{"id":15490,"date":"2026-04-10T01:58:55","date_gmt":"2026-04-10T00:58:55","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=15490"},"modified":"2026-04-10T01:58:55","modified_gmt":"2026-04-10T00:58:55","slug":"o-toison-de-ouro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/o-toison-de-ouro\/","title":{"rendered":"Que \u00e9 o Tois\u00f3n de Ouro?"},"content":{"rendered":"

Hoxe imos investigar sobre a orixe e a historia do Tois\u00f3n de Ouro<\/em><\/strong>, unha condecoraci\u00f3n, con orixe nunha Orde caballeresca medieval.<\/p>\n

En primeiro lugar hai que dicir que o termo Tois\u00f3n procede do franc\u00e9s, que significa vellocino ou pel de carneiro. E \u00e9 que o nome da Orde prov\u00e9n da lenda do Vellocino de Ouro, un mito grego que relata a procura do carneiro de la dourada por parte de Jas\u00f3n e os argonautas. Trat\u00e1base pois, por parte do fundador da Orde, de elixir un s\u00edmbolo de riqueza e poder como emblema da Orde. Ademais, o carneiro era o s\u00edmbolo da cidade de Bruxas, xa que contaba cunha industria moi importante de la.<\/p>\n

Ao longo da s\u00faa historia, a Orde do Tois\u00f3n de Ouro foi outorgada a monarcas, nobres e personalidades destacadas de diferentes \u00e1mbitos. O seu reco\u00f1ecemento e valor perduran ata a actualidade, convert\u00e9ndoa nunha das condecoraci\u00f3ns m\u00e1is prestixiosas e exclusivas do mundo.<\/p>\n

Na actualidade, a Orde do Tois\u00f3n de Ouro \u00e9 unha distinci\u00f3n de cabaler\u00eda que se outorga a persoas destacadas pola s\u00faa contribuci\u00f3n \u00e1 sociedade, a cultura e a pol\u00edtica.<\/p>\n

\"Carlos

Carlos I luycindo o Tois\u00f3n de Ouro. Tiziano<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Contexto hist\u00f3rico no momento da fundaci\u00f3n da Orden do Tois\u00f3n de Ouro<\/strong><\/h2>\n

Os Borgo\u00f1a eran os donos e se\u00f1ores da influente sociedade desa \u00e9poca. A Casa Borgo\u00f1a, foi orixinariamente un reino fundado polos merovingios e posteriormente, como feudo da Coroa de Francia, foi convertido en ducado polo rei Roberto o Piadoso, fillo de Hugo Capeto, no ano 996.<\/p>\n

O Ducado de Borgo\u00f1a, foise convertendo, desde Ricardo I, no ano 880\u00a0 co paso dos s\u00e9culos nun territorio poderosamente econ\u00f3mico. Chegado a tempos de Felipe I, este tentou converter o Ducado nun novo estado independente situado entre Francia e o Sacro Imperio, co obxectivo de recuperar o antigo reino da Lotaringia. Rompeu paulatinamente os lazos de vasalaxe que un\u00edan Borgo\u00f1a a Francia.<\/p>\n

Felipe III<\/em><\/strong> foi incorporando ao seu poder os condados de Flandes, Artois, os ducados de Brabante, Luxemburgo e Limburgo, ademais dos feudos de Henao, Zelanda e Holanda. Felipe III foi chamado tam\u00e9n gran duque de Occidente.<\/p>\n

Aquel novo dominio mar\u00edtimo, caracteriz\u00e1base pola s\u00faa civilizaci\u00f3n urbana, comercial e t\u00e9xtil, que contrastaba coa agr\u00edcola do resto de Europa. As cidades flamencas eran o centro de redistribuci\u00f3n da Europa do norte e a elas chegaban os produtos procedentes do B\u00e1ltico (madeira, \u00e1mbar, ferro e trigo) e da pen\u00ednsula ib\u00e9rica (sal e especias portuguesas e a demandada la merina espa\u00f1ola). O valor daquela excepcional la para os seus t\u00e9xtiles d\u00e1balle unha li\u00f1a de continuidade coa lenda de Jas\u00f3n na C\u00f3lquida.<\/p>\n

Por certo, Felipe III pasou tam\u00e9n \u00e1 historia por outro acontecemento, xa que foi quen capturou, no ano 1430, a Juana de Arco, e entregouna aos ingleses<\/p>\n

Falamos dun momento, o\u00a0 da aparici\u00f3n da Orde, no que en Europa v\u00edvese o esp\u00edrito medieval da cabaler\u00eda, a\u00ednda que \u00e9 precisamente durante ese s\u00e9culo cando se experimenta a transici\u00f3n cara \u00e1 idade moderna.<\/p>\n

 <\/p>\n

A Orden do Tois\u00f3n de Ouro<\/strong><\/h2>\n

existentes na actualidade. Este prestixio deriva non s\u00f3 da s\u00faa longa e dilatada historia e personalidades que han obtendo a distinci\u00f3n desta Orde, sen\u00f3n tam\u00e9n polo simbolismo e significado que ten.<\/p>\n

Estamos a falar dunha Orde de cabaler\u00eda nada en 1429,<\/em><\/strong> creada na cidade de Bruxas (na actual B\u00e9lxica), cidade na que establecera o seu Corte, polo duque de Borgo\u00f1a e Conde de Flandes, Felipe III, alcumado o \u201cBueno\u201d.<\/em><\/p>\n

Os duques de Borgo\u00f1a xa ti\u00f1an unha Orde de cabaleiros anterior, a Orde da Paix\u00f3n, que se constitu\u00edu con protocolos e empaquetado similares \u00e1 Orde do Drag\u00f3n.<\/p>\n

O motivo da creaci\u00f3n desta Orde<\/em><\/strong> ten que ver coa intenci\u00f3n de Felipe III \u201co B\u00f3<\/em>\u201d de erixir unha Orde en contraposici\u00f3n \u00e1 Orde da Jarretera, fundada no s\u00e9culo XIV polo rei Eduardo III de Inglaterra (\u00e1 que por certo convidouse a Felipe II para que formase parte dela, pero rexeitou para non indisponerse co rei de Francia, Carlos VII de Valois). Hai que ter presente que o ducado de Borgo\u00f1a era o m\u00e1is potente da Francia de finais de medievo e a Orde do Tois\u00f3n de Ouro nac\u00eda como oposici\u00f3n francesa \u00e1 insigne Orde inglesa.<\/p>\n

\"Felipe

Felipe III, o B\u00f3, co Tois\u00f3n de Ouro<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

E \u00e9 que a creaci\u00f3n de Ordes ti\u00f1a m\u00e1is antecedentes, como a creada polo infante Fernando de Castela, futuro Fernando I de Arag\u00f3n, instituir\u00eda a Orde da Xerra e a Billa.<\/p>\n

O car\u00e1cter civil da nova Orde \u00e9 caracter\u00edstico dos s\u00e9culos XIV e XV. Os reis pretenden agora garantir a trav\u00e9s das ordes seculares a lealdade da nobreza m\u00e1is elevada, a \u00fanica que pod\u00eda competir con eles. O tempo das ordes relixiosas \u2014como as de San Juan, do Amorne, do Santo Sepulcro, Teut\u00f3nica, Calatrava, Santiago, Alc\u00e1ntara ou Montesa\u2014 formadas por monxes guerreiros que fac\u00edan do sacri\ufb01cio, do celibato, da pobreza e do perigo o seu estilo de vida, correspond\u00edan a outra \u00e9poca. Agora, as ordes civ\u00eds \u2014como a da Banda, a da Jarretera, da Estrela, do Lazo, da Hebilla de Ouro, do Drag\u00f3n ou do Cisne\u2014 permitir\u00e1n aos seus distinguidos integrantes unha vida re\ufb01nada, c\u00f3moda e luxosa no seo da Corte, onde a pol\u00edtica e a diplomacia substitu\u00edan o combate incesante nas fronteiras. Por iso, cobraban agora especial importancia o cerimonial, a posta en escena e a elitista selecci\u00f3n dos seus integrantes. O complexo cerimonial da Orde do Tois\u00f3n permitiu que os seus primeiros soberanos, sen ostentar o t\u00edtulo de rei, revest\u00edsense mediante o luxo, a aparencia e a etiqueta da dignidade de monarcas aut\u00e9nticos ou mesmo do emperador.<\/p>\n

Todas e cada unha desas instituci\u00f3ns compart\u00edan alg\u00fans trazos com\u00fans. En primeiro lugar, a exaltaci\u00f3n do cristianismo, unha circunstancia que provocaba que cada unha desas ordes ampar\u00e1sese na protecci\u00f3n dun personaxe sacro. No caso da Orde do Tois\u00f3n de Ouro, era San Andr\u00e9s. Estas ordes pretend\u00edan tam\u00e9n retomar o ideal caballeresco evocado en canci\u00f3ns de xesta, certamente vindo a menos no ocaso da Idade Media, por iso \u00e9 polo que non dubidasen en retomar aquelas pasaxes que durante s\u00e9culos iluminaran a mentalidade dos nobres guerreiros \u00e1vidos de fama e aventuras: desde a mitolox\u00eda cl\u00e1sica \u00e1 lenda art\u00farica.<\/p>\n

A Orde do Tois\u00f3n de Ouro cr\u00e9ase ademais nos anos finais da Guerra dos Cen Anos, conflito b\u00e9lico entre Francia e Inglaterra e cuxas consecuencias marcar\u00edan o devir de boa parte de Europa durante os s\u00e9culos posteriores.<\/p>\n

O motivo que expuxo o citado duque para crear a nova Orde, refer\u00edase a unha conmemoraci\u00f3n, pois celebraba o seu terceiro matrimonio, neste caso coa infanta Isabel de Portugal e L\u00e1ncaster, filla do rei Juan I de Portugal. Con todo, alg\u00fans autores defenden que o verdadeiro motivo era crear un instrumento que permitise unir os seus diferentes estados, dentro do seu ducado, para crear unha monarqu\u00eda con m\u00e1is poder. Por iso, os primeiros cabaleiros da Orde foron nobres e magnates que o duque Felipe III quer\u00eda atraerse e que funcionaron como un consello de asesores en cuesti\u00f3ns pol\u00edticas e militares. Os membros designados para integrar a Orde do Tois\u00f3n eran elixidos entre aqueles monarcas e nobres europeos que se distinguiron na loita contra o poder otom\u00e1n e a liberaci\u00f3n dos Santos Lugares.<\/p>\n

\"Tois\u00f3n

Tois\u00f3n de Ouro. C\u00f3dice de 1547<\/em><\/p><\/div>\n

Os primeiros Estatutos <\/em><\/strong>foron sesenta e seis, e redact\u00e1ronse en lingua borgo\u00f1ona, a\u00ednda que un s\u00e9culo m\u00e1is tarde traduciuse ao lat\u00edn. Os cabaleiros para poder ingresar na Orde deb\u00edan ser nobres e demostrar lealdade ao duque soberano, ao que xuraban a s\u00faa axuda en caso de necesidade.<\/p>\n

As dignidades da Orde son catro: o Chanceler, o tesoureiro, o rei de armas e o secretario.<\/em><\/strong><\/p>\n

A Orde, estaba restrinxida a un n\u00famero moi limitado de cabaleiros<\/em><\/strong>. Primeiro foron 24, no ano 1433 incrementouse a 30 e en 1516 a 51. Os membros da Orde non pod\u00edan ser \u201cherexes\u201d<\/em> sendo unha distinci\u00f3n exclusivamente cat\u00f3lica. A pertenza \u00e1 Orde era vitalicia salvo que alg\u00fan cabaleiro fose expulsado por cometer algunha das tres faltas ou delitos graves, apuntados nos Estatutos: herex\u00eda, traiz\u00f3n ou felon\u00eda cara ao Soberano e fuxida do campo de batalla.<\/p>\n

O 7 de setembro de 1433, o papa Eugenio IV emitiu a bula de confirmaci\u00f3n da Orde e a aprobaci\u00f3n da s\u00faa constituci\u00f3n e Ordenanzas, conced\u00e9ndolle determinados privilexios como a celebraci\u00f3n dunha misa na enfermer\u00eda dun cabaleiro da Orde.<\/p>\n

Os encontros, chamados Cap\u00edtulos<\/em><\/strong>, duran varios d\u00edas e comb\u00ednanse con servizos relixiosos. Os membros da Orde toman o seu lugar na siller\u00eda do coro durante as misas, que normalmente est\u00e1 estritamente reservada para o clero. En varias igrexas onde algunha vez celebr\u00e1ronse reuni\u00f3ns de cap\u00edtulos, os escudos de armas dos cabaleiros colgan sobre a siller\u00eda do coro (as\u00ed o podemos ver na Igrexa da nosa Se\u00f1ora en Bruxas, ou na siller\u00eda do coro en Gante, Malinas e Barcelona, por exemplo).<\/p>\n

\"Felipe

Felipe O B\u00f6 e a sua Corte. Van der Weyden<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Outro privilexio notable dos membros da Orde \u00e9 que non poden ser xulgados pola xurisdici\u00f3n secular. A xurisprudencia dentro da Orde est\u00e1 por encima diso. Por tanto, o poder supremo reside no soberano da Orde, que supervisa a observancia dos valores cristi\u00e1ns, pero tam\u00e9n morais e \u00e9ticos que todos os membros apoiaron a trav\u00e9s do seu xuramento. Durante as reuni\u00f3ns do cap\u00edtulo, os membros poden ser chamados a render contas polas s\u00faas acci\u00f3ns.<\/p>\n

A Orde ten nace ademais cun lema: \u201cante ferit quam flama micet\u201d, isto \u00e9 \u201dfire antes de que se vexa a chama\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n

O bispo Jean Germain de Ch\u00e2lons, primeiro chanceler do duque, estaba descontento coa alusi\u00f3n a un mito cl\u00e1sico \u2013e, por tanto, pag\u00e1n\u2013, as\u00ed que remitiu ao episodio b\u00edblico de Gede\u00f3n, xu\u00edz de Israel, pedira a Deus que mostrase o seu favor deixando caer pingas de roc\u00edo sobre unha pel de cordeiro antes de atacar con s\u00f3 300 homes ao ex\u00e9rcito dos madianitas. As pingas de roc\u00edo tam\u00e9n se relacionaron coa pureza da Virxe, a quen se encomendaba a Orde. O patr\u00f3n de Borgo\u00f1a e da Orde era San Andr\u00e9s, que fora martirizado nunha cruz en forma de X, polo que esta cruz tam\u00e9n \u00e9 moi importante na simbolox\u00eda da Orde. A B do colar \u00fanese tam\u00e9n formando o aspa. Con iso non s\u00f3 cristianiz\u00e1base a Orde, sen\u00f3n que, ao axuntar a tradici\u00f3n cl\u00e1sica coa Antig\u00fcidade b\u00edblica, po\u00f1\u00edase de relevancia o pensamento dunha Europa que desped\u00eda a Idade Media e cami\u00f1aba decidida cara ao Renacemento.<\/p>\n

Desta forma os patr\u00f3ns da Orde son Gede\u00f3n, Jas\u00f3n e san Andr\u00e9s<\/em><\/strong>. A Orde do Tois\u00f3n de Ouro, foi creada segundo consta nas s\u00faas Ordenanzas para \u201ca gloria e encomio de Dios Omnipotente, o noso Creador e Salvador, en honra da s\u00faa Gloriosa Nai, a Virxe Mar\u00eda e do noso Se\u00f1or, San Andr\u00e9s, Ap\u00f3stolo e M\u00e1rtir\u201d.<\/em><\/p>\n

O duque soubo dotar \u00e1 Orde dun prestixio que enseguida alcanzou fama en todo o occidente europeo.<\/p>\n

Pero non hai que confundir o Tois\u00f3n coas Ordes Militares, que proporcionaban aos seus membros rendas polas s\u00faas encomendas. Outorgaba unicamente honra que \u00e9 o que proporciona boa fama. Entrar nel significaba adquirir un compromiso na conduta.<\/p>\n

Felipe III de Borgo\u00f1a, celebrou 10 cap\u00edtulos da Orde, entre 1431 e 1461.<\/p>\n

O fillo de Felipe, Carlos \u201co temerario\u201d, foi o que introduciu o boato e protocolo na cerimonia de entrega do Tois\u00f3n de ouro.<\/em><\/strong> Estableceu o uso do chaper\u00f3n, roupa tallar e manto de veludo carmes\u00ed con forro de raso branco e en cuxo bordo aparec\u00edan bordadas as divisas ducales. Para o oficio de defuntos utiliz\u00e1base pano negro e no que se celebraba en honra \u00e1 Virxe, o terceiro d\u00eda capitular, os cabaleiros levaban vestiduras brancas de Damasco.<\/p>\n

\"Carlos

Carlos I, o temerario<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Durante as reuni\u00f3ns do cap\u00edtulo, os membros visten t\u00fanicas e insignias cerimoniais. Hai un c\u00f3digo de vestimenta diferente para cada ocasi\u00f3n. As cerimonias da igrexa est\u00e9ndense ao longo de 3 d\u00edas. O primeiro d\u00eda, o d\u00eda patronal de Andr\u00e9s (30 de novembro), patr\u00f3n de Borgo\u00f1a e patr\u00f3n da Orde, ded\u00edcase unha misa a este santo. Os membros da Orde visten t\u00fanicas vermellas ese d\u00eda. O segundo d\u00eda, conmem\u00f3rase aos membros falecidos, e os membros visten roupas negras de loito. No terceiro d\u00eda cel\u00e9brase unha misa festiva en honra a Mar\u00eda, tam\u00e9n patroa da Orde, en traxes brancos e vermellos. As igrexas dec\u00f3ranse con custosos tapices e os cl\u00e9rigos presentes locen fermosas t\u00fanicas.<\/p>\n

A roupa dos membros da Orde co\u00f1\u00e9cese a trav\u00e9s de descrici\u00f3ns e imaxes, entre outras cousas en manuscritos.<\/p>\n

Carlos o Temerario celebrar\u00eda dous cap\u00edtulos nos anos 1468 e 1473.<\/p>\n

A historia cambiar\u00eda tras o falecemento, en combate en 1477, de Felipe III. A herdanza pasar\u00eda \u00e1 s\u00faa filla Mar\u00eda de Borgo\u00f1a, quen contraera matrimonio con Maximiliano I de Austria, o todo poderoso emperador do Sacro Imperio Romano Germ\u00e1nico. Desta forma a soberan\u00eda da Orde pasa aos Habsburgos<\/em><\/strong>. Materializar\u00edase na figura de Carlos I de Espa\u00f1a, o neto de ambos. O Gran Maestrazgo corresponder\u00eda ao Rey de Espa\u00f1a por bulas dos pont\u00edfices Gregorio XIII, de 1574, e de Clemente VIII, de 1600. As\u00ed a Orde do Tois\u00f3n rece na Coroa espa\u00f1ola ata os nosos d\u00edas.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"Maximiliano

Maximiliano I de Austria<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Maximiliano celebrar\u00eda dous Cap\u00edtulos (1478 e 1481), o seu fillo Felipe \u201co Fermoso\u201d tres (1491, 1501 e 1505) e xa Carlos I catro (nos anos 1516, 1519, 1531 e 1546)<\/p>\n

Hai nalg\u00fans manuscritos de cara a mediados do s\u00e9culo XV, custodiados en bibliotecas de cidades europeas, como Par\u00eds, Copenhague, A Haia ou Bruxelas, diversas miniaturas que mostran escesas cortes\u00e1s presididas por Felipe de Borgo\u00f1a rodeado de cabaleiros do Tois\u00f3n.<\/p>\n

Tras a Guerra de Sucesi\u00f3n Espa\u00f1ola, a Orde dividiuse en d\u00faas ramas: a espa\u00f1ola e a austr\u00edaca. <\/em><\/strong><\/p>\n

A rep\u00fablica de Austria, como herdeira do Imperio desaparecido, concedeu legalidade xur\u00eddica \u00e1 Orde e reco\u00f1eceu ao archiduque herdeiro Otto de Habsburgo a categor\u00eda de Gran Maestre da li\u00f1a austriaca da Orde que herdou despois o seu fillo. Tras a desaparici\u00f3n do imperio austroh\u00fangaro, o rei Alfonso XIII de Espa\u00f1a, tomou posesi\u00f3n das propiedades da Orde en nome do destronado emperador Carlos I de Austria e IV de Hungr\u00eda. Con todo, ser\u00eda durante pouco tempo. En 1957, o Goberno da Rep\u00fablica de Austria retomou a personalidade xur\u00eddica da Orde en Austria, asignando a dignidade de gran maestre ao archiduque Otto, cabeza da antiga Casa Imperial.<\/p>\n

\"Alfonso

Alfonso XIII<\/em><\/p><\/div>\n

Non en balde, as relaci\u00f3ns entre os xefes de ambas as ramas son moi boas na actualidade e moitos cabaleiros chegaron a ostentar tanto o colar espa\u00f1ol como o austr\u00edaco, como \u00e9 o caso do Rey Alberto II de B\u00e9lxica.<\/p>\n

En canto \u00e1 rama primigenia espa\u00f1ola, perdeu o seu car\u00e1cter caballeresco cat\u00f3lico e converteuse na m\u00e1xima distinci\u00f3n que os monarcas outorgaban ao pr\u00edncipe herdeiro e a outros soberanos, en correspondencia \u00e1 recibida por ese pa\u00eds.<\/p>\n

 <\/p>\n

Como funciona a Orden do Tois\u00f3n de Ouro?<\/strong><\/h2>\n

Seguindo o seu modelo ingl\u00e9s, a Orde estaba en orixe restrinxida a un n\u00famero limitado de cabaleiros, primeiro 24 pero incrementado a 30 en 1433 e a 51 en 1516. Os membros da Orde non pod\u00edan ser \u201cherexes\u201d <\/em>e por tanto converteuse nunha distinci\u00f3n exclusivamente cat\u00f3lica durante a Reforma.<\/p>\n

Como diciamos anteriormente, a bula de confirmaci\u00f3n da Orde e de aprobaci\u00f3n das s\u00faas constituci\u00f3ns e Ordenanzas deuna o papa Eugenio IV o 7 de setembro de 1433, sendo as dignidades da Orde catro: o chanceler, o tesoureiro, o rei de armas e o secretario.<\/p>\n

Doutra banda, o Tois\u00f3n de Ouro \u00e9 unha das poucas ordes da s\u00faa clase vinculada a unha familia reinante e non a un pa\u00eds ou territorio<\/em><\/strong>. Non se trata por tanto dunha condecoraci\u00f3n de Estado, como a Orde de Carlos III, a Real Orde de Isabel a Cat\u00f3lica ou a do M\u00e9rito Civil; sen\u00f3n dunha distinci\u00f3n vinculada na actualidade coa Casa de Borb\u00f3n.<\/p>\n

A diferenza tam\u00e9n do que ocorre noutras ordes, nas que existen diversos niveis ou \u201cgraos\u201d<\/em> de distinci\u00f3n materializados noutro tipo de insignias menores, como medallas, cruces ou simples insignias; a Orde do tois\u00f3n s\u00f3 contempla unha \u00fanica categor\u00eda, a de cabaleiro de colar.<\/p>\n

\"Detalle

Detalle do collar. Tois\u00f3n de Ouro<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Cada colar do Tois\u00f3n est\u00e1 numerado e oficialmente hai 60<\/em><\/strong>, a\u00ednda que ao longo da historia alg\u00fans desapareceron. Non \u00e9 hereditario nin transmisible, polo que cada xoia debe ser devolta cando faleza o seu titular.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

O s\u00edmbolo da Orde \u00e9 unha pelame de carneiro con cabeza e patas, que colga dun colar a trav\u00e9s dun anel.<\/em><\/strong> O distintivo componse dun colar de ouro, con 26 elos que compo\u00f1en unha dobre “b”<\/em> enfrontada e aparecen balizados por unhas pezas que simbolizan chamas de lume. O colar en si est\u00e1 composto de pedernales e rascadores. Un rascador \u00e9 unha balea de ferro con extremos curvados que facilita a s\u00faa suxeici\u00f3n. Ao golpear o rascador co lado recto contra un pedernal, cr\u00e9anse fa\u00edscas. Cando as fa\u00edscas caen nun material altamente inflamable, chamado yesca, p\u00f3dese facer un lume. Pedernal e rascador xuntos forman o emblema de Felipe o Bueno e, por extensi\u00f3n, dos borgo\u00f1ones.<\/p>\n

\"S\u00edmbolo

S\u00edmbolo deoTois\u00f3n de Ouro<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Xunto ao s\u00edmbolo esencial do vellocino, Felipe o Bueno, desenvolveu igualmente a presenza do elo (fus\u00edl), pretendendo seguir a idea do seu pai Juan. Con iso alud\u00edase \u00e1s chamas lanzadas polo drag\u00f3n gardi\u00e1n do cordeiro na lenda de Jas\u00f3n.<\/p>\n

\"Insignia

Insignia. Tois\u00f3n de Ouro<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

O lume, e sobre todo, o car\u00e1cter din\u00e1mico das fa\u00edscas pres\u00e9ntanse por tanto como un dos aspectos m\u00e1is sobresalientes da simb\u00f3lica da Orde, por iso entre os elos apr\u00e9ciase unha chama, s\u00edmbolo de Prometeo, garante \u00faltimo do vellocino, pero tam\u00e9n o s\u00edmbolo que aparece na divisa do Duque rotulada co lema: \u00abAnte ferit quam flamma micet<\/em>\u00bb (\u00abFire antes de que se vexa a chama\u00bb). O ouro co que conta \u00e9 de 14 quilates, est\u00e1 adornado con pedras preciosas e pesa case dous quilogramos.<\/p>\n

O orixinal at\u00f3pase no Tesouro da Catedral de Toledo, onde chegou doada por Felipe IV de Espa\u00f1a, quen a recib\u00eda dos seus antecesores, do primeiro titular, Carlos I.<\/p>\n

\"Insignia

Insignia. Tois\u00f3n de Ouro<\/em><\/p><\/div>\n

Desde o ano 1985, o Tois\u00f3n de ouro \u00e9 a m\u00e1is alta distinci\u00f3n que pode ser outorgada polo Rey de Espa\u00f1a a destacadas personalidades que prestaron relevantes servizos \u00e1 Coroa.<\/p>\n

O actual gran maestre da Orde \u00e9 Felipe VI, rei de Espa\u00f1a, desde 2014.<\/em><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Cal \u00e9 a lenda en na que se basea o simbolismo da Orden do Tois\u00f3n de Ouro?<\/strong><\/h2>\n

Como anticipabamos en par\u00e1grafos anteriores, os impulsores da Orde, co duque de Borgo\u00f1a \u00e1 cabeza, fixaron a s\u00faa atenci\u00f3n nunha das aventuras da mitolox\u00eda cl\u00e1sica. Jas\u00f3n obtendo o vellocino de ouro, o coiro de carneiro e a s\u00faa la, neste caso do prezado metal. Unha complexa proba que o heroe ti\u00f1a que superar para reclamar o seu trono.<\/p>\n

Esta historia mitol\u00f3gica, c\u00f3ntanos o seguinte: todo ocorreu cando cincuenta heroes chamados argonautas, polo singular nome da embarcaci\u00f3n chamada Argos; comandados polo temerario Jas\u00f3n, navegaron nunha incrible faza\u00f1a contra todo progn\u00f3stico, en busca do carneiro ou vellocino de ouro, na misi\u00f3n de chegar ata \u201cC\u00f3lquida\u201d; <\/em>na costa este de o Mar Negro. Jas\u00f3n ti\u00f1a que liberar ao vellocino de ouro dun fermoso cipr\u00e9s, con enormes ramas ergueitas, para devolvelo \u00e1 rexi\u00f3n antiga dos gregos, habitada polos helenos. Tras esta acci\u00f3n, poder\u00eda ocupar merecidamente o trono de \u201cYolcos<\/em>\u201d, unha lendaria cidade de Tesalia, en Grecia.<\/p>\n

\"Jas\u00f3n

Jas\u00f3n e os Argonautas na procura do vellocino de ouro<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

O extraordinario comportamento de Jas\u00f3n hab\u00eda de exemplificar as acci\u00f3ns dos membros do Tois\u00f3n de Ouro, quen deb\u00eda mostrar todo o seu valor, en especial loitando contra os infieis, ent\u00f3n liderados polo todopoderoso perigo otom\u00e1n.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Algunhas curiosidades respecto ao Tois\u00f3n de Ouro<\/strong><\/h2>\n

En relaci\u00f3n co tesouro da Orde, estivo durante s\u00e9culos en Bruxelas, pero pouco despois da Paz de Utrecht, asinouse con Carlos VIN o tratado de Rastatt, polo que se entregaron ao Sacro Imperio os antigos Pa\u00edses Baixos espa\u00f1ois. Unha vez que os austr\u00edacos entraron en Bruxelas, atoparon todo o tesouro da Orde intacta. En 1797, por medo \u00e1 presi\u00f3n xerada pola Revoluci\u00f3n Francesa, trasladouse ao palacio dos Habsburgo en Viena. Actualmente o tesouro at\u00f3pase depositado no Museo de Historia da arte da capital austr\u00edaca. No devandito tesouro destaca o \u201cPotence<\/em><\/strong>\u201d, que \u00e9 o colar hist\u00f3rico empregado polo rei de armas da Orde do Tois\u00f3n de Ouro. Foi creado por Carlos I de Espa\u00f1a a mediados do s\u00e9culo XVI. \u00c9 de ouro macizo e de grandes dimensi\u00f3ns: 143 cent\u00edmetros de medida exterior e un radio de 98. Componse de 51 placas nunha fila de d\u00faas, tendo cada placa o escudo de armas de cada un dos cabaleiros da Orde. As d\u00faas placas centrais, que se atopan sobre a insignia do Tois\u00f3n te\u00f1en o Escudo de Carlos I de Espa\u00f1a (sen o aguia) na placa superior e as d\u00faas columnas de H\u00e9rcules co lema “Plus ultra<\/em>” na inferior. Curiosamente, as d\u00faas columnas foron engadidas ao escudo por consello de Luigi Marliano a Carlos I nunha reuni\u00f3n da Orde do Tois\u00f3n de Ouro en 1516.<\/p>\n

Os colares son propiedade da Orde, est\u00e1n numerados e os cabaleiros poden usalos en vida, pero os seus herdeiros deben ser devolvelos tras o seu falecemento.<\/em><\/strong><\/p>\n

O primeiro monarca europeo que luciu o Tois\u00f3n de Ouro foi Alfonso o Magn\u00e1nimo, rei de Arag\u00f3n<\/em><\/strong>, pertencente \u00e1 dinast\u00eda dos Trast\u00e1mara. Era inimigo de Francia e por tanto amigo de Borgo\u00f1a, o que sen d\u00fabida foi un motivo de vital importancia para a concesi\u00f3n da condecoraci\u00f3n.<\/p>\n

\"Alfonso,

Alfonso, o Magn\u00e1nimo<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Numerosas personalidades destacadas foron reco\u00f1ecidas coa Orde do Tois\u00f3n de Ouro. Entre os nomes m\u00e1is ilustres at\u00f3panse monarcas como Felipe II de Espa\u00f1a, Carlos V do Sacro Imperio Romano Germ\u00e1nico e Luis XIV de Francia.<\/em><\/strong><\/p>\n

\"Felipe

Felipe II. De Sofonisba Anguissola<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Tras ser entronizado como rei de Espa\u00f1a, Jos\u00e9 Bonaparte aboliu en 1809 as ordes nacionais de Carlos III e de Mar\u00eda Luisa e substitu\u00edunas pola Orde Real de Espa\u00f1a.<\/em><\/strong> Creada por el, esta instituci\u00f3n deb\u00eda simbolizar o inicio dunha nova etapa para a Coroa, vinculada \u00e1 s\u00faa dinast\u00eda. Con todo, dado o seu prestixio internacional, mantivo a Orde do Tois\u00f3n, e na s\u00faa condici\u00f3n de rei de Espa\u00f1a adxudicouse a xefatura. Unha das primeiras medidas tomadas como soberano da Orde foi a concesi\u00f3n do Tois\u00f3n ao seu irm\u00e1n Napole\u00f3n, o que provocou que o exiliado #Luis XVIII devolvese a s\u00faa distinci\u00f3n. Con todo, leste e outros toisones concedidos polo monarca Bonaparte nunca foron reco\u00f1ecidos pola Orde, nin tampouco ratificados por Fernando VII tras o seu regreso ao trono.<\/p>\n

O primeiro non cat\u00f3lico en recibir o Tois\u00f3n de Ouro foi o brit\u00e1nico Sir Arthur Wellesley, futuro duque de Wellington<\/em><\/strong>, por parte de Fernando VII, para reco\u00f1ecer a s\u00faa loita contra as tropas francesas napole\u00f3nicas. Como era anglicano, e a Orde estaba comprometida na defensa do catolicismo, houbo que elevar unha consulta en 1813, ao papa P\u00edo VII, proced\u00e9ndose ao seu referendo e abrindo as\u00ed a Orde a figuras\u00a0 non cat\u00f3licas. Posteriormente, cristi\u00e1ns ortodoxos, como os duques de Rusia, recibiron esta dignidade.<\/p>\n

\"El

O Duque de Wellington<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Durante a Segunda Rep\u00fablica Espa\u00f1ola, a fin de romper coa tradici\u00f3n mon\u00e1rquica, suprimiuse a Orde do Tois\u00f3n<\/em><\/strong> mediante un decreto (algo que xa se fixo tam\u00e9n durante a primeira Rep\u00fablica en 1873) a\u00ednda que se autorizaba o uso da insignia polos seus titulares. En contrapartida creouse a Orde Honor\u00edfica da Rep\u00fablica.<\/p>\n

Franco rexeitou en d\u00faas ocasi\u00f3ns o Tois\u00f3n de Ouro. A primeira foi en 1961, cando don Juan de Borb\u00f3n quixo suavizar as diferenzas que lle separaban do ditador e ofreceulle o galard\u00f3n. Evidentemente, de aceptalo, Franco reco\u00f1ecer\u00eda a soberan\u00eda do conde de Barcelona. A segunda oportunidade xurdiu en 1972, con motivo do compromiso da s\u00faa neta Carmen con Alfonso, fillo do infante Jaime de Borb\u00f3n. Nun dos actos previos \u00e1 ligaz\u00f3n, o pai do contraente entregoulle o galard\u00f3n. Con iso, don Jaime reafirm\u00e1base na teor\u00eda de que, a\u00ednda que renunciara aos seus dereitos ao trono, iso non afectaba \u00e1 s\u00faa condici\u00f3n de xefe da casa de Borb\u00f3n nin aos seus descendentes. A aceptaci\u00f3n do Tois\u00f3n por Franco abrir\u00eda unha porta \u00e1 sucesi\u00f3n a Alfonso de Borb\u00f3n Dampierre. Pero o ditador non estaba disposto a nomear outro sucesor que non fose o futuro Juan Carlos I.<\/p>\n

Ademais dos monarcas, destacadas figuras da pol\u00edtica, a cultura e a ciencia tam\u00e9n foron distinguidas con esta Orde<\/em><\/strong>. Alg\u00fans exemplos son Leonardo d\u00e1 Vinci, Miguel de Cervantes, Wolfgang Amadeus Mozart e Albert Einstein, a Ra\u00ed\u00f1a Isabel de Inglaterra, Adolfo Su\u00e1rez, Javier Solaina, Nicol\u00e1s Sarkozy.<\/p>\n

Dos 1.200 colares, s\u00f3 cinco colgaron do pescozo de mullere<\/em><\/strong>s, sendo a ra\u00ed\u00f1a Isabel II de Espa\u00f1a, co seu ingreso na Orde en 1981, a que rompeu coa tradici\u00f3n centenaria de que s\u00f3 homes pod\u00edan ser membros.<\/p>\n

Moitos colares do Tois\u00f3n desapareceron ao longo da historia. O \u00faltimo perdeuse en 1994 coa equipaxe do Emperador Akihito de Xap\u00f3n.<\/p>\n

O agraciado con calquera das categor\u00edas que fose sentenciado pola comisi\u00f3n dun delito doloso ou p\u00fablica e notoriamente incorrese en actos contrario a raz\u00f3elas determinantes da concesi\u00f3n da distinci\u00f3n poder\u00e1, en virtude de expediente iniciado de oficio ou por denuncia motivada, e con intervenci\u00f3n do Fiscal da Real Orde, ser desposu\u00eddo do t\u00edtulo correspondente \u00e1 distinci\u00f3n concedida, decisi\u00f3n que corresponde a quen a outorgou.<\/p>\n

Estimouse o valor de cada colar do Tois\u00f3n de Ouro, nuns 50.000 euros, pero o Tois\u00f3n de Ouro non leva aparellada ningunha asignaci\u00f3n nin paga econ\u00f3mica. S\u00f3 premia a honorabilidade de quen o reciba e busca defender a idea da cabaler\u00eda e a fidalgu\u00eda dos honrados.<\/p>\n

 <\/p>\n

Conclusi\u00f3ns<\/strong><\/h2>\n

En todo caso, m\u00e1is al\u00f3 de evocaci\u00f3ns de mitos art\u00faricos, \u00e1 lenda dos argonautas ou ao ideal da Cruzada, a Orde configurouse con dous obxectivos pol\u00edticos moi concretos: establecer unha confraternidade de pr\u00edncipes de territorios dispersos en torno ao Duque de Borgo\u00f1a e crear unha alianza internacional que cercase a Francia e Castela, a\u00ednda que esta \u00fanica tam\u00e9n se unir\u00e1 \u00e1 alianza a partir da voda dos reis Cat\u00f3licos.<\/p>\n

A Orde do Tois\u00f3n de Ouro foi ante todo unha alianza estrat\u00e9xica dese\u00f1ada pola Casa de Borgo\u00f1a e concibida a gran escala que pretendeu articular politicamente a nova Europa que xurd\u00eda da Baixa\u00a0 Media, e que alcanzar\u00eda unha dimensi\u00f3n a\u00ednda maior unha vez caeu baixo o control da poderosa Casa de Austria, que a converteu nun dos seus instrumentos m\u00e1is eficaces para alcanzar o dominio universal.<\/p>\n

Ao redor da Orde do Tois\u00f3n desenvolv\u00e9ronse cerimonias, despregamentos her\u00e1ldicos, iconograf\u00edas e retratos, emblemas e pinturas, decoraci\u00f3ns e festexos. Todos estes materiais visuais con\ufb01guran a imaxe p\u00fablica desta instituci\u00f3n, imaxe que \u00e9 preciso descifrar para tentar entender adecuadamente, entre outras cuesti\u00f3ns, a propia imaxe da monarqu\u00eda hisp\u00e1nica, cuxos reis foron desde o s\u00e9culo XVI soberanos da Orde.<\/p>\n

Pr\u00edncipes e cabaleiros gustar\u00e1n de ser retratados exhibindo a prestixiosa insignia, e tam\u00e9n os seus herdeiros encargar\u00e1n retratos dos seus antepasados mostrando sobre o peito o colar.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

E finalizamos esta publicaci\u00f3n, confiando en que resultase do voso interese, e nese caso gustar\u00edanos que nolo fix\u00e9sedes saber pulsando no bot\u00f3n \u201cG\u00fastame\u201d<\/em><\/strong>. Ademais, anim\u00e1mosche a achegar alg\u00fan comentario, e se tes interese, subscribirche gratuitamente \u00e1 Newsletter do Blog para manterche sempre informado sobre as novas publicaci\u00f3ns do Blog.<\/p>\n

Por \u00faltimo, se vos gustou o suficiente como para compartilo nas vosas redes sociais, estariamos realmente encantados de que as\u00ed o fix\u00e9sedes.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Referencias<\/strong><\/h2>\n

El Tois\u00f3n de Oro. Insignia her\u00e1ldica y emblem\u00e1tica de lamonarqu\u00eda hisp\u00e1nica. De M\u00ednguez Cornelles, V.<\/p>\n

https:\/\/casarealdeespana.es\/2018\/01\/31\/la-Orden-del-toison-de-oro\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/historiageneral.com\/2011\/09\/28\/la-insigne-Orden-del-toison-de-oro\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/redheraldica.com\/articulos\/toison-de-oro<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.wikiwand.com\/es\/Orden_del_Tois%C3%B3n_de_Oro<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A Orde do Tois\u00f3n de Ouro foi ante todo unha alianza estrat\u00e9xica dese\u00f1ada pola Casa de Borgo\u00f1a e concibida a gran escala que pretendeu articular politicamente a nova Europa que xurd\u00eda da Baixa Media, e que alcanzar\u00eda unha dimensi\u00f3n a\u00ednda maior unha vez caeu baixo o control da poderosa Casa de Austria, que a converteu nun dos seus instrumentos m\u00e1is eficaces para alcanzar o dominio universal.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15452,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[221],"tags":[3386,3387,407,229,271,3388,3373,3391,3389,3241,392,3390],"class_list":["post-15490","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recuncho-da-historia","tag-conde-flandes-gl","tag-condecoracion-gl","tag-costumbres-gl","tag-costumes","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-duque-de-borgona-gl","tag-felipe-iii-gl","tag-orden-cabaleria","tag-orden-vaballeria-gl","tag-oro-gl","tag-sociedad-gl","tag-toison-gl","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15490","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15490"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15490\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15493,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15490\/revisions\/15493"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15452"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15490"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15490"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15490"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}