{"id":13024,"date":"2026-04-09T15:53:50","date_gmt":"2026-04-09T14:53:50","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=13024"},"modified":"2026-04-09T15:53:50","modified_gmt":"2026-04-09T14:53:50","slug":"orixe-e-historia-do-xeado","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/orixe-e-historia-do-xeado\/","title":{"rendered":"Orixe e historia do xeado"},"content":{"rendered":"

Aproveitando que, polo menos nesta parte do mundo, estamos en pleno ver\u00e1n, e como a calor presiona, m\u00e1is que nunca o consumo de xeados cobra protagonismo. Inquirindo por eles hoxe imos contarvos a orixe e a historia dos xeados.<\/em><\/strong><\/p>\n

O xeado \u00e9 un alimento que leva centos de anos connosco e que forma parte das nosas vidas. \u00c9 un produto alimenticio milenario que foi evolucionando dende os seus inicios ata acadar a gran variedade e formas de produci\u00f3n que temos na actualidade.<\/p>\n

En primeiro lugar, hai que dicir, a\u00ednda que \u00e9 obvio, que non \u00e9 o mesmo xeado un pouco de neve. Para que un produto te\u00f1a a consideraci\u00f3n de xeado hai que facer unha preparaci\u00f3n que utilice como base un ingrediente de orixe l\u00e1ctea e, en todo caso, debe tratarse dun tipo de alimento fr\u00edo.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Orixe e historia do xeado<\/strong><\/h2>\n

Non se sabe con exactitude que civilizaci\u00f3n foi a primeira en producir xeados ou similares, nin en que momento da historia, pero parece certo que ser\u00eda no mundo asi\u00e1tico e \u00e1rabe onde se far\u00eda o primeiro.<\/p>\n

Poder\u00edase dicir, sen base hist\u00f3rica, que unha das primeiras referencias ao xeado poder\u00eda atoparse na Biblia<\/em><\/strong>, xa que menciona que Isaac d\u00e1 a Abraham unha mestura de leite fr\u00edo de cabra.<\/p>\n

Pero, segundo a maior\u00eda das fontes consultadas, parece que os primeiros en elaborar un produto equiparable aos xeados actuais ser\u00edan os chinese<\/em><\/strong>s, e isto ocorrer\u00eda hai varios miles de anos.<\/p>\n

En China, os “xeados” <\/em>produc\u00edanse mesturando a neve recollida nas terras m\u00e1is altas, con produtos como o mel e a froita. Outras fontes din que aqueles antecesores dos nosos xeados estar\u00edan preparados cunha especie de pasta de leite de arroz mesturada con neve. Orixinalmente reduc\u00edase a un leite pastoso, case conxelado e serv\u00edase en recipientes que semellaban unha cunca de barro.<\/p>\n

Os mongois<\/em><\/strong> gardaban tam\u00e9n en recipientes a nata que com\u00edan, e grazas \u00e1s temperaturas baixo cero obtivo a s\u00faa caracter\u00edstica consistencia cremosa.<\/p>\n

No antigo Exipto<\/em><\/strong> consum\u00edase unha preparaci\u00f3n fr\u00eda, que realmente ser\u00eda unha especie de sarabia feita con zume de froita moi fr\u00edo.<\/p>\n

No mundo \u00e1rabe<\/em><\/strong>, os califas de Bagdad, a\u00ednda que moitos anos despois, tam\u00e9n mesturaban neve co zume obtido de diversas froitas, creando as\u00ed un produto que chamaban \u201cshaberts\u201d<\/em> e que ser\u00eda semellante ao sorbete actual.<\/p>\n

Parece que en Persia, arredor do s\u00e9culo III a.C<\/em><\/strong>., tam\u00e9n se consum\u00eda un produto fr\u00edo, creado a partir de auga de rosas e cabelo de anxo. Mesmo na corte de Alexandre Magno, o rei de Macedonia, beb\u00edase un n\u00e9ctar creado con froitos mesturados con mel e arrefriado en \u00e1nforas cheas de neve.<\/p>\n

Mesmo na antiga Roma<\/em><\/strong>, Ner\u00f3n supostamente consum\u00eda un tipo de xeado feito con xeo que trouxera dos Alpes, e que combinaba con froitas e zumes.<\/p>\n

Durante o s\u00e9culo I,<\/em><\/strong> o fil\u00f3sofo hispano-latino S\u00e9neca censuraba aos seus amigos o abuso que fac\u00edan dos xeados, xa que homes e mulleres mastigaban xeo ou neve azucarados con xarope na r\u00faa.<\/p>\n

O xeado chegar\u00eda a Europa a trav\u00e9s do famoso viaxeiro Marco Polo, no s\u00e9culo XIII<\/em><\/strong>, que o traer\u00eda dende Asia Oriental, grazas aos intercambios comerciais e culturais que desembocaron na Ruta da Seda. Segundo alg\u00fans, un tipo desta popular bebida refrescante ch\u00e1mase polos na s\u00faa honra. Hai que dicir que esta suposta autor\u00eda da viaxe de xeados a Europa non aparece documentada en ning\u00fan escrito de Marco Polo.<\/p>\n

Ser\u00eda en Italia<\/em><\/strong> onde ter\u00eda a s\u00faa primeira gran acollida, xa que se di que en Florencia durante o Renacemento os xeados eran moi populares, e mesmo se cita a un arquitecto, escen\u00f3grafo e enxe\u00f1eiro militar chamado Bernardo Buontalenti, que nos anos finais do s\u00e9culo XVI<\/em> traballou para a familia Medici, como inventor do “xelato”,<\/em> \u00e9 dicir, precursor do noso protagonista deste post. Buontalenti utilizaba azucre que practicamente acababa de chegar de Am\u00e9rica e co xeo e os seus co\u00f1ecementos de qu\u00edmica puido facer unha neveira para conxelar un produto formado por s\u00f3 catro ingredientes: nata, leite, azucre e ovo.<\/p>\n

Posteriormente, a encargada de popularizar a receita ser\u00eda Caterina de Medici, que foi ra\u00ed\u00f1a de Francia despois do seu casamento co rei Henrique II.C\u00f3ntase que contratou a un gran n\u00famero de pasteleiros e expertos en coci\u00f1a doce para servir xeado aos seus h\u00f3spedes m\u00e1is insignes, que logo regresaron aos seus pa\u00edses namorados da sobremesa xeada.<\/p>\n

\"Caterina

Caterina de Medici<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Ser\u00eda, pois, neste s\u00e9culo, o XVI, cando se obter\u00edan os primeiros xeados creados con leite<\/em><\/strong>, polo tanto semellantes aos que consumimos na actualidade. Neste s\u00e9culo parece que xa se com\u00eda xeados en Inglaterra e Italia. Hai constancia de que Carlos I, durante o s\u00e9culo XVII, xa gozaba do que chamaban \u201ccream ice\u201d<\/em>. En Francia, pola contra, cando Catalina de M\u00e9dicis casou con Henrique II en 1553, trouxo consigo a receita dunha sobremesa conxelada moi semellante aos xeados italianos a base de leite.<\/p>\n

Espa\u00f1a \u00a0tivo un papel moi importante<\/em><\/strong>. Foi o doutor Blas de Villafranca quen en 1550 fixo posible a produci\u00f3n en masa de xeados inventando os medios de conxelaci\u00f3n da nata, que conseguiu engadindo sal gema ao xeo picado. Villafranca deuse conta de que se lle engad\u00eda salitre ao ba\u00f1o de xeo e neve que rodeaba o recipiente ou a neveira, o punto de conxelaci\u00f3n pod\u00edase chegar moi rapidamente. Dado que Blas de Villafranca resid\u00eda naquela \u00e9poca en Roma, os italianos foron os primeiros en aplicar esta t\u00e9cnica, e cara a 1560 os florentinos puideron fabricar os primeiros xeados s\u00f3lidos, que xa se elaboraban en Francia cun molde a principios do s\u00e9culo XX. S\u00e9culo XVII: bombes glac\u00e9es<\/em> ou xeados.forma semiesf\u00e9rica con aromas diversos.<\/p>\n

Un s\u00e9culo despois, arredor do ano 1660<\/em><\/strong>, un italiano chamado Francesco Procopio dei Coltelli abrir\u00eda a que se considera a primeira xeadar\u00eda da historia, que se situar\u00eda nun establecemento denominado “Caf\u00e9 Procope”,<\/em> inaugurado na cidade de Par\u00eds.<\/p>\n

\"Procopio

Procopio dei Coltelli<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Os xeados que elaboraban e degustaban os seus clientes obti\u00f1anse mesturando leite, nata, manteiga e ovos. Tam\u00e9n ofreceu unha especie de sorbete formado por chips de xeo, froita picada, froitos secos e mel, servido nunha cunca met\u00e1lica para maximizar a frescura. Incluso inventou unha m\u00e1quina que homoxeneizaba a froita, o azucre e o xeo; obtendo o que hoxe co\u00f1ecemos para a crema. Procopio puido vender as s\u00faas produci\u00f3ns exclusivamente en chan franc\u00e9s grazas a unha licenza real proporcionada polo rei Lu\u00eds XIV.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Pensemos que naqueles tempos algo tan complicado como conseguir aqueles primitivos xeados era algo que non estaba ao alcance de todos, de feito ser\u00eda un pracer da man de privilexiados, como Reis e privilexiados da \u00e9poca.<\/p>\n

Durante o s\u00e9culo XVIII<\/em><\/strong>, as receitas para facer xeados comezaron a estenderse por toda Europa. Ao deixar de ser exclusivos das cortes reais, o xeado conquistou o padal de todos os que quedaron cativados pola s\u00faa frescura e sabor. En Inglaterra te\u00f1en a s\u00faa propia \u201cra\u00ed\u00f1a das neves\u201d<\/em>: Agnes Marshall, que popularizou as receitas de xeados, foi a autora de varios libros dedicados a esta sobremesa.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Tam\u00e9n durante o s\u00e9culo XVIII, o xeado chegou a Am\u00e9rica do Norte<\/em><\/strong>, onde, grazas ao italiano Filippo Lenzi, acadou un r\u00e1pido \u00e9xito entre as clases m\u00e1is populares.<\/p>\n

Unha innovaci\u00f3n t\u00e9cnica, o descubrimento da denominada baixada criosc\u00f3pica de soluci\u00f3ns con sal, consistente na baixada da temperatura do punto de conxelaci\u00f3n que experimenta unha substancia, supor\u00eda un punto de inflexi\u00f3n para o desenvolvemento da fabricaci\u00f3n de xeados. A partir dese momento, mesturando leite, azucre e nata de leite nun recipiente, e rode\u00e1ndoo dunha combinaci\u00f3n de xeo, sal e auga a moi baixas temperaturas, pod\u00edanse obter xeados.<\/p>\n

A finais do s\u00e9culo XIX<\/em><\/strong>, na cidade de Varese (no norte de Italia), desenvolveuse o primeiro carro de xeados.Ademais, aparecen en Par\u00eds as primeiras copas de xeado, en Italia as famosas “cassattas”<\/em><\/strong> (postre de xeado de N\u00e1poles, que ten tres ingredientes: vainilla, chocolate e amorodo, e que en castel\u00e1n se chama “xeado napolitano”<\/em>) e granizadas , e en Viena xeado de chocolate e caf\u00e9 xeado.<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

No ano 1843, a estadounidense Nancy M. Johnson parece que patentou a primeira m\u00e1quina autom\u00e1tica para facer xeados<\/em><\/strong>. Ademais, en 1851, Jacob Fussell, un distribuidor de leite, inaugurou a primeira industria de xeados a gran escala en Baltimore, conseguindo un produto asequible. Jacob expandiuse rapidamente, abrindo xeadar\u00edas por todo o pa\u00eds.<\/p>\n

Un dos xeados m\u00e1is populares dos Estados Unidos dende o \u00faltimo cuarto do s\u00e9culo XIX, al\u00ed chamado Ice Cream Sundae,<\/em><\/strong> porque adoitaba consumirse os domingos. O xeado deste domingo ti\u00f1a a s\u00faa raz\u00f3n de ser: non conti\u00f1a alcohol, a diferenza doutros, como os xeados de refrescos que estaban de moda en Am\u00e9rica daquela, e como en moitos lugares daquel pa\u00eds, o alcohol non se pod\u00eda consumido no d\u00eda do Se\u00f1or. Deste xeito curioso, o Ice Cream Sundaese converteuse no xeado das vacaci\u00f3ns: as\u00ed naceu este tipo de xeados no estado de Virginia, na cidade de Norfolk. Pero ata agora non dixemos nada do cucurucho ou cucurucho que hoxe \u00e9 o soporte ideal para os xeados. As copas, os vasos, os pratos, a\u00ednda que se seguen a utilizar, non se utilizan para xeados de r\u00faa, nin para polos.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

De feito, o cono \u00e9 unha gran idea, xa que \u00e9 un recipiente comestible. O inventor do cono de xeado <\/em><\/strong>foi Ernest Hamwi e Arnold Fornachou.Esta creaci\u00f3n rem\u00f3ntase a 1904 na cidade de Saint Louis, Missouri, nos Estados Unidos. Pero como moitos outros inventos, xurdiu case por casualidade. Ese ano celebrouse al\u00ed a Feira Mundial con motivo do primeiro centenario da compra por parte dos Estados Unidos do territorio de Luisiana, polo que naquela xigantesca feira houbo todo tipo de atracci\u00f3ns. Por casualidade, o posto dun fabricante de galletas moi finas e maleables e a caseta dunha xeada ocuparon espazos adxacentes. O panadeiro sirio Ernest Hamwi e o xeadeiro de orixe francesa Arnold Fornachou. Os xeados do mozo Fornachou estaban deliciosos, polo que o seu posto era moi demandado. Nun momento dado quedou sen pratos ou cuncas para servir a s\u00faa mercador\u00eda e tivo unha idea xenial. Ao ver que as galletas ou gofres do seu veci\u00f1o sirio, chamado zalabia<\/em>, non se vend\u00edan, colleu unhas cantas e comezou a enrolalas en forma de cono: meteu dentro unha porci\u00f3n de xeado e observou que quedaba dentro sen problemas, polo que comezou a vender conos de xeado.<\/p>\n

\"Hanwi

Hanwi e Fornachou<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Segundo algunhas fontes haber\u00eda que agardar \u00e1 primeira metade do s\u00e9culo X<\/em><\/strong>X, momento no que, grazas a diferentes innovaci\u00f3ns t\u00e9cnicas, poder\u00edase levar a cabo a produci\u00f3n autom\u00e1tica de xeados. E isto suceder\u00eda en Bolo\u00f1a, coa Motogelatiera, que ser\u00eda a primeira m\u00e1quina autom\u00e1tica para facer xeados.<\/p>\n

\"Mitogilatiera\"

Mitogilatiera<\/em><\/p><\/div>\n

Segundo algunhas fontes haber\u00eda que agardar \u00e1 primeira metade do s\u00e9culo X<\/em><\/strong>X, momento no que, grazas a diferentes innovaci\u00f3ns t\u00e9cnicas, poder\u00edase levar a cabo a produci\u00f3n autom\u00e1tica de xeados. E isto suceder\u00eda en Bolo\u00f1a, coa Motogelatiera, que ser\u00eda a primeira m\u00e1quina autom\u00e1tica para facer xeados.<\/p>\n

Segundo outras fontes, ser\u00eda en 1913 cando se inventar\u00eda a primeira m\u00e1quina para facer xeados, formada por un gran cilindro conxelado por unha potente unidade de fr\u00edo. Esta m\u00e1quina consiste, no exterior nunha gran “igrexa de aceiro”<\/em> ou caldeiro, que est\u00e1 conxelado por un equipo de fr\u00edo moi potente, no interior, nun batedor con l\u00e1minas (conectado por un eixe a un potente motor el\u00e9ctrico) que raspa o paredes do cilindro e move a mestura continuamente ata que dita mestura acada a consistencia de xeado.<\/p>\n

Outras innovaci\u00f3ns, como o conxelador por lotes, facilitaron a conservaci\u00f3n de sobremesas conxeladas como o xelato.<\/em><\/p>\n

Outro acontecemento transcendental foi o que tivo o fabricante de xeados Harry Burt en 1920, na cidade de Youngtown, no estado estadounidense de Ohio. Engadiu un pau de madeira nun extremo dun xeado de vainilla revestido de chocolate. Era nin m\u00e1is nin menos que o polo e os xeados do noso tempo. A importancia deste alimento \u00e9 tal que incluso podes visitar un museo de xeados.<\/p>\n

Na d\u00e9cada de 1930 xorden os primeiros establecementos que fabrican xeados de xeito industrial.<\/em><\/strong><\/p>\n

Ao redor da d\u00e9cada de 1940, Bruto Carpigiani traballou para crear m\u00e1quinas que far\u00edan que a produci\u00f3n de xeados fose m\u00e1is segura e sinxela.<\/p>\n

Nos anos 50 xurdiu a modernizaci\u00f3n e expansi\u00f3n da industria e foi ent\u00f3n cando naceron varios fabricantes de xeados.<\/p>\n

Noutras zonas de Latinoam\u00e9rica, como M\u00e9xico, a\u00ednda que antes da chegada dos espa\u00f1ois, os ind\u00edxenas consum\u00edan bebidas fr\u00edas, a realidade \u00e9 que estariamos a falar de algo m\u00e1is parecido \u00e1 neve que ao xeado. Estes chegar\u00edan polo espa\u00f1ol, e a s\u00faa produci\u00f3n ter\u00eda un engadido extra, e \u00e9 a gran variedade de froitos existentes na zona.<\/p>\n

Por outra banda, dicindo que un dos xeados m\u00e1is consumidos do mundo, o xeado de stracciatella<\/em><\/strong> (en italiano significa desgarrado), un xeado a base de leite recheo de anacos irregulares de chocolate, foi creado por Enrico Panattoni. a principios dos anos 90. Anos 60 na s\u00faa pasteler\u00eda “La Marianna”,<\/em> na cidade de B\u00e9rgamo.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

En territorio espa\u00f1ol, as primeiras cidades \u00e1s que chegou o xeado foron Madrid, Barcelona e Valencia.<\/p>\n

 <\/p>\n

E acabamos convencidos de que a\u00ednda que esta publicaci\u00f3n non che refresca o d\u00eda, mantemos a esperanza de que che resultou do teu interese e, de ser as\u00ed, preme o bot\u00f3n “G\u00fastame”.<\/em><\/strong> Ademais, recomend\u00e1mosche que fagas comentarios e, se est\u00e1s interesado, subscr\u00edbete gratuitamente ao Bolet\u00edn do Blog para estar sempre informado sobre as novas publicaci\u00f3ns do Blog.<\/p>\n

Por \u00faltimo, se che gustou o suficiente para compartilo nas t\u00faas redes sociais, estar\u00edamos moi encantados de que o fixeras.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Referencias<\/strong><\/h2>\n

Alimentaci\u00f3n y desarrollo Humano a trav\u00e9s de la Historia: Importancia hist\u00f3rica de los alimentos en la evoluci\u00f3n humana.<\/em><\/strong> De Rold\u00e1n, J.A.<\/p>\n

Historia de la comida: alimentos, cocina y civilizaci\u00f3n.<\/em><\/strong> De Fern\u00e1ndez Armesto, F.<\/p>\n

https:\/\/curiosfera-historia.com\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.foodunfolded.com\/<\/a><\/p>\n

http:\/\/www.expogourmetmagazine.com\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.monografias.com\/trabajos86\/origen-helados\/origen-helados<\/a><\/p>\n

https:\/\/okdiario.com<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O xeado \u00e9 un alimento que leva centos de anos connosco e que forma parte das nosas vidas<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":12999,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[221],"tags":[407,229,2759,271,2757,2760,1097,1100,392,237,2761],"class_list":["post-13024","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recuncho-da-historia","tag-costumbres-gl","tag-costumes","tag-cucurucho-gl","tag-curiosidades-historicas-gl","tag-helados","tag-helados-gl","tag-origen-gl","tag-orixe","tag-sociedad-gl","tag-sociedade","tag-xeado","category-221","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13024","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13024"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13024\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13049,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13024\/revisions\/13049"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13024"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13024"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13024"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}