{"id":14384,"date":"2026-03-10T20:23:05","date_gmt":"2026-03-10T19:23:05","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=14384"},"modified":"2026-03-10T20:23:05","modified_gmt":"2026-03-10T19:23:05","slug":"a-orixe-do-bico","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/a-orixe-do-bico\/","title":{"rendered":"A orixe do bico"},"content":{"rendered":"

O bico<\/em> <\/strong>\u00e9 algo que vai impl\u00edcito ao ser humano. O bico expresa o amor, o afecto, a tenrura\u2026 pero tam\u00e9n se converteu nun s\u00edmbolo de sa\u00fado, por non dicir nun s\u00edmbolo de traiz\u00f3n \u201co bico de Judas\u201d.<\/em><\/p>\n

En todo caso, o significado do bico e o seu uso var\u00eda segundo as culturas dos distintos pa\u00edses, e variou ao longo dos tempos polas influencias interculturais e polos costumes.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Vexamos\u2026<\/p>\n

 <\/p>\n

El beso a trav\u00e9s de los tiempos<\/strong><\/p>\n

Non existe acordo un\u00e1nime entre os historiadores sobre a orixe do bico.\u00a0 As primeiras evidencias art\u00edsticas atop\u00e1molas nos pobos sem\u00edticos fai uns 4.500 anos.<\/p>\n

En Exipto o bico ti\u00f1a unha connotaci\u00f3n sacra, utiliz\u00e1base como unha forma de transferir o \u201calento vital\u201d<\/em> dunha persoa\u00a0 a outra.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Pero \u00e9 na Idade Antiga onde o bico empeza a ter un significado concreto. En Grecia o bico \u00e9 mencionado nos poemas hom\u00e9ricos, pero os verdadeiros art\u00edfices do bico foron, como non, os romanos.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

O bico era unha pr\u00e1ctica habitual da conduta social romana. Os romanos distingu\u00edan varios tipos de bicos, cada unha deles con finalidades distintas en funci\u00f3n dos obxectivos perseguidos ou do que se pretend\u00eda transmitir:<\/p>\n

Xeralmente o bico en Roma utiliz\u00e1base como sa\u00fado. Os romanos distingu\u00edan entre:<\/p>\n

    \n
  1. O osculum<\/em><\/strong>, que era o bico social ou protocolario de sa\u00fado. Tr\u00e1tase dun bico casto que se daba na fazula como signo de respecto ou agradecemento ou como peche dalg\u00fan contrato ou acordo.<\/li>\n
  2. O basium<\/em><\/strong>, que era o bico que se daba aos amigos e persoas achegadas como s\u00edmbolo de afecto<\/li>\n
  3. O suavium<\/em><\/strong>, bico reservado para o \u00e1mbito m\u00e1is \u00edntimo nas relaci\u00f3ns amorosas. Son os bicos pasionais que non se manifestaban publicamente por ser contrarios \u00e1 pudicitia (pudor).<\/li>\n<\/ol>\n

    Con todo, o m\u00e1is curioso destes romanos non foi a extensi\u00f3n do bico coas s\u00faas distintas clasificaci\u00f3ns, sen\u00f3n a imposici\u00f3n do Ius osculi (o dereito ao bico). Como exemplares expertos en leis os romanos contemplaron o dereito de que o marido\u00a0 ou calquera familiar pr\u00f3ximo puidese bicar na boca publicamente a unha muller coa \u00fanica finalidade de asegurarse de que non hab\u00eda bebido vi\u00f1o.<\/p>\n

    Este curioso \u201cdereito ao bico<\/em>\u201d, que s\u00f3 se lle pod\u00eda ocorrer aos romanos e que nada ten que ver cun acto de amor, amizade, tenrura etc., persegu\u00eda como \u00fanica finalidade comprobar se a muller hab\u00eda ou non bebido vi\u00f1o; \u00e9 dicir, algo similar ao alcohol\u00edmetro actual pero de forma natural e sen necesidade de conducir ningunha cuadriga para que tiveses a obrigaci\u00f3n de someterche a este \u201critual<\/em>\u201d.<\/p>\n

    A pesar de que os romanos e o vi\u00f1o van da man e que \u00e9 imposible non asociar un banquete romano sen o elixir de Baco, as s\u00faas mulleres estaban limitadas \u00e1 hora de apreciar estes prezados caldos, salvo as prostitutas.<\/p>\n

    Os romanos entend\u00edan que o vi\u00f1o fac\u00eda perder o sentido e daban fe diso nos seus banquetes, polo que entend\u00edan que cando se bebe unha copa de m\u00e1is as s\u00faas mulleres pod\u00edan perder o control e cometer adulterio, o que pod\u00eda derivar en concibir fillos ilex\u00edtimos<\/p>\n

    Por tanto, para saber se a s\u00faa muller bebera despois de sa\u00edr a dar un paseo coas s\u00faas amigas, o romano, a falta de etil\u00f3metro, d\u00e1balle un marabilloso bico de benvida cuxa \u00fanica finalidade non era transmitirlle o que a botaba de menos sen\u00f3n exercer un control de alcoholemia \u00e1 que ela non pod\u00eda negarse ao ser un dereito do marido ou familiar pr\u00f3ximo.<\/p>\n

    Este bico delator ou exculpatorio determinaba se a devandita era unha muller honorable ou digna de ser castigada, sen xu\u00edzo p\u00fablico. Os castigos depend\u00edan un pouco do tipo de relaci\u00f3n persoal, pero pod\u00eda desembocar no repudio, o divorcio ou mesmo a morte.<\/p>\n

    Certo \u00e9 que esta norma foise flexibilizando ao longo do tempo e as\u00ed o vi\u00f1o pasou a ser un acompa\u00f1ante no triclinio familiar de tal maneira que o padal feminino puido sucumbir ao seu sabor.<\/p>\n

    Menci\u00f3n merecen tam\u00e9n outro tipo de bicos practicados na \u00e9poca romana como:<\/p>\n

      \n
    • O iacere oscula.<\/em><\/strong> O bico lanzado ao aire. Cunha orixe posiblemente relixiosa (lanzado \u00e1s divindades en cultos ou cerimonias) que derivou nunha mostra de gratitude ou encomio.<\/li>\n
    • O bico na man.<\/em><\/strong> Cun significado de submisi\u00f3n e respecto fronte a unha persoa de maior poder ou prestixio. Posiblemente de orixe oriental asentouse na \u00e9poca imperial. Este bico foi asumido polo cristianismo como un bico lit\u00farxico como veneraci\u00f3n e respecto cara ao sacro que a\u00ednda hoxe continua en vigor.<\/li>\n<\/ul>\n

      O cristianismo<\/strong> adoptou o bico como unha maneira de sa\u00fado dentro do ritual de \u201cpaz e amor\u201d que lle caracteriza.\u00a0 A\u00ednda que o bico como sa\u00fado non era novo e vi\u00f1a sendo practicado noutras culturas, no cristianismo o bico adquiriu un significado m\u00e1is profundo. O bico entre os cristi\u00e1ns simbolizaba a unidade, a pertenza \u00e1 igrexa de Cristo. Era o bico da paz (a\u00ednda vixente hoxe en d\u00eda, a\u00ednda que cambiado polo apert\u00f3n de mans para evitar a transmisi\u00f3n de enfermidades).<\/p>\n

      No seo da igrexa cat\u00f3lica dist\u00ednguense dous tipos de bicos: os lit\u00farxicos e os reverenciales.<\/p>\n

        \n
      • Os lit\u00farxicos<\/em><\/strong> son os bicos que se dan \u00e1s persoas e\/o obxectos durante o acto de Misa, procesi\u00f3ns etc. B\u00edcase a man do celebrante ou daqueles obxectos bendicidos: unha palma, o pan bendito\u2026)<\/li>\n
      • Os reverenciais<\/em><\/strong> son os que se dan \u00e1s estampas ou imaxes de Deus, a Virxe e demais santuario, as as s\u00faas reliquias ou aos obxectos piadosos (crucifixos, rosarios\u2026). Dentro destes tam\u00e9n se contemplan os bicos aos aneis papais ou episcopais que ademais, deben de ir acompa\u00f1ados dunha xenuflexi\u00f3n \u2013para que quede patente a submisi\u00f3n total e absoluta-.<\/li>\n<\/ul>\n

        Estes bicos sust\u00e9ntanse baixo o paraugas da humildade, a piedade e a fe.<\/p>\n

        Non debemos de esquecer o \u201cbico de judas\u201d como<\/em> parte do episodio evanx\u00e9lico da Paix\u00f3n. Este bico simboliza a traiz\u00f3n. Para os cristi\u00e1ns este bico representa un fito hist\u00f3rico que marcou a interpretaci\u00f3n dos evanxeos.<\/p>\n

        \"\"<\/p>\n

         <\/p>\n

        O bico utilizouse para asinar contratos, para dar a paz na misa no cristianismo e mesmo para sinalar unha persoa (o bico da morte da mafia, derivado, posiblemente, do bico de Judas).\u00a0 Ao longo dos tempos os bicos foron simbolizando distintas mensaxes en funci\u00f3n da cultura e da tradici\u00f3n. Actualmente o bico p\u00fablico \u00e9 utilizado, fundamentalmente, como un tipo de sa\u00fado.<\/p>\n

        Dentro do sa\u00fado, menci\u00f3n especial merece o besamanos m\u00e1is al\u00f3 da liturxia relixiosa. O besamanos era un tipo de sa\u00fado reservado para as mulleres casadas mediante a inclinaci\u00f3n do home sobre a man dereita da dama levemente levantada facendo o simulacro de bicala pero sen rozala. A\u00ednda hoxe esta casposa costume de orixe posiblemente oriental como mostra de submisi\u00f3n e respecto aos reis e pr\u00edncipes s\u00e9guese practicando. \u00c9 frecuente a transmisi\u00f3n televisiva de actos p\u00fablicos aos que acoden os reis onde se constata que esta pr\u00e1ctica segue vixente.<\/p>\n

        Na actualidade cando nos presentan a algunha persoa, v\u00e9monos na tesitura de se debemos saudala estendendo a man ou d\u00e1ndolle un bico. Nunha situaci\u00f3n coti\u00e1 no mundo occidental, os homes danse a man con car\u00e1cter xeral menos cando son familia que adoitan darse un abrazo.<\/p>\n

        Os sa\u00fados entre mulleres ad\u00f3itanse facer d\u00e1ndose dous bicos entre elas e d\u00e1ndolles a man aos homes. \u00c9 importante lembrar que o sa\u00fado sempre debe inicialo a muller para evitar situaci\u00f3ns desagradables como xorden \u00e1s veces cando o home tira da man da muller para darlle un ou dous bicos.<\/p>\n

        Con todo, cada cultura ten as s\u00faas propias regras<\/strong>. As\u00ed a t\u00edtulo de exemplo:<\/p>\n

          \n
        • Os esquimales fregan o nariz.<\/li>\n
        • Os xaponeses fan unha reverencia sen contacto f\u00edsico alg\u00fan.<\/li>\n
        • Os rusos b\u00edcanse tres veces na comisura da boca, tanto homes como mulleres.<\/li>\n
        • En Hispanoam\u00e9rica s\u00f3 se d\u00e1 un bico nunha fazula.<\/li>\n
        • Os americanos s\u00f3 se dan a man. O bico res\u00e9rvano para a s\u00faa familia<\/li>\n<\/ul>\n

          En todo caso, o sa\u00fado actualmente xera un momento un tanto desconcertante no instante en que somos presentados. Dentro dun mesmo grupo poden darse distintas maneiras de saudar estendendo a man ou bicando. Chegado ese momento, non debemos esquecer que o m\u00e1is educado,\u00a0 sobre todo entre desco\u00f1ecidos, \u00e9 estreitar a man dereita, sexa home ou muller.<\/p>\n

           <\/p>\n

          Referencias<\/strong><\/p>\n

          El origen del apret\u00f3n de manos y del beso para saludarse. National Geographic 17 de marzo 2020<\/p>\n

          Ius Osculi Post Todo Concostrina<\/p>\n

          Derecho del beso. La Vanguardia. El reto. Art\u00edculo de Silvia Colom\u00e9<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          O bico \u00e9 algo que vai impl\u00edcito ao ser humano. O bico expresa o amor, o afecto, a tenrura\u2026 pero tam\u00e9n se converteu nun s\u00edmbolo de sa\u00fado, por non dicir nun s\u00edmbolo de traiz\u00f3n \u201co bico de Judas\u201d. En todo caso, o significado do bico e o seu uso var\u00eda segundo as culturas dos distintos…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14371,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[221],"tags":[3177,3178,3179,407,229,271,1097,1100,392,237],"class_list":["post-14384","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recuncho-da-historia","tag-beso","tag-beso-gl","tag-bico","tag-costumbres-gl","tag-costumes","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-origen-gl","tag-orixe","tag-sociedad-gl","tag-sociedade","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14384","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14384"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14384\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14387,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14384\/revisions\/14387"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14384"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14384"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14384"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}