A s\u00faa vida, ou mellor dito, a s\u00faa lendaria historia, hai que entendela xunto co proceso da longa conquista da Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica polas tropas do Imperio Romano. Escenario que durar\u00eda entre os anos 218 e 19 a.C.7<\/p>\n
![\"Monumento](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Monumento-Viriato-en-Viseu-300x201.jpg\" "\\"\\"")
Monumento de Viriato, en Viseu<\/em><\/p><\/div>\n No s\u00e9culo III a.C.<\/em><\/strong>, querendo obstaculizar a soberan\u00eda de Cartago e reforzar as s\u00faas pretensi\u00f3ns de amo e se\u00f1or do Mediterr\u00e1neo, Roma puxo os seus ollos nese lugar que achegou Europa a \u00c1frica, \u00e1 que chamaron Hispania.<\/em><\/strong> Aquela terra peninsular rica en pastos e metais ofrec\u00eda a Roma unha fonte inesgotable de abastos e riqueza e o orgullo de poder dicir que a s\u00faa influencia chegou ata o que daquela era a fin do mundo co\u00f1ecido. No 218 a.C., as lexi\u00f3ns da aguia desembarcaron en Ampurias e comezaron a conquista, pero hab\u00eda un problema co que non contaban: a feroz resistencia dos pobos peninsulares.<\/p>\n Unha vez expulsados \u200b\u200bos cartaxineses tras a Segunda Guerra P\u00fanica, Hispania converteuse nunha provincia de Roma <\/em><\/strong>(a Citerior e a Ulterior) e anexionou e romanizou os distintos pobos ind\u00edxenas.A resistencia destes pobos \u00e1 conquista de Roma foi desigual, sendo os celt\u00edberos, lusitanos, e xa no s\u00e9culo I a.C., os pobos da cordilleira cant\u00e1brica (c\u00e1ntabros e astures), os que exerceron m\u00e1is oposici\u00f3n.<\/p>\n Lusitania \u00e9 o nome da provincia romana no oeste da Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica<\/em><\/strong>. En \u00e9poca republicana, a partir do s\u00e9culo II a.C. C., o seu territorio formaba parte da provincia de Hispania Ulterior. O seu territorio ocupaba a maior parte do que hoxe \u00e9 Portugal ao sur do Duero e unha zona de Espa\u00f1a, principalmente Estremadura e a provincia de Salamanca. A s\u00faa capital era a cidade de Augusta Emerita, actualmente M\u00e9rida.<\/p>\n Os lusitanos viv\u00edan en terras pouco f\u00e9rtiles e con escasos recursos mineiros, polo que adoitaban saquear as terras do val do Guadalquivir, ocupadas polos turdetanos, para saquear os asentamentos da zona.<\/p>\n Mapa da Hispania romana<\/em><\/p><\/div>\n <\/p>\n No ano 149 a.C., o pretor de Hispania Ulterior, o pretor Servio Sulpicio Galba<\/em><\/strong>, tomou a decisi\u00f3n de loitar contra o saqueo da provincia, e para iso recorreu a unha estrataxema consistente en prometerlles terras f\u00e9rtiles a cambio de depo\u00f1er as armas. Ao redor de 30.000 decidiron asistir \u00e1 oferta pero o que atoparon foi unha masacre, da que apenas un terzo logrou escapar. Crese que Viriato ser\u00eda un deles.<\/p>\n Servio Sulpicio Galba<\/em><\/p><\/div>\n <\/p>\n Tras estes feitos, Galba ser\u00eda substitu\u00eddo por Gayo Vetilio que retomou a guerra contra os lusitanos e lanzou unha nova proposta para acollelos como colonos a cambio da s\u00faa lealdade a Roma. Pero despois do acontecido con Galba, as negociaci\u00f3ns romperon e Viriato liderar\u00eda a resistencia contra o Imperio Romano, convert\u00e9ndose no xeneral dos lusitanos durante as chamadas \u201cguerras lusitanas\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n <\/p>\n Viriato, nomeado como Viriathus nas fontes romanas, parece que naceu en terras lusitanas, no que hoxe \u00e9 m\u00e1is ou menos Portugal, concretamente na Serra da Estrela, a\u00ednda que se desco\u00f1ece a data exacta, a\u00ednda que se estima que debeu ser. arredor do ano 139 a.C. A\u00ednda que hoxe a maior\u00eda dos historiadores non dubidan da s\u00faa orixe, o certo \u00e9 que a comezos do s\u00e9culo XX alg\u00fans autores lle deron orixe espa\u00f1ola, concretamente de Teruel ou Valencia. Na actualidade, a cidade de Arsa, no sur da Lusitania, est\u00e1 indicada como posible lugar onde ter\u00eda nacido.<\/p>\n Non hai informaci\u00f3n nin da s\u00faa estirpe, nin da formaci\u00f3n, nin sequera como conseguir\u00eda liderar a rebeli\u00f3n contra as tropas romanas.<\/p>\n O maior heroe da antiga Hispania hoxe converteuse nunha figura case m\u00edtica nas zonas onde desenvolveu a s\u00faa actividade, dende o Alentejo portugu\u00e9s ata as terras espa\u00f1olas de Huelva e Zamora.<\/p>\n Ad\u00f3itase dicir que o seu alcume, de ra\u00edces prerromanas, est\u00e1 relacionado cun adorno guerreiro, a viria, unha especie de pulseira.<\/p>\n O que se sabe da s\u00faa vida ten a s\u00faa orixe principalmente en escritos e lendas, como o que nos conta o historiador Diodoro de Sicilia, cando afirma que Astolpas, home importante da sociedade lusitana, de alto rango, e polo tanto, pai do esa ser\u00eda a propia muller de Viriato, organizou, para a entrega da man da s\u00faa filla ao guerreiro, un ostentoso banquete de voda co que demostrar o seu rango ante todos os seus convidados. Era costume naquela \u00e9poca demostrar as riquezas con cada celebraci\u00f3n.<\/p>\n Por\u00e9n, cando Viriato apareceu na celebraci\u00f3n e viu o opulento banquete, enfureceu. Ante todos os presentes pronunciou un discurso no que acudiu a defender o plebe, comparando a s\u00faa pobreza coa riqueza do banquete e criticando o seu despilfarro. De pouco valer\u00edan aquelas riquezas ante a ameaza que os romanos representaban para a liberdade do pobo, dixo, e enseguida colleu \u00e1 prometida, p\u00faxoa no seu corcel e marchou ante a mirada at\u00f3nita dos presentes e do agraviado Astolpas.<\/p>\n Anos m\u00e1is tarde, este, Astolpas, entregouse como ref\u00e9n dos romanos, en certo modo, para tentar ga\u00f1ar o seu favor, pero nunha das treguas que os lusitanos se viron obrigados a pedir en varias ocasi\u00f3ns, Viriato tomou o oportunidade de reclamalo.<\/p>\n Unha vez na s\u00faa cidade, Viriato degolla a Astolpas, acus\u00e1ndoo de ter acordado treguas cos romanos s\u00f3 para preservar a s\u00faa riqueza.<\/p>\n Segundo autores da antiga Roma, como Tito, o citado Diodoro S\u00edculo, ou don Casio, Viriato ter\u00edase dedicado na s\u00faa mocidade \u00e1 pastoral, actividade que lle facilitar\u00eda o co\u00f1ecemento das monta\u00f1as da zona.<\/p>\n Ad\u00f3itase supo\u00f1er que nalg\u00fan momento daqueles anos, Viriato uniuse a unha das bandas de bandidos que operaban na zona das chairas da B\u00e9tica.<\/p>\n Defensor e loitador dos dereitos do seu pobo, tam\u00e9n ti\u00f1a fama de ser severo e \u00e1s veces cruel nas s\u00faas decisi\u00f3ns, a\u00ednda que iso sempre foi no interese dos lusitanos.<\/p>\n <\/p>\n A primeira campa\u00f1a de Viriato tivo lugar no ano 147 a.C. <\/em><\/strong>cando o l\u00edder lusitano decidiu facer unha incursi\u00f3n en Turdetania, no sur da Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica, ao mando de 10.000 guerreiros que pronto se viron rodeados polas tropas do pretor romano Gaius Vetilio. Como comentabamos en par\u00e1grafos anteriores, a pesar da vantaxe estrat\u00e9xica, Cayo Vetilio chegou a ofrecerlles a paz pero a proposta foi rexeitada polos lusitanos por temor a que os romanos volveran a incumprir a s\u00faa palabra, como fixo anos atr\u00e1s o pretor Servio.Sulpice Galba.<\/p>\n Viriato e os seus homes quedaron completamente cercados, a\u00ednda que finalmente conseguiron escapar do cerco romano e mesmo m\u00e1is tarde emboscaron \u00e1s tropas do pretor Gaius Vetilio. Movemento co que o Viriato lograr\u00eda por fin a vitoria.<\/p>\n Viriato utilizou unha t\u00e1ctica que aterrorizaba aos romanos e que chamaban bellum latocinium <\/em><\/strong>(guerra de bandidos). Con ela o l\u00edder lusitano conseguiu derrotar aos ex\u00e9rcitos romanos un tras outro.Viriato engade unha novidade a este tipo de guerras, que ao seu mando abandona o car\u00e1cter unicamente defensivo que ti\u00f1a e pasa a ser unha guerra ofensiva, cuxa finalidade principal \u00e9 destru\u00edr ao ex\u00e9rcito inimigo aos poucos, mediante pequenos ataques que impidan ao inimigo despregar un forza.combate regular e cando conseguiron organizar os atacantes xa se retiraran. A finalidade non era ocupar o territorio xa que isto obrigar\u00eda a permanecer nel para defendelo, sen\u00f3n esgotalo co que os propios romanos non pod\u00edan permanecer moito tempo nel porque non pod\u00edan obter os recursos imprescindibles para manter o ex\u00e9rcito; Se quer\u00edan quedar, ti\u00f1an que traer recursos de f\u00f3ra, e en moitas ocasi\u00f3ns o ataque de Viriato dirixiuse contra estas caravanas de recursos, co que as lexi\u00f3ns foron cada vez m\u00e1is d\u00e9biles. Esta t\u00e1ctica de combate era obrigatoria, xa que o ex\u00e9rcito reunido por Viriato, formado por celt\u00edberos lusitanos e iberos de distintas tribos, era moi inferior en n\u00famero e en armamento, que consist\u00eda nun pequeno escudo redondo, unha espada en cuxa vaina hab\u00eda un coitelo. e unha lanza de ferro; a cabeza estaba cuberta cun casco adornado con crin de cabalo e armadura. S\u00f3 raramente o casco e a coraza eran de metal.<\/p>\n Frontino, un importante arist\u00f3crata romano, a finais do s\u00e9culo I, escribiu o seguinte:<\/p>\n \u201cViriato, que de pastor pasou a ser o xefe dos celtiberos, nunha ocasi\u00f3n mentres intentaba retirarse diante da cabaler\u00eda inimiga, levounos a un lugar cheo de buratos no chan; al\u00ed, mentres percorr\u00eda un cami\u00f1o que co\u00f1ec\u00eda ben, os desco\u00f1ecidos romanos mergull\u00e1ronse no pantano e morreron\u201d.<\/em><\/p>\n Unha actitude que sorprendeu aos propios romanos, e que sempre enxalzaron, foi a actitude que adoptou Viriato ante o reparto do bot\u00edn que obtivo tras os combates, sinalando todos os autores cl\u00e1sicos, cando se refiren a este feito, que se trataba extremadamente xusto e equitativo na distribuci\u00f3n.<\/p>\n Todo \u00eda a favor dos lusitanos, pero a vitoria total de Roma sobre Cartago durante a Terceira Guerra P\u00fanica no 146 a.C. foi un verdadeiro punto de inflexi\u00f3n.<\/em><\/strong> O motivo: os romanos xa non ti\u00f1an que preocuparse por un ataque do norte de \u00c1frica e agora pod\u00edan dedicar m\u00e1is tropas e atenci\u00f3n a Hispania, despois de vencer ao seu maior rival no Mediterr\u00e1neo.<\/p>\n Por iso, no ano 145 a.C., o pretor romano Caio Plucio foi destitu\u00eddo polos seus fracasos militares, sendo substitu\u00eddo polo proc\u00f3nsul Quinto Fabio M\u00e1ximo Emiliano.<\/em><\/strong> Daquela, Viriato estendera a revolta ao territorio celtib\u00e9rico, conseguindo que os vetones, os arevacos, os tittos e os bellos loitasen ao seu lado.<\/p>\n Quinto Fabio M\u00e1ximo Emiliano<\/em><\/p><\/div>\n <\/p>\n Fabio M\u00e1ximo Emiliano derrotou a Viriato nunha campa\u00f1a en campo aberto no 145 a. C., e obrigouno a retirarse \u00e1 Lusitania. A situaci\u00f3n cambiar\u00eda coa guerra de Numancia, xa que o groso das lexi\u00f3ns romanas v\u00edronse obrigados a emprender as duras campa\u00f1as contra os celtiberos, o que permitiu a Viriato pasar de novo \u00e1 ofensiva.<\/p>\n Xa no 140 a.C. o c\u00f3nsul Quinto Fabio M\u00e1ximo Serviliano tam\u00e9n \u00e9 derrotado polas tropas de Viriato<\/em><\/strong>, polo que debe asinar un acordo de paz, que posteriormente ser\u00eda ratificado polo Senado romano, outorg\u00e1ndolle a independencia \u00e1s terras baixo o control de Viriato, e d\u00e1ndolle ao seu pobo o t\u00edtulo de “amigo do pobo romano”.<\/em><\/p>\n Quinto Fabio M\u00e1ximo Serviliano<\/em><\/p><\/div>\n <\/p>\n Para Roma foi unha humillaci\u00f3n polo que enviou o irm\u00e1n de M\u00e1ximo Serviliano, Quinto Servilio Cepi\u00f3n para retomar a guerra contra as tropas de Viriato<\/em><\/strong>, conseguindo que Viriato tivese que retroceder.<\/p>\n Quinto Servilio Cepi\u00f3n<\/em><\/p><\/div>\n <\/p>\n Ademais, produc\u00edronse varios acordos a trav\u00e9s de tres persoas de confianza de Viriato: Audax, Ditalcon e Minuro. E ser\u00eda con estes tres personaxes cos que Quinto Servilio Cepi\u00f3n, a cambio de promesas de riqueza e terra, conseguiu que traizoasen a Viriato mat\u00e1ndoo. Estamos no ano 139 a.C.<\/p>\n Non hai documentaci\u00f3n sobre o que realmente aconteceu pero a lenda conta que despois de rematar a reuni\u00f3n, Audax, Ditalco e Minuro volveron ao campamento e mataron a Viriato apu\u00f1al\u00e1ndolle no pescozo mentres durm\u00eda, xa que sempre durm\u00eda coa armadura posta. Acto seguido, regresaron ao campamento romano para reclamar a recompensa prometida por Quinto Servilio Cepi\u00f3n, pero este negoulles o que ped\u00edan os tres hispanos cunha frase que pasar\u00eda \u00e1 historia: “Roma traditoribus non praemiat”<\/em>, \u00e9 dicir, “Roma non paga a traidores”.<\/em><\/strong><\/p>\n A frase atrib\u00faese a Quintus Servilius Caepion pero os historiadores posteriores afirman que a famosa cita poder\u00eda ser engadida anos despois co prop\u00f3sito de demostrar que Roma nunca permitiu algo as\u00ed, que un dos seus grandes rivais morreu deshonrosamente a mans dos seus. homes e todo, grazas a unhas moedas romanas.<\/p>\n Viriato recibiu un funeral digno no que foi incinerado e recibiu diferentes sacrificios de animais e m\u00e1is de duascentas pelexas na s\u00faa honra.<\/p>\n Despois da morte de Viriato, os ex\u00e9rcitos lusitanos estaban moi desmoralizados e comezaron a perder a guerra contra os ex\u00e9rcitos invasores. Finalmente, os romanos conquistaron case toda a Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica, coa excepci\u00f3n da zona vasca no norte de Espa\u00f1a.<\/p>\n Viriato pasou a ser considerado “o terror de Roma”<\/em><\/strong> porque aproveitando o seu co\u00f1ecemento do terreo e dos refuxios monta\u00f1osos da s\u00faa \u00e9poca como cabreiro e ladr\u00f3n e utilizando as t\u00e9cnicas de emboscadas e ataques r\u00e1pidos propias dos lusitanos e celtiberos, Viriato conseguiu reunir. un n\u00famero considerable de guerreiros dispostos a loitar para expulsar aos invasores das s\u00faas terras. Estes guerreiros, ademais de ser superados en n\u00famero, ti\u00f1an unhas armas pobres e peor adestramento que as temibles lexi\u00f3ns romanas, polo que pensemos que o equipamento habitual dun lusitano estaba formado por protecci\u00f3ns de coiro curtido lixeiro (pectoral e grebas, con sorte), un coiro. casco tam\u00e9n decorado con crin de cabalo, un pequeno escudo, unha espada e unha lanza de ferro.<\/p>\n O cabreiro converteuse en guerreiro que uniu ao seu pobo para loitar por unha causa com\u00fan e mantivo a toda poderosa Roma en xaque durante sete longos anos.<\/p>\n <\/p>\n Morreu Viriato, comezou a s\u00faa lenda.<\/em><\/strong> Autores cl\u00e1sicos como o propio Apiano de Alexandr\u00eda, Polibio, Diodoro de Sicilia, Dio Casio ou Posidonio, amosan un Viriato que roza a perfecci\u00f3n.<\/p>\n Sobre a personalidade de Viriato<\/em><\/strong>, atopamos un texto de Diodoro S\u00edculo<\/em><\/strong>, no tomo XXXIII da Biblioteca Hist\u00f3rica, que di:<\/p>\n \u201cViriato, o l\u00edder lusitano, foi moi escrupuloso no reparto do bot\u00edn: baseaba os seus galard\u00f3ns no m\u00e9rito, dando agasallos especiais aos homes que se distinguiran dos demais pola s\u00faa valent\u00eda e non tomando para si nada do que pertenc\u00eda \u00e1 comunidade. Como consecuencia, os lusitanos segu\u00edrono de boa gana na batalla e honr\u00e1rono como un benefactor com\u00fan e como un sabio”.<\/em><\/p>\n Diodoro S\u00edculo<\/em><\/p><\/div>\n <\/p>\n Pero tam\u00e9n \u00e9 que moitas destas virtudes narradas por Diodoro est\u00e1n relacionadas coa s\u00faa fonte principal, Posidonio<\/em><\/strong>, as\u00ed como con outras visi\u00f3ns do nobre salvaxe ou que lembran aspectos das monarqu\u00edas helen\u00edsticas, a\u00ednda presentes no Mediterr\u00e1neo oriental daquela. de Diodoro. Posidonio, xe\u00f3grafo e historiador que viviu ao mesmo tempo que Viriato, era estoico.<\/p>\n Posidonio<\/em><\/p><\/div>\n <\/p>\n Os estoicos enxalzaban, entre outras cousas, a virtude, a raz\u00f3n, a bondade e o control das paix\u00f3ns. Por este motivo, puido ter distorsionado a verdadeira personalidade do l\u00edder lusitano para adaptala \u00e1s s\u00faas crenzas e pensamentos.<\/p>\n Viriato converter\u00edase as\u00ed no prototipo do rei sabio, xusto e providencial, as\u00ed como do nobre salvaxe, que a\u00ednda non foi contaminado polo luxo e a civilizaci\u00f3n. Por outra banda, no texto hai dous adxectivos (benefactor e sabio) que se empregaban habitualmente nos monarcas helen\u00edsticos.<\/p>\n Por outra banda, Di\u00f3n Casio<\/em><\/strong> presenta unha visi\u00f3n m\u00e1is persoal de Viriato, e a diferenza de Apiano cunha visi\u00f3n m\u00e1is cr\u00edtica cara a Roma. Destacan o xenio militar, o liderado e a sobriedade do lusitano. Atopamos coincidencias entre estas d\u00faas fontes con Diodoro, pero hai que ter en conta que son escritores posteriores a Diodoro e non contempor\u00e1neos de Viriato, polo que poden estar influenciados polas s\u00faas fontes primarias, polo que non son \u00fatiles para comprobar se o fragmento do texto analizado ax\u00fastase \u00e1 realidade ou se as calidades de Viriato tivesen outras finalidades.<\/p>\n Estes fins puideron ter un trasfondo propagand\u00edstico ou unha virtude moralizadora, xa que arredor dos textos puido existir unha certa intenci\u00f3n do autor de destacar as virtudes estoicas ou dos monarcas helen\u00edsticos aproveitando a narrativa sobre Viriato. Viriato poder\u00eda ter sido elixido como exemplo de bo gobernante.<\/p>\n <\/p>\n A morte de Viriato foi tam\u00e9n fonte de inspiraci\u00f3n para alg\u00fans pintores. Por exemplo, a obra \u201cA morte de Viriato, xefe dos Lusitanos\u201d<\/em><\/strong> de Jos\u00e9 de Madrazo.<\/p>\n A morte de Viriato, xefe dos lusitinos. De Jos\u00e9 de Madrazo. Museo del Prado<\/em><\/p><\/div>\n Nesta obra, Madrazo m\u00f3stranos a Viriato deitado na s\u00faa cama, asasinado, xunto cos seus xenerais e outros familiares, coas s\u00faas armas sobre unha mesa, e os trofeos e insignias conseguidos aos romanos.Conv\u00e9rtese, as\u00ed, no primeiro exemplo da pintura hist\u00f3rica hisp\u00e1nica realizada durante o s\u00e9culo XIX para desenvolver episodios hist\u00f3ricos acontecidos en solo peninsular. O obxectivo de enxalzar a resistencia da patria contra o invasor estranxeiro parece claro, nun contexto no que Madrazo se opuxo firmemente \u00e1 invasi\u00f3n napole\u00f3nica de Espa\u00f1a.<\/p>\n <\/p>\n Hai outras obras sobre a mesma tem\u00e1tica, como \u201cLa muerte de Viriato\u201d<\/em><\/strong> (1890), de Jos\u00e9 Villegas Cordero.<\/p>\n A morte de Viriato. De Jos\u00e9 Villegas Cordero<\/em><\/p><\/div>\n Por suposto, dende o punto de vista hist\u00f3rico, non cabe d\u00fabida de que Viriato existiu, a\u00ednda que moitas das historias que se contan sobre el forman parte da s\u00faa construci\u00f3n como mito, xa que existe unha gran falta de informaci\u00f3n sobre a s\u00faa vida.<\/p>\n Atop\u00e1monos cun l\u00edder da Lusitania, que mantivo en xaque os ex\u00e9rcitos de Roma nos primeiros tempos da romanizaci\u00f3n de Iberia. O seu nome est\u00e1 vinculado a Numancia, onde se reuniron os seus soldados, antes de dispersarse e unha vez morto Viriato, e onde “cos numantinos escribiron as p\u00e1xinas heroicas do asedio e destruci\u00f3n da cidade”.<\/em><\/p>\n En todo caso, con Viriato atopamos un novo exemplo da loita do d\u00e9bil contra o forte, de David contra Goliat. Co\u00f1ecemos un home, l\u00edder da resistencia, feito por si mesmo, un l\u00edder nato, un guerreiro implacable e un estratega brillante.<\/p>\n Estatua de Viriato, en Zamora<\/em><\/p><\/div>\n <\/p>\n Viriato foi exaltado dende as cr\u00f3nicas medievais ata o s\u00e9culo XIX como s\u00edmbolo da resistencia ib\u00e9rica. Os autores do S\u00e9culo de Ouro, desde Cervantes a Quevedo, co seu poema “T\u00famulo a Viriato”, ideal\u00edzano totalmente e en Portugal converterase no heroe nacional por excelencia dende Cam\u00f5es ata Pessoa. Na tradici\u00f3n popular, \u00e9 homenaxeado en diversos lugares de Espa\u00f1a e Portugal, con menci\u00f3n especial \u00e1 bandeira de Zamora, a Se\u00f1a Bermeja, con oito bandas vermellas que evocan as vitorias de Viriato contra os romanos. Na literatura e na arte do noso pa\u00eds foi constantemente evocado como s\u00edmbolo, de inclinaci\u00f3ns diversas, por autores como Joaqu\u00edn Costa, \u00c1ngel Ganivet, Jos\u00e9 Madrazo, Ram\u00f3n Padr\u00f3 ou Alfonso Sastre.<\/p>\n <\/p>\nContexto hist\u00f3rico<\/strong><\/h2>\n
![\"Mapa](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Mapa-Hispania-Romana-300x205.gif\" "\\"\\"")
![\"Servio](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Servio-Sulpicio-Galba-277x300.jpg\" "\\"\\"")
Biograf\u00eda de Viriato<\/strong><\/h2>\n
Viriato, o terror de Roma<\/strong><\/h2>\n
![\"Quinto](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Quinto-Fabio-Maximo-Emiliano-300x219.jpg\" "\\"\\"")
![\"Quinto](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Quinto-Fabio-Maximo-Serviliano-149x300.jpg\" "\\"\\"")
![\"Quinto](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Quinto-Servilio-Cepion-239x300.jpg\" "\\"\\"")
Viriato seg\u00fan as fontes cl\u00e1sicas<\/strong><\/h2>\n
![\"Diodoro](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Diodoro-Siculo.jpg\" "\\"\\"")
![\"Posidonio\"](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Posidonio-208x300.jpg\" "\\"\\"")
![\"La](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/La-muerte-de-Viriato-por-Madrazo-300x169.jpg\" "\\"\\"")
![\"La](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/La-muerte-de-Viriato-Villegas-Cordero-300x215.jpg\" "\\"\\"")
<\/h2>\n
Conclusi\u00f3ns<\/strong><\/h2>\n
![\"Estatua](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Estatua-de-Viriato-Zamora-138x300.jpg\" "\\"\\"")
![\"\"](\"https:\/\/recreacionhistoria.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Viriato-2-180x300.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\nA nosa recomendaci\u00f3n de hoxe<\/strong><\/h2>\n