{"id":11444,"date":"2026-04-09T07:32:06","date_gmt":"2026-04-09T06:32:06","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=11444"},"modified":"2026-04-09T07:32:06","modified_gmt":"2026-04-09T06:32:06","slug":"os-escribas-exipcios","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/os-escribas-exipcios\/","title":{"rendered":"Os escribas exipcios"},"content":{"rendered":"

Hoxe imos dedicar esta publicaci\u00f3n a uns personaxes singulares, os escribas exipcios.<\/em><\/strong><\/p>\n

En primeiro lugar hai que dicir que os escribas son unha figura transcendental no Antigo Exipto, e non s\u00f3 porque merc\u00e9 ao seu traballo podemos hoxe en d\u00eda saber m\u00e1is sobre a s\u00faa complexa e misteriosa civilizaci\u00f3n, sen\u00f3n tam\u00e9n porque sen eles, dificilmente a complexa administraci\u00f3n do Imperio exipcio poder\u00eda xestionarse de maneira eficiente.<\/p>\n

Hai que ter en conta que o dominio da escritura convert\u00eda a os escribas en personaxes de suma importancia, pois eran os que co seu traballo fac\u00edan algo que os exipcios valoraban sobre maneira, e \u00e9 que o que se escrib\u00eda e grav\u00e1base era o que poder\u00eda existir para sempre, pois quedaba, dalgunha maneira, inmortalizado fisicamente no mundo. De feito, cando por alg\u00fan motivo desex\u00e1base borrar a alg\u00fan personaxe da historia (como o caso de Akhenaton), realiz\u00e1base unha acci\u00f3n denominada memoriae damnatio<\/em>, coa cal se borraban os nomes, formas, relevos, rostros, etc, de quen se quer\u00eda borrar. Desta maneira, busc\u00e1base que estes quedasen no esquecemento.<\/p>\n

No mundo da simbolox\u00eda exipcia, a escritura tivo un papel preponderante, pois convert\u00eda en inmutable o escrito. A descrici\u00f3n (en templos e tumbas) de rituais, ep\u00edtetos e cultos concretos aseguraban a pervivencia eterna dos devanditos ritos e cultos, polo mero feito de ser escritos.<\/p>\n

Sen d\u00fabida o m\u00e1is famoso \u00e9 o Escriba Sentado que se atopa actualmente no Museo do Louvre, pero hai moitos m\u00e1is exemplos, como \u00e9 o caso dos que se atopan nos Museos do Cairo e de Luxor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/h2>\n

Contexto hist\u00f3rico<\/strong><\/h2>\n

No Antigo Exipto a sociedade estaba profundamente dividida. Hab\u00eda unha gran distancia entre o primeiro piso da pir\u00e1mide social e o \u00faltimo. Na c\u00faspide atop\u00e1base unha minor\u00eda, os personaxes da m\u00e1is alta categor\u00eda, rexedores do Estado e dos postos m\u00e1is importantes da administraci\u00f3n, vinculados a familias emparentadas ou non coa realeza. Inmediatamente debaixo, atop\u00e1monos con outro grupo, m\u00e1is numeroso, integrado polos cargos directores das distintas secci\u00f3ns administrativas centrais e locais, ao que hai que engadir o sacerdocio.<\/p>\n

A continuaci\u00f3n, hai que nomear aos funcionarios dos centros de poder, templos e palacios, entre os cales se atopaban a maior\u00eda de escr\u00edbalos, mentres que unha minor\u00eda destes poder\u00eda inclu\u00edrse, como se explicar\u00e1 m\u00e1is adiante, nas categor\u00edas superiores.<\/p>\n

Os fara\u00f3ns necesitaban a os escribas para administrar a econom\u00eda e para impor a cultura oficial. A arte da palabra e o dominio da escritura foron d\u00faas pezas crave no desenvolvemento da civilizaci\u00f3n fara\u00f3nica. A escritura invadiu todos os espazos da sociedade, polo que o escriba era unha peza fundamental para a construci\u00f3n do armaz\u00f3n econ\u00f3mico-cultural do seu imperio.<\/em><\/p>\n

Naceu cunha finalidade econ\u00f3mica, pero pronto adquiriu un interese transcendental:<\/em><\/strong> \u201cSe h\u00e1bil de palabras […]. As palabras valen m\u00e1is que todos os combates\u201d, <\/em>exh\u00f3rtase ao rei Merikar\u00e1, da dinast\u00eda X, nos ensinos redactados polo seu pai. Cando o exipcio atop\u00e1base en apertos deb\u00eda recorrer a elas: \u201cContesta sen tartamudear, a boca dun home pode salvalo, o seu discurso pode proporcionarlle a indulxencia\u201d,<\/em> acons\u00e9llase a un mari\u00f1eiro no Conto do n\u00e1ufrago para xustificar ante o fara\u00f3n o fracaso da s\u00faa expedici\u00f3n.<\/p>\n

Pouco ti\u00f1an que ver as bondades do c\u00e1lamo e do papiro coas calamidades e desgrazas sufridas polo ferreiro, o barbeiro, o pescador ou o fabricante de esteiras. Como afirma o texto: \u201cO oleiro xa est\u00e1 baixo terra, a\u00ednda que a\u00ednda entre os vivos, escava no lodo m\u00e1is que os porcos para cocer os seus cacharros… O carpinteiro que esgrime a azuela est\u00e1 m\u00e1is fatigado que un campesi\u00f1o… Os dedos do <\/em>fogoneiro est\u00e1n sucios, o seu cheiro \u00e9 o dos cad\u00e1veres, os seus ollos est\u00e1n inflamados polo fume\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

Os escribas<\/strong><\/h1>\n

De maneira moi simple, poderiamos dicir que os escribas eran copistas da antig\u00fcidade. Os escribas eran co\u00f1ecedores da escritura dem\u00f3tica e dos xerogl\u00edficos.<\/p>\n

Eran membros dunha clase de gran importancia no mundo do Antigo Exipto, pois eran a responsables da arte da escritura. Ademais, deb\u00edan rexistrar datos num\u00e9ricos, redactar leis, copiar e arquivar informaci\u00f3ns.<\/p>\n

Hai que ter presente que o seu status social emanaba do feito de que eran escas\u00edsimas as persoas que sab\u00edan escribir.<\/em><\/strong> Por iso, convert\u00e9ronse en funcionarios reais, ao servizo do gobernante. Rexistraban a vida dos fara\u00f3ns, anotaban o cobro dos impostos e ademais, copiaban os textos sacros.<\/p>\n

A existencia de tantos textos que glorifican a funci\u00f3n de escriba non \u00e9 casual. En realidade, son froito dunha propaganda moi estudada por parte do Estado para mostrar a s\u00faa eficacia. Desde que cara a 3000 a. C. Exipto organizouse como un pa\u00eds unificado baixo unha monarqu\u00eda, o escriba participou activamente no desenvolvemento da nova administraci\u00f3n. En especial a partir do Reino Medio, per\u00edodo no que xustamente se compuxo a nosa S\u00e1tira.<\/p>\n

Eran moitos os pais de familia que consideraban que para os seus fillos, \u201cnon hab\u00eda traballo m\u00e1is fermoso que o de escriba\u201d. <\/em><\/p>\n

No antigo Exipto as escolas de escribas eran accesibles a todo o mundo. No entanto, ao principio, os escribas eran escollidos entre aquelas persoas privilexiadas que estiveran form\u00e1ndose ao redor da familia real. Ademais, era un privilexio que adoitaba pasar de pais a fillos, sendo un dos traballos m\u00e1is respectables do Antigo Exipto.<\/p>\n

\"\"<\/em><\/strong><\/p>\n

Educados nunha Casa de vida<\/em><\/strong>, que depend\u00eda dun templo, os escribas aprendices estudaban, do catro ou cinco anos ao dezasete anos, a escritura xerogl\u00edfica e hier\u00e1tica, gram\u00e1tica e textos cl\u00e1sicos, ademais de aprender Dereito, idiomas, historia, xeograf\u00eda e contabilidade.<\/p>\n

En canto \u00e1 formaci\u00f3n no Antigo Exipto, hai que apuntar que no ano 2002, un equipo franc\u00e9s descubriu por primeira vez os restos arqueol\u00f3xicos dunha escola. Foi achada no Ramesseum, templo edificado por Rams\u00e9s II en Tebas oeste, e estaba disposta ao aire libre, como parece que estiveron a maior\u00eda. Menci\u00f3n \u00e1 parte merece o Kap, a prestixiosa escola reservada aos pr\u00edncipes e fillos da elite, que se situaba dentro do palacio real.<\/p>\n

A\u00ednda que a maior virtude dun bo alumno era a de escoitar, tam\u00e9n o era a paciencia. Ante si se despregaba a ardua tarefa de aprender a debuxar os centos de signos da escritura e os seus valores fon\u00e9ticos. Primeiro aprend\u00eda a cursiva, unha versi\u00f3n r\u00e1pida e simplificada, que serv\u00eda para escribir con pincel e tinta sobre o papiro. A escritura xerogl\u00edfica correspond\u00eda a un nivel superior, debido ao seu car\u00e1cter sacro e monumental. Cincelado na pedra, o texto formaba parte intr\u00ednseca da decoraci\u00f3n. Chegados a este punto, a tarefa do escriba conf\u00fandese coa do artista. A metodolox\u00eda consist\u00eda en memorizar, evitando, aconsella un texto, estudar en voz alta. Para facilitar a aprendizaxe dispu\u00f1an de manuais con modelos de cartas, f\u00f3rmulas e textos b\u00e1sicos. Tam\u00e9n se memorizaban longas listas de palabras catalogadas por clases cun fin enciclop\u00e9dico.<\/p>\n

Anim\u00e1base aos alumnos ao esforzo: \u201cNon perdurar\u00e1 o nome de quen deixa a escola con alegr\u00eda\u201d.<\/em><\/p>\n

Os alumnos usaban a cor negra para os textos, mentres que o vermello reserv\u00e1base para os t\u00edtulos, os inicios de cap\u00edtulo ou as correcci\u00f3ns do mestre. Como hoxe, tam\u00e9n era habitual indicar a data do ditado, que se destacaba en vermello.<\/p>\n

En Tebas hab\u00eda d\u00faas escolas importantes, unha no Templo de Mut e outra, antes citada, no Rammeseum. Tam\u00e9n destacaba a escola de Deir O-Medina e a Casa da Vida no Templo de Medinet Hab\u00fa. Os humildes escribas sen d\u00fabida ensinar\u00edan aos seus fillos ou a alg\u00fan fillo dun parente como disc\u00edpulos. O nivel dos exercicios escolares suxire que os escribas lograron disc\u00edpulos avantaxados e que seguisen as s\u00faas vocaci\u00f3ns.<\/p>\n

Os escribas eran homes cultos. Persoas capaces de ler, escribir e contar. Homes que se formaron durante a s\u00faa vida e cuxa \u00fanica misi\u00f3n era transmitir as ordes dos fara\u00f3ns, anotar e controlar, entre outras, as actividades econ\u00f3micas. Todo pasaba por iso, por este motivo estaban bastante vinculados ao palacio do fara\u00f3n. No entanto, tam\u00e9n era posible atopar escribas independentes.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Constatouse a existencia, a\u00ednda que minoritaria, de mulleres escribas<\/em><\/strong>, posiblemente fillas de homes escribas, pero seguramente non chegaron a ter un papel na administraci\u00f3n, sen\u00f3n que a s\u00faa aprendizaxe ser\u00eda para goce persoal. En tempos do imperio medio co\u00f1\u00e9cese a existencia dalgunha escriba, e na \u00e9poca baixa estas deberon ser relativamente numerosas. Existen tablillas das fillas de Amenofis IV e hai un grafito na pir\u00e1mide Graduada (III dinast\u00eda) con alusi\u00f3ns burlescas \u00e1s afecci\u00f3ns literarias das mulleres.<\/p>\n

Vest\u00edan humildemente, cunha saia feita de li\u00f1o ou de algod\u00f3n, a\u00ednda que esta vestimenta non rebaixaba o feito de que eran unha caste especial.<\/p>\n

Crese que estiveron presentes ao longo todo o per\u00edodo din\u00e1stico dos fara\u00f3ns.<\/p>\n

Tam\u00e9n hai que apuntar que non todos os fara\u00f3ns sab\u00edan ler e escribir, polo que en moitos casos non eran capaces de ler as normas e instruci\u00f3ns que ditaban ao escriba. Pero tam\u00e9n houbo alg\u00fan fara\u00f3n que exerceu como escriba, como \u00e9 o caso de Rams\u00e9s III, que segundo parece foi o escritor do \u201cpapiro Harris I\u201d, un texto dedicado ao seu fillo, o futuro Rams\u00e9s IV.<\/p>\n

 <\/p>\n

A funci\u00f3n dos escribas<\/strong><\/h2>\n

A s\u00faa funci\u00f3n principal era rexistrar todos os acontecementos do Imperio exipcio, as\u00ed como as que lle eran anexas: archivista, copista, contador ou secretario.<\/p>\n

Traballaban en todos os departamentos da administraci\u00f3n exipcia, podendo chegar, os privilexiados, a ser os escribas reais.<\/p>\n

As tarefas que realizaba o escriba poderiamos clasificalas en:<\/em><\/strong><\/p>\n

    \n
  • Pol\u00edticas.<\/em> Xa que eran os encargados de escribir as leis. Ademais recoll\u00edan as grandes faza\u00f1as dos fara\u00f3ns. Por exemplo, Pentaur (s\u00e9culo XIII a. C.),foi o encargado do poema que narra a batalla de Qadesh para vangloria de Rams\u00e9s II.<\/li>\n
  • Documentaban canto acontec\u00eda na sociedade do seu momento, xa que o rexistro dos feitos poder\u00eda servir de axuda para futuras xeraci\u00f3ns. As\u00ed recoll\u00edan os procedementos e os tribunais, contratos legais, testamentos, procedementos m\u00e9dicos, xenealog\u00edas,\u2026 Tam\u00e9n ofrec\u00edan os seus servizos a particulares, para redactar cartas e testamentos, ler a correspondencia,\u2026<\/li>\n
  • Econ\u00f3micas.<\/em> Vinculado aos tributos e impostos. Realizaban inventarios de recursos e colleitas, existencias en tendas para os traballadores, calculaban as colleitas,\u2026<\/li>\n
  • Utilizando unha lingua propia, por medio de s\u00edmbolos codificados.<\/li>\n
  • Ocup\u00e1banse de rexistrar os rituais e cerimonias que levaban a cabo os sacerdotes. Tam\u00e9n se ocupaban do rexistro do corpo mitol\u00f3xico e a cosmovisi\u00f3n espiritual daquela sociedade, as\u00ed como a recompilaci\u00f3n de feitizos m\u00e1xicos.<\/li>\n<\/ul>\n

    Para rexistrar os seus escritos, os escribas utilizaban habitualmente os papiros, a\u00ednda que tam\u00e9n fac\u00edan rexistros nas paredes internas das pir\u00e1mides, monumentos, etc. Para iso utilizaban unha paleta de escritura, co\u00f1ecida como paleta de escriba, e que estaba elaborada con madeira e almacenaban tinta negra e tinta vermella. As paletas tam\u00e9n ti\u00f1an un orificio no cal se introduc\u00eda un instrumento parecido a un pincel, feito con talos afiados dunha planta chamada xunco. A tinta pod\u00eda producirse de varias formas, como, por exemplo, a trav\u00e9s de morteiros que se usaban para triturar o po, que \u00e1 s\u00faa vez era mesturado con auga para dar como resultado unha tinta natural.<\/p>\n

    Nunha sociedade altamente relixiosa, como a exipcia, os escribas participaban en cerimonias e rituais.<\/p>\n

    Como aliado do fara\u00f3n, foi recompensado cunha carreira ascendente. As soadas estatuas de escribas sentados, co rolo de papiro sobre os seus xeonllos, son o mellor reflexo do seu status social e o seu orgullo de clase. Organiz\u00e1banse ao redor dunha xerarqu\u00eda de directores, no alto da cal se atopaba o visir, man dereita do fara\u00f3n.<\/p>\n

    Como exemplo desta promoci\u00f3n de os escribas, sirva como exemplo o caso de Jupuiu, quen viviu durante a dinast\u00eda V, e desempe\u00f1ou, ao mesmo tempo, o cargo de ministro de asuntos do rei, escriba dos documentos reais e director de os escribas. Ou o caso, durante a dinast\u00eda VI, do escriba Dyau, cuxa tumba se atopou en Abydos, era escriba de rolos divinos, director de os escribas reais e sacerdote lector. Entre as decenas de escribas, de cuxa existencia quedaron testemu\u00f1os, podemos citar os casos de: Akhpet (1290 a. C) quen ademais ocupar\u00eda o cargo de xefe de embalsamadores durante a Dinast\u00eda XIX; Amenofis (1430-1350 a.C), sumo administrador durante a XVIII Dinast\u00eda;\u00a0 Ankhefenam\u00f3n (1039-991 a. C), quen chegar\u00eda a ser mordomo coas Dinast\u00edas XXI, ou Amenhotep, escriba real e Sacerdote de Horus no s\u00e9culo XIV a.C.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Materiais utilizados polos escribas<\/strong><\/h2>\n

    Para escribir usaban marfil, pedazos de pedra, \u00f3sos (om\u00f3platos) de animais, t\u00e1boas de madeira (recubertas \u00e1s veces dunha capa de estuco ou ieso) pedazos de olar\u00eda (os ostraka), coiro, li\u00f1o, papiro e pergami\u00f1o. Os m\u00e1is usados foron o papiro, os pedazos de pedra calcaria e os ostraka. O papiro vi\u00f1a en rolos, duns 20 a 40 cent\u00edmetros de ancho, que deb\u00edan cortar cunha navalla segundo a extensi\u00f3n do documento. A calidade do papiro era excelente, o que explica que merc\u00e9 \u00e1 s\u00faa calidade e a s\u00faa resistencia, chegasen at\u00e9 os nosos d\u00edas.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    O papiro foi o papel dos exipcios. Elabor\u00e1base a partir dunha planta acu\u00e1tica que vive en zonas pantanosas, cuxo nome cient\u00edfico \u00e9 Cyperus papyrus. Esta especie de xunco, que pode alcanzar at\u00e9 5 metros de altura, crec\u00eda profusamente hai 5.000 anos nas beiras do Nilo. Foi parte esencial da civilizaci\u00f3n exipcia, cuxa cosmogon\u00eda lle outorgou un car\u00e1cter divino, asoci\u00e1ndoa \u00e1 deusa Uadyet (protectora do baixo Exipto e relacionada coa fertilidade). O papiro plasmouse na decoraci\u00f3n dos templos e utiliz\u00e1base en procesi\u00f3ns relixiosas. Unha das caracter\u00edsticas primordiais desta planta, \u00e9 que permite ser prensada e secada, raz\u00f3n pola que se converteu no soporte de escritura habitual, que substitu\u00edu o sistema mesopot\u00e1mico de tablillas incisas.<\/p>\n

    A elaboraci\u00f3n do papiro exipcio era monopolio real e as s\u00faas t\u00e9cnicas de produci\u00f3n mantiv\u00e9ronse en segredo, raz\u00f3n pola que se asocia principalmente a esta cultura. Exportouse durante s\u00e9culos en rolos e foi moi valorado en todo o Mediterr\u00e1neo antigo debido \u00e1 s\u00faa utilidade.<\/p>\n

    O papiro foi o m\u00e1is empregado para os documentos oficiais. \u00c9 escrib\u00eda encima do papiro cun c\u00e1lamo de xunco, cortado nun extremo oblicuamente formando unha punta cincelada capaz de provocar trazos grosos ou finos, empregados ambos na escritura hier\u00e1tica. A\u00ednda que conseguiran moitas cores usadas en pinturas, na escritura utiliz\u00e1banse o negro e o vermello (este para resaltar ou insistir). O negro obt\u00ed\u00f1ase do holl\u00edn dos utensilios de coci\u00f1a e o vermello do almagre ou \u00f3xido de ferro. Os pigmentos secos mestur\u00e1banse con goma ar\u00e1biga (exudaci\u00f3n de certas acacias), d\u00e1baselles a forma de pequenos bloques que se deixaban secar. Para escribir volv\u00edanse a humedecer con auga. O equipo b\u00e1sico para a escritura era unha caixa de c\u00e1lamos, unha paleta de madeira con hoquedades para as d\u00faas tintas, un recipiente de auga para humedecer a pintura.<\/p>\n

    O pincel era un talo de xunco afiado a navalla ou esfia\u00f1ado pola punta.<\/p>\n

    Na paleta hab\u00eda dous orificios, un para tinta negra (a m\u00e1is usada) e outro para a tinta vermella\u00a0 (para destacar algunha pasaxe). A\u00ednda que utilizaban m\u00e1is cores, estes eran os m\u00e1is caracter\u00edsticos e os que usaban para documentos oficiais.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Pu\u00f1an o papiro sobre os seus xeonllos e escrib\u00edan de dereita a esquerda, en vertical, e a man alzada. Non se utilizaban as min\u00fasculas, e non se separaban as palabras, s\u00f3 ao final de cada per\u00edodo do texto, cun sinal denominado par\u00e1grafos. O t\u00edtulo do texto \u00eda ao final para preservalo. Cando o escriba terminaba o texto, proced\u00eda \u00e1 s\u00faa correcci\u00f3n, xa fose el mesmo ou un corrector experimentado.<\/p>\n

     <\/p>\n

    A escritura en Exipto<\/strong><\/h2>\n

    Parece ser que empezou a utilizarse cara ao 3000 a.C., e desenvolveron tres tipos de escritura: a xerogl\u00edfica, a hier\u00e1tica e a dem\u00f3tica.<\/p>\n

    O c\u00e1lculo precedeu \u00e1 escritura. O m\u00e1is probable \u00e9 que a escritura se inspirase na mesopot\u00e1mica e f\u00f3ra importada pola invasi\u00f3n dos pobos da cultura Naqada II. A diferenza de Sumer, non se pos\u00faen vestixios das formas primitivas de escritura exipcia, a cal penetra na historia xa plenamente desenvolvida.<\/p>\n

    A escritura exipcia era, inicialmente, pictogr\u00e1fica, conservando boa parte da s\u00faa calidade pict\u00f3rica. Daquela as pictograf\u00edas convert\u00e9ronse en ideograf\u00edas,\u00a0 e grazas \u00e1 conxunci\u00f3n dos dous procesos de homofon\u00eda e polifon\u00eda foi posible representar a lingua exipcia gr\u00e1ficamente con relativa facilidade.<\/p>\n

    Este tipo de simbolismo proced\u00eda do scriptorium da Casa da vida, tomando o nome de escritura da Casa da vida. Os xeroglifos eran un tipo de escritura pict\u00f3rica, monumental e gravada.<\/p>\n

    Durante o imperio Antigo, a escritura simplificouse, dando lugar a trazos m\u00e1is cursivos, e a mediados do primeiro milenio a.C. a escritura cursiva transformouse nun novo sistema de escritura no que a maior parte dos antigos s\u00edmbolos modific\u00e1ronse, principalmente en base a contracci\u00f3ns e ligaduras, e no que se introduciron novos s\u00edmbolos e regras: \u00e9 a escritura popular ou dem\u00f3tica.<\/p>\n

    A escritura xerogl\u00edfica abarc\u00e1mola no pr\u00f3ximo apartado. Vexamos outros tipos de escritura:<\/p>\n

     <\/p>\n

    A escritura hier\u00e1tica<\/em><\/strong> era unha variante cursiva da escritura xerogl\u00edfica, que pod\u00eda usarse mellor na escritura en papiro ou placas de barro, sendo m\u00e1is estilizada e sinxela, polo que os escribas pod\u00edan compola en menor tempo. O seu nome prov\u00e9n do griego \u1f31\u03b5\u03c1\u03b1\u03c4\u03b9\u03ba\u03ac (hieratika, sagrado ou sacerdotal). Xeralmente escrib\u00edase cunha cana afiada usando tinta negra; a tinta vermella us\u00e1base para destacar alg\u00fan apartado. Pod\u00eda escribirse como a escritura xerogl\u00edfica, en li\u00f1a ou columnas; pero a partir da Dinast\u00eda XII s\u00f3 farase en li\u00f1a e de dereita a esquerda.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Durante moito tempo foi a escritura que se usou nos textos administrativos, cient\u00edficos e relixiosos.<\/p>\n

     <\/p>\n

    A escritura dem\u00f3tica<\/em><\/strong> era unha forma abreviada da escritura hier\u00e1tica, cuxo nome prov\u00e9n do grego demotika, popular, facendo referencia aos asuntos coti\u00e1ns, \u00e9 dicir, us\u00e1base con prop\u00f3sito literario ou econ\u00f3mico, podendo gravarse en madeira ou en pedra. Este termo foi usado por primeira vez polo historiador grego Her\u00f3doto a fin de distinguila da escritura xerogl\u00edfica e da hier\u00e1tica.<\/p>\n

    Desenvolveuse a partir do s\u00e9culo VII a.C. chegando a ser o tipo de escritura dominante en Exipto at\u00e9 a s\u00faa substituci\u00f3n polo grego no s\u00e9culo IV d.C.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

     <\/p>\n

    Consid\u00e9rase unha abreviaci\u00f3n da lingua falada. Os signos eran m\u00e1is esquem\u00e1ticos e ti\u00f1an un trazado m\u00e1is r\u00e1pido e sinxelo. Escrib\u00edase de dereita a esquerda sobre materiais como o papiro. Utilizouse no d\u00eda a d\u00eda, as transacci\u00f3ns comerciais e a literatura, polo que a hier\u00e1tica tan s\u00f3 continuouse usando para os textos relixiosos.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Por \u00faltimo, a escritura copta<\/em><\/strong>, era unha mestura do alfabeto grego e de signos dem\u00f3ticos. Atop\u00e1mola na \u00faltima fase do antigo Exipto, e a s\u00faa orixe estar\u00eda en torno ao s\u00e9culo II a.C. Anos m\u00e1is tarde ser\u00eda utilizada polos cristi\u00e1ns que viv\u00edan nesa zona.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Estaba formada polas diferentes letras do alfabeto grego, ademais de seis caracteres dem\u00f3ticos, xa que alg\u00fans sons utilizados non ti\u00f1an o seu equivalente grego.<\/p>\n

     <\/p>\n

    O xerogl\u00edficos exipcios<\/strong><\/h2>\n

    Xerogl\u00edfico \u00e9 un termo grego. Os exipcios chamaban \u00e1 s\u00faa escritura xerogl\u00edfica \u201cpalabras do deus\u201d. Prov\u00e9n de duas palabras gregas: \u1f31\u03b5\u03c1\u03cc\u03c2 (hier\u00f3s) \u201csagrado\u201d, y \u03b3\u03bb\u03cd\u03c6\u03b5\u03b9\u03bd (gl\u00fdphein) \u201cescritura\u201d.<\/p>\n

    Como diciamos anteriormente, o sistema de escritura desta \u00e9poca foi variando ao longo dos s\u00e9culos, a\u00ednda que o tipo m\u00e1is co\u00f1ecido \u00e9 o xerogl\u00edfico.<\/p>\n

    Os eruditos cren que os xerogl\u00edficos exipcios desenvolv\u00e9ronse ao redor de 3200 a.C . Ao principio, os exipcios usaban entre 700 e 800 signos, chegando a ser 6.000 en torno ao ano 300 a.C. Por tanto, a escritura xerogl\u00edfica foi a primeira en desenvolverse. Deriva da pictograf\u00eda, na cal se representan obxectos en base a debuxos. En total, esta forma de escribir tivo ao redor de 750 signos. Este sistema resulta interesante para moita xente e mesmo para os nenos. Era un sistema complexo, estaba formado por tres\u00a0 compo\u00f1entes distintos:<\/p>\n

      \n
    • Ideogramas:<\/em> o seu significado era o mesmo elemento que estaba a representar. Por exemplo, para representar un gato, traz\u00e1base un gato. Estes debuxos tam\u00e9n representaban ideas abstractas.<\/li>\n
    • Fonogramas:<\/em> representaci\u00f3n dos sons. Ti\u00f1a signos alfab\u00e9ticos (unha letra) e signos sil\u00e1bicos (dous ou tres consoantes).<\/li>\n
    • Determinativos: <\/em>como alg\u00fans s\u00edmbolos ti\u00f1an m\u00e1is dunha acepci\u00f3n, utiliz\u00e1banse os determinativos, signos que indicaban a que tipo de obxecto pertenc\u00eda a icona representada.<\/li>\n<\/ul>\n

      Este tipo de escritura era utilizada para realizar inscrici\u00f3ns en monumentos, pir\u00e1mides, sarc\u00f3fagos, tumbas e esculturas. Por tanto, era un elemento esencial da arte. Ti\u00f1a un valor sacro, xa que se lle co\u00f1ec\u00eda como o \u201clinguaxe dos deuses\u201d.<\/em><\/p>\n

      \"\"<\/p>\n

      Os textos escrib\u00edanse en calquera sentido, menos de abaixo a arriba, e as frases organiz\u00e1banse en li\u00f1as e columnas. Non exist\u00edan regras de puntuaci\u00f3n, polo que os signos agrup\u00e1banse en cadrados. Para indicar o comezo do texto, debux\u00e1base unha forma a seguinte foto p\u00f3dese ver un exemplo de inscrici\u00f3n elaborada en horizontal.<\/p>\n

      Debido \u00e1 s\u00faa dificultade, a maior\u00eda dos habitantes non sab\u00edan ler os xerogl\u00edficos, tan s\u00f3 os sacerdotes, os oficiais do ex\u00e9rcito, os funcionarios, os escribas e os fara\u00f3ns.<\/p>\n

      Os xerogl\u00edficos lense verticalmente, horizontalmente, de dereita a esquerda ou de esquerda a dereita. Os sinais revelan en que direcci\u00f3n deben lerse as tallas. Se os signos est\u00e1n orientados cara \u00e1 dereita, deben lerse de dereita a esquerda. Se est\u00e1n orientados cara \u00e1 esquerda, deben lerse de esquerda a dereita.<\/p>\n

      Alg\u00fans obxectos ti\u00f1an inscrici\u00f3ns que se leron en d\u00faas ou m\u00e1is direcci\u00f3ns. Os exipcios cr\u00edan en crear obxectos equilibrados . Se unha inscrici\u00f3n estaba nun lado dunha xanela, ent\u00f3n tallar\u00edan outra inscrici\u00f3n no outro lado. Os exipcios evitaban deixar o espazo baleiro. Apilaron os seus signos e non deixaron espazos entre palabras ou oraci\u00f3ns.<\/p>\n

      S\u00f3 os exipcios de elite, como a realeza, os nobres, os sacerdotes e os escribas, pod\u00edan ler os xerogl\u00edficos. Estas persoas constitu\u00edan ao redor do 3% da poboaci\u00f3n. Os escribas foron a escolas especiais e alg\u00fans comezaron a adestrarse aos 12 anos. Os estudantes ti\u00f1an que comezar por aprender 200 signos diferentes.<\/p>\n

      As persoas con co\u00f1ecementos b\u00e1sicos de xerogl\u00edficos co\u00f1ec\u00edan ao redor de 750 signos. Un escriba experto ti\u00f1a que memorizar m\u00e1is de 3,000 xerogl\u00edficos. Os escribas ga\u00f1\u00e1banse a vida a trav\u00e9s do seu traballo e eran membros valiosos da comunidade. Usaron ferramentas especiais no seu traballo.<\/p>\n

      O ling\u00fcista franc\u00e9s Jean-Fran\u00e7ois Champollion -considerado o pai da exiptolog\u00eda- foi quen puido descifrar o significado deste tipo de escritura grazas ao estudo da Pedra Rosetta, pedra atopada polas forzas de Napole\u00f3n en 1799 e que data do 196 a. C.<\/p>\n

       <\/p>\n

      O deus dos escribas<\/strong><\/h2>\n

      At\u00e9 tal punto ti\u00f1a importancia a tarefa do escriba en Exipto, que contaban co seu propio deus: Thot (ou Dyehuty en exipcio). Thot era o inventor e protector da escritura e da sabedor\u00eda, o deus ao que acud\u00edan todos os demais para pedirlle axuda e consello.<\/p>\n

      Thot era ademais o deus da m\u00fasica, a xeometr\u00eda, o medicamento, a maxia e a astronom\u00eda. Mesmo era o s\u00edmbolo da L\u00faa.<\/p>\n

      \"\"<\/p>\n

      Entre as s\u00faas funci\u00f3ns estaba a de actuar como mensaxeiro dos deuses, asegur\u00e1ndose de que se cumprisen as s\u00faas vontades.<\/p>\n

      Como en todas as mitolox\u00edas, a orixe deste Deus \u00e9 diferente segundo as fontes consultadas, as\u00ed algunhas refiren que era fillo de Ra, noutras que nacera da cabeza de Seth.<\/p>\n

      Thot \u00e9 un deus tan antigo que participou nos mitos de creaci\u00f3n e no nacemento de Osiris, cando Nut pediu a axuda de Thot para poder ter fillos. Durante os enfrontamentos entre Seth e Horus polo dominio de Exipto, Thot aliouse con Isis e Horus para defendelos de Ra, e cando a deusa Tefnut afastouse ao deserto de Nubia, lev\u00e1ndose con ela a humidade, Thot foi convenceuna de regresar e para iso tomou a forma dun babuino. Desde ent\u00f3n repres\u00e9ntallo con este animal, ou ben coa cabeza dun ibis, unha pluma e a tablilla de escriba celestial para anotar os pensamentos, palabras e actos dos homes e pesalos na s\u00faa balanza.<\/p>\n

      Como secretario dos deuses, Thot posu\u00eda e dominaba a palabra eficaz; escrib\u00eda as leis, as contas, as historias e o Libro da Vida. Como se\u00f1or do calendario e escriba dos deuses, anotaba os anos de cada fara\u00f3n e tam\u00e9n estaba presente no xu\u00edzo dos mortos, interrogando ao defunto para saber se era merecedor da vida despois da morte.<\/p>\n

      A pluma de ibis, o seu atributo principal, pes\u00e1base xunto ao coraz\u00f3n do defunto, se pesaba m\u00e1is que a pluma non pod\u00eda pasar ao mundo de Osiris; se pesaba o mesmo si, e nada pod\u00eda pesar menos que a pluma de Thot.<\/p>\n

      En Grecia identific\u00e1baselle co deus Hermes, por iso a cidade principal do seu culto recibiu o nome de Herm\u00f3polis, onde rex\u00eda a \u201cCasa da vida\u201d e onde se cr\u00eda que Thot hab\u00eda codificado as cerimonias que transformaban aos mortos en esp\u00edritos para que s\u00f3 os seus sacerdotes co\u00f1ec\u00e9senas.<\/p>\n

       <\/p>\n

      Rematamos esta publicaci\u00f3n, e confiamos en que, a pesar da s\u00faa longa extensi\u00f3n, resultase do voso interese, e nese caso gustar\u00edanos que nolo fix\u00e9sedes saber pulsando no bot\u00f3n \u201cG\u00fastame<\/strong>\u201d. Ademais, anim\u00e1mosche a achegar alg\u00fan comentario, e se tes interese, subscribirche gratuitamente \u00e1 Newsletter do Blog para manterche sempre informado sobre as novas publicaci\u00f3ns do Blog.<\/p>\n

      Por \u00faltimo, se vos gustou o suficiente como para compartilo nas vosas redes sociais, estariamos realmente encantados de que as\u00ed o fix\u00e9sedes.<\/p>\n

       <\/p>\n

      A nosa recomendaci\u00f3n de hoxe<\/strong><\/h2>\n