban instrumentos primitivos como pedras e \u00f3sos para tallar as rocas. Ademais, moitos dos petr\u00f3glifos te\u00f1en un significado relixioso ou m\u00e1xico, o que suxire que a relixi\u00f3n foi unha parte importante da vida nas sociedades prehist\u00f3ricas.<\/p>\n<p>A\u00ednda que existen diferentes tipos, en xeral adoitan aparecer en paredes rochosas, en covas ou no exterior, tam\u00e9n en rocas e pedras.<\/p>\n<p>Para desenvolver un petr\u00f3glifo, a persoa traballaba sobre a superficie da roca, levant\u00e1ndoa aos poucos segundo o dese\u00f1o en cuesti\u00f3n. Para eles utilizaban basicamente tres <strong><em>tipos de t\u00e9cnicas:<\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><em>Percusi\u00f3n<\/em>: consiste en golpear unha pedra contra outra pedra para crear surcos ou fisuras na superficie rochosa.<\/li>\n<li><em>Raiado<\/em>: consiste en usar o f\u00edo dunha pedra para raiar a superficie, formando li\u00f1as ou surcos para formar o debuxo ou representaci\u00f3n desexada.<\/li>\n<li><em>Abrasi\u00f3n<\/em>: consiste en alisar a superficie fregando unha pedra sobre ela para logo pu\u00edla con area e auga.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Elabor\u00e1banos utilizando ferramentas afiadas, semellantes a cinceles e pigmentos. Grav\u00e1banse na superficie das rocas cun grao de dureza medio.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Os motivos m\u00e1is com\u00fans dos petr\u00f3glifos ao redor do mundo son:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><em>Xeom\u00e9tricos<\/em>: cazoletas (foxos duns 5 cent\u00edmetros de di\u00e1metro), espirais circulares e cadradas, c\u00edrculos conc\u00e9ntricos, cadrados con divisi\u00f3ns,\u2026 Ter\u00edan posiblemente un significado simb\u00f3lico, dif\u00edcil de interpretar na actualidade.<\/li>\n<li><em>Obxecto<\/em>s: arcos, frechas, carros, ferramentas,\u2026<\/li>\n<li><em>Figurativos<\/em>: caras triangulares, cadradas e circulares, figuras antropom\u00f3rficas (asemella \u00e1 figura humana), animais, plantas,\u2026<\/li>\n<li><em>Abstractos<\/em>: como filas de puntos, meandros que simulan as sinuosidades dun r\u00edo.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Atopamos petr\u00f3glifos en:<\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><em>Europa:<\/em> En Espa\u00f1a, Francia, Inglaterra, Irlanda, Italia, Noruega, Portugal, Suecia. Posteriormente en Escandinavia, Siberia, Galicia, Illas Canarias, onde hai maior concentraci\u00f3n.<\/li>\n<li><em>\u00c1frica:<\/em> En Camer\u00fan, Chad, Exipto, Gab\u00f3n, Libia, Namibia, N\u00edxer, Rep\u00fablica Centroafricana, Rep\u00fablica do Congo, Sud\u00e1n.<\/li>\n<li><em>Am\u00e9rica:<\/em> En Arxentina, Bolivia, Canad\u00e1, Chile, Colombia, Costa Rica, #Ecuador, Estados Unidos M\u00e9xico, Panam\u00e1, Per\u00fa, Na rexi\u00f3n Suramericana foi onde m\u00e1is se atoparon.<\/li>\n<li><em>Asia:<\/em> En Arabia Saudita, China, Xordania, Casaquist\u00e1n, Kirguizist\u00e1n, Filipinas, India, Paquist\u00e1n.<\/li>\n<li><em>Ocean\u00eda:<\/em> En Australia.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Contexto crono-cultural dos petroglifos galegos<\/strong><\/h2>\n<p>A ausencia de restos arqueol\u00f3xicos suficientes para levar a cabo un estudo sobre o que hai na roca, non permite na maior\u00eda dos casos dataci\u00f3ns concretas.<\/p>\n<p><strong><em>Para falar de grupos humanos vinculados aos petr\u00f3glifos, temos que movernos no terreo das hip\u00f3teses, pois non hai asentamentos investigados e datados.<\/em><\/strong> Por tanto inferimos uns determinados grupos de poboaci\u00f3n, en relaci\u00f3n cos s\u00edmbolos achados, a localizaci\u00f3n ou emprazamento e a contorna elixida.<\/p>\n<p>P\u00f3dese afirmar que os petr\u00f3glifos forman parte de grupos que habitan espazos abertos, sen elementos defensivos que perdurasen, polo que supo\u00f1emos unha semisedentarizaci\u00f3n ou mobilidade rese\u00f1able para eles.<\/p>\n<p>Os gravados incl\u00faense dentro dun sistema de apropiaci\u00f3n da contorna ou paisaxe, e como resumo, diriamos que os petr\u00f3glifos, evitando afloramientos m\u00e1is sobresalientes, represent\u00e1banse ao redor das concas h\u00famidas e espazos de tr\u00e1nsito, al\u00ed onde se lles pod\u00eda ver comodamente.<\/p>\n<p><strong><em>Durante o per\u00edodo aceptado para a arte rupestre galaico op\u00e9ranse cambios sociais que afectan ao mesmo e as representaci\u00f3ns que se ofrecen. <\/em><\/strong><\/p>\n<p>Doutra banda, na segunda metade do III milenio a.C., prod\u00facese un cambio socioecon\u00f3mico nas sociedades megal\u00edticas, que a\u00ednda que se detecta nesta \u00e1rea, tampouco se pode delimitar a s\u00faa extensi\u00f3n xeogr\u00e1fica. Debemos precisar que nestes cambios operan a situaci\u00f3n, circunstancias e evoluci\u00f3n propia de cada lugar e poboaci\u00f3n, \u00e9 dicir, non se asegura a sincron\u00eda temporal do cambio.<\/p>\n<p>Dunha sociedade m\u00e1is igualitaria, con poucos conflitos b\u00e9licos, e dedicada \u00e1 agricultura extensiva ou de talla e queima, d\u00e1se paso a outra, de menor mobilidade e maior xerarquizaci\u00f3n.<\/p>\n<p>Un feito significativo \u00e9 que non se representan personaxes com\u00fans en actitudes coti\u00e1s de labra, por exemplo; sen\u00f3n que pola contra, o que se ve nos gravados son actividades de claro prestixio social como a caza e a equitaci\u00f3n. \u00c1 vez que figuran como armas elixidas aquelas que pos\u00faen unha forte carga simb\u00f3lica relacionada co poder, como pu\u00f1ais, alabardas ou escudos, mentres que outras como as machadas, resultan m\u00e1is que dubidosas.<\/p>\n<p><strong><em>Det\u00e9ctase unha desvinculaci\u00f3n do fen\u00f3meno<\/em><\/strong> dos petr\u00f3glifos nas sociedades da Idade do Hierro, e por tanto da cultura castrexa. Dem\u00f3strase polo uso de pedras gravadas na construci\u00f3n de estruturas, o que nos fala da perda de valor que supuxo para os seus construtores. O exemplo t\u00e9molo en Santa Tegra, Pontevedra, onde se constr\u00faen d\u00faas murallas paralelas, sen que os gravados sobre pedra supo\u00f1an un impedimento ou coidado na elaboraci\u00f3n das mesmas<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Petroglifos en Galicia<\/strong><\/h2>\n<p>Galicia \u00e9 unha rexi\u00f3n do noroeste de Espa\u00f1a que se caracteriza pola s\u00faa rica e m\u00e1xica historia e cultura por descubrir. Unha parte importante do seu patrimonio cultural son os petr\u00f3glifos, gravados prehist\u00f3ricos en pedra que se atopan en distintas zonas da rexi\u00f3n.<\/p>\n<p><strong><em>En Galicia at\u00f3panse alg\u00fans dos maiores e m\u00e1is espectaculares xacementos de Europa<\/em><\/strong>. De feito foron declaradas Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.<\/p>\n<p>Por parte da Asociaci\u00f3n para a Defensa do Patrimonio Galego (Apatrigal), <strong><em>est\u00edmase que pode haber ao redor de 8.000 petr\u00f3glifos en Galicia<\/em><\/strong>, moitos a\u00ednda non localizados. Segundo os \u00faltimos datos que atopamos, a Conseller\u00eda de Cultura e Turismo da Xunta de Galicia ten inventarios 2.990 petr\u00f3glifos, dos cales m\u00e1is da metade at\u00f3panse na provincia de Pontevedra.<\/p>\n<p>Crese que os petr\u00f3glifos galegos rem\u00f3ntanse \u00e1 Idade do Bronce, fai uns 3.000 anos. A maior\u00eda dos petr\u00f3glifos at\u00f3panse en rocas gran\u00edticas e adoitan situarse en zonas monta\u00f1osas e de dif\u00edcil acceso, o que suxire que ti\u00f1an unha funci\u00f3n ritual e estaban asociados a lugares sacros.<\/p>\n<p>A maior\u00eda dos petr\u00f3glifos at\u00f3panse en rocas gran\u00edticas e adoitan situarse en zonas monta\u00f1osas e de dif\u00edcil acceso, o que suxire que ti\u00f1an unha funci\u00f3n ritual e estaban asociados a lugares sacros. Os lugares escollidos para as representaci\u00f3ns son, polo com\u00fan, zonas de ladeiras de outeiros, outeiros, vales fluviais e saias de monta\u00f1as.<\/p>\n<p>Os petr\u00f3glifos galegos adoitan representar motivos abstractos, como c\u00edrculos, espirais e zigzag, as\u00ed como figuras xeom\u00e9tricas e formas antropomorfas e zoomorfas. Alg\u00fans deles tam\u00e9n incl\u00faen representaci\u00f3ns de obxectos coti\u00e1ns como ferramentas, armas e utensilios.<\/p>\n<p>A\u00ednda que os elementos naturalistas son os que caracterizan e diferencian a litograf\u00eda prehist\u00f3rica galaica fronte aos seus equivalentes europeos, son os motivos abstractos, en especial trisqueles, labirintos e tramas xeom\u00e9tricas, os que se consolidar\u00e1n na cultura castrexa (Celtas).<\/p>\n<p><strong><em>Apr\u00e9ciase unha distribuci\u00f3n xeogr\u00e1fica m\u00e1is concreta para cada grupo de motivos: <\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><em>cazoletas: non sempre aparecen soas, sen\u00f3n tam\u00e9n complementando outros motivos.<\/em> Rep\u00e1rtese por toda a \u00e1rea de distribuci\u00f3n dos gravados rupestres galegos, mesmo f\u00f3ra dos l\u00edmites concretos asignados aos gravados claramente prehist\u00f3ricos.<\/li>\n<li><em>motivos circulares<\/em>: este grupo \u00e9 o m\u00e1is numeroso na variedade e cantidade dos seus temas, e tras as cazoletas, \u00e9 o m\u00e1is abundante entre todos os Petr\u00f3glifos galegos, non s\u00f3 na cantidade sen\u00f3n tam\u00e9n na s\u00faa extensi\u00f3n territorial, que abarca desde o r\u00edo Douro ata Arteixo e Nosti\u00e1n, nos arredores costeiros da Coru\u00f1a. No interior pres\u00e9ntanse en numerosos enclaves illados, por exemplo: A Golada (Pontevedra), Xunqueira de Amb\u00eda (Ourense), Escir\u00f3n e Guitiriz (Lugo).<\/li>\n<li><em>espirais:<\/em> a dispersi\u00f3n xeogr\u00e1fica destes motivos \u00e9 id\u00e9ntica \u00e1 das combinaci\u00f3ns circulares, coas que adoitan aparecer relacionados (val medio do r\u00edo L\u00e9rez e marxes da r\u00eda de Pontevedra, con alg\u00fans espor\u00e1dicos ao norte e suroeste da provincia de Pontevedra).<\/li>\n<li><em>labirintos:<\/em> as representaci\u00f3ns de labirintos ven limitadas ata o presente \u00e1s inmediaci\u00f3ns da r\u00eda de Pontevedra, en especial \u00e1 \u00e1rea do Concello de Mar\u00edn e do Concello de Meis.<\/li>\n<li><em>animais:<\/em> os gravados de animais, terceiros en abundancia, tras as cazoletas e as combinaci\u00f3ns circulares, rep\u00e1rtense por unha \u00e1rea que corresponde fundamentalmente \u00e1 zona das R\u00edas Baixas. Polo norte, o seu l\u00edmite sit\u00faase no Concello de Am\u00e9s, preto de Santiago; e polo sur, a zona do baixo Mi\u00f1o, onde recentemente apareceron novos complexos. Cara ao interior a s\u00faa difusi\u00f3n \u00e9 moi escasa. Atopamos c\u00e9rvidos, cabalos, serpes, pegadas de animais, antropomorfos, doliformes, armas, cadrados, paletas, esv\u00e1sticas, pegadas de p\u00e9s, \u2026<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>En canto \u00e1 tecnolox\u00eda utilizada<\/em><\/strong>, o procedemento habitual era por percusi\u00f3n directa ou indirecta, con dous tipos de perf\u00eds: un en V, con bordos abruptos e sinais de golpes ao realizalo, e outros con perfil en Ou, m\u00e1is acho e desgastado, menos profundo.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Respecto a as figuras ou formas m\u00e1is habituais<\/em><\/strong>, temos que falar de:<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-15567 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Mapa_petrogligos-Galicia-300x185.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"185\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Mapa_petrogligos-Galicia-300x185.png 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Mapa_petrogligos-Galicia.png 768w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<ul>\n<li><em>As cazoletas, covi\u00f1as ou fosettes. <\/em>Que son foxos escavados na roca, de forma circular e pequeno tama\u00f1o.<\/li>\n<li><em>Os debuxos circulares<\/em>, que adoitan aparecer asociados entre si e con outros motivos, como animais.<\/li>\n<li><em>As espirais<\/em>, asociadas a combinaci\u00f3ns circulares.<\/li>\n<li><em>Os labirintos<\/em>, destacan pola s\u00faa orixinalidade, e conc\u00e9ntranse sobre todo na zona da r\u00eda de Pontevedra, por exemplo os que atopamos na estaci\u00f3n de Pedra do Labirinto.<\/li>\n<li><em>Os animais<\/em>, sobre todo, como diciamos en par\u00e1grafos anteriores: c\u00e9rvidos, \u00e9quidos e serpentiformes. \u00c1s veces resulta dif\u00edcil a identificaci\u00f3n do animal polo alto grao de esquematizaci\u00f3n.<\/li>\n<\/ul>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-15563 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Animales-300x192.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"192\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Animales-300x192.png 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Animales-768x493.png 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Animales.png 1024w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<ul>\n<li><em>A figura human<\/em> Realmente \u00e9 un motivo escaso en relaci\u00f3n ao n\u00famero de veces que aparecen os motivos anteriores, pero resultan interesantes sobre todo polos instrumentos que mostran: pu\u00f1ais, armas, cascos,\u2026 Resulta curioso a forma en que se representan, a figura humana adoita aparecer esquematizada, cun punto para a cabeza e unha cruz para o torso e vos brazos, m\u00e1is d\u00faas li\u00f1as para as pernas, e mesmo \u00e1s veces aparecen debuxados os xenitais. Doutra banda, nas escenas de caza, aparecen con armas arreboladizas en posici\u00f3n de acoso a animais. Noutros casos aparecen montados dacabalo, en escenas de pastoreo, doma,\u2026<\/li>\n<\/ul>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-15565 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Figuras-humanas.png\" alt=\"\" width=\"125\" height=\"199\" title=\"\"><\/p>\n<ul>\n<li><em>Os idoliformes<\/em>, entre os que destacan os de forma cil\u00edndrica, que conte\u00f1en trazos de rostro na parte superior.<\/li>\n<li><em>As armas<\/em>, aparecen sobre todo nos petr\u00f3glifos pontevedreses. Repres\u00e9ntanse escudos, pu\u00f1ais, espadas, alabardas,\u2026<\/li>\n<li><em>Figuras xeom\u00e9tricas<\/em>, como os cadrados, crculares,\u2026<\/li>\n<li><em>S\u00edmbolos ou formas<\/em>, como as paletas, esv\u00e1sticas, zig-zags, pegadas de p\u00e9,\u2026<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Doutra banda, <strong><em>os petr\u00f3glifos galaicos te\u00f1en unha conformaci\u00f3n parecida \u00e1 que presentan os petr\u00f3glifos portugueses<\/em><\/strong>. As\u00ed, por exemplo, a t\u00e9cnica utilizada para o gravado foi o piqueteado, chegando nalgunhas ocasi\u00f3ns ao bajorrelieve. O repertorio tem\u00e1tico non \u00e9 moi variado, e usualmente non ten nada que ver co figurativo. En xeral dist\u00ednguense dous grupos de temas: os motivos meramente xeom\u00e9tricos e os naturalistas, entendendo como isto \u00faltimo non como unha fiel representaci\u00f3n, sen\u00f3n como a representaci\u00f3n de figuras que polo menos poden identificarse como cuadr\u00fapedos ou figuras humanas.<\/p>\n<p>Utilizar a expresi\u00f3n estilo atl\u00e1ntico \u00e9 m\u00e1is completo que referirse s\u00f3 a grupo galaico de arte rupestre (III-II milenio a. de C) debido a que devandito estilo est\u00e9ndese desde o norte de Portugal ata o norte das Illas Brit\u00e1nicas inclu\u00edndo Galicia e Irlanda. Atop\u00e1ronse petr\u00f3glifos en todos os continentes do noso planeta, con similitudes rechamantes entre eles. A\u00ednda que en xeral os petr\u00f3glifos poden pertencer a \u00e9pocas moi diferentes da historia, a maior\u00eda dos que se atopan en Galicia enc\u00e1dranse na Idade dos Metais, sendo case todos da Idade do Bronce, cos inicios da fundici\u00f3n do cobre na etapa do Calcol\u00edtico (aproximadamente entre 2.000 a. C e 1.800 a. C).<\/p>\n<p>Nalgunhas ocasi\u00f3ns o cristianismo procesou os s\u00edmbolos considerados pag\u00e1ns, quedando as imaxes ocultas por ermidas, igrexas ou cruceiros constru\u00eddos no lugar que estaban a ocupar. Como resultado estes lugares cristianizados foron obxectivo de lendas pag\u00e1s (cos mouros de protagonistas en moitos casos).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Localizaci\u00f3n dos petroglifos en Galicia<\/strong><\/h2>\n<p>Son moitos os petr\u00f3glifos que podemos atopar en Galicia, e como ser\u00eda extens\u00edsimo relacionalos todos, seguidamente comentamos alg\u00fans deles sen que a s\u00faa selecci\u00f3n responda a criterios de importancia, beleza ou estado de conservaci\u00f3n. Son un mero exemplo da riqueza patrimonial que se atopa, nesta materia, nestas terras:<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-15577 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DistribPetroglifosGalicia-300x215.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"215\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DistribPetroglifosGalicia-300x215.jpg 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DistribPetroglifosGalicia-768x551.jpg 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DistribPetroglifosGalicia.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><strong><em>Na provincia da Coru\u00f1a<\/em><\/strong><\/h3>\n<p>Na cidade da Coru\u00f1a, na contorna da Torre de H\u00e9rcules, atopamos petr\u00f3glifos en Punta Herminia, os denominados Pedra do Altar, que se atopa en mal estado, e a Pena do comp\u00e1s ou Pedra do Comp\u00e1s. Neles repres\u00e9ntanse signos cruciformes.<\/p>\n<p>Atopamos a gran estaci\u00f3n de Vos Pet\u00f3ns do Castro (Cures, no concello de <em>Boiro<\/em>), tam\u00e9n co\u00f1ecido como Loxo, ten catalogados na actualidade oito conxuntos de gravados.<\/p>\n<p>En Teo, m\u00e1is concretamente en Outeiro do Corno hai tam\u00e9n un conxunto de gravados con formas circulares, unha arma e un pequeno zoomorfo. O motivo central, cuadrangular, dividido en franxas horizontais por unha li\u00f1a en zigzag \u00e9 acompa\u00f1ado de pequenos c\u00edrculos na zona superior.<\/p>\n<p>A parroquia de Louro, preto de <em>Muros<\/em>, conta cos petr\u00f3glifos de Laxe d\u00e1s Rodas, un conxunto de gravados rupestres singular dentro da arte rupestre en Galicia. Serres presenta os petr\u00f3glifos d\u00e1 Cova d\u00e1 Bruxa.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-15573 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petroglifos-Cova-da-Bruxa-300x200.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petroglifos-Cova-da-Bruxa-300x200.png 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petroglifos-Cova-da-Bruxa-391x260.png 391w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petroglifos-Cova-da-Bruxa.png 474w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>En Berdoias, municipio de <em>Vimianzo<\/em>, atopamos os petr\u00f3glifos de Boallo, formado por varios motivos ciruclaes cun cunco pequeno e un c\u00edrculo \u00fanico.<\/p>\n<p>Un das estaci\u00f3ns arqueol\u00f3xicas m\u00e1is importantes de Santiago de Compostela atop\u00e1mola na parroquia de <em>Santa Mar\u00eda de Conxo<\/em>. Estamos a falar de Castri\u00f1o de Conxo, en Volta do Castro. Non son poucas as armas que aparecen representadas nos gravados da pedra. P\u00f3dense apreciar ata 9 espadas, 2 pu\u00f1ais, 4 alabardas e outras catro figuras de forma triangular que non se puideron identificar.<\/p>\n<p>Na comarca do Barbanza, concretamente en <em>Ribeira<\/em>, atopamos o petr\u00f3glifo de Pedra d\u00e1s Cabras, no que se poden ver motivos zoomorfos, neste caso dous cervos con grandes hastas.<\/p>\n<p>E \u00e9 que en case 70 municipios coru\u00f1eses local\u00edzanse petr\u00f3glifos de gran interese.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><strong><em>Na provincia de Lugo<\/em><\/strong><\/h3>\n<p>Na aldea de Proendos, no municipio de <em>Sober<\/em>,\u00a0 at\u00f3pase un dos poucos petr\u00f3glifos desta zona da provincia. Tr\u00e1tase dun conxunto de pequenas dimensi\u00f3ns que aparece gravado sobre unha superficie gran\u00edtica horizontal disposta a nivel de chan e parcialmente cuberta por musgos e outra vexetaci\u00f3n na que se localizan polo menos d\u00faas combinaci\u00f3ns circulares con trazo radial.<\/p>\n<p>Na parroquia de Santiago d\u00e1 Veiga, pertencente ao municipio de <em>Sarria<\/em> podemos gozar de varios petr\u00f3glifos, algo m\u00e1is de 30 grupos diferentes.<\/p>\n<p>En <em>Cervantes<\/em> localiz\u00e1ronse varios petr\u00f3glifos. Varios at\u00f3panse hendidos en tres diferentes rocas da Pena do Oso, na parroquia de Don\u00eds, preto da fronteira entre Lugo e Le\u00f3n.<\/p>\n<p>Entre os municipios de <em>Antas de Ulla<\/em> (Lugo) e <em>A Golada<\/em> (Pontevedra), as rocas gran\u00edticas do altiplano do Monte Farelo conservan unha importante representaci\u00f3n de petr\u00f3glifos. A concentraci\u00f3n de petr\u00f3glifos no Monte Farelo d\u00e9bese probablemente \u00e1 s\u00faa condici\u00f3n de zona de paso entre os vales do Ulla e Ou Arnego.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-15575 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petroglifos-Monte-Farelo-300x199.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"199\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petroglifos-Monte-Farelo-300x199.png 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petroglifos-Monte-Farelo-768x509.png 768w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petroglifos-Monte-Farelo-391x260.png 391w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petroglifos-Monte-Farelo.png 900w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>No Incio<\/em>, na parroquia de San Pedro do Incio Trascastro, atop\u00e1ronse varios petr\u00f3glifos. Te\u00f1en tres elementos significativos:<\/p>\n<ul>\n<li><em>Pedra escrita<\/em>: \u00c9 o peor conservado e nel ch\u00e9ganse a reco\u00f1ecer unhas 8 cazoletas e d\u00faas ferraduras xunto a unha figura antropomorfa.<\/li>\n<li><em>Pedra de San Mamede<\/em>: De novo rep\u00edtense os motivos en forma de herradora, d\u00faas en concreto, e as cazoletas que nestas d\u00faas laxas de pedra c\u00f3ntanse por unha decena.<\/li>\n<li><em>Pena do Chao<\/em>: \u00c9 o \u00faltimo petrofligo do roteiro. Est\u00e1 preto do monte de Santa B\u00e1rbara e na propia roca que act\u00faa como miradoiro sobre o val do Incio vemos algunhas marcas en forma de cazoleta.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ademais hai petr\u00f3glifos en Friol, Castroverde, Paradela, Becerre\u00e1, Chantada, O Corgo, Outeiro de Rei, Monterroso,\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><strong><em>Na provincia de Ourense<\/em><\/strong><\/h3>\n<p>En Ourense, na parroquia de Santa Cruz de Arrabaldo, atopamos o petr\u00f3glifo de Ou Coto, formado por varios foxos e c\u00edrculos conc\u00e9ntricos, con recheo de li\u00f1as radiais.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-15569 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petrofligo-O-Coto-300x200.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petrofligo-O-Coto-300x200.png 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petrofligo-O-Coto-391x260.png 391w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Petrofligo-O-Coto.png 474w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>En <em>Amoeiro<\/em>, atopamos o conxunto arqueol\u00f3xico da Ferradura, consistente nunha gran roca chea de gravados.<\/p>\n<p>En <em>Allariz<\/em> tam\u00e9n hai un bo n\u00famero de petr\u00f3glifos, como os de Lameiro Grande, os de Boa Nai, d\u00e1svos Moreiras.<\/p>\n<p>En <em>Arnoia<\/em>, atopamos os petr\u00f3glifos de Reigoso ou os do Panel.<\/p>\n<p>Unha importante mostra local\u00edzase nos concellos de <em>Ba\u00f1os de Molgas, Beariz, Castrelo de Mi\u00f1o, Cualedro, O Irixo, Monterrei, Nogueira de Ramu\u00edn, Pereiro de Aguia, Taboadela, Ver\u00edn, Xunqueira de Amb\u00eda.<\/em><\/p>\n<p>E as\u00ed poderiamos seguir enumerando ata m\u00e1is de 70 municipios na provincia de Ourense, nos que gozar destes gravados.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3><strong><em>Na provincia de Pontevedra<\/em><\/strong><\/h3>\n<p>Un municipio tan urbanizado como Vigo ten rexistrados 60 conxuntos, alg\u00fan como o petr\u00f3glifo da Laxe que parece foi realizado en diferentes \u00e9pocas, as\u00ed vemos li\u00f1as, cazoletas e c\u00edrculos propios da Idade de Bronce, xunto con cruces e estrelas que parecen posteriores (seguramente no Medievo).<\/p>\n<p>No monte de Santa Tegra, <em>na Guarda<\/em>, atopamos varios petr\u00f3glifos en forma de ronseis, que se cre que representar\u00edan a vida e a morte.<\/p>\n<p>En <em>Campo Lameiro<\/em>, co Parque Arqueol\u00f3xico Rupestre localiza uns 80 petr\u00f3glifos, a maior concentraci\u00f3n de gravados rupestres en toda Europa. O petr\u00f3glifo de Laxe dous Carballos m\u00f3stranos o cervo m\u00e1is fermoso do mundo, ten uns 4.000 anos de antig\u00fcidade. O cervo \u00e9 o protagonista dunha escena de caza recollida nunha gran roca duns 60 metros cadrados. O gran cervo hastado ten un bo n\u00famero de lanzas cravadas no seu lombo como sinal de castigo ou morte e ademais at\u00e1ronlle unha corda ao redor do pescozo. Xunto a este aparecen, entre outros gravados, combinaci\u00f3ns circulares, ali\u00f1aci\u00f3ns de cazoletas e outros cervos.<\/p>\n<p>Tam\u00e9n en Campo Lameiro atopamos o co\u00f1ecido petr\u00f3glifo Pedra d\u00e1 Serpe, situado na cima do castro de Penalba.<\/p>\n<p>O Parque Arqueol\u00f3xico d\u00e1 Arte Rupestre foi declarado Monumento Hist\u00f3rico Art\u00edstico desde o ano 1974 e disp\u00f3n dun espl\u00e9ndido centro de interpretaci\u00f3n de 5.000 metros cadrados con salas de proxecci\u00f3n, exposici\u00f3ns e unha biblioteca.<\/p>\n<p>En <em>Cotobade<\/em> atopamos tam\u00e9n un gran n\u00famero de gravados, diversidade de motivos e espectaculares composici\u00f3ns.<\/p>\n<p><em>Mondariz<\/em> \u00e9 outro municipio onde se atoparon numerosas e valiosas insculturas. Na parroquia de Sabax\u00e1ns, preto da igrexa de San Mamede, p\u00f3dese ver o conxunto de P\u00e9 d\u00e1 Mula. Nel incl\u00faese o labirinto m\u00e1is grande da costa atl\u00e1ntica.<\/p>\n<p>O concello de <em>Poio<\/em> atesoura unha importante concentraci\u00f3n de petr\u00f3glifos. Entre os m\u00e1is espectaculares citaremos en San Salvador A Pedra Grande de Montecelo e a Laxe d\u00e1s Lebres, e en Samieira o Outeiro d\u00e1 Burata e Monte Cruxeiro. A tem\u00e1tica dominante nestes gravados rupestres \u00e9 moi caracter\u00edstica e pod\u00e9mola agrupar en dous grandes bloques: xeom\u00e9trico e naturalista, coa existencia dunha gran variedade de representaci\u00f3ns tales como cervos, cazoletas, combinaci\u00f3ns circulares e diversas figuras antropom\u00f3rficas.<\/p>\n<p>En <em>Ponteareas<\/em> atop\u00e1ronse tam\u00e9n varios, sendo o m\u00e1is famoso o co\u00f1ecido como a Serpe de Tro\u00f1a.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-15571 aligncenter\" src=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Serpe-de-Trona-Ponteareas-300x225.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Serpe-de-Trona-Ponteareas-300x225.png 300w, https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Serpe-de-Trona-Ponteareas.png 450w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>En <em>Mar\u00edn<\/em> atopamos os petr\u00f3glifos de Mogor, co\u00f1ecidos popularmente como Labirintos de Mogor. Componse de tres conxuntos de gravados rupestres visibles, a\u00ednda que existiron na zona ata sete grupos rochosos con gravados.\u00a0 O motivo do labirinto, caracter\u00edstico dos petr\u00f3glifos de Mogor, \u00e9 at\u00edpico na conxunto da arte rupestre galego, co\u00f1ec\u00e9ndose s\u00f3 cinco exemplos, todos eles na provincia de Pontevedra.<\/p>\n<p>No concello do <em>Rosal<\/em>, os petr\u00f3glifos de Ghorghalado constit\u00faen un conxunto de referencia da arte rupestre no Baixo Mi\u00f1o.<\/p>\n<p>Onde m\u00e1is conxuntos atop\u00e1ronse \u00e9 no municipio de Gondomar. Quiz\u00e1 o m\u00e1is co\u00f1ecido sexa o chamado Auga d\u00e1 Laxe, que recolle unha agrupaci\u00f3n de armas na que destaca unha espada de gran tama\u00f1o. O de Ou Sobral mostra un grupo de cabalos moi esquematizados.<\/p>\n<p>E na provincia de Pontevedra, son moitos m\u00e1is os municipios nos que podemos observar petr\u00f3glifos, pero nesta ocasi\u00f3n s\u00f3 enumeramos alg\u00fans deles.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Significado dos petroglifos galegos<\/strong><\/h2>\n<p>O certo \u00e9 que <strong><em>non se pode asegurar nada, todo son hip\u00f3tese<\/em><\/strong>, pois o verdadeiro significado \u00e9 un misterio imposible de descifrar. A crenza maioritaria \u00e9 que a s\u00faa funci\u00f3n ser\u00eda de \u00edndole espiritual, relixiosa e ritual, en moitos casos de tipo funerario, base\u00e1ndose na adoraci\u00f3n da natureza e as deidades locais.<\/p>\n<p>Tam\u00e9n se cre que poder\u00edan servir como unha forma de comunicarse, e talvez indicasen a localizaci\u00f3n de puntos de interese, como lugares de caza, presenza de auga, ou similar.<\/p>\n<p>Alg\u00fan estudoso eng\u00e1delle un car\u00e1cter xeogr\u00e1fico, tanto relacionado cos astros como cos territorios onde se atopan.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Atendendo \u00e1 tem\u00e1tica, p\u00f3dense establecer catro grandes \u00e1reas conceptuais na interpretaci\u00f3n dos gravados en Galicia.<\/em><\/strong> Estas ser\u00edan:<\/p>\n<ul>\n<li><em>Escenas<\/em>: hai unha ausencia total de representaci\u00f3ns de escenas coti\u00e1s, exceptuando as posibles escenas de pastoreo, cuxa significaci\u00f3n social dentro de cada comunidade non est\u00e1 determinada.<\/li>\n<li><em>Armas:<\/em> son bastante reco\u00f1ecibles, tanto que adoitan ser utilizadas como f\u00f3sil gu\u00eda para datar os petr\u00f3glifos.<\/li>\n<li><em>Idoliformes:<\/em> \u00e9 unha posible mostra da dimensi\u00f3n funeraria-relixiosa que chegou a alcanzar cada comunidade.<\/li>\n<li><em>Xeom\u00e9tricos \/ abstractos:<\/em> o seu propio car\u00e1cter xeom\u00e9trico ou abstracto dificulta a s\u00faa comprensi\u00f3n.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Conclusi\u00f3ns<\/strong><\/h2>\n<p>Os petr\u00f3glifos son unhas xanelas ao pasado que nos permite intu\u00edr como poder\u00eda ser a vida coti\u00e1 daqueles antepasados, as s\u00faas crenzas, as s\u00faas preocupaci\u00f3ns,\u2026 Representan unha forma \u00fanica de comunicaci\u00f3n ao longo do tempo.<\/p>\n<p>A franxa atl\u00e1ntica galega constit\u00fae un gran museo ao aire libre de arte rupestre. Os petr\u00f3glifos galegos son unha pegada prehist\u00f3rica na cultura galega e unha mostra da arte e a creatividade dos antigos habitantes de Galicia. Deix\u00e1ronnos un significado perdido no tempo, e por iso atop\u00e1monos cun cerco enigm\u00e1tico que enche de misterio o seu verdadeiro significado.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>E finalizamos esta publicaci\u00f3n, confiando en que resultase do voso interese, e nese caso gustar\u00edanos que nolo fix\u00e9sedes saber pulsando no bot\u00f3n <strong><em>\u201cG\u00fastame\u201d.<\/em><\/strong> Ademais, anim\u00e1mosche a achegar alg\u00fan comentario, e se tes interese, subscribirche gratuitamente \u00e1 Newsletter do Blog para manterche sempre informado sobre as novas publicaci\u00f3ns do Blog.<\/p>\n<p>Por \u00faltimo, se vos gustou o suficiente como para compartilo nas vosas redes sociais, estariamos realmente encantados de que as\u00ed o fix\u00e9sedes.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2><strong>Referencias<\/strong><\/h2>\n<p><strong><em>A Paisaxe relixiosa. A s\u00faa supervivencia no espazo e no tempo. <\/em><\/strong>De Caram\u00e9s Campos, X.<\/p>\n<p><strong><em>Gu\u00eda de los petroglifos de Galicia.<\/em><\/strong> De Aparicio Casado, B y de la Pe\u00f1a Santos, A.<\/p>\n<p><strong><em>Los petroglifos gallegos<\/em><\/strong>. De Izquierdo Zamora, A., Lancharro, M.A., P\u00e9rez Iglesias, J.M. y Villanueva Ortiz, P. Univ. Alcal\u00e1 de Henares<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/campolameiro.org.es\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/campolameiro.org.es\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/culturagalega.gal\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/culturagalega.gal\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.galiciamaxica.eu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.galiciamaxica.eu\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.lugaresconhistoria.com\/petroglifos-de-campo-lameiro-y-mogor\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.lugaresconhistoria.com\/petroglifos-de-campo-lameiro-y-mogor<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/onosopatrimonio.blogspot.com\/2011\/07\/petroglifos-de-galiza_10.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/onosopatrimonio.blogspot.com\/2011\/07\/petroglifos-de-galiza_10.html<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.petroglifos.net\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.petroglifos.net<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Os petr\u00f3glifos son unhas xanelas ao pasado que nos permite intu\u00edr como poder\u00eda ser a vida coti\u00e1 daqueles antepasados, as s\u00faas crenzas, as s\u00faas preocupaci\u00f3ns,\u2026 Representan unha forma \u00fanica de comunicaci\u00f3n ao longo do tempo.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15558,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1088,221],"tags":[3402,271,126,3403,392,237],"class_list":["post-15581","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-prehistoria-gl","category-recuncho-da-historia","tag-arte-prehistorico-gl","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-galicia-gl","tag-petroglifos-gl","tag-sociedad-gl","tag-sociedade","category-1088","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15581","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15581"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15581\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15583,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15581\/revisions\/15583"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}