{"id":13745,"date":"2026-06-09T00:14:48","date_gmt":"2026-06-08T23:14:48","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=13745"},"modified":"2026-06-09T00:14:48","modified_gmt":"2026-06-08T23:14:48","slug":"xacementos-atapuerca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/xacementos-atapuerca\/","title":{"rendered":"Os xacementos da serra de Atapuerca"},"content":{"rendered":"

Para os amantes, ou polo menos interesados \u200b\u200ben co\u00f1ecer a orixe da nosa especie, sen d\u00fabida, os xacementos da serra de Atapuerca <\/em><\/strong>proporci\u00f3nanos un escenario excelente para unha emocionante viaxe pola vida dos nosos devanceiros.<\/p>\n

Uns xacementos que viron a luz por primeira vez, froito dun accidente, cando se constru\u00eda unha v\u00eda de ferrocarril. Os xacementos de Atapuerca son os m\u00e1is importantes do mundo pola s\u00faa gran relevancia arqueol\u00f3xica, human\u00edstica e cient\u00edfica e, tras un bo n\u00famero de anos de traballos de escavaci\u00f3n e descubrimentos, permit\u00edronnos repensar a evoluci\u00f3n da especie humana.<\/p>\n

A s\u00faa importancia deriva da gran cantidade de restos humanos e animais atopados nas s\u00faas fosas, que permitiron, entre outros grandes achados, documentar a presenza de polo menos cinco especies diferentes de hom\u00ednidos, cun horizonte temporal entre 1,3 mill\u00f3ns de anos e 50.000 anos. : Homo sp.<\/em> (a\u00ednda por determinar, 1.300.000 anos), Homo antecessor<\/em> (850.000 anos), preneandertal <\/em>(500.000 anos), Homo neanderthalensis<\/em> (50.000 anos) e Homo sapiens.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

A importancia deste xacemento tam\u00e9n lle valeu ao equipo de investigadores o reco\u00f1ecemento do Premio Pr\u00edncipe de Asturias de Investigaci\u00f3n Cient\u00edfica e T\u00e9cnica en 1997.<\/p>\n

Ademais, no ano 2000 a UNESCO declarou os xacementos da serra de Atapuerca Patrimonio da Humanidade.<\/p>\n

 <\/p>\n

Unha perspectiva sobre a aparici\u00f3n dos hom\u00ednidos<\/strong><\/h2>\n

Os primeiros individuos hom\u00ednidos far\u00edan a s\u00faa aparici\u00f3n en \u00c1frica hai uns sete mill\u00f3ns de anos, e ter\u00edan que pasar moitos anos, ata hai aproximadamente 180.000 anos, momento no que o pai dos actuais humanos tam\u00e9n fixo a s\u00faa aparici\u00f3n en terras africanas, o Homo sapiens.<\/p>\n

Desde unha perspectiva evolutiva, os primeiros hom\u00ednidos descenderon das \u00e1rbores, posiblemente por curiosidade e\/ou por necesidades alimentarias. En calquera caso, estes primeiros hom\u00ednidos adoptaron unha posici\u00f3n erguida, quizais para ver o horizonte, e como os seus parentes chimpanc\u00e9s, alimentabanse de talos, follas e froitos.<\/p>\n

Os cambios clim\u00e1ticos posteriores obrigaron aos nosos antepasados \u200b\u200ba adaptarse, como \u00fanica forma de sobrevivir, e fisioloxicamente isto materializouse no desenvolvemento do cerebro e na incorporaci\u00f3n de novos alimentos, como a carne, que aportaban prote\u00ednas e nutrientes complementarios ao tipo de dieta anterior. Froito tam\u00e9n da evoluci\u00f3n, aqueles hom\u00ednidos precisaron de ferramentas e ferramentas, e aprenderon a tallar pedra e a facer instrumentos para romper, cortar, etc. E como consecuencia, de todo isto, os nosos devanceiros, hai uns dous mill\u00f3ns de anos, xa ter\u00edan un aspecto “bastante semellante ao noso”.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Aqueles individuos mov\u00e9ronse lentamente, pero xeraci\u00f3n tras xeraci\u00f3n ampliaron o seu radio de acci\u00f3n, e deste xeito, hai m\u00e1is dun mill\u00f3n de anos, chegar\u00edan \u00e1s terras de Atapuerca, lugar onde atopar\u00edan a s\u00faa fonte de vida, con recursos recursos. como auga, comida e abrigo para asentarse.<\/p>\n

As\u00ed, a serra de Atapuerca ser\u00eda o lugar elixido para establecer o Homo antecessor, nome que indica a li\u00f1a evolutiva que foi antepasado com\u00fan de dous grupos humanos: a que evolucionou cara ao Homo neanderthalensis, e a que evolucionou cara ao Homo neanderthalensis. sapiens sapiens, antepasados \u200b\u200bdos homes actuais, e que nalg\u00fan momento conviviron cos neandertais.<\/p>\n

 <\/p>\n

Onde est\u00e1n os xacementos de Atapuerca?<\/strong><\/h2>\n

Os xacementos sit\u00faanse a poucos quil\u00f3metros ao leste da cidade de Burgos, na serra de Atapuerca, berce dos primeiros poboadores de Europa. Esta serra \u00e9 un pequeno conxunto monta\u00f1oso situado a pouco m\u00e1is de mil metros sobre o nivel do mar. Est\u00e1 separado do bordo sur da Cordilleira Cant\u00e1brica por un paso entre o val do Ebro e a conca do Duero. Ao sur est\u00e1 limitado polo r\u00edo Arlanz\u00f3n, mentres que o r\u00edo Vena e a serra da Demanda o limitan polo norte.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Historia das excavaci\u00f3ns dos xacementos de Atapuerca<\/strong><\/h2>\n

O descubrimento dalg\u00fans dos xacementos m\u00e1is co\u00f1ecidos na actualidade, como as covas da Gran Dolina, a Galer\u00eda e a Sima del Elefante<\/em>, foi posible grazas \u00e1 escavaci\u00f3n a finais do s\u00e9culo XIX<\/em><\/strong> dunha foxa na ladeira occidental da Serra. de Atapuerca para o paso dunha v\u00eda f\u00e9rrea para a explotaci\u00f3n da conca mineira da zona.<\/p>\n

O profundo corte realizado nas monta\u00f1as revelou diferentes cavidades k\u00e1rsticas, algunhas completamente cheas de sedimentos. Unha parte dos xacementos desapareceron con esta monumental obra de enxe\u00f1er\u00eda, pero grazas a ela co\u00f1ecemos hoxe dep\u00f3sitos excepcionais que pasar\u00edan desapercibidos para a ciencia.<\/p>\n

Os xacementos estiveron ao descuberto durante moitos anos, e alg\u00fans cient\u00edficos realizaron traballos de escavaci\u00f3n espor\u00e1dicos nos anos 50 e 60.<\/em><\/strong><\/p>\n

En 1976 Trinidad Torres<\/em><\/strong>, estudosa dos \u00f3sos f\u00f3siles, xunto con membros do grupo de espeleolox\u00eda Edelweiss que colaboraron con el, atoparon o primeiro f\u00f3sil humano na Sima de los Huesos. Torres contactou co profesor Emilio Aguirre, o seu director de tese, quen soubo ver o valor cient\u00edfico deste achado e impulsou o proxecto cient\u00edfico.<\/p>\n

En 1978, o paleont\u00f3logo Emiliano Aguirre<\/em><\/strong> iniciou un proxecto sistem\u00e1tico de escavaci\u00f3n e investigaci\u00f3n en distintos lugares da foxa do ferrocarril e da Cova Maior <\/em>que contin\u00faa na actualidade.<\/p>\n

As escavaci\u00f3ns sistem\u00e1ticas non comezaron ata 1984 e, desde 1991, est\u00e1n dirixidas por Juan Arsuaga, Carbonell e Jos\u00e9 Mar\u00eda Berm\u00fadez de Castro<\/em>. Os sucesivos descubrimentos posteriores situ\u00e1rono como un dos lugares m\u00e1is importantes para co\u00f1ecer a nosa propia evoluci\u00f3n.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Comezaron a ter especial relevancia cient\u00edfica e social tras o descubrimento dos restos de Sima dos \u00f3sos<\/em> en 1992, e o descubrimento, dous anos despois, de restos humanos (con m\u00e1is de 900.000 anos de antig\u00fcidade) que definiron unha nova especie co\u00f1ecida como ancestro Homo.<\/p>\n

En xullo de 1994, no xacemento de Gran Dolina atop\u00e1ronse seis individuos:<\/em><\/strong> dous adultos moi novos, un adolescente, un preadolescente e dous nenos), que datan duns 800.000 anos.<\/p>\n

Para promover e contribu\u00edr a este reco\u00f1ecemento, constitu\u00eduse o 26 de xullo de 1999 a Fundaci\u00f3n Atapuerca<\/em><\/strong>, por iniciativa dos tres codirectores do Proxecto: Juan Luis Arsuaga, Jos\u00e9 Mar\u00eda Berm\u00fadez de Castro e Eudald Carbonell, co obxectivo amplo de apoiando e divulgando o Proxecto Atapuerca.<\/p>\n

.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Cales son os xacementos que se atopan en Atapuerca?<\/strong><\/h2>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

A fosa do Ferrocarril. <\/strong><\/h3>\n

O seu nome prov\u00e9n das obras que se realizaron para constru\u00edr unha v\u00eda de ferrocarril en direcci\u00f3n \u00e1 serra da Demanda. Aqu\u00ed est\u00e1n os sitios da Sima do elefante, a Gran Dolina e a Galer\u00eda.<\/em><\/p>\n

Xacemento da Sima do Elefante<\/em><\/strong><\/h4>\n

Este sitio tam\u00e9n \u00e9 co\u00f1ecido como a sima dos elefantes<\/em>. Nel atop\u00e1ronse 260 f\u00f3siles humanos que confirman a presenza humana en Europa hai 1,3 mill\u00f3ns de anos, e abren unha pregunta sobre a primeira ocupaci\u00f3n do noso continente.<\/p>\n

O xacemento presenta nos niveis inferiores do xacemento a presenza humana m\u00e1is antiga da Serra de Atapuerca e de Europa Occidental.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

O seu nome d\u00e9bese \u00e1 aparici\u00f3n en 2001 dalg\u00fans f\u00f3siles que inicialmente foron atribu\u00eddos a elefantes, a\u00ednda que investigaci\u00f3ns posteriores demostraron que pertenc\u00edan a rinocerontes.<\/p>\n

En marzo de 2008 d\u00e9ronse a co\u00f1ecer novos restos de Homo atopados neste xacemento, forma parte dunha mand\u00edbula dun individuo duns 20 anos e 32 ferramentas de s\u00edlex que foron datadas con 1,2 mill\u00f3ns de anos de antig\u00fcidade, moito m\u00e1is antiga que o restos orixinais de Gran Dolina, <\/em>que retrocede considerablemente a presenza de hom\u00ednidos en Europa.<\/p>\n

Os hom\u00ednidos nunca viviron dentro da cova Sima del Elefante, en Atapuerca. Por iso, todos os restos e f\u00f3siles que repousan nas s\u00faas entra\u00f1as chegaron al\u00ed por casualidade, pola s\u00faa descomposici\u00f3n e o seu posterior filtrado nos sedimentos grazas \u00e1s enchentes.Algo que explica a tremenda sorpresa que recibiu o equipo de arque\u00f3logos ao descubrir a “incrible” <\/em>cara do primeiro europeo.<\/p>\n

 <\/p>\n

Xacemento da Gran Dolina<\/em><\/strong><\/h4>\n

Na Gran Dolina<\/em> atop\u00e1ronse os restos do Homo antecessor<\/em>, de entre 900.000 e 780.000 anos de antig\u00fcidade, durante o \u00faltimo tramo do Pleistoceno inferior.<\/p>\n

Tr\u00e1tase dunha nova especie humana que representa os restos de hom\u00ednidos m\u00e1is antigos atopados en Europa Occidental. Recuper\u00e1ronse un parietal, unha mand\u00edbula e unha r\u00f3tula, que arroxan nova luz sobre as investigaci\u00f3ns sobre a posici\u00f3n evolutiva do Homo antecessor.<\/em><\/p>\n

Na Gran Dolina atop\u00e1ronse m\u00e1is de 90 f\u00f3siles humanos correspondentes a un m\u00ednimo de 11 individuos diferentes. O estudo dos \u00f3sos revelou vestixios de cortes realizados por unha ferramenta humana, \u00e9 dicir, determinouse que estes antigos habitantes de Gran Dolina<\/em> practicaban o canibalismo.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Nos niveis inferiores atop\u00e1ronse restos de animais carn\u00edvoros, como o tigre de dentes de sable e a hiena manchada, ambos nos seus rexistros m\u00e1is antigos en Europa, as\u00ed como unha nova especie de oso, antepasado do oso das cavernas, que ten bautizado como Ursus dolinensis<\/em>. M\u00e1is de 118.000 restos faun\u00edsticos e 35.000 \u00fatiles l\u00edticos.<\/p>\n

Estes restos acumul\u00e1ronse na entrada da cova da Gran Dolina durante os per\u00edodos nos que foi utilizada por grupos de hom\u00ednidos. Tr\u00e1tase dos restos de fauna e de ferramentas p\u00e9treas desbotados por estes colectivos tras procesar os cad\u00e1veres de animais obtidos principalmente mediante a caza.<\/p>\n

 <\/p>\n

Xacemento Galer\u00eda<\/em><\/strong><\/h4>\n

Este dep\u00f3sito est\u00e1 situado na Foxa do Ferrocarril,<\/em> a 50 metros do dep\u00f3sito Gran Dolina. Tr\u00e1tase dunha cavidade formada por tres zonas: unha secci\u00f3n horizontal na zona central relacionada co norte cunha sala co\u00f1ecida como Covacha dos Zarpazos<\/em>, e que recibe o seu nome polas marcas de garras que alg\u00fans osos cavernarios deixaron nas rochas; a Foxa da Galer\u00eda<\/em>, e cara ao sur, cun conduto vertical aberto ao exterior denominado Foxo da Boca Norte.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Tr\u00e1tase dunha cova, que hai uns 400.000 anos e debido \u00e1 existencia dunha abertura, converteuse nunha trampa natural na que caeron numerosos animais, sobre todo bisontes, rinocerontes, cabalos ou cervos, que despois foron devorados polos depredadores que habitaban na zona: le\u00f3ns, lobos, osos e hienas, principalmente. E a eles engadir\u00edanse o Homo hedelbergensis ou preneandertal<\/em>, que grazas \u00e1s rudimentarias ferramentas l\u00edticas que utilizaban pod\u00edan desmembrar as presas ou os restos que quedaban delas.<\/p>\n

Neste dep\u00f3sito localiz\u00e1ronse ferramentas l\u00edticas, feitas principalmente de s\u00edlex e cuarcita.<\/p>\n

 <\/p>\n

Xacemento Cova Maior<\/strong><\/h3>\n

Atopamos aqu\u00ed o lugar onde viviron os \u00faltimos grupos de cazadores-recolectores hai uns 10.000 anos.<\/p>\n

Ademais, na parte final da ocupaci\u00f3n, hai uns 3.000 anos, esta cova foi utilizada como santuario, xa que os muros estaban decorados con gravados e no chan se depositaban ofrendas formadas por vasos cer\u00e1micos e \u00f3sos de animais. \u00c1s veces tam\u00e9n se fac\u00edan enterros dos falecidos. Atopamos unha cabeza de cabalo pintada na rocha.<\/p>\n

Ten varias subzonas, co\u00f1ecidas como: o Portal\u00f3n, a Sima dos \u00f3sos, a Galer\u00eda das estatuas e a Galer\u00eda do Silex.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

O Portal\u00f3n<\/em><\/strong><\/h4>\n

Cont\u00e9n unha \u00e1rea de estudo que se centra na prehistoria recente, dos \u00faltimos 10.000 anos. Re\u00fane no seu interior unha gran secuencia estratigr\u00e1fica ben conservada de m\u00e1is de 9 metros e est\u00e1 a permitir documentar unha gran variedade de actividades humanas durante este per\u00edodo. As \u00faltimas escavaci\u00f3ns detectaron ocupaci\u00f3ns humanas dende tempos bastante recentes, como o mundo medieval e romano ata as distintas fases do Bronce, o Cobre e o Neol\u00edtico. Presenta unha ocupaci\u00f3n importante pero foi utilizada como verdadeiro santuario ou lugar de enterramento en tempos anteriores.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/h4>\n

Xacemento da Sima d \u00f3sos<\/em><\/strong><\/h4>\n

\u00c9 un dos xacementos m\u00e1is importantes do mundo, clave para comprender a evoluci\u00f3n humana durante o Paleol\u00edtico Inferior.<\/p>\n

Neste lugar atop\u00e1ronse o maior n\u00famero de f\u00f3siles humanos de Homo heidelbergensis ou preneandertal<\/em>, datados ao redor de 350.000 anos. Eran individuos de considerable estatura, ao redor de 1,80 metros e m\u00e1is fortes e robustos, coa fronte retrocedida e as cellas tupidas.<\/p>\n

Dos restos humanos recuperados destacan dezasete caveiras, entre as que se atopa a caveira n\u00famero 5, que \u00e9 a caveira de Homo heidelbergensis<\/em> mellor conservada do mundo e co\u00f1ecida popularmente como Miguel\u00f3n <\/em><\/strong>en homenaxe ao ciclista espa\u00f1ol Miguel Indurain. Homo heildebergensis<\/em> era tan alto coma n\u00f3s, pero m\u00e1is robusto.Hai moitos \u00f3sos de todo tipo, dende a pelve ata os \u00f3sos dos oidos.<\/p>\n

\"Cr\u00e1neo

Cr\u00e1neo Miguel\u00f3n<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Utilizaba peles de animais para protexerse do fr\u00edo, e a s\u00faa alimentaci\u00f3n, como carro\u00f1eira, complement\u00e1base con produtos recollidos e tam\u00e9n algo de caza.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Dentro do xacemento atop\u00e1ronse uns 3.000 restos f\u00f3siles que aparentemente pertenc\u00edan a uns 33 individuos. En concreto, un dos cranios atopados \u00e9 o cr\u00e1neo humano f\u00f3sil m\u00e1is completo e mellor conservado que se descubra.<\/p>\n

 <\/p>\n

Galer\u00eda das Estatuas<\/em><\/strong><\/h4>\n

Esta zona do xacemento rexistra estratos desde hai uns 200.000 anos ata hai uns 30.000 anos, con restos de neandertais, humanos que habitaron Europa, Oriente Pr\u00f3ximo e a parte occidental de Asia. Estes humanos dominaban o lume, enterraban aos seus mortos, adornaban os seus corpos e pod\u00edan ter falado. Na actualidade, os restos que revelan a s\u00faa presenza na serra de Atapuerca est\u00e1n restrinxidos a \u00fatiles l\u00edticos atribu\u00eddos \u00e1 cultura do Paleol\u00edtico Medio.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/h4>\n

Galer\u00eda de S\u00edlex<\/em><\/strong><\/h4>\n

Descuberto en 1972 polo Grupo Espeleol\u00f3xico Edelweiss. Grupo de espeleolox\u00eda burgalesa fundado en 1951, \u00e9 un dos grupos espeleol\u00f3xicos m\u00e1is antigos de Espa\u00f1a, dependente desde 1954 da Deputaci\u00f3n de Burgos.<\/p>\n

Os restos atopados nesta galer\u00eda representan restos das primeiras ocupaci\u00f3ns, que se remontan a uns 13.500 anos atr\u00e1s, cando grupos de cazadores-recolectores magdalenienses utilizaron a cavidade para establecer os seus campamentos. Tras o paso destes grupos, a cova quedou abandonada durante m\u00e1is de 5.000 anos, convert\u00e9ndose nun covo de lobos, que aproveitaban as fendas entre os grandes bloques que ca\u00edan do teito para establecer as s\u00faas guaridas.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

A Cova do Miradoiro<\/strong><\/h3>\n

Neste lugar levouse a cabo un enterro colectivo, cuxo descubrimento contribu\u00edu a que co\u00f1ezamos algo m\u00e1is da vida social e relixiosa dos nosos devanceiros.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Fonte Mudarra<\/strong><\/h3>\n

Na zona pr\u00f3xima \u00e1s beiras do pr\u00f3ximo r\u00edo Pico, os nosos devanceiros vi\u00f1an para cazar e esculpir os seus \u00fatiles l\u00edticos, como demostran os descubrimentos realizados nesta zona.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Principai achados en Atapuerca<\/strong><\/h2>\n

En Atapuerca atop\u00e1ronse os restos do antepasado m\u00e1is antigo de Europa; Pero igualmente entre outros restos identificados, destacan os restos dos seguintes pertencentes \u00e1 especie:<\/p>\n

    \n
  • Homo antecessor.<\/em><\/strong> Unha especie extinta pertencente ao x\u00e9nero Homo, considerada a especie de hom\u00ednido m\u00e1is antiga de Europa. Viviu hai uns 900.000 anos. Eran individuos altos, duns 1,70 metros, fortes, con rostros con trazos arcaicos e un cerebro m\u00e1is pequeno que o do home moderno. Aliment\u00e1banse de gamo, cervo ou xabaril. A\u00ednda non co\u00f1ec\u00eda o lume.<\/li>\n<\/ul>\n
    \"Homo

    Homo antecessor<\/em><\/p><\/div>\n

      \n
    • Homo heidelbergensis.<\/strong> \u00c9 unha especie extinguida do x\u00e9nero Homo, que xurdiu hai m\u00e1is de 600.000 anos e durou polo menos ata hai 200.000 anos. Eran individuos altos que med\u00edan 1,80 metros de altura e moi fortes. Cun peso duns 105 quilos e cuns cranios grandes moi aplanados en relaci\u00f3n aos do home moderno. Ti\u00f1an mand\u00edbulas sa\u00edntes e unha gran abertura nasal. \u00c9 a primeira especie humana na que \u00e9 posible detectar sinais dunha mentalidade simb\u00f3lica. A s\u00faa anatom\u00eda foi descrita polos restos atopados no xacemento de Sima de los Huesos en Atapuerca.<\/li>\n<\/ul>\n
      \"Homo

      Homo heidelbergensis<\/em><\/p><\/div>\n

        \n
      • Homo sapiens.<\/em><\/strong> \u00c9 unha especie de primate da familia dos hom\u00ednidos (entre os que se atopa o ser humano e os seus parentes pr\u00f3ximos, orangut\u00e1ns, gorilas, chimpanc\u00e9s) e que representa ao humano actual.<\/li>\n<\/ul>\n
        \"Homo

        Homo sapines<\/em><\/p><\/div>\n

         <\/p>\n

        En materia de materiais e ferramentas, como pezas de corno, marfil ou cuarcita, pezas cer\u00e1micas, etc., merece unha menci\u00f3n especial a que ata agora \u00e9 a \u00fanica peza de industria l\u00edtica que se atopa na Sima de huesos: un biface. . Foi descuberto en 1998 xunto cos restos f\u00f3siles duns 30 individuos. Est\u00e1 feito de cuarcita avermellada, materia prima rara nos arredores da serra de Atapuerca. A s\u00faa beleza \u00e9 indiscutible, cunha talla moi refinada, parece que nunca foi utilizada.<\/p>\n

        Dado que o lugar onde se atopou non era un lugar onde estivesen vivindo eses individuos, crese que os seus restos chegaron al\u00ed porque era o lugar onde se tiraron os cad\u00e1veres, posiblemente para que non puidesen ser devorados polos depredadores da zona. . . Ademais, crese que poder\u00eda ser un dos primeiros ritos f\u00fanebres. O biface ser\u00eda polo tanto unha especie de ofrenda.<\/p>\n

        Dado que este instrumento foi interpretado como un obxecto con significado simb\u00f3lico, os responsables do sitio asign\u00e1ronlle un nome na mesma li\u00f1a, “Excalibur”. <\/em>Actualmente p\u00f3dese ver no Museo da Evoluci\u00f3n Humana, en Burgos.<\/p>\n

        \"Excalibur\"

        Excalibur<\/em><\/p><\/div>\n

         <\/p>\n

        Visitar os xacementos de Atapuerca<\/strong><\/h2>\n

        Os achados de Atapuerca p\u00f3dense visitar en tres lugares diferentes e todos eles conforman tres visitas independentes que podemos combinar para ter unha visi\u00f3n completa do que son estes xacementos. A mellor forma de comezar \u00e9 dende o Museo da Evoluci\u00f3n Humana, situado no centro de Burgos capital.Xa que aqu\u00ed exp\u00f3\u00f1ense os descubrimentos realizados nos xacementos. Durante a visita en Atapuerca referiranse a eles, polo que \u00e9 mellor que os vexa primeiro para entender o que significan.<\/p>\n

          \n
        • O Museo da Evoluci\u00f3n Humana<\/em><\/strong>, situado no centro de Burgos. Alberga a maior\u00eda dos descubrimentos realizados nos xacementos de Atapuerca.<\/li>\n<\/ul>\n

          \"\"<\/p>\n

           <\/p>\n

            \n
          • O Centro de Arqueolox\u00eda Experimental, CAREX,<\/em><\/strong> situado nas inmediaci\u00f3ns de Atapuerca.<\/li>\n<\/ul>\n

            \"\"<\/p>\n

             <\/p>\n

            \"\"<\/p>\n

             <\/p>\n

              \n
            • Os xacementos de Atapuerca.<\/em><\/strong> Os tres xacementos que se visitan son: a Sima dos Elefante, o xacemento da Galer\u00eda e a Gran Dolina.<\/li>\n<\/ul>\n

               <\/p>\n

              Se est\u00e1s no Museo da Evoluci\u00f3n Humana de Burgos hai un autob\u00fas lanzadeira que nos leva de balde ata o recinto de Atapuerca.<\/p>\n

              Se utilizamos veh\u00edculo propio, debemos coller a AP-1 e desviarnos en Quintanapalla. A viaxe en coche leva uns 20 minutos.<\/p>\n

               <\/p>\n

               <\/p>\n

              Conclusi\u00f3ns<\/strong><\/h2>\n

              En Atapuerca, despois de m\u00e1is de corenta anos de escavaci\u00f3ns continuas e unha sucesi\u00f3n de descubrimentos de enorme importancia para o co\u00f1ecemento do noso pasado \u2013os f\u00f3siles humanos m\u00e1is antigos de Europa, a maior concentraci\u00f3n de hom\u00ednidos do Pleistoceno Medio co\u00f1ecido ata a data, os primeiros testemu\u00f1os de o canibalismo prehist\u00f3rico, a caza comunal, a orixe da linguaxe complexa, a caveira f\u00f3sil m\u00e1is completa xamais descuberta dende a prehistoria e un longo etc\u00e9tera \u2013 \u00e9 case imposible falar de prehistoria sen mencionar estes xacementos.<\/p>\n

              O descubrimento do “Homo antecessor”<\/em> en 1994, que viviu nesta serra de Burgos hai uns 800.000-900.000 anos, cambiou moitas das nosas percepci\u00f3ns sobre a m\u00e1is remota prehistoria europea, e sit\u00faanos nun medio habitado por outros hom\u00ednidos que, como n\u00f3s, aprenderon a vivir nas circunstancias impostas polo seu propio mundo. Pero isto \u00e9 s\u00f3 o comezo. Probablemente nun futuro bastante pr\u00f3ximo xa te\u00f1amos moitos detalles sobre outra especie humana a\u00ednda m\u00e1is misteriosa -polo de agora- que frecuentaba esta mesma rexi\u00f3n hai 1,2 mill\u00f3ns de anos e posiblemente un pouco m\u00e1is.<\/p>\n

              A primeira peza deste novo crebacabezas prehist\u00f3rico foi desenterrada nos primeiros d\u00edas de xullo de 2022. \u00c9 a cara de hom\u00ednido m\u00e1is antiga do continente europeo. O lugar onde se atoparon os fragmentos craniais volve ser a cova Sima del Elefante, onde en 2007 se descubriron os f\u00f3siles humanos m\u00e1is antigos de Europa ata a data, pertencentes a unha especie de “Homo”<\/em> a\u00ednda sen determinar e que datan de hai 1,2 mill\u00f3ns de anos.<\/p>\n

              Grazas aos restos f\u00f3siles atopados en Atapuerca conseguiuse po\u00f1erlle unha cara aos humanos da prehistoria peninsular. No caso do ancestro Homo, un dos aspectos m\u00e1is relevantes que nos chama a atenci\u00f3n \u00e9 a forma m\u00e1is ben plana da s\u00faa cara, m\u00e1is parecida \u00e1 nosa e menos proxectada cara adiante como ocorre noutras especies.Co\u00f1ecemos a s\u00faa aparici\u00f3n por un dos achados m\u00e1is emblem\u00e1ticos de Atapuerca, o denominado hom\u00ednido 3 (H3) de Gran Dolina, que en orixe foi alcumado como o “neno de Gran Dolina”,<\/em> pero que moi probablemente era unha nena. Non \u00e9 o \u00fanico que nos revela a an\u00e1lise dos seus restos. Tam\u00e9n sabemos cal foi o final da s\u00faa historia. Acabou sendo canibalizada posiblemente tras enfrontamentos entre bandas que frecuentaban a zona.<\/p>\n

              \"El

              El chico de la Gran Colina<\/em><\/p><\/div>\n

               <\/p>\n

              Dende o punto de vista paleontol\u00f3xico e antropol\u00f3xico, a historia de como fomos tam\u00e9n foi definindo comportamentos sociais a medida que se fac\u00edan novos descubrimentos.<\/p>\n

              Por exemplo, e a nivel de grupo, pens\u00e1base que os nosos antepasados \u200b\u200babandonaban aos enfermos ou anci\u00e1ns cando se desprazaban dun lugar a outro.<\/p>\n

              Por\u00e9n, despois xa se viu en enterros familiares, que coidaban aos seus enfermos e anci\u00e1ns, e non os abandonaban.<\/p>\n

              Achados coma estes son moitos, mesmo os que te\u00f1en que ver co co\u00f1ecemento do lume, polo que, en certo modo, cada nova campa\u00f1a ten que reescribir a historia.<\/p>\n

              Por iso adoita dicirse que Atapuerca \u00e9 como un libro da historia dos europeos que est\u00e1 lonxe de rematar.<\/p>\n

              Como afirma Eudald Carbonell, codirector de Atapuerca:<\/p>\n

              “Co\u00f1ecer, facernos m\u00e1is humanos e informarnos do pasado deber\u00eda permitir o nacemento dunha nova conciencia de especie no planeta”.<\/em><\/p>\n

               <\/p>\n

              E rematamos esta publicaci\u00f3n confiando en que, a pesar da s\u00faa longa extensi\u00f3n, che resultou do teu interese, e nese caso gustar\u00edanos que nolo avisases premendo no bot\u00f3n “G\u00fastame”.<\/em><\/strong>Ademais, recomend\u00e1mosche que fagas comentarios e, se est\u00e1s interesado, subscr\u00edbete gratuitamente ao Bolet\u00edn do Blog para estar sempre informado sobre as novas publicaci\u00f3ns do Blog.<\/p>\n

              Por \u00faltimo, se che gustou o suficiente para compartilo nas t\u00faas redes sociais, estar\u00edamos moi encantados de que o fixeras.<\/p>\n

               <\/p>\n

              A nosa recomendaci\u00f3n de hoxe<\/strong><\/h2>\n