{"id":12308,"date":"2026-05-09T14:12:56","date_gmt":"2026-05-09T13:12:56","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=12308"},"modified":"2026-05-09T14:12:56","modified_gmt":"2026-05-09T13:12:56","slug":"o-castro-de-penalba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/o-castro-de-penalba\/","title":{"rendered":"O castro de Penalba"},"content":{"rendered":"

Hoxe acheg\u00e1monos a un dos castros m\u00e1is antigos existentes en Galicia. Est\u00edmase que data de hai uns 2800 anos. Atopamos o Castro de Penalba<\/em><\/strong> en Campo Lameiro, no interior da provincia de Pontevedra.<\/p>\n

Esta zona, Campo Lameiro, ten un enorme interese, xa que cont\u00e9n algunhas das maiores tallas rupestres que podemos ver no Noroeste peninsular. Por este motivo, recomend\u00e1mosvos que, cando sexa posible, visitedes o Parque Arqueol\u00f3xico da Arte Rupestre de Campo Lameiro para descubrir tan magn\u00edfico tesouro de pedra.<\/p>\n

Este castro foi nos seus inicios, durante a Idade do Bronce Final, unha zona de asentamento na que as principais actividades econ\u00f3micas eran a agricultura, os cereais e a colleita.<\/p>\n

 <\/p>\n

Os castros en Galicia<\/strong><\/h2>\n

Sen d\u00fabida, os castros galegos constit\u00faen un elemento patrimonial de primeira orde nas caracter\u00edsticas destas terras do noroeste da Pen\u00ednsula Ib\u00e9rica.<\/p>\n

Ademais, os castros son un arquivo da historia antiga, xa que as s\u00faas orixes p\u00f3dense atopar na Idade do Ferro e do Bronce. A\u00ednda que \u00e9 certo que non todos os castros son tan antigos, e de feito, alg\u00fans conviviron durante a \u00e9poca da conquista polo Imperio Romano.<\/p>\n

Os primeiros castros apareceron no s\u00e9culo VIII a.C. no norte de Portugal e nas R\u00edas Baixas. Estaban situados en zonas estrat\u00e9xicas, e eran vilas constru\u00eddas como formaci\u00f3ns circulares e amuralladas, protexidas do seu contorno por barreiras naturais, e nelas viv\u00edan pobos prerromanos, ind\u00edxenas de Galicia.Estend\u00e9ronse progresivamente cara ao norte e dende a costa cara ao interior, probablemente seguindo as v\u00edas de auga. A s\u00faa \u00e1rea de extensi\u00f3n ocupaba o territorio da actual Galicia e chegaba ao r\u00edo Navia (Asturias) polo leste e ao r\u00edo Duero (Portugal) polo sur.<\/p>\n

O seu nome, castro, prov\u00e9n do lat\u00edn “castrum” ou fortificaci\u00f3n militar. Estes asentamentos fortificados dar\u00e1n lugar \u00e1 cultura castrexa ou castre\u00f1a. Este per\u00edodo abarca desde o s\u00e9culo VIII a.C. ata a dominaci\u00f3n romana no s\u00e9culo I a.C., a\u00ednda que alg\u00fans castros galegos permaneceron ocupados ata o s\u00e9culo IV d.C., baixo a chamada cultura galaico-romana, unha integraci\u00f3n entre a cultura aut\u00f3ctona e a cultura romana.<\/p>\n

 <\/p>\n

Que se sabe do castro de Penalba?<\/strong><\/h2>\n

O castro de Penalba est\u00e1 situado nunha zona gran\u00edtica, no monte de Ag\u00fceiros, a uns 423 metros de altitude. Concretamente na parroquia de San Miguel de Campo.<\/p>\n

As orixes do castro rem\u00f3ntanse ao s\u00e9culo IX ou VIII a.C. Parece que esta primeira fase atopar\u00eda o seu fin tras un incendio.<\/p>\n

 <\/p>\n

Posteriormente configurar\u00edase o castro coa incorporaci\u00f3n dos muros e d\u00faas terrazas. Por\u00e9n, esta nova ocupaci\u00f3n non durar\u00eda moito xa que a poboaci\u00f3n trasladouse ao co\u00f1ecido como Castelo dos Mouros uns centos de metros cara ao oeste, xa no veci\u00f1o concello de Mora\u00f1a.<\/p>\n

O recinto conta con d\u00faas terrazas, unha das cales, a inferior, en forma de c\u00edrculo irregular, ten unhas dimensi\u00f3ns de algo m\u00e1is de cen metros e est\u00e1 rodeada por un muro de pedra. O outro ten un di\u00e1metro duns corenta e cinco metros.<\/p>\n

O castro ten un sistema defensivo amurallado ademais de estar nunha ladeira cunha altura que oscila entre os tres e os seis metros, formada por pedras de tama\u00f1o irregular.<\/p>\n

O castro ten un bo n\u00famero de gravados de arte rupestre.<\/p>\n

Na parte SE da primeira terraza at\u00f3pase a segunda, onde se atopa actualmente a capela de San Antoni\u00f1o, de finais do s\u00e9culo VII ou principios do VIII. Constru\u00eddo no seu d\u00eda na li\u00f1a de cristianizar as crenzas pag\u00e1s vivas ata ent\u00f3n.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

A rampla que se pode ver para acceder \u00e1 capela \u00e9 m\u00e1is recente, xa de \u00e9poca contempor\u00e1nea.<\/p>\n

Segundo os estudiosos do tema, consid\u00e9rase que o castro de Pe\u00f1alba recibir\u00eda influencias da mitolox\u00eda fenicia, vila que chegar\u00eda \u00e1s costas galegas no tr\u00e1fico naval comercial.<\/p>\n

Realiz\u00e1ronse varias campa\u00f1as de escavaci\u00f3n, centradas especialmente nunhas 30 vivendas e os recintos amurallados.<\/p>\n

 <\/p>\n

A Pedra da serpe<\/strong><\/h2>\n

No alto do castro, na croa, est\u00e1 a Pedra da Serpe, un espectacular petr\u00f3glifo asociado aos rituais de fertilidade.<\/p>\n

Est\u00e1 situado nunha rocha orientada ao leste e cunha inclinaci\u00f3n duns 80\u00ba.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

A serpe foi sempre, dende a antig\u00fcidade, un s\u00edmbolo que, nalg\u00fans casos, era un ser do submundo subterr\u00e1neo, que tam\u00e9n representaba unha dobre cara, por unha banda unha visi\u00f3n na que simbolizaba a morte e o mal, e por un lado. outros tam\u00e9n era un ser beneficioso para o ser humano, xa que estaba relacionado coa sa\u00fade, a medicina e a rexeneraci\u00f3n.<\/p>\n

Nalgunhas culturas est\u00e1 racionado con co\u00f1ecementos ocultos, sendo tam\u00e9n un animal s\u00edmbolo da eternidade, probablemente polo feito de desprenderse da s\u00faa pel.<\/p>\n

Hai que ter en conta o car\u00e1cter m\u00e1xico co que se asociaba a serpe no mundo celta. O deus Cernunnos, o se\u00f1or das bestas, est\u00e1 representado con cornos de cervo, un torco no pescozo e nunha man, e unha serpe na outra.<\/p>\n

Tam\u00e9n foi considerado un s\u00edmbolo de fertilidade. De a\u00ed unha tradici\u00f3n, que a\u00ednda pervive, pola que as parellas que desexan ter descendencia asisten na noite de San Xo\u00e1n a facer unha ofrenda \u00e1 serpe, consistente nunha cunca de leite.<\/p>\n

E \u00e9 que na tradici\u00f3n galega a serpe ten un protagonismo especial. As\u00ed atopamos mouras que toman aspecto de serpe. De feito, a palabra serpe atopamos na toponimia de numerosos lugares de Galicia.<\/p>\n

Ademais, atopamos representaci\u00f3ns de serpes en varios castros galaico-portugueses, como no caso de Santa Tegra , no concello pontevedr\u00e9s da Guarda, no de Tro\u00f1a, en Ponteareas ou no de Baldoeiro en terras de Tr\u00e2s os Montes. , xa en Portugal.<\/p>\n

En canto ao gravado da serpe en Penalba, atopamos este gravado nunha rocha duns tres metros de lonxitude. Nela vemos d\u00faas figuras de serpes, unha uns cent\u00edmetros m\u00e1is longa que a outra (aproximadamente 2,05 e 1,95). Se nos fixamos ben, tam\u00e9n podemos ver unha especie de burato que poder\u00eda representar dous ovos. De ser as\u00ed, ser\u00eda o \u00fanico gravado de Galicia no que se representan xuntos a serpe e os ovos.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Post publicados con anterioridade e relacionados con esta entrada<\/strong><\/h2>\n

O castro “A cid\u00e1 de Borneiro”<\/a><\/p>\n

O castro de Santa Trega<\/a><\/p>\n

O castro de Baro\u00f1a. Legado hist\u00f3rico<\/a><\/p>\n

O castro de San Cibr\u00e1n de L\u00e1s<\/a><\/p>\n

Castro de Castromao. Un sitio magn\u00edfico en terras de Celanova<\/a><\/p>\n

O castro de Elvi\u00f1a. A Coru\u00f1a<\/a><\/p>\n

O castro de Viladonga, unha viaxe ao pasado<\/a><\/p>\n

Mouros e mouras. Seres mitol\u00f3xicos galegos<\/a><\/p>\n

Os castre\u00f1os en Galicia<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

A noxa recomendaci\u00f3n de hoxe<\/strong><\/h2>\n