{"id":10443,"date":"2026-04-09T05:08:55","date_gmt":"2026-04-09T04:08:55","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=10443"},"modified":"2026-04-09T05:08:55","modified_gmt":"2026-04-09T04:08:55","slug":"maria-solina-a-meiga-de-cangas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/maria-solina-a-meiga-de-cangas\/","title":{"rendered":"Mar\u00eda Soli\u00f1a, a meiga de Cangas"},"content":{"rendered":"

Atopamos en Galicia numerosas historias que a\u00ednda sobreviven na memoria popular. Neste Blog estamos a tentar recoller moitas delas, e por iso hoxe, con esta publicaci\u00f3n queremos lembrar a historia de Mar\u00eda Soli\u00f1a, a meiga de Cangas. \u00c9 a historia da bruxa que nunca o foi.<\/p>\n

A historia de Mar\u00eda Soli\u00f1a (Soli\u00f1o segundo outras fontes), \u00e9 digna de pel\u00edcula, de feito mesmo existe algunha longametraxe sobre a s\u00faa historia.<\/p>\n

Lenda que se transmitiu de xeraci\u00f3n en xeraci\u00f3n entre os habitantes da vila de Cangas, como s\u00edmbolo da enorme inxustiza que se cometeu sobre ela.<\/p>\n

Mar\u00eda Soli\u00f1a, Mar\u00eda Soli\u00f1o ou Mar\u00eda Solinha (Cangas de Morrazo, Pontevedra, 1551 – s\u00e9culo XVII, despois de 1617) foi unha pescadora e *terrateniente galega, xulgada por bruxar\u00eda en 1621, ao setenta anos, pola Inquisici\u00f3n espa\u00f1ola en Santiago de Compostela. Foi torturada at\u00e9 confesar para evitar o martirio.<\/p>\n

 <\/p>\n

Pero\u2026 comecemos sabendo algo sobre a s\u00faa biograf\u00eda<\/p>\n

Naceu na localidade Pontevedresa de Cangas, no ano 1551. Parece ser que se criou no seo dunha familia ben situada socialmente, xa que posuir\u00eda por herdanza varias leiras e dereitos de presentaci\u00f3n en varias capelas e fregues\u00edas da zona, entre elas da Igrexa de San Mari\u00f1o en Moa\u00f1a, a Colexiata de Cangas do Morrazo e na Igrexa de San Cibr\u00e1n en Ald\u00e1n.<\/p>\n

Contraeu matrimonio cun pescadeiro, de nome Pedro Barba, home emprendedor, pois chegar\u00eda a rexentar o seu propio negocio de manufactura de peixe. Viviron nunha casa no municipio de Cangas.\u00a0 Ao parecer tiveron varios fillos, a\u00ednda que se desco\u00f1ece o n\u00famero exacto. Sen d\u00fabida, protagonizaron unha acomodada vida cuxo nivel econ\u00f3mico constitu\u00edu o fundamento da inxustiza cometida contra Mar\u00eda Soli\u00f1a.<\/p>\n

Para aquel ent\u00f3n Cangas era un pobo en pleno crecemento econ\u00f3mico. Atop\u00e1base ben situado e o comercio do peixe estaba en auxe. A maior\u00eda das familias que resid\u00edan na zona dedic\u00e1banse a este negocio. Alg\u00fans pescaban, outros manufacturaban o peixe para salgalo ou preparalo e outros o exportaban \u00e1s cidades ou pobos veci\u00f1os. A proximidade de Cangas e Vigo, colocaba \u00e1 aldea nun lugar privilexiado que lle supu\u00f1a ter un importador seguro e constante da s\u00faa mercador\u00eda principal. Para algunhas familias de Cangas, o peixe foi unha certeira forma de enriquecemento e a familia de Mar\u00eda foi unha delas. O seu marido foi facendo crecer o seu negocio de pesca m\u00e1is e m\u00e1is, ata que decidiu montar unha dorna man a man con Ant\u00f3n, irm\u00e1n de Mar\u00eda. As dornas eran algo as\u00ed como o chanzo m\u00e1is alto no negocio do peixe nas aldeas: levaban a cabo todos os procesos dentro da cadea de produci\u00f3n da materia prima, desde a pesca at\u00e9 a exportaci\u00f3n.<\/p>\n

Pero\u2026 chegaron anos dif\u00edciles, tras a devastaci\u00f3n derivada do ataque otom\u00e1n \u00e1 vila de Cangas, en decembro do ano 1617, como consecuencia do ataque destes piratas berberiscos, Mar\u00eda perdeu ao seu esposo Pedro e ao seu irm\u00e1n Ant\u00f3n. Neste ataque os piratas saquearon e queimaron a vila.<\/p>\n

O pobo tardar\u00eda moito en recuperarse, durante anos quedou totalmente decimado e a s\u00faa econom\u00eda completamente esnaquizada provocando, como consecuencia, unha gran fame negra que deixou unha profunda cicatriz na zona. Os ricos perd\u00e9rono case todo e os pobres non ti\u00f1an nin para comer ou vestir.<\/p>\n

A nobreza viu minguar notoriamente os seus ingresos da nobreza, a cal buscou maneiras de resarcirse, e neste caso concreto, Mar\u00eda era un branco f\u00e1cil, tras quedar vi\u00fava, polo que dado que posu\u00eda bens e parcelas, foi denunciado como bruxo, do mesmo xeito que outro oito mulleres da vila de Cangas.<\/p>\n

Contan as cr\u00f3nicas que o horror fixo que moitos sobreviventes perdesen a raz\u00f3n, e un deles foi Mar\u00eda Soli\u00f1a.<\/p>\n

Temos que situarnos en contexto: unha pequena localidade, Cangas, empobrecida, onde nin sequera os vasalos pod\u00edan entregarlle as s\u00faas rendas aos se\u00f1ores feudais.\u00a0 Mar\u00eda era unha muller moi poderosa e desprotexida, e era poderosa por d\u00faas v\u00edas: a pol\u00edtica e a econ\u00f3mica. Coa morte do seu marido e irm\u00e1n, a muller converteuse en propietaria de multitude de bens. Ademais continuaba tendo os dereitos de presentaci\u00f3n sobre as d\u00faas igrexas. Estes dereitos permit\u00edanlle por unha banda levar unha parte dos beneficios recadados pola parroquia e por outro elixir ao titular das mesmas. Esta herdanza envelenada colocouna no punto de mira da nobreza e o clero que, desesperados ante a situaci\u00f3n, far\u00edan o necesario para arrebatar o pouco que queda en Cangas.<\/p>\n

Na acusaci\u00f3n ante o Santo Oficio de Compostela detall\u00e1base como proba que acud\u00eda soa cada noite \u00e1 praia, o lugar onde o seu marido e o seu irm\u00e1n morreran, asasinados os turcos. Al\u00ed invocaba a Deus para que o mar devolvese os cad\u00e1veres e as\u00ed puidesen recibir cristi\u00e1 sepultura. Sen d\u00fabida, un acto de herex\u00eda pura para quen non puideron empatizar coa dor dunha muller, xa anci\u00e1, que quedara abandonada nun mundo de homes.<\/p>\n

Pero o certo \u00e9 que Mar\u00eda, como consecuencia da dor recibida coa perda dos seus seres m\u00e1is queridos, afogaba as s\u00faas penas no Atl\u00e1ntico, sobre a area das s\u00faas praias, onde suplicaba que o oc\u00e9ano lle devolvese os seus corpos. Pero iso, para a Inquisici\u00f3n m\u00e1is que unha proba de amor, era a proba do delito, que m\u00e1is pod\u00eda facer unha muller soa na praia, que procurar a carnalidade do dia\u00f1o, ao amparo da madrugada.<\/p>\n

Mar\u00eda foi xulgada no ano 1621 polo Tribunal da Inquisici\u00f3n en Santiago de Compostela, e como resultado desta acusaci\u00f3n, por bruxar\u00eda, e tras unha confesi\u00f3n obtida mediante a tortura, Mar\u00eda confesou que levaba d\u00faas d\u00e9cadas practicando a bruxar\u00eda, e mesmo que tivera tratos carnais co demo. O resultado do xu\u00edzo rec\u00f3llese na sentenza ditada o 14 de setembro de 1621 polo Inquisidor Diego V\u00e9lez de Guevara, na Praza do Mercado de Cangas, condenando \u00e1s acusadas a morrer queimadas na fogueira. Pero a Mar\u00eda ser\u00edalle conmutada a pena, e foi condenada, ademais da perder os dereitos que ti\u00f1a sobre varias igrexas (verdadeiro obxectivo dos denunciantes), a levar o sambenito durante seis meses. O sambenito era o h\u00e1bito de penitentes que a marcaba como bruxa proscrita.<\/p>\n

Algunhas das outras mulleres acusadas, posiblemente para encubrir o verdadeiro obxectivo de facerse coas riquezas de Mar\u00eda, terminaron de peor maneira, pois foron condenadas \u00e1 morte e executadas. Mar\u00eda sufriu o escarnio p\u00fablico, paseada, posiblemente, pola mesma r\u00faa que hoxe en d\u00eda leva o seu nome.<\/p>\n

Era un tempo en que aquelas mulleres soas, solteiras ou vi\u00favas, mulleres que non estaban ao servizo de ning\u00fan home, non resultaban \u00fatiles e eran unha ameaza para o poder, pois subvert\u00edan a orde social.<\/p>\n

Non se sabe o lugar, data e causa da morte de Mar\u00eda Soli\u00f1a, a\u00ednda que hai que supor que non ser\u00eda moito m\u00e1is tarde de recibir a s\u00faa condena, xa que ti\u00f1a nese momento case setenta anos de idade. Non se conserva a s\u00faa acta de defunci\u00f3n, nin constancia desa condena. Hai quen din que Mar\u00eda xamais morreu e contin\u00faa vagando pola praia de Cangas na noite, ped\u00edndolle ao mar que lle devolva o que lle arrincou. O innegable \u00e9 que Mar\u00eda representa un exemplo da violencia que sufriron as mulleres historicamente e que o relato da s\u00faa vida serviranos para expornos moitas cousas respecto diso.<\/p>\n

Segundo outras versi\u00f3ns Mar\u00eda Soli\u00f1a morreu no tormento en xaneiro do ano 1622 e como co seu corpo non se puido verificar o auto de fe correspondente o Santo Oficio e os seus colaboradores confeccionaron un boneco de palla e cart\u00f3n que levaron polas r\u00faas de Cangas, subido sobre un asno.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Ademais, froito das condenas das mulleres acusadas xunto con Mar\u00eda, xurdiu unha copla popular:<\/p>\n

Adeus meigas de Cangas,<\/p>\n

Netas de Mar\u00eda Soli\u00f1o,<\/p>\n

Queme levastes a rastras<\/p>\n

Polo largo do cami\u00f1o.<\/p>\n

E para maior escarnio, a lenda ir\u00eda crecendo ao longo dos anos, sinalando que fosen os Soli\u00f1o os que facilitara informaci\u00f3n aos piratas para o desembarco. Por iso, e escapando deses rumores, supostamente interesados os Soli\u00f1o tiveron que vivir apartados na veci\u00f1a parroquia de H\u00edo.<\/p>\n

En Espa\u00f1a desde uns cen anos antes, a Santa Inquisici\u00f3n campaba \u00e1s s\u00faas anchas. Lembremos que esta Instituci\u00f3n foi creada polos Reis Cat\u00f3licos no ano 1478 e abolida por Isabel II no ano 1834.<\/p>\n

Unha d\u00e9cada antes do seu procesamiento, eran incineradas en Zugarramurdi (Navarra) seis acodes condenadas por bruxar\u00eda. Con todo, a canguesa Mar\u00eda Soli\u00f1o (ou *Soli\u00f1a) librouse do lume, pero converteuse nun mito a quen se segue cantando en Galicia.<\/p>\n

Unha pr\u00e1ctica, a persecuci\u00f3n de mulleres empoderadas, libres ou non sumisa aos poderes e convenci\u00f3ns imperantes que far\u00eda que sucesos similares aos anteriormente narrados tivesen lugar m\u00e1is al\u00f3 das nosas fronteiras. Por exemplo, en xaneiro do ano 1692 inici\u00e1banse nas Colonias Brit\u00e1nicas os co\u00f1ecidos como Xu\u00edzos de Salem. Neles proces\u00e1ronse e condenaron a m\u00e1is de 20 persoas, case todas mulleres, acusadas de practicar bruxar\u00eda. Estes feitos marcar\u00edan a historia dos futuros Estados Unidos de Am\u00e9rica, que abrazaran o puritanismo.<\/p>\n

En todo caso, a causa seguida contra Mar\u00eda est\u00e1 considerada como a maior contra a bruxar\u00eda que houbo en Galicia.<\/p>\n

A historia de Mar\u00eda ani\u00f1ou na memoria popular do pobo, pero non soamente na Vila de Cangas, xa que a historia desta muller traspasou fronteiras e inspirou a numerosos artistas que crearon obras como os fermosos poemas que lle dedicou Celso Emilio Ferreiro no libro \u201cLonga noite de pedra\u201d (1962):<\/p>\n

Polos cami\u00f1os de Cangas<\/p>\n

a voz do vento xem\u00eda:<\/p>\n

ai, que soli\u00f1a quedache,<\/p>\n

Mar\u00eda Soli\u00f1a.<\/p>\n

\u00a0Nos areales de Cangas<\/p>\n

muros de noite se ergu\u00edan:<\/p>\n

ai, que soli\u00f1a quedache,<\/p>\n

Mar\u00eda Soli\u00f1a.<\/p>\n

As ondas do mar de Cangas<\/p>\n

acedos ecos tragu\u00edan:<\/p>\n

ai, que soli\u00f1a quedache,<\/p>\n

Mar\u00eda Soli\u00f1a.<\/p>\n

As gueivotas sobre Cangas<\/p>\n

so\u00f1os de medo tec\u00edan:<\/p>\n

ai, que soli\u00f1a quedache<\/p>\n

Mar\u00eda Soli\u00f1a<\/p>\n

\u00a0Baixo os tellados de Cangas,<\/p>\n

anda un terror de auga fr\u00eda:<\/p>\n

ai, que soli\u00f1a quedache<\/p>\n

Mar\u00eda Soli\u00f1a.<\/p>\n

 <\/p>\n

Outras obras literarias inspiradas na vida de Mar\u00eda Soli\u00f1a, foron:<\/p>\n