{"id":10322,"date":"2026-04-09T04:01:03","date_gmt":"2026-04-09T03:01:03","guid":{"rendered":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/?p=10322"},"modified":"2026-04-09T04:01:03","modified_gmt":"2026-04-09T03:01:03","slug":"raina-lupa-traslado-restos-apostolo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/recreacionhistoria.com\/gl\/raina-lupa-traslado-restos-apostolo\/","title":{"rendered":"A Rai\u00f1a Lupa e o traslado dos restos do Ap\u00f3stolo Santiago"},"content":{"rendered":"

Dedicamos esta entrada a unha protagonista de \u201clenda\u201d, e nunca mellor devandito, pois a \u201chistoria\u201d da Ra\u00ed\u00f1a Lupa<\/em><\/strong> est\u00e1 vinculada ao traslado a Galicia dos restos do Ap\u00f3stolo Santiago<\/em><\/strong>, e o seu asentamento na futura Compostela.<\/p>\n

Este personaxe lendario ocupa na tradici\u00f3n oral un papel moi similar ao das \u201cmouras\u201d ou \u201cencantadas\u201d, tendo o seu hom\u00f3nimo en Asturias na m\u00edtica e pag\u00e1 reina Urraca, \u00e1 que tam\u00e9n se lle atrib\u00faen castros e suntuosas tumbas principescas.<\/p>\n

O nome de Lupa parece derivar do lat\u00edn lupus [lobo; prostituta]. En relaci\u00f3n co segundo significado, en galego cons\u00e9rvase o voc\u00e1bulo lurpia para referirse a unha muller perversa.<\/p>\n

Na Hispania antiga, e particularmente en Galicia, o termo loba (lupa) aplicado a un ser humano asum\u00edase como muller de forte temperamento e vontade, que se imp\u00f3n ao home na s\u00faa actividade e en especial en labores de autoridade e goberno, mirando con celo protector o destino dos seus.<\/p>\n

Tam\u00e9n citada como Luparia, Luporia e ra\u00ed\u00f1a Lupa. Poderosa dama pag\u00e1, se\u00f1ora das terras onde se atopa a actual cidade de Compostela e dos seus contornos.<\/p>\n

 <\/p>\n

Quen era\u00a0 Rai\u00f1a Lupa?<\/strong><\/h2>\n

Non hai indicios constatados da existencia real deste personaxe, no entanto, hai un relato lendario e magnificador, en li\u00f1a coa tendencia existente nesa \u00e9poca de sacralizar os relatos como unha maneira de dotarlles dun valor extraordinario e sobrenatural.<\/p>\n

Na realidade hist\u00f3rica mest\u00faranse continuamente o real e o imaxinario, at\u00e9 o punto de que ambos poden considerarse como d\u00faas caras dunha mesma moeda. Pero \u00e1s veces ocorre que o imaxinario se transforma en pura fantas\u00eda, xa sexa no exercicio do xogo da ficci\u00f3n ou na creaci\u00f3n de fantas\u00edas e falsificaci\u00f3ns que esconde a defensa de intereses de todo tipo: econ\u00f3micos, de prestixio social, etc.<\/p>\n

Segundo algunhas cr\u00f3nicas, unha poderosa muller ostentaba a autoridade territorial das terras de Amaiae finibus<\/em>, un val que se estend\u00eda entre os r\u00edos Sar e Sarela, que xa se concib\u00eda como o Fisterrae do Noroeste hispano, por canto m\u00e1is al\u00f3 das s\u00faas costas non exist\u00eda outras terras co\u00f1ecidas, al\u00ed terminaba o mundo co\u00f1ecido.<\/p>\n

A\u00ednda que a \u201chistoria\u201d sobre a ra\u00ed\u00f1a Lupa que aparece no C\u00f3dice Calixtino, e que m\u00e1is adiante detallaremos, \u00e9 a m\u00e1is co\u00f1ecida e estendida, o certo \u00e9 que do legado da Ra\u00ed\u00f1a Lupa atopamos diversas historias (ou lendas).<\/p>\n

As\u00ed, por exemplo, nunha zona do territorio costeiro que abarca desde o municipio de Arteixo at\u00e9 o Cabo Finisterre, co\u00f1ecido como Costa da Morte, sit\u00faase o municipio de Carnota, sobre o que se eleva o Monte Pindo. As enormes rocas de granito pos\u00faen hoxe, debido \u00e1 erosi\u00f3n de mill\u00f3ns de anos, formas susceptibles a diversas interpretaci\u00f3ns m\u00edsticas. Existe un relato popular que sit\u00faa a fortaleza dunha ra\u00ed\u00f1a, chamada Lupa, no Castelo de San Xurxo, actualmente en ru\u00ednas. Pero iso non \u00e9 todo, a lenda conta que os restos da mism\u00edsima ra\u00ed\u00f1a est\u00e1n enterrados baixo Laxe d\u00e1 Moa (unha das zonas do monte), xunto a un tesouro de incalculable valor. Iso explicar\u00eda as xigantescas rocas que se sit\u00faan nese lugar, como forma de protecci\u00f3n do cami\u00f1o cara ao sepulcro onde Lupa descansa en paz.<\/p>\n

 <\/p>\n

Rai\u00f1a Lupa, historia ou lenda?<\/strong><\/h2>\n

Unha lenda \u00e9 unha narraci\u00f3n que se constr\u00fae a partir de datos que en ocasi\u00f3ns poden ser totalmente imaxinarios, mentres que noutras poden ir axuntados con datos e vidas de personaxes hist\u00f3ricos aut\u00e9nticos. O que a diferenza da narraci\u00f3n hist\u00f3rica \u00e9 esta capacidade de crear datos e personaxes, pero tam\u00e9n o feito de que a s\u00faa estrutura narrativa non ten por que coincidir coa sucesi\u00f3n real dos acontecementos no tempo.<\/p>\n

Unha vez entendido que a lenda non se corresponde coa verdade hist\u00f3rica, o certo \u00e9 que as lendas sempre te\u00f1en unha l\u00f3xica e unha estrutura interna que tenta explicar algo, un feito, un suceso\u2026 Neste caso, a lenda ao redor da Ra\u00ed\u00f1a Lupa tenta explicar como as reliquias de Jacobo chegaron a Hispania desde Palestina nunha \u00e9poca moi antiga e moito antes de que o tr\u00e1fico de reliquias desde Palestina, Roma e o Mediterr\u00e1neo at\u00e9 Europa fose un feito habitual.<\/p>\n

Tr\u00e1tase dunha historia de conversi\u00f3n dun rei, unha ra\u00ed\u00f1a e se\u00f1ora e todo un reino por parte dun Ap\u00f3stolo, pero non dun Ap\u00f3stolo vivo sen\u00f3n morto, exercendo o papel de predicadores os seus disc\u00edpulos. Nesa mesma historia tr\u00e1tase de enterrar un corpo santo, que vai ser o talism\u00e1n ou signo que lle outorgue\u00a0 prestixio a ese reino. Isto d\u00e9bese a que a historia tenta demostrar a lexitimidade dunhas reliquias sobre as que caben d\u00fabidas. Doutro xeito a historia non ser\u00eda necesaria.<\/p>\n

\"Ap\u00f3stol

Ap\u00f3stolo Santiago<\/em><\/p><\/div>\n

C\u00f3ntasenos que os disc\u00edpulos e o cad\u00e1ver do Ap\u00f3stolo chegan a un reino no que supostamente predicara xa, pero no que parece ser que todo o mundo \u00e9 a\u00ednda pag\u00e1n, e o papel crave na conversi\u00f3n desemp\u00e9\u00f1ano un rei e unha poderosa se\u00f1ora. Pero esta lenda ten sentido se a situamos noutro contexto hist\u00f3rico, o posterior a fins do s\u00e9culo VI, no que por iniciativa do Papa (Gregorio Magno), os reis ou os bispos, diferentes predicadores, logo santos, conseguiron converter a reinos enteiros tras converter aos seus reis. Neses procesos, tras a decisi\u00f3n do rei de converterse, como a do rei de Hispania ou a de Lupa, obr\u00edgase a converterse aos s\u00fabditos, e vaise impondo o novo culto. Durante unha ou d\u00faas xeraci\u00f3ns adoita pervivir o culto anterior, sobre todo no mundo rural, pero co transcurso das xeraci\u00f3ns e sobre todo grazas \u00e1 fundaci\u00f3n de parroquias rurais a vella relixi\u00f3n vai caendo no esquecemento.\u00a0 Neste caso a predicaci\u00f3n lendaria non a fai un ap\u00f3stolo real, Jacobo, sen\u00f3n o seu cad\u00e1ver, grazas aos seus milagres, e os seus disc\u00edpulos. Jacobo \u00e9 esencial como corpo santo, como reliquia, pero unha reliquia.<\/p>\n

 <\/p>\n

O certo \u00e9 que as primeiras menci\u00f3ns \u00e1 Ra\u00ed\u00f1a Lupa (Luparia) atop\u00e1molas no C\u00f3dice Calixtino (Codex Calixtinus, s\u00e9culo XII), no libro III.<\/p>\n

Cara ao 1140 Aymeric Picaud escribe a considerada como primeira gu\u00eda tur\u00edstica da historia. O libro V do \u201cCodex Calixtinus\u201d, tam\u00e9n chamado \u201cLiber Sancti Jacobi\u201d, incl\u00fae unha detallada descrici\u00f3n do cami\u00f1o franc\u00e9s, o m\u00e1is transitado. Ademais da descrici\u00f3n f\u00edsica, Picaud escribe sobre a cultura dos pobos, as s\u00faas linguas, os seus costumes, os perigos do cami\u00f1o, a gastronom\u00eda. Sobre a Ra\u00ed\u00f1a Lupa, nesta obra medieval atopamos a seguinte narraci\u00f3n:<\/p>\n

Tras o axustizamento do Ap\u00f3stolo Santiago o Maior (Jacobo de Zebedeo), en Xerusal\u00e9n, por mandato do rei Herodes Agripa no ano 44 d.C., dous dos seus disc\u00edpulos: Teodoro e Atanasio fix\u00e9ronse co corpo do ap\u00f3stolo e lev\u00e1rono at\u00e9 o porto de Jaffa, na actual Palestina, desde onde, a bordo dunha embarcaci\u00f3n, partiron cara a occidente, co fin de afastar os seus restos das influencias do Imperio romano e do mundo xudeu, e na procura dun lugar afastado e adecuado para dar nobre sepultura a un dos ap\u00f3stolos m\u00e1is destacados de Cristo.<\/p>\n

\"Martirio

Martirio de Santiago o Maior<\/em><\/p><\/div>\n

Tras un longo periplo por mar Mediterr\u00e1neo (o Mare Nostrum romano), chegar\u00edan ao porto de Iria Flavia (actual Padr\u00f3n, na provincia da Coru\u00f1a). Naqueles contornos envorcara os seus esforzos evanxelizadores, polo que confiaban en atopar naquel territorio un lugar adecuado para o seu descanso eterno, onde organizar un modesto culto, al\u00ed onde exerceu o seu labor predicadora.<\/p>\n

\"Desembarco

Desembarco do corpo do Ap\u00f3stolo Santiago. Do Maestro de Astorga (Museo L\u00e1zaro Galdiano, Madrid)<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Unha vez en terra, tras cami\u00f1ar unha gran distancia, ach\u00e9ganse at\u00e9 o Castro Lupario (tradicionalmente identificado co xacemento castrexo existente no lugar de Francos, a medio cami\u00f1o entre Iria e Santiago), un lugar fortemente fortificado e rexido por unha nobre hispano-romana que a lenda identifica como a Ra\u00ed\u00f1a Lupa, os disc\u00edpulos dir\u00edxense a ela\u00a0 para solicitar a s\u00faa axuda para proceder ao enterro do Ap\u00f3stolo nun pequeno templo.<\/p>\n

O certo \u00e9 que, practicante da relixi\u00f3n pag\u00e1, por desconfianza, medorenta de que o culto \u00e1s deidades romanas v\u00edsese ameazada polo cad\u00e1ver do ap\u00f3stolo da nova fe que se estaba estendendo por todo o imperio, Lupa env\u00eda aos viaxeiros cara ao Norte, \u00e1s terras de Duio (actual zona de Finisterre) para pedir al\u00ed, axuda ao Rei Dugio, na confianza en que este se desfar\u00e1 dos viaxeiros. (Noutras citas env\u00edaos a ver a Regulos, o sacerdote da Ara Solis).<\/p>\n

Ao chegar a destino os viaxeiros son arrestados por orde do Rei (ou Regulos, segundo a versi\u00f3n que se siga), pero milagrosamente conseguen escapar do c\u00e1rcere, e na s\u00faa fuga, tras pasar unha ponte sobre o r\u00edo Tambre, leste v\u00e9n abaixo, frustrando as\u00ed a persecuci\u00f3n dos seus adversarios.<\/p>\n

Os viaxeiros deciden volver a presenza de Lupa, e, tras contarlles a axuda de Deus na s\u00faa fuxida, nesta ocasi\u00f3n \u00e9 para solicitarlle que lle facilite animais de tiro e unha carreta para transportar os restos do Ap\u00f3stolo. Lupa, a\u00ednda desconfiada, env\u00edaos ao Monte Ilicini (actual Pico Sacro, no municipio de Boqueix\u00f3n), a recoller uns bois. Dilles: “collede os bois que te\u00f1o naquela monta\u00f1a, unxilos ao meu carro, traer o corpo do voso Mestre e constru\u00edde a tumba no sitio que queirades”.<\/em><\/p>\n

O certo \u00e9 que Lupa sab\u00eda que nese lugar non hab\u00eda bois, o que hab\u00eda eran touros salvaxes e un drag\u00f3n. O drag\u00f3n ser\u00eda derrotado, e os bois amansados, no momento en que os viaxeiros fixeron o signo da cruz. Antes de que os disc\u00edpulos abandonasen a monta\u00f1a, bautiz\u00e1rona co nome de Pico Sacro.<\/p>\n

Ao contemplar Lupa a morte do drag\u00f3n e ver os touros amansados creu na misi\u00f3n relixiosa daqueles homes e do misterio que o corpo de Santiago encerraba. A Ra\u00ed\u00f1a Lupa, asombrada ante tales milagres, solicita bautizarse para converterse ao cristianismo e ofrece aos disc\u00edpulos un sepulcro para enterrar ao Santo. Puxeron o corpo sobre o carro, unxiron os touros e deixaron que cami\u00f1asen libremente. Andadas tres leguas os animais, sedentos,\u00a0 par\u00e1ronse e comezou a brotar un manancial de augas milagrosas, hoxe a Fonte do Franco. Era o lugar asignado pola ra\u00ed\u00f1a Lupa e al\u00ed levantouse unha pequena capela. O lugar recibiu o nome de “Liberum domun” <\/em>ou Libred\u00f3n.<\/p>\n

Cando a Ra\u00ed\u00f1a Lupa ve aos disc\u00edpulos aparecer cos bois mansos, reco\u00f1ece os admirables milagres e cede ante a s\u00faa petici\u00f3n. Lupa conv\u00e9rtese ao cristianismo, e instru\u00edda por inspiraci\u00f3n de Deus outorga nos seus dominios un espazo para enterrar os restos do Ap\u00f3stolo. Ademais ordenaba derrubar os lugares c\u00e9lticos de culto, como a Ara Solis.<\/p>\n

\"Mapa

Mapa traves\u00eda Ap\u00f3stolo Santiago en terras Rai\u00f1a Lupa<\/em><\/p><\/div>\n

Os siete lugares que aparecen na imaxe anterior, do mapa de Castell\u00e1 Ferrer, no que podemos ver o itinerario seguido no traslado do Ap\u00f3stolo Santiago polas terras da Rai\u00f1a Lupa, con os pasos numerados polo investigador Conde Garc\u00eda, na s\u00faa tesis doctoral do 2015, son:<\/p>\n

    \n
  1. A chegada da barca, co corpo de Santiago sobre unha laxa de pedra, \u00e1 localidade de Padr\u00f3n, preto de Iria Flavia.<\/li>\n
  2. A visita que os disc\u00edpulos fixeron \u00e1 Ra\u00ed\u00f1a Lupa para solicitar a s\u00faa axuda.<\/li>\n
  3. A Ra\u00ed\u00f1a Lupa, lonxe de axudalos, emprega sut\u00eds argucias para envialos a visitar ao Rei de Dugio \u2013cidade mar\u00edtima ao norte do Cabo Fisterra-, co\u00f1ecedora de que este rei pag\u00e1n era especialmente cruel cos cristi\u00e1ns.<\/li>\n
  4. Os disc\u00edpulos foxen de Dugio, ao sospeitar que o Rei quere darlles morte. Na s\u00faa fuxida contan con axuda divina e conseguen salvar a vida ao derrubarse unha ponte ao seu paso (ponte de Ons) freando aos seus perseguidores.<\/li>\n
  5. A Ra\u00ed\u00f1a Lupa tenta enganalos de novo e m\u00e1ndaos ao Monte Ilcino (actual Pico Sacro) onde se sup\u00f3n que ten uns bois que lles axudar\u00e1n a trasladar o corpo. Os disc\u00edpulos ascenden ao Monte onde se atopan cunha serpe alada (drag\u00f3n) e cuns touros bravos. Con todo os disc\u00edpulos conseguen derrotar ao drag\u00f3n e amansar aos\u00a0bois.<\/li>\n
  6. Finalmente, fronte a tales proezas, a Ra\u00ed\u00f1a Lupa conv\u00e9rtese ao cristianismo e concede un lugar para o sepulcro onde os disc\u00edpulos trasladan o corpo de Santiago axudados polos touros xa mansos.<\/li>\n
  7. Santiago \u00e9 soterrado no sepulcro, situado nun outeiro entre os r\u00edos Sar e Sarela. Posteriormente tam\u00e9n os disc\u00edpulos, Atanasio e\u00a0 Teodosio, son sepultos ao seu lado.<\/li>\n<\/ol>\n
    \"Traslaci\u00f3n

    Traslaci\u00f3n Santiago Ap\u00f3stolo. De Giacomo di Nicola da Recanati (Museo dioces\u00e1n Giacomo Boccanera, Camerino, Italia)<\/em><\/p><\/div>\n

     <\/p>\n

    Nesta lenda cabe mesmo unha situaci\u00f3n previa, e \u00e9 que cando a barca cos restos do Ap\u00f3stolo e os disc\u00edpulos chegan a terras galegas, en concreto a Bouzas, at\u00f3panse con que nese lugar est\u00e1 a ter lugar a celebraci\u00f3n da voda dun personaxe, Lobecio Privano, quen ser\u00eda fillo da Ra\u00ed\u00f1a Lupa e de Lobo Lobecio, Se\u00f1or de Castro Lupario. Con motivo desta celebraci\u00f3n te\u00f1en lugar unha serie de festexos, entre os que se incl\u00faen unhas xustas cabalerescas, durante as cales, o contraente, Lobecio, tras desbocarse o seu cabalo, precip\u00edtase ao mar e af\u00fandese inmediatamente debido ao peso da s\u00faa armadura. Nese momento o cabaleiro \u00e9 salvado de morrer afogado merc\u00e9 \u00e1 intervenci\u00f3n do Ap\u00f3stolo, pois Lobecio emerxe \u00e1 beira da barca e queda flotando cuberto de vieiras.<\/p>\n

    Outra variante conta que cando desembarcan ao Ap\u00f3stolo e depositan o seu cad\u00e1ver nunha roca, este f\u00fandese milagrosamente formando un sarc\u00f3fago de pedra.<\/p>\n

    Case oito s\u00e9culos m\u00e1is tarde, cara ao ano 813 segundo a lenda, uns pastores observaron unha estrela que posu\u00eda unha luminosidade estra\u00f1a. A luz iluminaba o monte Libred\u00f3n, futuro asentamento de Santiago de Compostela (Campus Stallae, Campo das Estrelas), que foi limpado de maleza por orde do bispo. Baixo a maleza achouse a arca de m\u00e1rmore cuns restos, que o bispo Teodomiro, por revelaci\u00f3n divina, asegurou que pertenc\u00edan ao Ap\u00f3stolo Santiago. O rei astur Alfonso II o Casto visitou o lugar e ordenou constru\u00edr a primeira igrexa dedicada a Santiago. A noticia, que chega a o\u00eddos de Carlomagno de boca do propio rei astur, prop\u00e1gase rapidamente por Europa.<\/p>\n

    O inicio dos datos hist\u00f3ricos e o \u201cabandono da lenda\u201d pod\u00e9molo cifrar a partir do ano 950, coa chegada do primeiro peregrino documentado, o bispo franc\u00e9s Godescalco de Puy. Durante os seus dous primeiros s\u00e9culos o Cami\u00f1o vai adquirindo cada vez maior notoriedade entre o orbe cristi\u00e1n. Consol\u00eddanse as principais rutas, constru\u00edndose pontes, albergues, hospitais, mosteiros e mesmo pobos que atender\u00e1n as necesidades comerciais e asistenciais desta primeira ruta tur\u00edstica. O establecemento na pen\u00ednsula da orde de Cluny, que realizar\u00e1 labores de asistencia aos peregrinos, e o nacemento da Orde Militar de Santiago, para defendelos, son mostras do incrible auxe que adquiriu o cami\u00f1o.<\/p>\n

    Como vemos, toda esta historia lendaria forma parte das orixes da cidade de Santiago.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Relatos populares sobre a Rai\u00f1a Lupa<\/strong><\/h2>\n

    Atopamos, pola contra, numerosos relatos populares que nos falan da Ra\u00ed\u00f1a Lupa. Vexamos alg\u00fans deles:<\/p>\n

    Destaca en primeiro lugar o monte Pindo, en Carnota (A Coru\u00f1a). Al\u00ed, nunha formaci\u00f3n rochosa que se divisa \u00e1 esquerda do macizo do Pindo, visto desde o val de San Mamede, atop\u00e1base o castelo da Ra\u00ed\u00f1a Lupa. J. Barreiro Barral coloca no monte Pedrullo, Quilmas, o palacio da Ra\u00ed\u00f1a Lupa, nunhas ru\u00ednas que afirma que foron o castelo de San Jorge, que foi desaparecendo\u00a0 baixo a acci\u00f3n dos buscadores do tesouro da Ra\u00ed\u00f1a que al\u00ed estaba escondido.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Segundo outros relatos, a Ra\u00ed\u00f1a Lupa est\u00e1 enterrada baixo a Laxa d\u00e1 Moa, a gran superficie de cor esbrancuxada que coroa o macizo do Pindo. Aos p\u00e9s ten enterrados sete mill\u00f3ns en ouro, e outros tantos \u00e1 cabeceira\u00a0 A relaci\u00f3n entre o monte Pindo e o Ap\u00f3stolo tam\u00e9n se marca dalgunha outra forma, a\u00ednda que nas tradici\u00f3ns populares non se recolle nada relacionado coa translaci\u00f3n. As\u00ed, af\u00edrmase por unha banda que desde a Laxa d\u00e1 Moa vese Santiago nos d\u00edas claros, e que existen rocas con pegadas de ferraduras que corresponder\u00edan ao cabalo de Santiago, que as deixou marcadas cando foi \u00e1 Moa precisamente a expulsar aos mouros.<\/p>\n

     <\/p>\n

    En Lestedo, ao p\u00e9 do Pico Sacro, cando narran a historia de Lupa e os touros salvaxes, engaden alg\u00fans detalles que converten \u00e1 Ra\u00ed\u00f1a nunha moura: vive nas galer\u00edas que se abren no cume do Pico Sacro, e atop\u00e1base fiando cando os portadores do corpo chegan para pedirlle uns bois para trasladar o corpo. Tam\u00e9n contan que un arrieiro encarg\u00e1base de fornecerlles veu \u00e1 Ra\u00ed\u00f1a e os seus soldados, elemento que tam\u00e9n est\u00e1 moi presente nas relaci\u00f3ns entre humanos e mouros<\/p>\n

     <\/p>\n

    Unha trincheira aberta nas pedras do Pico Sacro co\u00f1ecida como o Cami\u00f1o da Ra\u00ed\u00f1a Lupa; a denominaci\u00f3n do municipio veci\u00f1o de Touro, que se atrib\u00fae aos bois da lenda; a Fonte do Carme, en Padr\u00f3n, que escenifica a conversi\u00f3n ao cristianismo da Ra\u00ed\u00f1a Lupa a trav\u00e9s do bautismo; e a Fonte de Santiago, en Vedra, que recrea en pedra o episodio do drag\u00f3n, son alg\u00fans dos vestixios do relato que une a esta ra\u00ed\u00f1a co fen\u00f3meno xacobeo. Pero o seu legado e a s\u00faa pegada en Galicia vai m\u00e1is al\u00f3 da historia do Ap\u00f3stolo.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Outra narraci\u00f3n na que aparece a Ra\u00ed\u00f1a Lupa do Pico Sacro rep\u00edtese frecuentemente nas historias do mouros: no Pico Sacro viv\u00eda a Ra\u00ed\u00f1a Lupa. Hab\u00eda un criado dunha casa que levaba ao monte aos porcos a pastar. Decat\u00e1ndose de que alg\u00fans outros porcos que al\u00ed tam\u00e9n se alimentaban engordaba en maior medida. Intrigado polo motivo desa diferenza, un d\u00eda seguiunos chegando as\u00ed \u00e1 cova na que estaba a Ra\u00ed\u00f1a Lupa. Estableceu conversaci\u00f3n con elas, ofrec\u00e9ndose esta a encargarse da alimentaci\u00f3n dos porcos que levaba o criado, a cambio de que cando chegase o momento e a matanza, entreg\u00e1selle os mellores exemplares de chourizos do mellor dos porcos. Cando se decatou a dona dos porcos, no canto de levarlle os chourizos mellores levoulle uns malos, e a Ra\u00ed\u00f1a Lupa botoulle en cara o engano e dille que lle vai a impor un castigo exemplarizante, as\u00ed, os chourizos conv\u00e9rtense en culebras que a devoran.<\/p>\n

     <\/p>\n

    As\u00ed mesmo, desde o municipio pontevedr\u00e9s de Ponte Caldelas reclaman ser o lugar de nacemento, ou polo menos una das s\u00faas moradas, da ra\u00ed\u00f1a Lupa.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Nas terras ourens\u00e1s dos Blancos sit\u00faase outra historia que ten \u00e1 Ra\u00ed\u00f1a Lupa como protagonista central, pois na citada localidade hab\u00eda un castelo, situado na aldea de Cobas, onde viv\u00eda unha ra\u00ed\u00f1a que cobraba tributos aos habitantes do lugar. Un d\u00eda que \u00edan pagalos, e aproveitando un momento en que a ra\u00ed\u00f1a se inclinaba sobre o precipicio ao que se asomaba o castelo, dous homes, fartos dos seus abusos e tributos, empux\u00e1rona ao baleiro e acabaron con ela. Unha canci\u00f3n lembra o feito:<\/p>\n

    \u201cMatastes a Reina Loba,<\/p>\n

    Carqueixos e Pixeir\u00f3s,<\/p>\n

    matastes a Reina Loba,<\/p>\n

    fidalgos quedastes vos\u201d<\/p>\n

     <\/p>\n

    Chegouse a citar que a dama cuxo nome aparece nunha lauda reutilizada no primeiro altar de Santiago (s. IX) [Atia Moeta] poder\u00eda ser a mesma Lupa. Neste sentido, unha placa ao principio da galer\u00eda dereita da cripta da catedral compostel\u00e1, case imposible de ver polo p\u00fablico, lembra, desde as escavaci\u00f3ns de 1879, que baixo senllas lousas desa parte e da esquerda repousan uns restos que a tradici\u00f3n considera os da ra\u00ed\u00f1a Lupa e d\u00faas dos seus familiares.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Atop\u00e1monos ent\u00f3n con que temos unha mostra de todas as posibilidades de relaci\u00f3n entre mito culto e mito popular que existen.<\/p>\n

    \"Traslado

    Traslado do corpo de Santiago o Maior ante o palacio da Rai\u00f1a Lupa. De Mart\u00edn Bernat (Museo do Prado, Madrid)<\/em><\/p><\/div>\n

     <\/p>\n

    Conclusi\u00f3ns<\/strong><\/h2>\n

    O certo \u00e9 que \u00e1 marxe do ciclo m\u00edtico da translaci\u00f3n do corpo de Santiago, o Libred\u00f3n e demais, non aparece informaci\u00f3n sobre a Ra\u00ed\u00f1a Lupa en ning\u00fan lado. Non se atoparon testemu\u00f1os arqueol\u00f3xicos ou documentais que acrediten a s\u00faa existencia real.<\/p>\n

    O m\u00e1is misterioso de toda esta historia, \u00e9 que a d\u00eda de hoxe a\u00ednda non se co\u00f1ece a verdadeira identidade da Ra\u00ed\u00f1a Lupa, nin onde descansan os seus restos. Hai versi\u00f3ns que os sit\u00faan na propia Catedral de Santiago, outros no Fin do Mundo (Finisterre)\u2026<\/p>\n

    En todo caso, a lenda relatada sobre a Ra\u00ed\u00f1a Lupa er\u00edxese como unha nova vitoria do cristianismo sobre a antiga relixi\u00f3n, e por iso aparece non s\u00f3 no C\u00f3dice Calixtino sen\u00f3n tam\u00e9n no \u201cRationale Diviniorum Officiorum\u201d<\/em> de Juan Beleth, de fins do s\u00e9culo XII, entre outros. A\u00ednda que parte dos episodios narrados xa aparecen en \u201cOs homes da B\u00e9tica\u201d, <\/em>de Floro de Lyon, no 860.<\/p>\n

    Na versi\u00f3n culta da lenda asociada ao ap\u00f3stolo Santiago, aparecen o Pico Sacro e o Santo Lupario como residencia da Ra\u00ed\u00f1a Lupa. Pero a ra\u00ed\u00f1a Lupa pasa a ser unha moura que vive nas galer\u00edas subterr\u00e1neas do Pico, que se atopa fiando cando os disc\u00edpulos solic\u00edtanlle uns bois.<\/p>\n

    En canto \u00e1 repercusi\u00f3n art\u00edstica da Ra\u00ed\u00f1a Lupa, en particular relacionada co mito xacobeo, atopamos no lugar de Outeiro, unha parroquia do municipio coru\u00f1\u00e9s de Vedra, un magn\u00edfico exemplar de fonte barroca, ao p\u00e9 dunha pequena ermida, co\u00f1ecida como a Capela de Santiago. Ambos os monumentos fund\u00e1ronse no ano 1676 preto do Pico Sacro, traslad\u00e1ndose para o seu emprazamento actual no ano 1724.<\/p>\n

    \"Capilla

    Capela de Santiago, Vedra<\/em><\/p><\/div>\n

     <\/p>\n

    Na fonte aparece gravado na pedra un extenso relato no que se narra o encontro dos disc\u00edpulos de Santiago coa Ra\u00ed\u00f1a Lupa, da s\u00faa peregrinaxe at\u00e9 o monte sacro, o al\u00ed acontecido e a conversi\u00f3n final da Ra\u00ed\u00f1a Lupa.<\/p>\n

    \"Fuente

    Fonte do Santiagui\u00f1o, Vedra<\/em><\/p><\/div>\n

     <\/p>\n

    E isto \u00e9 todo por hoxe. Confiamos en que esta publicaci\u00f3n resultase do voso interese. E se queredes estar ao d\u00eda das nosas publicaci\u00f3ns podedes subscribirvos gratuitamente para recibir informaci\u00f3n peri\u00f3dica coas novas publicaci\u00f3ns.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Hoy os recomendamos<\/h2>\n